ii/lctx.-^ ijCiC^.
o^^*^^^^,
'^;
j^chc^ohgia Britannica,
GIVING SOME ACCOUNT
Additional to what has been hitherto Publilh'd,
^ O F TH E
LANGUAGES, HISTORIES and CUSTOMS
Of the Original Inhabitants
GREAT BRITAIN:
From Colledlions and Obfervations in Travels through
Waksy Cornwaly Bas-Bretagne, Ireland and Scotland,
By EDWARD LHUYD M.A. oijefits CoUege, -\
Keeper of the Ashmolean Museum in Oxford.
VOL. I. ^
GLOSSOGRAPHY.
OXFORD,
Printed at the T H e a t e R for the Author, mdccvii.
And Sold by Mr. Batman ia Pattr-Nofier-J^rp^ London : and Jeremiah Pepyat
Bookfeller at Dublin,
Imprimatur, ,.,„,,
^R. CHAR LETT.
^pX. 9,. ^707.
1.30 MV
The Names of the Subfcribers towards the Authors
Travels ; As alfo of thofe who were pleafed to
Contribute without Subfcribing.
MONTAGUE V ENABLES Emlof j T>^ttiel
ABINGDON.
ANTHONY Zcfv/ASHLEY.
JOHN Lwd ASHBURNHAM.
Wtli. Lewis Anwyl of Tar k Efj;
EJts Anwyl M- A.
John Archer M.'D.
John Arnold Efq;
Sir John Aubrey Baronet.
fFtU. Aubrey Efy;
HENRY SOMERSET Z)«/ff o/BEAUFORT
RICHARD Z.cra'BULKELEY
JOHN Loid Bijhop 2/^ B A N G O R.
Mr. Ovoen Bowen of Gyrrey.
M. Et^watW howxn of KettlehiH.
Henry "'
Edw.
WtU.
John
WiU.
Francis
Mr. John
Sir IViU.
Robert
■Thomas
Marim
Jhomas
Mr. IVill.
Boyle £yy;
Brereton Efq\
Brewlter M.'D.
Brideeman E[q\
Brigftock of LLechdynny Efq\
Brown of Frood E[q\
Brown of LLanelly.
Brownlow Knight.
Bulkelcy Eff,
Bulkeley Ejf,
Button of'Dyffryn Efq\
Button of Cotter el Efq\
Bynon of Cajlell gorvod.
HENRY Evlof CLARENDON.
JOHN i^r/o/CARBURY.
Sir John Conway Baronet.
Mr. William Crofs.
BAZIL Earl of DENBIGH.
THOMAS Zj^rd Bj>. of St.DhY IDS.
jibel
Robert
Jerevttah
George
tj^lonlague
Sir Thomas
Francis
John
Jonathan
Jthn
D'alloune Eff^
Davits of LLannerch Ejf.,
Daw kins Ejf,
Dodington Eff.,
Drake Efq\
Dyke Baronet.
Edisbury of Eidbig Eff,
Edisbury LL. 2>.
Edwards ©. 2).
Edwards of Rhyd y Gois E/f.,
Evans ofPeterwe/Eff,
Evan Evans of Eaglesbu/}j E/f;
M. Charles E va ns of LLantriflcnt.
Mr. Will. Eyton.
Thomas Fletcher Eff.,
Thomas Foley Efq\
Robert Foulks ^JM. A.
Charles Fox E/f.
Mr. John YtxcM.^nof Svcanfey.
fyili Gibbons M. Z).
Sir Will. Glyn Baronet.
Sir Henry Go ugh Baronet.
John Granville Eff
Hugh Griffiths M. A.
Francis Gwyn Ffq\
Rowland Gwyn of Taliaris Eff
Arthur Gwyn ofTiede Eff
David Gwyn ofLantowy Eff
H U M P H.R E Y Z. i?/». o/- HEREFORD.
HENRY Lord HYDE.
The R.H. Robert Harley Eff Trincipal Secrc
tary of State,
Anthony Hammond Eff
James Herbert Efq\
Charles Hickman D. D.
John 'iriicV.i of Tre pydhtg Eff
Edward Holland Eff
George Howels of Bovil Efq.
JOHN Z/)r// JEFFREYS.
^'^l^ff^^y Jeffreys Khtght.
John Jeffreys Eff
David Jenkins of Henfal Eff
Richard Jones of Tregib Ejf
Edward Jones of LLetheinoyadh Ejf
John Jones D. D.
Griffith Jones rJM. A.
Maurice Jones M.A.Re6iorofDolgelk.
Sir Charles Kemeys Baronet
Nicholas Kcracys of Cardiff Efq.
Jokn Kinafton Efq.
George Koytmor Efq\
HENRY Lotd BifhopofLO'i^TyOts.
JOHN Z^r</^//co««/LYSBURNE
Thomas Lewis of Lanifen Efq.
William Lewis of Margam M. A.
Erajmus Lewis M. A.
Morgan Lewis rj\i A.
a i Mr
Mr./imbrofe Lewis,
tSMartin Lifter M.T)-
Thomas LLoyd of Allt y Kadno Eff,
John LLoyd of jiber LLeveni Efq\
Tiavid LLoyd of Krynvryn Ej'q\
Rohert l±.oydi of ylfion Ef<j\
Will. LLoyd of Halton Eff,
John IJLoyd of Rhmedog Efp
John LLoyd of LLangennach E[q\
Thomas 'L'LoydofDanjfr Mt Efq\
Francis LLoyd ofGwaelody Maes Ejq\
Grifftih LLoyd of Kwrr.gwily Efq\
KfMr.John IJLoyd of Bronwydh.
John LLoyd of Owrych E[q\
Mr. "David LLoyd of Fosy Bkidhiaid.
tjMr. Simon LLoyd of Bala.
Mr. Thomas LLoyd of LLan 'Dekvcyn.
Mr. 'David LLoyd.
Richard Loughor Efq},
Mr. Madryn.
Str Edward Manfel of t3krgam Baronet.
Thomas Manfel of^SMargatn Efq\ now
Comptroller of Her Majeftys Houfhold.
Sir Edward Manfel of Trymfarran Knight.
Buffy Manlel of Br tt ton Ferry Efq\
Thomas Maniel of Britton Ferry Efq\
Rawkigh Maniel of ^uddlejcomb Efq\
Sir George Markham Baronet.
Roger Mainvcaring of Llanymdhyvry Ef
Sir Richard Middleion Baronet.
Chrjftopher Middleton of Middle ton-HallEfq.
John Mill D. D.
Rhys Morgan M. A.
Will. Morgan LL. B.
Walter Morgan of LLannercb Bledry Ef
Mr. William Morgan of Koedy Gorres.
Sir Roger Mollyn Baronet.
Richard Moftyn Efq\
Walter Moyle Ejq\
Edward Nicholas Efq\
Sir Hugh Owen Baronet.
Arthur Owen Efq\
John Owen EJq\
THOMAS £tfr/ g/'PEMBROKE.
WILLIAM iMd Marquis o/POWYS.
"David Parry of Noyadh Efq\
John Parry of Tantyr odyn dM. A.
Jehu Phihpps of DSl Haidh Efq;
Sir Taul Pindar Baronet.
Sir Thomas Powel of Lhe-/wedh dyrys Kt.
Sir Thomas Powel of Broadway Knight.
IVilliam Powel of Nantios EJq;
John Powel M. D.
Mr. John Powel of Carmarthen.
Mr. Gervice Powel of Milton.
Edward Pryfe ofGogerdhan Efq:,
Lewis Pryfe of Gogerdhan Efq;
Rohert Price Efq\ now Baron of the
Exchequer.
Mr. Lewis Price of LLanedy.
Daniel Price B. D. Dean of St. Afaph.
Mr. John Price.
fVilliam Pugh of Mathavarn Efq\
Sir Roger Pulefton Knight.
CHARLES BODVlL^rtr/g/^RADNOJl.
Thomas Ravenfcrofc Efq\
Griffith Rice of Newton Ffq\
Thomas Roberis Ei'q\
Mr. Thomas Roberts of Landaff.
Timcred Robin fon M. D.
Michael Roiendai M. D.
John Rowlands of Nan t Efq;
Air. Henry Rowlands.
CHARLES ZLorrt' SPENCER.
Roger Salisbury of Ryg Efq\
Richard Seys of Boverton Efq\
Sir Edward Stradlmg Baronet.
TheR.H. Sir John Ttcsot Knight, Mafler of
the Rolls.
Sir Thomas Trevor Knight , Lord Chief Juflice
of the Common Tleas.
Sir John Thomas Baronet
IVtlliam Thomas of Aber Efq;
Mr. Ijewis Thomas ofCwrry Wayn.
Mr. William Thomas of Cardiff.
Thomas Tonkms of Lanbrigan Efq;
Sir Jofeph Tredenham Baronet.
John Tredenham Efq;
Edward Vaughan f LLangedwyn Efq;
John Vaughan ofGlany Lhyn Efq;
John Vaughan of Derihysk Efq;
Griffith Vaughan of Korfygedol Efq;
Maurice Vaughan B. D. Treb. ofWmdfor.
-Sir JONATHAN TRELAUNV
Lord Bifhop o/WINCHESTER.
WILLIAM Lord Bifhop e/ WORCESTER.
Ralph Wilbraham Efq;
Sir William Williams of Faynol Baronet.
Sir William Williams of LLanvorda Baronet.
John Williams of Taley Efq;
John Williams M. A.
Mr. Philip Williams of Dyffiyn.
Air. Owen Williams.
Brown Willis Efq;
John Windham of Dunraven. Efq;
William Wogan of LLanjHnan Efq;
Sir John Wyn Baronet.
Owen Wyn Efq;
John Wyn of Gop Efq;
Mr. William Wyn of Maes y Neyodb.
Robert Wyn of Caernarvon M. A.
Robert Wyn of Lhan Dheyniolen M. A^
Mr. William Wyn.
Mr. EJUt YouBg of Bryn Torkyn.
TO THE
RIGHT HONOURABLE
S' THOMAS MANS EL o{ Mar gam. Bar*.
COMPTROLLER
O F
HER MAJESTY'S HOUSHOLD.
SIR,
AViNG fo long fince, received the Honour
of Your Commands; I dread like a bad
Steward, the tendring You fo Inconfidera-
ble a Part of my Charge. The Fatigue of
Five Years Travels, through the moft re-
tired Parts of Her Majefty's Kingdoms, I bore
without Reludlancy; and which was the
Greater Task, tho' always requifite in Un-
dertakings out of the Common Road, heard
with Patience the Remarks of thofe whofe Education or Natural
Talent difpofed them to ridicule. Thefe are Difficulties I was
always prepared for, and have overcome without much concern-
But I muft acknowledge, the Reflefting how tedious the Time
might feem to fo many Perfons of Quality, who had fo Generoufly
encouraged me, upon Your Example and the Favourable Charafter
b Yow
THE DEDICATI ON.
You were pleafed to add, has occafion'd no fmall Uneafinefs, Hov\'
far the Time required in the compiHng this Book may A[>ologize,
I know not. All I fhall fay is, that though amongft the Infinite
Number of Learned Men in the Kingdom, there be but few who
can judge of the Performance in each Language, yet there are a
Great many that can, of the Labour fuch a Book requires, and
whether beiides thofe Countries Particularly concern'd, it may be
ufeful to Criticks and Hiftorians in General. To their Opinion I
rhoft humbly fubmit, and fhall contentedly acquiefce in their Cen-
fure. I have without fparing Expence or Pains, faithfully en-
deavour'd the Laying a Proper Foundation of the Work 1 wasin-
trufted with : If I have miftaken/twas not without confulting fome
Friends whom I prefum'd to be Competent Judges from a General
Approbation of Books they themfelves had publifh'd. Their
Opinion was, fuch a Work might prove Inftrumental, towards the
leading us to a Clearer Notion than we have had hitherto of the
moll Ancient Languages, and Confequently of the Origin of the
Firft Colonies of thefe Kingdoms. They alfo added it would pro-
bably in Conjunction with the Late Exquifite Performance of
D' Htchs, encourage the Antiquaries throughout Britain and Ire-
land to a Narrower Infpeftion into our oldeft Languages, In-
fcriptions and Manufcripts, than we have commonly thought ufe-
ful. If upon Perufal, fome others Ihould be of the fame Judge-
ment, 'twill be I hope fome Compenfation for the Time. But
whatever Fate attends it, I have a Great while long'd for fo Publick
an Occafion of exprefling my due Senfe of Your Generolity, and
manifefting Your Laudable Aim at the promoting of Learning in
General, however Unfuccefsful You may have been in conferring
Your Favours on
Honour'd Sir,
Your Grateful and
molt Obedient Servant,
Edward Lhuyd.
THE
PREFACE.
THE Languages whereof you have Iiere an Account, being thorc of Nations con-
qiier'd long before the Relbration of Polite Literature, can be but little knou'n or
regarded beyond the Limits ot their Refpe6tive Territones. And iincc Divcrfity of
Languages is Generally granted to be rather an Inconveniency than the Contrary,
'twill be expeiled I Ihould here give fome Account of the End I propofed in this
Defign. I {liall therefore offer in tew Words the Reafons that induced mc to an Undertaking
io Laborious, fo little Diverting, and fo much out of the Common Road.
Having engaged to Add rome Account of our Bnii/h Antiquities to what had been publifh'd
by others ; Nothing alter fome Conlideration, feem'd more proper to begin with, than an Eifay
of tracing out the Original Language, beyond what had been hitherto attempted ; nor any
means likelier to prove Effeilual therein, than the adding an Account of the Ancient Languages
oi Scotland and Ireland and the other Diale6b of the Britijh, to that Excellent Di(5lionary of
the WelJ}}, publiQi'd long lince by Dr. 'Dwies. This proceeded not from any conceited Opinion,
as fome might be apt to imagin, of the Plauliblenefs of thefe Languages. Moll of us commonly
hear or read too much to be Ignorant that the Generality of People are rather difpofed to a Ri-
diculing than a Favourable Reception of any Thing in that kind. This did not I own in the
leall dil'courage me, as well knowing that the fame prejudice in the like Cafe, prevails in all
other Great Governments ; and that in any uncommon Undertaking, the Judgement of Men of
Diftindlion ( or at leail particular Experience in the Subjedt propoied ) is to be only regarded.
The Inducement I had, was no other than a feemmg Probability that fuch an Ellay might in
this Curious Age, contribute not a little towards a Clearer Notion of the Firfl: Planters of the
Three Kingdoms, and a better Underltanding of our Ancient Names of Perfons and Places. And
that the few Britij\:i and /r///j Manulcripts yet remaining, fome whereof have not I prefume
been throughly underdood in thefe Latter Centuries, would thereby be render'd more Familiar
to fuch as are willing to beftow on that Study, fome part of their leifure Hours. Another
Profpeil was, that fuch a Work would be an Acceptable Service, to all that are Curious in the
Antiquities of the Ancient Gauls \ whofe Language will I prefume, upon a diligent Examina-
tion, be found to be in a great meaiiire retriev'd in the Second Title of this Volume, or Com-
parative Focahukry. By an Examination is here only intended a Comparing of the Gaulijh
Words colleiiled by Ticardus ' and publifh'd by leveral others fince, with that Vocabulary. I
lay no Itrels herein, on the ArmoriQ Words, becaufe we cannot dillinguifh what they may
have borrow'd from the French. The Reader may confine himfelf to the Welp and Trtp only.
I am fenfible Mr. Camden, Boxhornius and others have long fince taken notice of the Affinity
of our Britip with the Chic; but there being no Vocabulary extant of the IriJI} (or Ancient
Scotijh) they could not collate that Language therewith, which the Curious in thefe Studies,
will now find to agree rather more than ours, with the Gauhjh. I own that the Gatd/Jh Words
out of Ancient Writers might have been liable, becaufe unintelligible, to Alteration by the fe-
veral Copyifls by whom thole Books have been tranfcrib'd till their Publifhing in Print; and
we are further to confider, that as the Gauls were a People that confifted of three leveral Na-
tions, ot fo many different Languages *, fome of thofe Words attributed to them in general,
might have been Celtic properly fo called, fome ^juitanian and others Bel^ic ; and therefore
not to be all deriveable from any one or two Languages now extant. All this 1 fay I Ihall rea-
dily acknowledge ; but 'Fontanus's Celtic Glojfary is not the only Medium we have for tracing
out the Remains of that Language. An Etymologilt that's Mafter in fome meafure of the Britiflj
and Irijh, will find it a Nearer and a more Satisfaitory method, to pcrufe ihe Learned Menage's
EJymologicon., taking Particular Notice of the Words he candidly owns, he knows not whence
to derive-, and of a great many others which he fetches much further off, than he would ( I
prelume ) had he been acquainted with either of thofe Languages. A Third Means which
might prove no lefs ufeful, is a comparing of the Proper Names of Pcrlbns and Places amongft
the Gauls with thofe in Britain and Ireland. For though the Generality of the Former be now
either Scripture Names or mixt and ufed indifferently amonglt the Inhabitants of Neighbouring
Countries, yet there are bclides what the Romans have mention'd, ffan///^ Names enough extant
1 Joawiis Ficardi Toutreriani <Jc prifca Cekopedia Likri y. ad Humtertum a Ftatiera Camtanitt Pro-
regem. Parif. .{to. i)-^^. z C Jul. C^/arit Comment. De hllo Gallico. L. I.
THEPREFACE.
in Infcriptions and Manufcripts for fiich Obfervations. And as to Places, tho' their Towns^
Villages and Brooks, may tor the niofl: part have New Names, yet their Cities and other places
of the ^o;«<:« Geography, and {dism England) their Greater Rivers and Mountains whether
tnention'd by the Ancients or not, may be well prefiim'd to retain either intirely or in pare the
fame they Originally had. Some other Particulars relating to the Ulefulneft of preferving ( at
leaft in Writing) thcle rnoft Confiderable Remains of the Ancient Celtic, I have propoied in
the Epiftle before the Britijh Etymologkon, and in the Preface to the Irifl} 'DiSlknary.
The Reafbn for publifliing this Volume firft, will be I prelume Obvious to every one; as
well in regard a frequent ufe ol Britip and Iripi Words, falls in of Courfe, in the Remainder
of the Work ; as that 'twill be indifpenlably Necellary towards the better underftanding lome
Manufcripts in each Language, out of which the Materials thereof are chiefly fupplied.
TIT. I. The Comparative Etymology which is the Fuji Title ( or SeiElion ) of the follow-
ing Ghjfo^aphy-i conmts wholely of Parallel Obfervations relating to the Origin of DialeitSj
the Affinity of the Britip with other Languages, and their Correfpondence to one another.
What I aim'd at therein, was the fiiewing by a Colleilion of Examples methodized, that Ety-
mology is not, as a great many till they have confider'd it with fome Application, are apt to
be perfwaded, a Speculation merely Groundlefs or Conjedtural. And becaufe we have hitherto
nothing elle in this kind relating to thele Languages, nor to any other in the fame Method; I
have been more Copious in Confirming the Obfervations with Examples than had been Ne-
cellary, had there been any fuch Rudiments of Etymology before, or that fort of Study more
Generally known. As for thofe Variations of Orthography I have inffanced in out o'i Roman
Infcriptions ; I have made ufe of none, but where the fame occurr'd frequently. I am not
Ignorant that Divers of thofe Examples were no other than the Erroneous Orthography of the
Vulgar ; but in regard they are common, they confirm neverthelefs for being fo, the Particu-
lar Obfervations they are applied to ; fmcc a Change of Letters is but a Confequence of a Change
in the Pronunciation. I have commonly inferred, though nothing Neceflary as to the Examples,
either the whole Infcriptions, or as many of the Words as made Senfe; to the End that fome
few Notes of Reading intermixt, might render the Examples the lefs Tedious. And I was the
more willing to infert the Various Orthography of Roman Infcriptions, becaufe a Competent
Knowledge thereof may be fbmetiraes Ufeful m the Reading fuch as are Obfcure.
TIT. II. The Comparative Focahulary does not fo much Anfwer it's Title as was at firfl
intended. What I once propofed was only a Table of fuch IriJ}} Words as agreed with any
Diale(5l of the BritiJh ; but afterwards refledling on tfie Scarcity of Ur. 'Davies\ T>tElionaiy and
the Great Ufe a Latin-IriJ}j Focahulary might be of; I concluded 'twas likely to prove much
more Acceptable, if more Copious ; and therefore ( having leifure enough on Account of the
Printer's being otherwifc employ d ) improved it to a fort of LatmCeltic 'Difiionary., taking in
only the Common Latin Words and omitting the Participles, Adverbs deriv'd of Adjedives;
and very frequently other Derivatives and Compounds, as unneceliary in any Diilionaries ex-
cepting fuch as are intended for the tranflating of Latin.
TIT. III. IV. The ^rmoric Grammar and Focabukry were written in French h^ Julian
Mamir Jefuit, about jo years fince; and publifli'd by Order of the Bilhop of ^emper. The
Author was one of the Maf lers at the Jefuits School in that Town, and afterwards a Famous
tSMiffionaire in Bafs Britany, where he gain'd that Reputation, that his Life has been elegantly
written by one of his Order. His Vocabulary tho' not very Confiderable, was yet fb far as
I could learn, the moft Copious extant ; and fb fcarce that 'twas my Fortune to meet but with
only two Copies, and thofe in Con-vents. The Tranflator has every where retain'd the Author's
Orthography, as moft ufeful to fuch as fhall perufe any of their Books; though in order to our
Readier Pronunciation, I had in the foregoing Vocabulary, ufed the General Alphabet laid
down in the Second Page.
T I T. V. There being at prefent no Profpedl: of reprinting Ht.'Davies'i Diflionary ; I thought
it not amifs to infert after the Armoric Vocabulary out of fome Notes of the DoiSor's own, Mr.
H. Salesbur/s Manufcript Didionary ' and fome other Papers, ' a Colk&ion of ^fords omitted m
that Book. It's not fo valuable as 'twould otherwife have been, in regard thofe that are Ob-
folete are not exemplified. However many of them being Words well known to be Authentic,
and all coming from fuch Hands, I thought this Opportunity of Preferving them was not to be
omitted.
TIT. VI. In the Co>«?^ Grammar I thought it Pertinent to premife fome Direiflions towards
the reading Britijh Manufcripts in General ; and have given the befl Account I could of the
r Author of the Latin-WeiP} Grammar. Lond. izmo. IJ9J. i Communicated iy the Reverend Mr. H.
Foulks Prebendary of St. Afaph, /tfr. Jones cf LLza Gower, and Mr. William Baxter
Alteration
THE PREFACE.
Alteration in Onhography of feveral Centuries i'o far as I could trace it. And because the Great
Number of Oblblete Bni/J)} Words is a Dilcouragemcnt from perufing our MSS. I have in-
lertcd a Table of ilich as occurr mof I commonly in the Hiltorits or Romances according to the
Orthography of the Thirtecnih and Fourteenth Centuries ; and have added at the end a Parallel
of the Modern Coifj//)} with that lVe//?j (whether any where Ipoken at prelent or in Manulcript)
which comes ncaiclt to it.
TIT. VII. Having feveral years (incc written the Catalogue of BrKiJh Manu(aipts in Wellh
and Latin\ the Engiilhing ot it on this Occalion leem'd Unnecellary ; and 'tis therefore printed
as 1 had it by mc, with the Additions that occurr'd, inlerted. The MSS. in that Language
being not very Numerous, I thought an Alphabetical Method, with References by Abbrevia-
tions to the Studies where they are now extant, and often to the Particular Titles or Pages of
Miicellanies, the molt ulcfal. The Abbreviations are explam'd at the ikginning ; and tho' the
Particulars of Milcellaneous Volumes are cnter'd in their Places ot Alphabet ; the Volumes thcm-
lelves are alfo inlerted with (orae General Account of their Contents. The Initial and Final
Words are frequently added, and Ibnietimes other Particulars that feem'd Remarkable with oc-
calional Notes.
TIT. VIIT. The Author of the EJfAy towards a Br'tt'ijh Etymologkon having every where
travell'd with me, had acquir'd a more than Ordinary Knowledge m the Diaieds of his Native
Language ; and leem'd otherwile well qualified for hich an Undertaking. I have in the Epiftle
before it, mcntion'd the Convenicncy of printing ( in an Eiymologicon ) the Greek in Latin
Charaders, and of uting indifferently any Cale or Tcnfc. And the fame Reafon holds for his
having Recourfe fometimes to any Oblblete Orthography. The Reader is not to cxoed that
the leading EtighJ}) Words, are conflantly render d by the Proper W<;ljl) now in ule, that being
not requilite in an Etymologicon ; and therefore in luch Cafes the Lutin-Celtic or Comparative
Vocabukry is the rather to be confulted. He is alio dcfircd to take notice that by the Abbrevia-
tion 'Dial. C. is not always intended that there are fuch Words in the CormJ]}, but iometimei
only that the Welfi Words would be fb according to the CorniJ}} Idiom, and that they are in-
ferted only as Tranlitions. In Etymology, fuch Readers as arc not acquainted with each Lan-
guage, are apt to fufped the Derivations from Compound Words; but it often happens that
there IS an Analogy betwixt each word out of which they are compounded, as for inflancein
thefeOw^and iriljh words; Euplek^s, /•/i^'% ; hho\\\h, y^mhujU ; Euboulos, Hybuyll, Sec.
To this Etymologicon he has added for the Satufaction of the Curious in fuch Studies a fhort
Appendix, confilting of fomc fuch common words, in mofl of the Languages of Europe as may
be prefumed to be of the mofl Ancient ufc; as the fitteft Subjeit of Etymology.
TIT. IX. Tlje IntroJu&ion to the rrip; is an Extrad of a Latin Irijlj Grammar piibiifh'd
at Rome by F. 0. Molloy An. id-;^. tho' compofcd by fome one elle as 1 found by com-
paring It with a MS. Grammar tranfcribed (or perhaps Originally written) at Lovaiti in the
year 1669. for the ufe whereof as alfo of feveral other Irtfh MSS. 1 gratefully acknowledge my
OhVxgzuonioM.^. Jeremiah Tepy at, Bookfeller at Dublin. This Grammar oi Molloy i is the
.mofl com pleat extant; but is yet Imperfcdl as to Syntax, and the Variation of the Nouns and
Verbs; which Deled will 'tis hoped be fupplied by a ^Stt/z/Z; Gentleman who has fbme thoughts
of publifliing another Grammar.
TI T. X. Having written a Preface before the Irijh Di&ionary, there remains little more to
be faid of that Part, but the Informing fuch as are altogether Strangers to the Language, that
'tis not any Difficulty of its Pronunciation that makes it appear fo Singular, but our not having
at the Prels, thofe Auxiliary or 'Pointed Letters they ufe in Writing; and their retaining in
their Orthography on Account of Etymology, more Confonants than they ufe in Reading; a
Particular Account whereof is given at the Beginning of the />//!) Grammar. One mam Diffi-
culty to Learners, and what may fometimes frullrate their finding out words m the Didionary,
is their ufing indifferently a, 0, or « ; e ox i\ b ox p \ bh or w/6; a' or / ; and dh oxgh In the
old Manufcripts the Letter c occurrs liequently where they now ufe^; as cc eijieachd Yox ag
eifdcacht Attending:, ocus i^and) where now agus ox agas, ike. And where according to their
modern Orthography (which is that I have foliow'd ) they write ao, they uied anciently rf; fbr
Laochzxi6. Caotach were written Z,^c^ and Carach, and ib in molt if not all other words The
ufing lo many Letters indifferently proceeds partly from the Several Dialctib, but chicHy bc-
caulc there are lb few Books publifh'd. The fame words are on this Account, becaufc ufefid
to Learners, Ibmetimcs inlerted as the Alphabet required, in Different places; but to have had
regard always to the Variety of Orthography would have been a neecilels and too expenfive a
Trouble. When I had tranlcribcd this Part for the Prefs, I was very Delirous the Sheets
fliouln have been peruled before Printing, by lome Native of Ireland or Scotland, well ac-
quainted with the Language ; but not hearing after long Enquiry there was any Pcrlon fo qua-
lified m England; ail that could be done was the fending Tome Copies of the D;.^:ouary when
c Prin'ed,
THEPREFACE.
Printed, into each Kingdom. What Additions and Corredions have been thereupon retiirn\i,
are all Printed in the Order of Alphabet, at the end, as a Supplement or Appendix.
Having given feme Account of what this Volume contains, it remains that mention be made
of the Particular Alliftance I have had from Perfons of Learnmg and Gcneroiity ; which is not
done out of the leall: Opinion that the inferting their Names here, ihould add any thing to
t"heir Charafler; but becaufe it's proper the Reader fliould be intorm'd what helps I have had ; -
and alfo in regard that it's now fo eltablilb'd a Cuftom, that the Omillion would be a Fault.
As to the MSS. of our own Language, the moll conliderable Colledlion I hjve had theFa-
vour of peruling, is that of the Right Worlliipful Sir Roger Mojiyn ot Mojijn in the County
of Flint Baronet ; who was pleafed to Honour mt- , with a conftant free Acceis to his Library ;
and the ufe of any Manufcnpt ellewhere, whenever 1 delired it.
The fame Favours I have alfo receiv'd from the Right Reverend the Lord Bilhop o^ Here-
ford., and from my ever Honoured Patrons Robert 'Davies Efq; o{ Lbannerch in the County of
'Denbigh, and ^ohn LLoydE{(]\ of Aber Lhevenin\ Merionethjhire.
Others who were likewile plealed to encourage the Undertaking in the fame manner, were
Willtajn Thilips of Brechmk Efq; Capt. Walter Warm ofOUberry in Shroppne, the Reverend
Dt. Jones Dean of Bangor, the late Reverend Mi.Tbomas IFilkms Prebendary of Landnff, Mr.
Henry Rowlands Rcdlor of Lban Idan in Anglejey, Mr. William Ball R. ot No\tbopy and Mr.
Evan yaugban of fedw in RadnorJ\nre. Neither mult 1 decline the acknowledging on this Oc-
cafion, that I have in General throughout ^F/^/l?J■, receiv'd the utmcll Civility from Perlons of
all Qualities; not only as to Hofpitality, which I leave to the Oblervation of Strangers, but
alfo in their Readinels in Communicating any Manulcript ; and in mentioning or flicwing any
thing in their Neighbourhood, whether Inlcnptions or other Particulars, that might iccm to
deferve Notice.
In Cornvoal the Right Reverend Father in God, ^ixjfonathan Trelavcney then Lord Bifliop of
Exeter ', was plealed belides the Generous Encouragement of a Contribution not Subfcnbed or
Expefted, towards the Expenfe of Travelling ; to recommend me to thole oi belt skill m the
Cornip, or otherwifc molt likely to further my Undertaking ; and to grant thole other Favours
mention'd in the Preface to the CorniJIo Grammar.
In Ireland the molt Reverend Father in GoA Narcijfus, Lord Primate of A magb, was
pleafed to communicate a Latinlnp Focloip ( or Vocabulary ) written about fifty years fince,
by Richard Vlunket a Francilcan of the Abbey ofTrpn, a Pcrlon of Laudable Indultry, and as
feem'd to me ( for I ought herein to lubmit to the Opinion of ihe Rmves ) a Judicious Writer.
The great ufe that Manufcript has been of, is particularly mention'd in the Preface to ihe /ri/h
Diilionary. For tho' it be true that I had written and begun Printing that Part, before my re-
ceiving the V^ocabulary ; yet the Progrels of the Printer on Account of other Bulinefs in hand,
was fo flow, that belides its Ufe in the Co7Hparative Vocabulary, it gave me time enough to m-
fert therein, what Additions feem'd Neceilary to the Dtlign propoled. And here 1 ought not
to forget that the Hrlt Helps and Encouragement 1 ever had in the Study of the Iriflj, were
from the Reverend fix. John Mill, Principal of Edmund Hall und Prebendary of Crt/z/w/'ar/,
whofe Charadler for promoting any ufeful Studies (tho' they Ihould be of a Ditferent Nature
from thofe Generally in requelt ) is fo well known, that nothing need be added, unlefs by a
Hand more adequate to the SubjeiSl.
My Travels in Ireland were much facilitated by a Te/limoniutn fign'd ( belides fome Particu-
lar Recommendations) by the Right Reverend, the Bifliops of Clocbor, and 2)oTs:n &. Conor;
the Reverend Di. Brown Provofl of Trinity College, Dr. Oit'f« ZAy^/ Profellbr of Divinity,
and Thomas Molyneux D. M. and in Scotland by the like Favour from ^'n Robert Sibbald^ and
the Principal of the College of Edinkirrough.
Having elfewhcre given my Reafons for this enlarging of the firft "Defign and for the Delay
and Alteration of method, and the fame being, I prefume, allowable m all (uch Undertakings,
I fliall not detain the Reader with any Needlels Apology on that Account. A Cornilh-Englifh
Vocabulary (as is mention'd in (ht Cornijl] Gramtnar) was at firft intended to have been in-
cluded m this Volume, belides the Cornijh Words of the Comparative Etymology and thofe of the
Second Title ; as alfo an Account of Britijh and Celtic Proper Names; but the Book being other-
wile improv'd to a Bulk beyond what was at firft defign'd, they are left to the next. And I
was the more willing to omit for the prcfent that Vocabulary, partly in regard the Armoric dif-
fering but little from the Cornijl), fupplies in a Great Meafure that Dcfei^l ; and partly becaufe I
have been (orae time lince mfbrm'd of a Cornijh Vocabulary, compoicd by a Gentleman who
lives near Truro in that County, who may probably have fbme thoughts of Publiflimg it.
I am not Ignorant of the Objedions lome Learned and Ingenious Gentlemen have been
pleafed to urge againfl this Book, whilll 'twas a Printing; nor of the Dilad vantages to which a
Book lo cenfured mult be Liable. But that being often the Fate of Performances infinitely
more Valuable, and an Inconveniency which no Man can ever prevent, I think it needlefs to
1 Now of Wmchtfter.
fay
THE PREFACE.
fay much tlicicunto. All I fhall take notice of is, that us poUible, what became in time the
Talk of" fcveral, might have been at Hrfl but the Surmilcs ul one Fcrlbn ; And that it's too
Common a Milbke to take Charac'lcrs uponTiult, and an Humiliiy too much m Falhion to re-
peat the Sentiments ol Pcrlons ot Reputation tur Learning, as our own ; without relietihing chat
our Deference to iuch Men, ou^ht not to exceed thole Studies they are known to have been
Converlant in ; and without making due Allowance for l^rrourand Prejudice, from which nu
Man can be wholely exempted, by any Advantage of Kducation. Men of Extenlive Reading,
a Happy Memory, ind a Genius lor Diiconrle, ilciicumlpee'f in their Lives and Convcrlatioii,
and endued with an Occ.dional Allurance, can never fail of a Characler; but it often happens
that being too leiiliblc thereof themlclves, they take the Liberty of cenlunng what perhaps
they have but little conlider'd ; depending on being lecured by their Charader from any Bold
Contradidions. And if, contrary to expeefation, they meet with any Iuch, (ome are fo well
prepared that they can maintain wliat ever they have once alicited, tho' it fliould be with the
Expence of lb much time as is Requilite to the Silencing any Opponents, that have not a like
Proportion of Confidence ; or a Greater Talent at continuing a Dilpute, than isconliltent with
Sociable Converlation and Good Manners. This when duly conlider'd Ihould feem an Argu-
ment of" a Greater Concern for friunour than Impartiality, and no fign at all of that Candour
required in thole Perf'ons whole Judgement we Ihould be willing to acquielce m. Another
Conlideration which ought to difhvade us from regarding Characters at lecond Hand, is that
Ibmetimcs Iuch Leading Men are fo far Slaves to their Ambition, that it makes them a fort of
Ottoman Politicians, fuch as out of Particular Deligns or for fbmc long Profpedfs that none but
thcmfelves mull; know; make no Scruple in Private and as Opportunities of Coniequence are
oHer'd, ofiujuriiig the Reputation of any Perfons they fufpetit to be in the Contrary Luereft;
altho' they can aliord to be either filent or to fpeak civilly of them, when in Company with
their Friends. And fo H.xorbitant are the Projeds of fome Gentlemen ofthislort, that they
can continue the fame Pradlice thro' the whole Courfe of their Lives, and carry it on lb far,
that even they that have but the leafl Dependance on fuch Perfons, lliall allb ( iho' they may
never know whence it comes ) receive a Proportionable llure of the fame lort of Benevolence.
Thcfe Cenlureis of Defign, arc with a little Oblcrvation calily dilfinguilh'd from Men of Can-
dour and Impartiality. Gentlemen that have no Aim but the Truth, commonly propofe with an
An of Modeity and J ullice -txhetlxr [uch and fuch CouJUerattons fnay mt f^an Mataidl Uhju&ions ,
but the Men ofDefign tho' in order to gam attention they lomctimes ipeak favourably, are yet in
the mam when there are any real Objciilions ffiil (with a leeming tendcrnels) improving them,
and when there are not, obtruding foii:e of their own Invention where they fuppole their Au-
thorityimay influence ; which are yet often fo far f train'd as to be too apparenr. It's thi Optnicn
of a great many, vchich in troth I am forry for ( lays a Gentleman that would leem coaccrn'd
for this Undertaking ) that this fir jl f^olurne will 7nest but with a Cold Reception, ft confijis
only of Etymology and fVelp and Trip Vocabularies : Now there are not perhaps above ha^ a
dottzen or half a [core in the Kingdom that are Curious that uiaj/. The fVoi Id expeSled according
to his Vtomifc and Undertaking, a Natural Hijlory, which is a Study of e/lablijh'd Rejuejl and
that a great many are Cuiious m, ike. Haifa douzen or half a fcore ! A very Comfbrtable
Number truly towards carrying off an Impreflion; and a Speech of great Encouragement to all
Lovers of the Antiquities of Britain and Ireland. Should we not exped that an Impartial
Man would at the lealt have laid Three or Four Hundred mltcad of half a fcore? Or can we
fiippofe that any who had not fome Unfair Defign, would ever have faid, the World expelled
I ikould publilh that firlt, which (as he knew very well ) I had faid in the Printed Propofals
for Travelling, I defign'd lalt; ixddim^ / could propofe no time for it's publifhing, if it frould pleafe
God I might live to write it ? Theie mean Pradiccs I always defign'd to pals by, as no Material
Information to the Generality of Readers ; but finding the Notions, tho' perhaps at firft noc
much regarded, to fteal by Degrees on Ibme Gentlemen of Diftindhon, and fuch as are Perfons
of Judgement and Candour; I thought I fliould be much wanting to my fclf, if I pafs'd it by
wholely unregarded, and therefbre that the mentioning it on this Occafion, might prove nei-
ther wholely U>elels nor very Unlealbnable.
Aindra Mc Ghileoin Fear an Cnuic, an tindhc
mac Easbuig Earraghaoidhil c e.
ORdheirc an gniomh faor bhur comhluinn
Cliu t30 phoghlum beijiio uainn :
Ti i>o chur oo na thuic or (innfrea<
Cus so fgeimh bhur linn ampuaim.
Molfid Mc Liath na Sheanchas,
Ochd mhacigh'achd to Icanmhuinn oirinii,
Brathreachus GaoMil Fear Shaxan,
Thabhart narccuimhnc ceartna loi'g
c a M
Ad Eduardum Luidium in Primum ArchaeoIogiaE
BritannicsE Volumen.
QUO Te, Magne Brito, rudis indocilifque modorum
Carmine e^o celebrare, aut quali dicere verju
j^ggrediar do&os^ Mufd renuente, laberes ?
Non ego Cecrop:as urbes, non arva Meatus
Itala lujlravi, nee Claflica rura viator
Ca/cavi pedibus : pauci, quos aquus ApoUo
Dilexit, tanto lati Je munere j ad ant.
Scotia me geriuit, rlgidi terra ajpera Fergi,
Terra antiqua, potens armis, tamen ubere glebd
Haud nimium fi'lix ; placidis fed arnica Camanis ;
Utcunque Aonia mihi izon risere Sorores.
Rufiicitas mihi prifca placet, falebrofaque vocum
Fragmina, qua patriis in mojitibm audiit olim
Cum proavis atavut, quique has genuere parentes.
Te tel/u!, Ardloa polus qua Jidera pafcit.
Grata recognnfcet ; gelidique fub atkeris Ursa
Incolumis tibi ftahit lionos.^ fertque nepotes
Cantabunt memores Luidi per fecula nomen.
Hac cecini Amicitia ergo
J. Keill Scoto-Britannus.
In Edv. Luidi Gloflbgraphiam.
Quid Ji reverfus f^iritm afforet
,Jam Buchanani, nobile caUidi
Tentare ple&rum, priftinumque
Ojficitim renovare chordis ?
Antiqua tellus, die, age, Scotia,
gasOT defiinares Tu, fact It yirum
Ornare verfu ; quern parares
No7i humili celehrare cantu ?
Luidus priorum qui Britonum decvi,
Pofcit Cameenat -, pulvere feu din
Fwdata furgator repotiat.
In Jiiperam referatque lucent.
Sive lUe morfu teviporis iniprobo
Exefa fidd reflituat manu,
j-.tque acer Interpres ncudat
In veuiens renovata factum.
She lUe vocum exquirere origiues
Jjongo recur fu gejiiat, <^ fuo
A foiite deducat, redire
Ad veterem faciatque rtturt
Ouamvis dolendo prejfa filentio
^m Buckanam couticeat lyra,
Stat fama Luido, vendicantqut
Ferpetuam flit fcripta laudem.
Andreas Fraz-ier Eccl. Scot. Fresh.
In Amiciffimi Viri E. L. Gloflographiam.
QUod recem firati tibi debet atai,
, Nomini feri tribuent Nepotes ;
Nojira fed furgat, Lhuidoque Mufa
Servtet uni.
Serviet verfu memori recordans
&uas vigil lap fas revocavit arteSy
Verba qua nigra catus ohfoleta
Vindicat Oreo.
Temporis dentes hebttare novit
Cura felicis Lhuidi ; refurgunt
Mortua lingua, didicitque vox e-
mijfa revert/.
Talis Vxorem repetiffe Vates
Thraciut fertur, cithara patents
Tartari leges, avidumque Ditem
Carmine mulcens.
Hic tamen dodo tibi cefflt Orpheus
Conjugem plorans iterum reverfam,
Sjua femel vera tua chart a fixity
Ufque fuperfunt.
R. Jones Maridunenfit.
In amici fingularis E. Luidii Archaeologiam Biitan.
BAnnarum (i) facilis quamvis fs ruflica Mufa,
Exhaufldque ?iive ^ Melibcci carmine raucx
Monticola, cand g^ jam defuetudme tarda j
^»^ folers meruit Praconia dicito Luidus.
Luidus 1^ Alpinut : Nofiram neque Jpernit avenatrt:
Pralia quanta tulit Saturno dicito iniquOy
Linguarum tetrd veterum ferrugine rafa
Scrinta, qui refer at ; denfd caligine teHa
Emit e latebris (^ apertd in luce reponit.
^lui Bmomim fcripta (^ Scocorutn antiqua recludity
Memhrana an faxo concredita : Prifca recenfet
Nomina quid vale ant propria : ^ qua proxima Scot is
Moribus accedat veterum gens ; quaque Bricannis.
fattt primum queritur Je dentibus expoliart
Tempus ; dum nolens reddit qua trita volebat.
Obliti hie primus vindex cantabitur avi.
Reflitutt Scotis fublapfa i caduca Bricannis;
Celtis c^ Pidtis deperdita. Cornubienfis,
Cantaber, e^ Scotus quam linguam agnojcit uterque^
Comparat : Affines ferifus hac arte refolvenSy
Et renovat furdis aures i^ lumina cacis.
Linguas prifca loqui, cogit dum vera fateriy
Literulis larvas, fucos dum vocibus aufert,
Hifpanum Scotum ^ divtfd Hirpe, Britanaum
Hijlaria ut taceant, ilatuit ; fermonis amujji
Albanii metas Briconis Cambrique refignans.
Primus enim Cephilos Scotos, Pcphilofque Britanftat,
Nojque notas Britonum fibilajfe ojlendit anhelas. {%)
Mille alia invenit doff is celebranda Camwnis :
Cedite Banniades • Non vefira cuprefTus, erica.
Amicitia (^ Gratitudinis ergo '
CollinuE Campbell Ardchattanus PaSioty Lornenfis.
Ad ClariCT Virum £. Lhuidum Arch. Brit. Auch.
SE U Parca infudit prifcam tibi Lhuide mentem,
Sive luto natura novo pracordia fittxit,
SoUieitis lictat mirari ^ quarere Mufis.
Non tua vulgares verfant molimina curas,
Sed per rnaccejfof /rudax contendere caUes
Mens avet, igriotafque in lucem protrahtt artts.
Fama tibi e Si I ice exctiffa efl indagine doila.
Arte tua hinc ?iitidis Domut Adimoleana lapillis
Inflruitur, patriis ditefcitque Anglia gemmit -,
Inde loqui formata tuts ffirpe Celtica librit
Exigit ad veterem rediviva vocabula normam :
Sjjualia perculfas penetrarunt Cafaris aures
Mafcula verba, fuas audax Caratacus olim
Cum caneret pugnas pleno mirante Senatu
"Roma catenatum (^ tremeret ^eBare Britannum.
At Tibi, quern fanilas patria inflaurare ruinas
Urit amor, profugofque juvat revocare Penates,
Qualia inornatus perfolvam pramia vates ?
Hac voveo. Dnm faxa manent tua, lingua Britannis
Dum fuafiat, miras Gens utraque pradicet artes
Lhuide DoUe tuas, vivantque in marmore laudes.
Edvardus Wynn A- M. Coll. Jefu Sec'.
(i) Banna, Benne aut Beannidhe altiores plerique Scoriae & Hiberniae montes appellantur. (z) C ini-
tiale apud nos valet P Cambrobritannis j Cunde Scoti Cephili & Briunni Pephili ) & S, H. Vide p.zo. c.x,a ;
6c p. 19.0.3. Gan
R. O Ragad 6'c
Yx, Argraf geirbraf ar goeo,
D»fg ole, dyfguilia >aucroct5 ;
Eglyrder or amfer oe& \
Tur Hanclion Tyrnafoeb.
Vn hynod barod, byra,
Pan belo poen rilys gyurcindra;
Igcn mil a ganmola
Xx. Aavyr doec, a^; Aivyr da.
Er cnnaint iu braint a'i bri
Prauv fiuruy;^, pryfyru-, yn uifgi,
Sev a;^ Guaic kyn I'n hiaic ni,
(Muya guaA ) ymma go^i.
Gucdi'r Yaic iaunuair inion,
Kynatteb kaun etto'r arvcrion:
Guyr Aydau geirie Auidion :
Pallia rym Pezero'n.
Dros Dirocb a Morocb maic,
Y byo^, a byuiog vyvyriair :
Mcun perigl cr miiyn pyruaic,
Vx. Guild; a ;>;ariad \x lair.
Mae'n jiiir, da gyvlur dig\^
O 'ch luyfuai-, u<ix lefianc ir GuledyD ;
\ix bennod i xui beynyS,
Guedi y boen, i gidu byb.
Don Vai'il oijibhejic Maishij-siji Edward Lhuid,
Feap coimheab cijh na j-cub a Noilcigh Ath-
Kdamh a Nfa^fatty Ujhbap a Nj^ocloiji Ghaoi-
bheilg, Faike.
Roiiert Caimpiel Feaji Fajiaicce mhic Chailm
an Comhal cc.
CEiIl);ai)i j'oc !)• canratp ceol,
a'njiioj;hachb Eirion ^ach em 16;
')■ culjiphaji abhbha ciuil ):aoi 7;hleur>
a' n;c;iiiochuibh soibhin na Halban.
A nrabhaiji j^a n'beiii)iam jhub,
canamhuin oji bheajic na nrciji lib;
ajp bhi bhi o )-hean a mbpuib
a )-5oileabh noij- o chuibhjieach.
Lc cainc a bh|iuib}-ai|i ^ach jhicn,
bheinchaiji abhjiabh son apb Rjogh :
reach ba pheabha)- ')• f ann a choji,
')■ canamhuin a bhi ba eafbhuibh.
Do bhpojruibh fUb Matj^caiji Leob
'mb|iiach|ia oilleinre beai)- J^hloji
fpeumh ton aicril chpuabhach jhpinn
bo jhiol buabhach na mbpiochnach.
Oiben lull a np)- na bhpiliachb
a nopb j-cuibaiji na j-joiUeachb
'ca chaibbpa cumnibh ij- camh
aj a nbamh a Nfay.on.
Sgaile mopbhachb faiji r|ieun jhniomh
nbpon;; chuip £/rf ):uibh chpom chio)'
aon bon chinncabh cheubchachach lib
nco^bhail a ju)" go mhopchiu.
A' n^niomh bo pognuibh 'maca lib
ceif-aj- ap meub a mhemna
b'jaf; maippionre buan a bhla&h
alloill a' bh}-laicha)- Ghatheat.
Niop chaifreil calamh bom phioj-
ujhbaip chomhmeiyce Ici)-;
faoi ba bheochuibh a)i aif
ojhuitn ceip na Gatheilg.
Tomnab fjpobhche bha maiji bhuair,
a chaoibhch 50 mbi alJabh a' faj-
caj;neachb a cheille le' nchniiaf
50 la Luan bap eij- a bhai)--
Semus mkac Mkuir. Sajajic Chill Dalttdn c c.
>e bo bheacha a Fhccloip chaoimh,
) 5u cpichaibh ajib chlanna Gaoidhil-.
j;u ini)- ):oj- na cjuij 5coiseabh,
!)• e bo bheacha jan uibniji.
Ghctbh cu pailce a Jcpiocliaibh Gtoidhil,
1)- e bo bheacha a Ntnn]e G*U:
in ^ach cpiach piocja cumann,
jheibh ru mola a Neirinn hall.
Do buij-jabh jiioc aj- anuaijh,
an chanamhuin chpuaijh bo bhi j-aoi fmtll
cean5a bhi cian paoi j;hei)aibh,
bo cuipeabh leac a njlo jic j-eal.
Tuigreach, j-aibhiji bo chcajafj,
joilleip, cajibhach j-cimh bo ghloiji
liunmhu)!, bpijhmhu)! bo )-hcan phoicail
j-giamhach, -aicnambhach, ciallachm6p.
Tabhaip mo bheannachb bo Maipiji Liarh
bo bhuij-j le buaibh Focloiji fial :
bheip jach Gaoidkil bhuicfe beannachb,
ij" c lea-fa cliaji ria haijimhaji.
Do chuireadh na Rainnfa cuideachd le Mr. Eoin
Mc. GhiUedin, Minifdir an Tfoifgeulfin Chriofd,
ann a Neaglais Chilla Naoinein, ann a Muile, aon
doileannuibh Inji Gdll a Nalbmnn.
A Ir teachd on Spdin^do (liliochd an Ghdoidkilghhis,
-^ 'sdo fliliochd na Miligh 'nthine nach budh uis ;
Budh mhor a nfcleo Ygach fbd air cruas a nlann.
Air Fil'gheachd f6s,'s air fiSghlum nach budh ghinn.
Nuair a dhfas a mpor ud mor, a bhos is thall,
'fihi mcas is pris fa 'n Ghaotdhetlg ans gach ball
A Teanga lionmhur, bhrioghmhur, bWafda, bhinn,
'san chan'mhainthartrach, liobhtha,ghafta,ghrinn.
A ccuirc na Riogh, re mile bliadh'n is tr<fall,
DO bhi fi'ntuSjmundo thogcaint Dhuhhghall caxm
Gach Fill's Bard, gach Leigh, Aoifdan, is Dra6i,
Druithnich is Sheancbaoi fos ; gach eoladhain fliaor.
Do thug Gathelm leis, on Eigkpht a nail,
san Ghaoidhelg Igriobh iad iiid le gniomh ampeann.
Na diagh're m6r, budh chliu 's budh ghloir don chleir
'san Icgu tarbhach'LbhariudbriatbreDe.
Si labhair Fadric 'nninfe Fail to. Riogh,
'san faighe caomhfin, Colum naumhtha 'n I.
Na Francigh liobhtha 'lean gach tir a mbcus,
o I na ndeori, ghabh a mfoghlum freimh.
B'i bhoide muinte' Luchd gach duthch' is teangth'
chuir Gaill is Dubhghaill chuic' an tiulfa 'nclonn
Nois dhfolmhfi liainn gu tur, mo nuar 's mo chreach,
's tearc luchd a gaoil, b' e fud an fao'al fti fcach.
Thuit i fann tur, maraon le hughdribh pfein,
'sna Flaith' 'mbudh diith i,ghabh do cumhdach fpcis.'
Rcic iad fan chuirt i, air caint uir o Nde,
's do threigle hair budh narleo ngcin'mhain fcin.
Air far o Liath, biodh adh, is cuimhnu' is buaidh,
DO rinn gu hiir a dulgadh as a huaimh.
Gach neach 'ta fhreimh on G^<»w</^;/ghlcifta gharg
's gach droing don diith an chinaimhn lid mar chainr.
Gach aoin do chinn, air treabh 'fair linne Scuit
An duals is fiach thu, 'fcoir gu modad dhuit.
On Bhannrigh inn air antras 'a bhfuil an crun,
CO nuig an bochd, do naice nochd a ndiin.
'Bhi 'nainm 's a neuchd o linn na nceud an al
Tre meath na Gaaidkeitg, dol a cuimhne chaicfa ;
Nois alia 'ngniomh, chluinn criochafada thall
sdcir fiad Je cheil, bhi Gaoidhsl ein nuair ann.
'Sni 's fcarr a Ihaoi, blaidh briathrc liobhtha nai bcul.
Lan feadh' is brigh' ler nochdfar hrinn Dc.
Cia fios 'nti chuir ann ylkjliah tur ?
's a OTJ5f/i/«"'f / thogbhail arois uir ?
Nach c fo fein a ghluais, faghleis, o Luid,
i.e tuigfe ghcir ler dtug Ic'n ceims a tcid .'
Bhrigh bhcith na run ainm dheanamh cluiteach mor,
Air feadh na ccriochfa 'n 'ndfuair na Gaoidhil coity
Gu b'arahluidh bhios, 's gach neach do chi an lo
Biodh tainmfa fgriobhth'na chroidhann litreach 6ir,'
Agus na chuimhn is gheibh tu choidhch uam fein
Beannachd is failt, lem chroidh', km laimh, 's lem
'bhcul.
In
In £. Luidii, Camhohrit. Diftionar. Scoto- Angl. i
Nunc Anglum elinguem, Scotum nunc luget lerna, I
Vraclufos aures mceftave conqueritur :
Filiiu iratam matrem fed ludit uterque.
Nee linguam hie pri/cam, nee frobat ille novam.
Arbiter him veterem renovandi Camber honorem
' Arripit; <^ mutos fuadet utramque loaui.
S)uam fuit innumerat labor improbut ordine -voces
Cogere, Saxonicum ^ reddere cuique fintim
Non JiietHS foffor fudori, aut lajfm arator.
Nee fngit nifi qui Lexicon ipji facit.
Vnde feres tanto dignas molimine grates ?
Vel qua fmt meritis dona paranda tuis ?
SciiUet leternos gem grata rependet honores,
Secula quofque negant Jioftra, futtira dabunt.
Jtlunere fi certet^ -vicit gens Cafllvelauni j
Dona Britannorum reddere lerna nequit :
Patricio ilia fidcm nam debuit ante Britanno j
Debebit Xm^'xm fera^ BritannCi Tibi.
Amicitiic iy Obfervantia ergo
Rodericus O Flalierti c C.
Kinnytid Kiwiigyn o Giveg,
Kindhruyn, Kindhelu ae hanreg.
Gan Vod i reliu or tydalen, ymma yn uag, Kimc-
ru;e ir Englinion rhag Aau, am Ueligordhe a Breinie
Pouys. Kindhelu Brtdydh maur ae kanc, ynghylA:
1 vluydhyn i i6o.
KIvarA;av y Byu, kivarA; baun
Volianc i viloeb enwogaun :
Ayrdor;i;og var^og ueu/; agkraun,
Eryr guyr gueligorb Leijfyaun.
Ail ueligors vaur veirb ueAyj
Am peir;j ar vij; girveirA; ar veigirvyj •
Blei&en toryv tervysk biecyj,
Blaenyed kunyed Kadellyng.
Tnde& uclygorb tndar
Or dhmug trais uoauj bluj; blaengar :
LLoegyr Aeibied Aovrybied Aa^iar,
Toruerthyaun y byrtliyo ej-gar.
Peduareb uehgorb pedueryb
Molaud, molav y lyn ae derAy& .-
Maur doryv daryv givaryv giucicyb,
Madogyon Madog Elj'j'IAyb.
Pymmeb uehgorb pymhedran
Om kerb kentor m i bann :
Aeruyr gaur arnod vaur varan,
Arodion kreylon pag crey Ian.
XueAied acrygar acraon
KaduaKon ail Aubyon Aavyn ry&yon
Kivneuid erinc arvogyon,
Kmvtnyed kynyed Kaer Eillyon.
Seicved uehgorb olcugor
Tros uaud i traecod traecicor :
Gurb vybm veibied i teubor,
Guyr Ueirnyon guryd diaA;or.
Uycved liiyc ginuyc ginuan
I debyv, i deuis givlavan :
Aauen doryv amgoryv amgivrdan,
Aavrobion Aovribyed Garthan.
Nouved i [lived puybueb
Y5 ^hivrajk kynu by trajk y trojjeb :
Tr^hiryon tigeb orvoleb,
Ny Araru tijjir tajneveb.
Dcgued yu am clyu om clyd cyrbaun
Kerb keintor kanys yaun :
Toryv ijgun yygnaut ij; fthaerniaun,
Taryv jiag kad Kuk«>.yryau».
Ynbegved auen ynbegved
Auyb auenyb vin nhij;ed :
Om guaud rann om bann om barbged,
O n^Z wzIk o veitA;ion Gtued.
Deybegved amgen amgeinuiu
Garthan, gyrth rj:;uan pag gnactvriu
Hyby 1 guir or gur ni idiu,
Hil Gyryaet 'jgoeu i)-guydvriu.
Tnbeb yu ar beg abigaun
Rhag kl6d in jiagot pagor baun :
Flamm ly;t:lamm yly;i;lab eftraun,
Fau gij;hy vuyruyr Fynidiaun.
Peduareb ar beg arbynianc
A geif arbyrnuaud diattrcg :
Breanie Pouys m ol skrivenydhieth y i^vyr
Kd>c oHergcft.
KEidavr hutnyd huanwu
Avch mavl, herd heb davl, heb duyllav ;
Kcrd uchel an tatuel an tav,
Nyt cafgerd cofgor dydilyav.
O damn mavr mah duv dylyaf
Ar delv dull kynhelv kynheiljaf :
O gerdfu bleideu blaengi'vaf^
O gaium kerdoryon kanaf.
Kanavjon i<c\\i icirW cadeii
Meigycn, 7iyt meigoU y kigleu ■
Kynumyeit ityneuavt oleu,
Kynnyd'iuys brenhined hreinheu.
Ny tkeltr mr wreidruyd
Breifc a hruyfcav yn rot w yd j
Ebediv gur briv brav dygvyd,
Tn dyd bt-vydyr rac bronn y arglvyd.
Ny thai gvyr powys penn reith
Ar gym ry gan gymryt agkyfreith :
Wedy treiil trylcv dioleith,
Wedy trij.i traean anreith.
O anre.'th ydyuu dioval
Anrec anryded kyfartal i
Ermyded tervyn teyrnualy
Eur hybarch hebavc a btial
Buant kyt yggryt yggredyf
Kyfaruot kyfaruogyon dttedyf :
T "uirthot at/not annedyf,
O greulann o greulavn gy7ifiedyf.
Kynnedyf g-vyr medueith medgyrn
O efneit med'Cfuyn greit gredyf heyrn :
Giuyllyed gy?.'t ny gedinynt gedyrn,
Gvyl bent an am dan am deyrn.
Kynnedyf y aergun argoetiuys
Werin a luararut rac LLoegyr-wys ;
Rann y vrav.f y vreint ae rywySy
Rann y clrjjae.'' na ckaer bowys
Kynnedyf y Liowys bejin ymadravd
Gvyr uch gvinvvt eurgymlavd :
Tn neb llys yn .veb lie anhaid
Nat ef dav ar eu llav llet cavd.
Kynnedyf y b(5V7ys kyn ojfot
Tn aer yn aros iti rac tot :
Tmblaen cadeu ctMv aruot,
Ac yn ol dtwedwy r dyuot.
Kynnedyf y bowys banel
Ar dremyn y der uyn diogel :
Na ho tro tramiiy g yiiarchiueL
Na bo caeth na ho care, dychiuel.
Kynnedyf yvch ( lowys bamouneth,
Avch gorjaf aveh ^orjed na hei gaet'h:
Glyv gvythuavr gv rthodvch chwt etwaeth,
Gvrthodes rywyr ri thyllyaeth.
Ky7inedyf yr drei^ 'jeu uegys dragon
Berth uy horthy?it . aneduon :
Tn eu byv ar eu r; iv rydyon,
Na rennit ramieu ky rmydyon.
Kynnedyf a ivart rvt y ■werm
Ar goet nyt arget i wt bardrin :
Nai gouvy gordvy w< t gordin
Goual tal teledic bn vhin.
Kynnedyf ir ketivy r ket yfgein
Tveird katiueilch hei, 'd hard ytuetn
Eilgverth gvarth gvi 'thodes KynrL-iii.
Eil gormeil germes g ylch Riein.
Gvrthodvcb avch c am Kenedloed
Powys, peues kyrd a (hyhoed ;
Glyv kyrchuavr, kyltl rynueirch nyt oed^
Guyl hebavc heboch n eut adoed.
Nyt adoed vyn da' 'jn yn ouer
Om gvlat am gwledic ae dirper :
Nym gvna tro treigyl ueird un amjer
Nym tzyli pvyli pan y. m kyuarchtr.
Gvjyr Powys pobyl dijgyjjin
Cat or llatues orlla-we tt :
fedeir Kynnedyf kadv kadyr iirden
Ardec yrdugar.t oueigr. ».
AT Y KYMRY.
GAN birvod immi rgrivcny in i Alvyr imma, at Uyr Kernlu, m u hen Gerulueg, a hcvyd at
drigolion ir Euerdhoji ag Tcheldir \x Alhan, in Uydheleg ; ir idui 'ii gucled vi hyn m jiuimcdig
fnid er Tixos asenjicidiol in i byd, ond er muyn parA; ag anjudeb) i anner^: y Kimry in in
hiaic in hyncn ; ag i givatcv evo 'r hen Dhiarebuyr, mai Guedi treiglo fob trev. Teg yu edryx
tvag adrtv. Ond pag ir Aicrcnne dieicr, a'r j-grivenisiec anarvcrol imma \x. jiuyftro ; bi&cd
giiiu gennyj; kyn mind ym hcAs;;;, edry^; fain i Aicrenne urr y n6d imma. * A A;aa nad iduyv la kymcryd
arnav odyrdod in i byd i fcijgy i guyoor i rai erJA, ond gadel paub iu jgrivennitjicc i hynen, veAy, ir
iduy 'n deifiv ir yn pibid; ag yn gobeicio na xi\ mo'm barny gan y Diigedig in bigij^or, am beuij' vi
Aicrennc. Nid yu hinny vuy jiisid nag a gimmerob pob Kimro a j-grivcnob in ir yn f orb ; ag nid oej- yn
iaic ara>i a arvcrir i )krivcny na oarvy neuid yn vmy^; nalA ai i Aycrcne, ai j-ain y Aycrcne, ai p6b yn o'r
bay.
Xui a bit>in\\x in ne^ire 'r Aivyr mat nid er bai ar )krivenibiec gl)-rcdin i Gimraeg a'r Guybeleg &c.
a fkrivennuyd hen leicoeb i Aivyr imma a Guy&or neiAdyol ; ond am vod i geine in puiba^: vcAy, ag in bi-
roca;^ ir SaefoK a dicirred eriA na di)-gy'r uybor Gimraeg, a'r yn Lidaueg a'r Uybeleg. Kanyj- mac Aauer o
uyr di)'kcdig truy Loegar a cirnaj- Fraingl, ag ym mhlic ir Elhmyn, a guyr Atzlyn m 'uiAij-gar i uybod
ki)-)-ondsb i Gimraeg a iccoeb eriA j er bod in 6 anob gancynt bifky (val Plantj i Guybor o neuyb gan go-
vio 'n uaftad fain neuidiol i Airrcne. VeAy er bod ttxo]- aj;cnpeidiol am i Skrivenibiec h5no in i vie
Livyr a hun, nid oej' Il/CO]- m i byd yu harvery mcun Aivyr Kimraeg ac gaA paub gadu'r uybor gif redin ne
yn ir Atro dij-kcdig Davydh Dhy o Hiradhig, yn Dr. Gryfydh Roberts, Dr. J. Davydh Rhys ne yn Mr.
Henri Salesbury 8cc. Am y j-grivenioiec bresenoi vi pepme am i harvery idynt j in gmta cr muyn ad-
neuibiad hen Aicrcnne'r Britanied ag veAy guneicyr i Skrivnade Brithoneg hma ag fyb, in vuy kinevin ag
in hau)- i darAcn. i. Er muyn j-ain priod anuahanedig i bob piu lyn, ne bob pir Aiciren. 5. Er muyn
skriveny m nej" at laveryb, ne barabl y geirie, megif 1 mae 'n ajenpeidiol ag m arverol agof bob oef, im
mhob iair araA. 4. Er Kimmeryd immec edliuiad 1 Saefin 3 A;enhedloeb eriA am in bod in dubly Aicrennc
m ne;ttre Geirie, ag er muyn tyeby yn nej- at ir lounj-krivnibiec muya Kij^redinol. Ag in biuaeca er
muyn Aai koj-c argrafy 1 Aivre a gihoebir in RhtdtKen.
Ir hen httrene a adntmdir ima, idynt b, p, 5, 1 binod, p, j-, c, <z u in Ae a>. A'r jiai hyn a gevejr i,
in viny;i nid in ynig ar gerig, in amryu levyb yj Himry, end hevyd meun hen livre ar gruyn hivrod i
meg!]- a da^hoj-ej- in helaeca;>; in neAJreyad Gramadeg laith Kerniu, agin niued p. an. Ond er bod ir
)iain ir yn Aicrcne etto ni arvcrir mo honynt ima, ond bob yn meun ^njain in uaj-tado], Ae maegancynt
in ir hen livre ueitie bay ne dri ag ueirie ragor, val a gueluA; brovedig druy 'fample in ir yn Gramadeg.
z. Urc f^infriod anuahanedig fob xy» xjtiren, vi mebul idiu, a dile vod Elven ne Liciren neiAdyol am bob
fain neiAdyol j ag am hmny vod ueA Gramadeg Guyr Groeg am )'griveny x^ <p, \. a i, na Guyr Rhyven ag
eriA a arverynt in Ac'r heini ch, pb, rh, a th : Kanys muy kij-on buedyd, ne skriveny meun Gramadeg in
bod in kivneuid Airiren am liriren araA gidfciniol ibi, megi)' kany xany, telyn [celyn] &c. na'n bod yn troi
yn hciren in buy, urc j-gnveny Chany a thelyii. 3. Skmeny in nes at fain i Geirie idiu pan jkrivcnir,
A;te [ne a/:x] m ac achau De/;re in >.eDechreu, Krygmorin Ae Crucmawr; Kadualadaram Gadiualadr SiC.
Mi a tin vod jiai GuVr Difkcdig in erbyn hyn ; ond gan nad oes aAios gancynt amgen na Aiadu 1 viny 'r
hen arver, cv a aA paub uneiryr val a vinno o blegid nid hen Uybor Gimraeg idiu'r Uybor gifredin val a
daj;hoj-e)- in uahanrcdol 15 Gramadeg laith Kerniu ; ag hevyd nid kanmoladuy ped vae hi hen, gmnal skii-
venibier m 1 byd ajhivattcbol i leveryb 1 Geirie. Ag am hmny, y mae Guyr Fraingk yn biueoar, guedi
hir-inwrverai hen forb ; m skriveny m nef o lauer at )"iin y geirie, a'r yn pec hevyd a CAir 1 buedyd am y
Saeyneg ag arariu Icicoed ereiA. 4. Nid arver hen iaun Piuaic oe& dubly na d nag /, nag » j a >,an nad
gueby)- hyn gan y pai yy'n a^hinevin a'n hiiic, gueA y tebigun i, jknvcny yn liciren neiAdyol droj- bob
yn, ag o blegid nad oej- ond yn mic o /, in ir hen Gimraeg a'r Aadin mi a uelej- in ba vcncikio a o uy-
bor 1 Groegied ag X hcvyd am ir yn ixo^ ; Kanys Ae bo eifie Airrenne, nid louna^; i kimeryd nag o'r
lair debika 1 geirie ; ag ni un i vod y Gimraeg ("a'r Uydeleg ) in tytby at yn laic nej- nag at y Groeg. Mi
abeuij-C)- hevyd skriveny u yn acw, in 61 1 uybor hina in 1 Gimraeg a'r yn Uydeleg ; ag hevyd yn 61 fain
ir u, m 1 Aadin im mh6b Gulad dramor. y. Gan vod ir henAicrene ima in Argrafdy RhidiA;en eipy, ve
vibc Aai koj-c argrafy i )-orb ima nag meun Aicrenne o'r yn meimioli in 1 forb arveredigj o heruyb vod
pob fit val hyn in Kinuy)- Aauer muy o cirie.
Gan na barvy in ni er j-aic oc)- ne liyc arvery 'r hen Airrenc imma, a x;an vod Guyr Aoegar guedi ar-
grafy m biuebar imbeA livyr o'r hen Saefneg, mz'jm, ymacntin i holi, a /iuedi [loi enu Atthrenne Seijhig
arnynt. O'r pare araA mac 'r Guydhelod gan i bod immhob oej", ag etto hyd ir aur hon, in i harvery 10
dadly mai Aicrcnne Guybelig oebynt ar 1 kinta, a >ian iu kcnedl nhu banvon Aauer o uyr krcvidbol i brc-
gecy 'r Evcjil ir hen Saefon, ir amfer hunnu mebant buy a difgaj-ant hevyd I'r Sacfon jgrivenny. Ni
AjribuyAob neb o'r buy Gcnedl imma vod ir hen Vritannied hevyd, in arvery'r yn Aicrenne hyd yn biucbar
iaun, Audur y pcj'cer Aivre Goglebig m y pagimadrob Aadin o vlaen i livyr, guedi kivneuid am vi, imbeA
Licyr ; o blegid ibo e gliued imi buedyd vod gucA haul inni o'r Aicrenne hinny nag ir Satfon na'r Guybe-
lod. Y kubul 1 mae c ino guedi fgrivenny ydyu, na barvy i'r hen Saefin berbyn 1 Aicrenne imma nag
obiurc 1 Guybelob nagodiurc y Bntannied, ond gan Auflm Vina^:; 1 pec jy' gipal a pe duetj-e, mai obiurc
ir hen Sacjun a difgob i Briianied a'r Guybelod 1 kivriu Licrcne, a hyn 1 mae'r Pcndevig fmegij- ped
vae i air m bigon ) in i vanegy heb vod guiu ganco aai gadarnhay druy hen Odyrdod na Piinnig i rejimme
i hynan j heb gimcryd arno immi 'j-grivenny atto ev vod 1 Aicrenne hinny iu gueled cito in Eglu>r Aan
Gadualadar im Mon ar vaen skriven Kadvan vrenin Guyneb j a bod Kadvan in piveia in erbyn 1 i>aefon
*'Xx ch,ti dh, y W, 3 ng, i dhinod y m y gau Fydhlon, &c. a Q. p rh, f s, z th. u '■■^yu waftad, v/
d z ag
AT Y KYMRY.
ag Auftin Vuua; ig uaic Bangor ij- 1 koed. Argol o'r yn vac Vonebigei&ruy& hevyd a Dibarciad, a sagho-
rob audur Eyrgron ir leicoeb Gogle&ig, gan deiry mai hen Livre Scijnig idiu 'r jkrivlivre in /ivrgron
Rhidi;ten a henuej- i, in i Mvyr ima p. ■zz6. er bod amhopbl na uy&e urc i geirie jiijofedig mai Briconeg
oe&ynt ; kanyr er nad idiu in dei^ na Ximraeg na Guybeleg, ev a uy&e nad oeb i geirie hinny na hen Sacj-
neg na Ai;tlineg na Normancg ; ag i mae ev hevyd meun mkn araA o'ir yn Aivyr in kiva&ev a pernne yn o
honynt gyot i Egluyr Aan Dav. Ni Xrihuyi^ey am hyn in i pagimadrob Sei)-nig, pag kinhirvy muy bar
a Aid nag a dale 'r vac ^uiuledrad ; ond mi a gihoe&e)- 1 baub, gan tajoj- i nod, i buy a percine'r da. Am
1 kinta hevyd, ev a uybe o'r gore 'n bod ni a'r Guybelod in Griftnogion nid in ynig oefoeb kyn amj-er
Au)-cin Viaaz ond hevyd kyn divod neb o gcnedl i Saeyon t'r Ynyj- j ag am hinny vod gennim /icrenne
o'r blaen. Ag nid ocb Ic ibo ev amme nad oeb Aicreniie Aadin gan i Britannied kyn am)-er Krcd. Ev a
lAaj-e barren in Juvetial, Gallia caujidicos docuit facunda Britaxnos^ ag m Tacitus, dharvodi Agricola gyvieryd
gox'al eim rot Vyfgeidielh i leibion Dylidogion y Brytaimied gan ueled i bod yn vuy kyvadhas i dhyjgy, ag yn
dmge»az i donme at athrauteth no. Giiyr Gallia (^c. a hinny in ne;iireyad ir ail oej- o anedigec in HiaA;au-
dur ; ag ni bier i Saefon ir Iny)- hyd biueb i pymmeb, in amfer Gurtheirn Gurthe7ie. Am Gfencdl Guy-
belod 1 Uerbon ni ;Kirhae&ob arve Rhyven mo honynt; ag veAy mae 'n eglyr mai or tair kenedl, nini a
gavob ginta Aby)k Aicirol a moe^e dinaj-ol ; ag o ble a kae'r AeiA nhu ginta, ond obiurc i kimdogion a
cngolion ir yn Guledyb. Mi a im cifi)- atteb i Guybelod: Nid amgen nag a medre Avergin vab Mil
tl^aiue a baec evo'r kinta o Genedl ir Tfguidied ir Euerbon in amfer Seliv dhoeth jkrivcnny'r yn Aau ag
a arverant etto; ond vc I'lyr paub vod amhopbl uybod hinny j a pob giir dij-gedig a uyr hevyd nad oes
uybodec hij-by)- in i byd am drigolion ir lni)oeb imma na'r Barbaricd eriA o Europ, hma^iina Sgriv'nade 'r
Groegied a'r Rhyveinied. Am i Siefon ni barvy i neb o honynt, am a iin i ginnig provedigec a medre yn
oi Kenedl barAen pan baccant ginta ir Dirna)-. Ond bibcd hinny val i vmno, ^n peth fy& raid ir Saejon
a'r Guybelod a nmne hevyd gidnabod yj; hy\x ir hen Uybor imma; nid amgen na darvod i riu buy Ge-
nedl i dif gy obiurc i dridyb i oblegid vod pob yn m kadu nid in ini;; ir yn Aycrenne, ond hevyd ir yn
fain ir Aycrenne. Ir yn Aicrenne meba i, oblegid nid arvere'r hen Saefon muy na ninne ("val i guelun in
u Evcjil a argrafob Fr. Junius ag amriu livre eriA i Aicrenne k, j, ag x ; ag ni arvera'r Guybelod mo
honynt etto. BeAa;^ mac 'n hijbyy nad aAen ni a vedren yknvenny er amjer Tacitus, adel in Aicrenne er
muyn arvery Aicrenne 'r Saej-on : veAy naiA ai nini a biygob ir Saefon a'r Guybelod, ne'r Guybelod ai biy-
gob nhu a ninne. Or Guybelod an dijgob ni, ir oeb Aicrenne Aadin gancynt kyn divod i Rhiveinuyr i
inyj- Bryden ; ond pec idyu hynny nad oey le m i byd ybynt dij-tiolaecy, gan nad oej- gancynt Skrivnade
nag ar vemrun nag ar gerig, nag ar hen evydh nag arian, obiar beyparc ir amjer at lyl Kaefar j a fet na
>;redir vyc, er y deiry heb na jieol na pefum. Am i Britannied ni a aAun m haub brovi fkanys mae di-
gon o olevmag j vod Aicrenne gancynt in ginharaA; nag amfer Juvenal a Thacitus o heruyb mi a uelcf la
biucbar bryA o krian Beray. [ne Bericus\ ai enu arno, er amjer ir Imherodr Claudius : Ag i mae hevyd
rai eriA m enu KajuaAon Tiuyfog i Britannied a imlabob ag lyl Kaefar, hcblau Aauer na)- guybyj- moi ham-
j-er. Ag veAy ni ucla i'n brefennol, le 'n i byd i amme nad gancon ni, guedi in ni (val irarverir urc j-gri-
vcnny) neuid imbeA liciren y kab i Guybelod in ginta 'r hen uybor imma ; a darvod ir Saefon dair oer
ne beder in vuy diuebar i di)-ky gancon ni a A;an i Guybelod. Pe bijjcnt in dij-ky gan Auj-tin huy a viy-
j-ent in arvery q ag x, in ol devod Guyr ir Eidal a'r Freniguyr; ag in poi naiA ai jain s ai ch ir liciren f,
ar 61 * ag « &c. i pec ni unaecont hyd amj-er y Normannied. Ag nid oej- gan i bim lu Aiuanegy at hyn
yn brcj-ennol 15 hyl;;; hen Aycrenne'r Britannied.
Y pec nej-a a biyguilir mae'n dcbigol immi ej-gifodi vi hynan am dano, idyu'r hir amj-er er pan beAjrcyey
1 dair ginta, i Gimry, heb j-grivenny ^n Aivyr ond hun, ag yn Aadm in 8°. Nid oej- gan i vaur i buedyd
am hinny, ond bod in arverol im mh6b Gulad ag amj-er, vuru bai m ammal ar y Saul a gimerant arn>nt in
gihoebedig, ryu orA;uyl anarverol, oni f rij-yrant lu orfcn. A bod hevyd ueicie uyr guebol boncbigcb
m barny 'n ehyd ; naiA ai o heruyb di^migion anpej-imol pai eriA, ai eipe guybod eica 'r izofion. Nid
oeb in vim mryd i, ag ni abauej- pan beA;rcicj- deicio, gruydro nag mor vanul, na cruy'r hoA uledyb a
bym incynt, nag m agof gihyd amj-er : Na zuaic vi mebul nam habeuid skrivenny guaic kyn helaeced
ag a byb hun bruy euyAy)- ir Argluyb kyn i biueb; na A;ymefyd degum 1 dravel a gimerej- urc y Silvaen
ne'r Aivyr kinta imma. BeAaA; o)- treilie)- i vuy o amj-er ag arrian in travaelio er muyn kael gucA hij-piy-
ruyb a guybodec ; ag oy kimmerey vuy o bocn i bij^ky immi vy hynan, ag i gihoebi i baub araA ir leicoeb
ajenpeidiol, nag oeb vi abeuid ; ir oebun i'n goboeicio, ag ir idui etto, bee bmnag am biolA;, na xi\xa
vaur geryb gan Vonbigion Ktmry. Am ir amjer : puy binnag a edri^ij: in 1 balen gmta o Ragimadrob
Geirlivir y guir-bij'gedig aero Dr. Davies ag a govia at hinny leied kimmorc a gever i gan eriA {o bieicr
I livyr o'n inig j in hyn o uaic, ev a uel mae'n dcbigol na A;evej- i vaur amyer i vod in py jegyr i peder
blyneb kinta, ar 61 bi/iuelyd adre o Lidau m nhirnaj- Fraink. Oj- by'r Kij-fodyb in py anniben guedi hjnny
oheruyb vod guaic pai criA tan i buylo ir yn amjer nid arna i, (oblegid nad oeb gen i odyrdod in i byd )
ir oeb 1 bai hiinnu. Y harver idyu gimeryd muya a gaAant meun Aau, jiag eiyie Guaic ne arrian, ag er
muyn kadu Gueicuyr eriA aAan oi Hargrafdy ; a gadel 1 Guaic a vinnant a berciuo i Ij-kolheigion in 61,
er muyn guaj-neicy Aivruyr Aynden ; oni xant i buguc gan ipai j-yb ag Odyrdod gancynt yu troi oi sOy&.
Ag o\ axuyna eriA urc 1 pcini, ni arbedant deiry anuireb yu heygij-odi, ai byb ai helu yu, bod i gid m ir
yn A;uedel.
Ir idui 'n Kivabe a bij-j-e lai prij- ir Guyr Kij^redin druy Gimry a 'x.erviu a'r FMndhon a'r Alban pe bij-
yun in jgrivenny am bob laic meun Aivyr neiAdyol ; ag in kidnabod hevyd a bij-je hmny OrA;uyl acj eyol
im mh6b gulad. Ond yn Aej'j-ad a vijj-e hinny, ag yn araA oni ^amgimerej- i, a'r Guf r Diskedig am ki-
jhorob, idyu Kimhary'r leicocd hma 'n inyj- Briden. Kanyj- druy gydojod a A;ijtadly'r geirie, a keir la
vinyAi ucA hi)pij-ruyb am i guraib ai haruybokad in ir hen livre ; a nej" o lauer a fvoxx^x idyu'r j:orb im-
ma 1 buybmnag a xvizvaxo jgrivcnny Geirlivr dij-kedig helaec am yn bynnag o'rieicoec imma. Hevyd
(vel 1 guelu;t urc t henue) nid ir Kijeredin a j-krivcnnuyd 1 Aivyr ond er arA; pai o'r guyr penna 15 Himrj^
a Aauer o Bendevigion Diskedig Aoegar a A;ueni^cnt gimhary Guybeleg, Kerniueg, a Aidaueg evo leicoeb
cri^ gift^l ^'f Giraraeg.
Am uyr Kern'u a Aidau er i bod yj; himyj^k a Saej'on a Frankod mae i hiaic in dajjoj- val a guelu;*; in
eglyr in 1 Aivyr imma mai hen Vritannicd idynt ; ond x\i\ a rivcbu;^ in biamme vod kinnivcr o eirie
dieicr heblau 'r laic Vnconeg 15 Uybeleg ir Alban a'r Uerdhon. Mae day zxof am hinny megiy 1 mae 'n
debigol gan i; kanyj- nid ocj- odyrdod Iftoriae na mob araA ond kimhary'r leicoeb 1 uybod 1 Guirioneb.
In ginca Duy genedl gittrevedig [ne gydvyA;ebol ] oeb hen Vrodorion ir Euerbon : Guydhtlod a Skuydied.
Am 1 Guybelod hen Drigolion yr Inyj- imma oebynt, a'r Skuidied a baecant o'r TJpaen. VeAy Ae maent
m kittyno a nini ner Brycon eriA, Guybeleg yu'r geirie ; ag am 1 acIa naiA ai Guybhcleg hevyd a goAaj-otn
idynt.
AT I K I iM R 1r.
idynt, at hen Sguydiec. Vi Ay ir axoy araA yu, barvod ir Kimry a guyr Kerniu a AidaU goAi per oi hen
lair, gan i bod dro[- ago)- i bym kan mhlincs, fcv o amfcr /;/ K^nfar i Valentitiian i tridys dan liuodra-.r
guyr Rhyven; mcgi)- ii baghoj-c)- in uahanrcdol, in i )un ginia o'r Aivyr imma; (ij ag urr hyn, Aaucroi
Geirie ir idym m i uclcd in bicicr, a aAint vud hen Vnconcg in 61 i jjm; Ic a fgrivcnncj- p. 7. col i ci
nad idym in 1 iiadnaboii. 1 Gu)t>clod imma hcvyd a vyont in ir hen Otj'.jc& V'rodonon Aocgar a Ximry,
pryn ai kyn in liuad ni ai '11 givanifcrol, ai pob yn or bay, ni cAir morducdyd; end icbika oa in vi mcDul
i, i bod nhu imma kyn in dividiad ni ir Inyf : ag in jiicni ni i dehol o am)cr i amj-er, ai girry ar fo ir
Gogkb ; ag mai o Gintir ir Alban ( Ac nad ocj' ond liyc mhiAcir o vor ) ag o dir Gafuy ag Yvys F<77/<7« ir
aerant ir 'Qcr&on, mcgiy a di;);ucla) ant i pirn honj in 61 ag im mlacn, in vinyA;. Ag n'd o br/.aA;
a dcicaiic ir Inyy ima, njg o Ga//ia o'r Ciulcdyd a cluiriri'ian Tirna;- Frai;!;k, ir Ijcldir, ar !)■ cAmyn.
BcAa,>; gan immi adros 1 kivriu xucd\c na ;tribuyAo!D iicb am danyn: o'r bljcn j nid amgcn na bod, in
ginra, hen vrodorion ir Euerbon m Gcncdl tuynu ; Guy&clod a SgU)di;d. Yn ail mai ur hen Vricon
£nc 'r Bricannied] a hanob iGuytclod; a'r Sguyditd o'r Ij-pacn. Yn dndyb v( d 1 Cuiybelod in trigo
in ir hen oefcet) in Aocgar a Ximry, gijtal ag in 1 Goglcb, Ac maent ctto ij; himmyj k a Skuydicd a Sie-
fon. Ag in beducryb mai Biodorion Gaf/ia ociD Ciuybclod Aocgar a Ximry, kyn i divod irJn))- imma.
Gan immi vod nior hv, m^bai, a yknvcnny'r vac Neui&ion, a yAVibtv nad oej- mor odyrdoj skrivnedig
am danynt, 1 mae'n bi cdyy arna i, bagoj- vi jiejimme, a hinny, gan nad ocy ini Ai-yr imma ond ac kivij;,
ar vyr eirie.
Ir idui gucdi provi cifij' in helaec in 1 pan ginta a'r ail o'r Aivyr ima, vod in hiaic ni in kittyno
ar naiA ran oi hiaic nhu ; agyn y Gramadcg Guybclcg p;ui a uclu;^ hcvyd, vod tycbiad nc natynec 1 h.aic
nhu gan ncuid 1 Airrcnnci in ncA;re'r geirie &c. in gi) )'on ir Gimraeg.
Ag mcgiy a kevey guedi i kydij-tiiicd, 1 naiA ran in givatrcbol ir Gimraeg ; vcAy druy barAcn i Tcyta-
menc Ncuyb, a pai pippyre a gcvey gan 1 Mcbig dijgedig Dr. Edrt.ird Brown, skrivnedig m laic i Kin-
tavried, mi a gevcy uybodec bigonol mai hen l|-p.ieneg ocb 1 pan araA. Kanyy er bod Aauer o'r hen
laic honno, in ir yn brejcnnol j etro muy k.diiedig idyu hi o lauer gan 1 Kmtavried (z). BiAaA; ir a;i;oj-
am alu 1 Gucrbonuyr Brironig, in Vydkelod, a jui 'r Ijpaen in Skuidied-, idyu am vod ir hen iivre Kim-
reig in gaiu'r Piflied, 1 Guydhyl Fichtied ; a hen Vrtthon ocb 1 Pi&ied in biamme, megiy 1 mac 'n cglir
fheblau 1 henue Aadin a Guybeleg, (5) urc enuc'r Avon'.b ar minitocb in lyeldir ir Alban Ae 'r (cbync m
prcyuylio. Ag ino mae'n dcbigol 1 maenc etto, fcr koAi i hiaicj im mhlic draylic a'r Skuidied, Brtthon
Jfirad K/uyd, ir hen Saefon, 1 Aiyjmiiyr, a'r Normanied. Am alu Gtterdkonkd ir lypaen in Skuidied^ nid
oey eij-ie Odyrdod :, Kanyy Kin Scuit i maenc y hyncn in uajfadol, in gaiu'r Kyudouduyr a bacc^nt o'r
lypaen. Nid paid diicdyu bim pe>aA: am 1 Guy^elod; ag am 1 Skuidied nid ocy eiyie ond Kimhary 'r hen
lypaeneg a'r Uerboneg brejennol 1 pec nid eAir imma, ond in ir i.idig cirie yyb in k^nlyn Ae mae'r Sku:-
diaic in ginta, a'r Kmtazreg ar 61 1 Gimraeg.
A,acha, Tiip,Kloguyn, Klaudh; Acha, Kraig.
Adhark, Kor7i ; Adarra, Koni a changen.
jAghartha, Bydhar; Gor, Gothor.
Aile, Kui'tdh ■, Ahal, ahalquc.
Aimeis I Aivrneis] Guartheg; Avre, abrec.
• f Alga,B(7»W^/g; Algo. Edr.y GeirlivrGuydheleg.
Aodhaire, Bigel ; Arza. Ardi, Davad.
■] Ao\\,Savan ; Ahol,aholic. A/a/'. 4,4; ii,3+; I'tyii-
fAon, Da, rhagarol ; On
Ar, Xn—nii ure, giire.
Ar [ar] Galanas; Hara, hcri. ASl. 8, ja.
Arcoir, Agos, Ktmtdog; Hurco.
Aras [atheras] Ty, Teilad , Ecchcra.
Arfai', Hen ; ^aharrai.
Arc & arcan, Porchelh -, Urrun, Mochyn. Mat- 8
Afaith, Digon ; Afto.
Afnic, hkaethi Ezne, eznec.
Ahafc, Gairi Hiiz.
Athair, Tdd -, Aita, Aitac.
Athcha, Detfivi Eica.
Avail, Ange; Hivil, Hil.
Bacadh, baca', Gueled, Edrych ; Baguft. Beguia
idyu Lhygad.
Bal : Ar bal, O od, os ; Baldin.
Balla, Pe»^/o^ ; Bull : Bui— hegar. Mat. 17. 3^.
Banailte, Mammeth; Ban!i;u, Ballitu.
Beach, Beichm, Guenynen -^ Abechon, Hifi.
Beas, Lhau PI. Bethe.
Beat, r<hydig. Pl.q Batzu
Biorach [Biogharach] A-nner ne Refer dhuyvluydh i
Bigaren Tr atl ; a Hefer hrjyd. riebr. 913.
t Birtaii, Ar vyrder, yn vyan , Bertan, yn -vyan j
huyppyn.
Brck, SrtfA, Bragado, Eidion brith. Hifp.
Br6g, Efgid; Abarca, Efgid bren^c. Hifp.
Bru— ac* & Bre— oc^., K»r, Tervyn ; Berere.
t Brugh, Tre'v ; Burgua.
Caill, Sarhaed, Kolhed ; Cailte AB. 17, 10.
C— ailleach, Keifiog ; Oilloac, Tar.
t Can, Hydpan; Aiceno.
Cruine. chc [Kruithneachc] Guenith; Garia,gariiia
Cealg, [CeilginJ r«y^j Celaten.
Cean, Pen ; Game, meun Geirie KyJJylhtedig.
Ceard, Eyrych; Accnero HiJ>
Ce6, Niu/ ; Kca [ & quca] Mug.
Cia, |_Cia an] Puy ; Ceinen, Ceinec.
Ciocar, Ki rheibys ; Chacurra.
Cioghar, Paham j Ccrga, cergatic.
Cionas, Pa vodh ; Cein.
Gor, Gen, Kil; Cara, Uyneb ; Hi'p.
Col~h' [Codladhl Hyn, Kujg; Loo.
Comhar [ocomhar.La?. eregione'] CvmirciGu/dd.
Eas ("mtun geirie KilTilhtedig) iV/(/j Ez.
Eafadh, Kleiiyd ; Eritas.
Eafgar, Codum i Eror.
Eadadh [& 'ada'] Ejlyn, Hcda.
Fearrya & earrya [Feardha] Gitrriu ; Arra.
Fohraich, Kyvlog • Sariac. Fid. F— S. p.ia. c. i.
Gach, Pob, 61h ; Gucia.
Gadaidhe, Lheidir ; Gaichti.
fGaoi, Keluydh\ Gue, gueguric.
Gazrach,Po^«/; Gerdetze. ^aio'r LbadinQtme.
Ger, Syr, ckuibl:, Garraza.
Ghaire, [yaire] zuerthin ; B—zne, Irri.
Ghcarg, Ko'k ; Gorria.
Gheunav, Guneithyr; Eguin.
Ghocar [Docar] Anodk; Gogorra.
Gigilr, Goglais ; Kigli, Killi, quilli.
Goirrige [oirle] Invyd ; Erhoa.
lar [iar] ar 61 ; larrcquiren Ditin, Kanlyn.
Itheadh Buyta ; lace, Btiyd. t. Cor. 9. lo.
Laidir, Kryv ; Lodia, T/u.
Lar, L^irin, T dhatar ; Lurra. Mat y y. Larraina.
Luc. 3. 17.
Lanv, Plentyni Lcinu Mar. iz. J ^ Aff.i'j zi,z^.
(ij OBS. XXIII. (ij Cantabri a geilu'r Lhadinuyr 1 Guyygicd ve Brighlion Minidhe'r Pyrenaied
in ir Tjpaen. [i,) Cruiihnigh a geilu r Guydkelod 1 Piktied ag aruydhokdd 1 Gair ydiu Brython nt
VrithiM.
Loir^
AT I K I M R Y.
Loit, Briu, Rltipi Lot.
Luath, B^yaui Lehiah. Ja. i. 19.
Mala, Ke'^j Maletas. ^. ., ■., ,■„
Maol [Maothol] Guds, hachgen ; Mutil, Muthilla.
ilf— ear, Bys; Erhia. L. ii,io; 16, 14. 5cc.
MeJa, Gra/ra ,- Mahatfic, Gr^a» Guynuydh.
^_ire, Gualhgov, Xnvydruydh ; Erhoa.
f Na gav, y G<i/<J'yj Negua.
No;>;,P<»7Wi Noz, Pan, pa aur.
Obair, Gorzuyl; Obra.
Olan & Lo, Ga//» ; Hie.
fOrc, «>; Arrac, arraul, arraultze. JLw. ii- l^■
Os cean, ^r, odhiar, yux ben i Gainean, gainera,
gaineco.
PogCfPoc] Kyjfan; Pot. Mat.iG.i^l.
PoflaP?-/W; o'r LhadinS^otiias; Spofa.
Re & ris, At; Ri.
Re, Urth; Ra.
Ris, Tray; Re7..
Saibhrios [& haibhrios] Kyueth; Abraftas.
Sal;(iadh, Bydredh'r, Salfuts. Mat. \<^. 18, 10.
Saohar, [Saochar] Guaith ; Sari, Kyvlog.
Se, ji^WA; i Sey.
Seargcha, Cn'aj Searra.
Sgaile, Kiskod ; Itzale.
Siubhal [& hiubhal] Rhodw j Ebili.
r— obar & th—ohar, Fjnnon ; [Ithubhri] Ithurri.
Toiceach, Kyuaethog -, Datec Lhaun. iVJat. 6. az.
Ua' [uagK] Be'dh ; OeJ, GW_y.
Uydhaoh [ghuidhadh] Dimyno i Othoits.
Aaueroetj eriA a e^id i ;cuanegy at hyn nid m inig o'r Kmtavreg, ond o'r Ijpaetieg brefennol hevyd, er
maint a ^igruyd, ir laich hbno, a Aadin ag jirdveg. Ve^^y gan m bod m gueled in o cglyr bcAaA;, mat
buy genedl oeb hen drigolion ir Euer&on j mai o'r yn Kivodiad a nini ir ot& 1 Guy&elod,ag mai guir
diamc a skrivennot) Nimiio ag eru er Aauer oes, buad kenedl 1 Skuidied, ir' Uerdkon a^an o'r Ijf'aen; i pec
nefa yu brovi idyu vod 1 jiin honno o honynt, a eluyd Guydhelod in trigo gynt in Aoegar ag 15 Htmry.
Nid oer neb o'r Guycelod i hynen, am a un i, er main: a barvy ybynt Eknveny 15 hyl;!; hanej- a bonc& ■
i kenedl in fon vod Aoegar a Ximry erioed in i mebianr, ag etto puy binuag a &eil fylu ar lauer o r.ea
cnue avonyb a mmi&oea truy'r Dirnaj-, "" ^cij- o le i amme nad i nhu oeo 1 Tiigolion pan roud ir enuc
hinny arnynt. Nid oeo enu gynt ar ir Avonyb muy kipredinol truy'r dirnaj-, nag «>^, jr hun a )-gri-
venne Guyr Rhyven Ifia ag Ofia ; ag a eluir ceo truy Loegar yisk, Esk, Vsk ; ag Ax, Ex, Ox, &c. Be-
Aaz er bod privavon o'r enu hunu I5 Hit»ry, ag yn ara.\ in Nivncint, etto ni bcaAir nag m in Hiaic ni,
nag \x. Herniueg aru}t5oka& 1 gair ; ag nid Aai over edryA; am danau in 1 Gimraeg a Briconeg Kerniu a
Aidau ■ na" am 1 gair Avon ir hun f) & enu |iai o avonytj Aoegar in 1 Saejrieg. Aruytjokad 1 gair in 1 Guy-
oeleg idiu'lJMV- Ag megis 1 mae'r geirie Coojn, Dor^ Stottr. Tame, Dove, Avon, &C. in Aoegar, in kiva-
sev nad idynt amgcn na'r geirie Kimracg : Kitm, Dtir, Ts dur, Tdv, Dtvi ag Avott, a rruy hinny in da-
ror mai'r Ktmry oeD i hen Vrodbrion, veAy mae'r Geirie, uysk, Au-,, Kmuy, Ban, Drym, Aexlia, ag
amryu eriA in da^O)" vod 1 Guydhelod in preruylio gynt m 1 kivryu levytj ; kanyj- ij-tyr 1 geirie in i hiaic
nhu idyu Dur, Ayn, Privavon, Minydh, Keven a maAuyd ne maen M<yd. Am 1 gair ily^ ne uijge nid oej"
yn gair araA aiverol ganrynt am dhiir ; ag mi a dibit)- gynt gan amied ir Avonydh in Aoegar, o'r enu imma
a gaAaye'r gair vod in in hiait; ninne in ir hen amjeroet) ; ond pan nij- medrun gacl i hanej- in lair Ker-
fiiu nag in 1 Aidaueg ; a x^n ijxiried nad oeb bo)-ibl, pe bije ynuec in 1 Briconeg, ybynt buy a ninne
eoAi gair mor arverol, ag mor ascnpcidiol i aruydokad, ni A;eve)- i le 'n 1 byd i ame, na by'r Guytjelod
gynt dro)- 1 duazy ; a darvod in jiieni ni irry 1 jian vuya o honynt i gilio i'l Gogledh a'r Euerdhon, m ir
yn pynyd ag a darvy ir Rhiveinuyr guedi hinny, in gortj-gin ninne, a Barbaried ir Almaen a Ai^lyn paa
bipigiob kadernid Rhyven, m herlid o oey i oey, in Tervine pre)-enol. Ni a uelun urc hyn, mor agen-
jieidiol idyu'r Guytjeleg ir )-aul a gimerant arnyn skrivtny am hmaviec Inyj- Briden ; ag urc barren 1
pan ginta o'r Aivyi, a guelir hevyd in eglir nad ocf vob 1 gael Guybodec perpec o'r hen Gimraeg, heb 1
Guybcleg a leicoeb Kerniu a Aidau. Agnid pad edry/i immheAa^; i ganvod hyn na xorlan deved a da-
blithion: Kanyy puy vyc a liyr a/;o)- am alu Kyt deved in Garlan, er i v6d in guybod mai Beily, hyarth,
ne Gadlas id)U Lhan ; oni uyr hevyd, v6d i Guybelod in galu IJavad, Caor ? Ne paham ir idyj- in galu
Guarcheg godro, Guartheg hlithwn; oni liyr mai Blathuin idyu godro in ir laic honno? Ag veAy am laue-
roeb o eirie nad oc)- in bre)-enol na hamben yu skriveny, nag zzc]- /;uaic oheruyb 1 bod eij-yr in y
Aivyr. Y pec nefa iu baj;o)-, id.u ; Mai Kiudouduyr o'r Kenhedkedh a alue'r Rhiveinuyr Galli ne Celtas
oedh tr hen Uybelod ht?my ; a hyn hevyd a vybh eglyr uic bal )-ylu ar gi)-)-ondeb 1 buy inch. Mi a
ba7;ho)e)- 1 mob, in \ jiagimadrob Seiynig ; ag nid oejr le 1 oyod imma ond ir iPiidig 'j-ample fyb in kalyn ^
Ae mae'r geirie kinta o laic 1 Celt^, guedi 1 kinniA a/an o hen livre Aadm.
AUobro;t;, Albtyd, Eftron Vet. Comment, in Ju-
ven. Bruach ydyu Bro, ne odre guldd in 1 Guydheleg
ag^\\z yu Aralh. V'exy Allobro.!i ofi//; eilbhruaA;.
Aremonci, Guyr y morva ; Armhuirich, & Arm-
hoirich.
Alpes, Tzeldir, Mmtdhdir. Servius. ^ At am hmny
a galuodh t Guydhelod tr Skuydir, Alban ; oheruydb
bod Ty.eld'tr t Dirnas honno tn neffa tir ir Uerdhon ?
Aufcu, Dtnas Auchs 15 Uafgun. QxS.. At odhiurth
liysk \dur'] ne avon or yu enu r
Axona Avo» Ailne; Ailg i_ne liyfg] diir.
Bardus Pridydh j Baird.
Belgx Kenedl or Galli. Cx[. Edr. Fir, a Firbolg m
t Geirl. Guyvheleg.
Benna, Math o Gerbid. Feft. f Ben.
Bondincus, Aphuys, Hei> uaelod. Bunghancach &
Bondhannach. Or G«r Bun [g;</»fW] «gan,ghan,
ne dhan, Ueb.
Bracca, Math odkixedyn; Brekan, Hygan amliH ar-
verol gan tr hoh Uydhelod in tr r^eldir.
Bulga, Kdd Feft. Bolg, bolgan.
Cateia, TavlfoTf, Eonuaiu Servius. Gath.
Celtse, Guyr Gallia. Cacf. Gaedhil [Guydhel] f Cae-
dhil, Keyil , agmt rhiv >yofog in ol m harver ni,
Keiliet a Ceilt : Ag wd ahe t Rhvemied skrtvemy
V Gair hunnu ond naix at Ceihe at Celtse. AW oes
le xuaith i uyhod, pryn ai am tr yn axos a galuafin
vi cgledh tr Tnys imma (Kelldhon, a'r Rhiveinied
Caledonia) ai odhiurth t kocdydh ,- K^Jwy.; Keliadh in
Uydheleg tr Alban tdyu Koed, etto.
Crupellarius, Milur a xadpais haiarn. Krub, ai odhi-
urth 1 gair Kruban dec Krajk negimmu;t.
Divitiacus Brenm tr Aedui. C^f.^ynvihich oedh enit
arverol {ontd tdyu etto) im mhlith t Guydhelod ; ag ir
yn enu tn dhiamme tdyur dhay a Divodog im Mor-
gdnug.
Uruidae, Deruydhoft; Draoidhe.
Dunum, Bryn meun enue Trtvydh. Megis m t geirie,
U;i;ellodunum, JVItilodunum, Neodunum, Vella-
naudunum, Lugdunum, V'lrodunum, &c. Dun gan
JJydhelog tr A\hzn,idyu p6b bryn Kaerog ag am hmny
xauer oi Trevydh a henuir vexy. Tin a D'n oedh t
gair tm mhlith y Kimry, ag odhitno Tin Syluy a Thin
Daethuitm Mon, a Dinar uik tn Anion.
Gocfus Campiur. Serr. Gaifgea^:.
Leudus, Oudul : Vcrficulos dent Barbara carmina
kudos, l^enant. Fort L 7. c.8. Laoidh. £(/r. Laoi
tn t Geirl. Guydhelig. ,
Magus, Maes, meun enue trevydh, megis Magetrobia
Duromagus, Rigom*gus, Rothomagus, &c. Magh
idyh
AT I K I M R Y.
tdyu tnaes m t Guydhekg skrhmedig, tr i hod gtiedi
troi'r Gair m y Ucrdon urth Seijhigo'r niue , t
Moy.
Matifco, Tre V'afcon ing IJ'.ad n Acdui. C^^. Ma-
thuifgc, Diir da. Hei-yd Maejdhur fte dhur Sc vydlyd.
Palla, Rhyu vdth o uish. Mart. Fallain, Mantex.
Vcrcingetorix, Tiuyjhg im mhltth ir Arvcrni. Cxf.
Fear ceaii go turus m t Guydheleg, a -iruydhocd air
;» air i gur pcjua urch Jr yradaith ; Lhyuiaudur ir
Hclynt, ficc.
VLrgafillaunus, Tiuyfog arax or Arverni. C^r. Feir
gi) Saeljn, i Gtir urth Lymman -, ne ir Aniydhur .
Aruydkokdd arax tdyu, Skuydur ne Arvur i Brcnin.
Edr. Saeghlan w ; geirlivir Guydhelig.
Vcrgobrcrus medh Kacfar otdh Triad ne yaritur in laith ir Aedui. Life us qui Cummo magiftratui prxcrar
quem yergobretum appellant /Kdy, qui crc.irur annuus & vitx necilquc in ("uos liabcc poteitaccm. Cif. de
b- Galileo L. I- Bex^K Fear go brcJth air in air, idiu G(\r urth var.i. Ag urth dhal fylu ar i gair ima
ir amheyes i gmta, mai o'r Galli a deither Gnydhelod, i fcth «/ uelai bexax Ic n t hyd r« amme. Gati in bod
ni 'n guybod ucician, uru hen bi'.h i Celtx, ng u.c laucrocB o'r hc:i z.naGalcg (nl- Uydheleg) i'ydii cto in
1 Frennig brel-nnol, mat o Fraij;k a dactli i Guyoclod; pai a rivcDanc vod kimTeint ag (ydh in i iiiaic
fihu o eiiic Teyt/.oieg nc Exmineg. Ond ir a/:oj- am hinny idyu ohcruya vod i Bclga im mhlic i Galli m
fiarad Exmineg, vai i maent etto; ag htblau i C(?//<* a tcirant imma, ag a acthant riu OeyoctD guc.li hin-
ny ir Verdhon, ev a caec hevyd rji o'r Belga;; a'r pcini fmcgiy i mac 'n debigol hcvyd gan a Guvdhtl
Diskcdig Mr. Rkydherch O Klalierty) oet> i Guyr a aluafan: Fir Bolg i jiain a jjcicanc n ctaiit huy ir'Uer-
Boii, in hir amj'er Kyn i Skuid'ied Gan na bharvy ir Guytselod i hyncn, na neb araA ar a un i, tjal jyiu
ar 1 Geiric Goglebig i.i i hiaic, nid amhcrcnajol kimhary jiai o honynt ar Sadncggan vod i Sacpieg in yn
or icvzoctiTeythoneg, cr i b6d guedi tenrikio gync rai geirie o'r G'^rafg , a Aaueroct) ir oej'oeb diuaeca
o'r Fremg a'r A.adm. Nid oef le in ni goclio mai cbiurc i Siejmeg f osicicr imlicA air) a daec i Gtirie
ima ir Guy&clgi oblcgd maent iu gneied gan i Guy&elod mcun hen livre, a ikrivennuyd kyn yndeb i
&uy gcnedl : Ag mae hevyd amnu cine Teythoveg gancynt rad idynt m i Saeyneg In ir Ejamplc fyo in
kanlyn Guy&e!eg idyu'r geiric kiiita, ar Sae)-nc.g a sknvcnir a Aicrene dyon. Ait, [ac] at. An allod, of
old. Aoide, youth. As, is. At;:n, [pagral, talec, cojion] hat. Baiter, -water Beirim, to bear. Beic, both.
Beithir, a bear. BuyJhe [mclyn ! bay. Bnar, [pig pigcA] brier. Broc, a brock or gray. Buidhem, a band.
Ceachdar, W/^^r. Q.c\AAiO\x\fi,Wedden's day. Can, right. ■fCmg,King. CVctquiU, quillet. Cnaib, [Kiuar;^ ;]
Belg. Kerinep. Cni^, \ knap, a button. T Coinne fguraig] \ quean. Coibtha, /y!if calf of the leg Craos, to
caroufe, Q,xy\\sA\\,hard. Q.\M\}a.,c:ird. Cuzn,cave!i,ckaven,haveft. Cnwtt, cheat. CwMwquen, chueti] -Jihen.
Culaidh, f/oaf^f. Da, /o Dal, </»/• &:dailtha, (/^-^/r. Dii::\,dear. Da:h [Aiu] a </;>. Yicox atear. Divrim,
to drive. 'Dobim.to daub. Don, dun. Dcs, dijll, thijlle. \^o;chi,dark. Div.adray. Eiiog, lueefel. Eadaa
[Tdkcn] head Vatleog, hillock, b'ohv, hoUo-dj. Fa\l:e. health | Faol, luo^ Feaoan, Germ /'/f;/. Fovar,
Fovradh, ^.zrvp/?. ¥o\\,huile, while. Fud fui'eadh, ^Vo«i/. Vor, before. \Frig, (Sexm.fraw, a -v^oman, a.
vife. YyiZ{\\,V\Xi\.hlid\\, hate, hatred. Q^vim, to goe. Gavuin, c<?.y". Garin, a groa-a. Gome, -JJOunded.
Gon,hurt. j;GTe,gray. Gru&h iarain, an iron crovj. I & iagh [Inyy] {(Undue fy : Angl. fg Sc ey.
\QA'i.xi,tov>ards. Is, m. Layun, laighim, /o //^^ ro //^. Leagh, [Mc&ig] a /f^c/'. ].och., black. Logfl'ulh]
Germ. /w*, Dan. /of^. Luaidhe, /i?^?^/. Lumhan, /<7»^ Migaih, mocking. M'-:is, a mefi. MM,fine. Moid,
oath. Muinn, burden. Nochdui&he, 7w,W. Oazs, hunger. Oir,/«r. Ohm [ived] «/?. Ohrt, ipooI, -woollen.
Voc, a buck. Rc?.din, a reed. Reidh, ready. Sid&l, a /addle. Saiv,/wf«. Sir [in vaur dro)' benl Germ
fehr. Skian,7i^Vyife. Scciv, Jhape. f Sk'.b, afiip. Seachin /hun thou. Seadhi, aja'uj Sei\,n>hile. Scnh, a
hide. S'nvrayc, fairies. Sio:, ice. SUgan, a Jl.^ell. Sneachd & t Gn,y«oty Smc3.r:iah, beji/iearing. Soiv.keal,
go/^el. Sreid, a herd. Snng.JIring. Sreav \ /crib Srenmh] ffre.im. Tachxh., to dig. Tmiilim, to tarry.
TdiTngtheoh, a drawer. Tin (igh, a thi-ejl'o^d. Tcngi, a tongue. Turn, drie. 1 oirfcach, f;>*flf. T;ugh,
tough, thick. Uavan [leg. iiavan] an oven, Uaillygim, to haul.
Nid ocf gen i, ond hyn yu buedyd in brejenol, am laii: a Boneb i Guy&elod. Ag oheruyb bod hyn
ima, er Acied idyu, in kinuyj- di;iraigion na )onuyd am liariynt or bhen, a deuij-ej" i eihocbi m gmta in
Gimr.icg. Oy gueoa urc vod jiai o Uyr diykedig in Guild ni, haub a gcAir i jknvcny n htheca;; amj-er
araA meun iaic muy gipredin. Am genedl i Bntanied, mae'n ajenpeidiol amgena/; guybodec nag (yb gen
i eto, a miiy o le yu holjien oi haber lu )"m6nyb, na A;ivingder A cyr anner^:. Ond pag dibenny i pi-
gimadrob ima hcb buedyd dim, KimeruA; i pe- fyb in kanlyn iShylA; yn o Lcd-leicocb tirnay Fraingk
ar glffinie'r Ifpaen.
U.X barAen Trioedh Inys Briden, ir pain a tkr.vennuyd im marn Mr. Vaughan O Hengurt, er i^hyl^;
mil o vliniboeb, nid aAun amgen r.a dal )•) lu ar i geirie imma. Tndydh arian>y Inys Briden a aeth gan
GafuaAon vab Beli, a Guenuynjyn a Guanar veibion Ai;u vab Kuyvrc, ag Aryanpod ver^; Beli y mam.
j4r Guyr hirniy o Erz a Heled panvanhoedhynt. jig a aethant gtda XayuaAon y heuyzr ar uysi i Ke))aritd,
c'r Inys honn. Sev xe i mae i guyr hir.ny in 'U-)'gU) n. Sev rhivedi a aeth ganthynt yn mil ar higeint. Or
bay ly araA a henuayye'r audur o'r blacn i kmta a aece gan Irp Lyibog i Aixlyn in amyer Gadhyal i Btry
[q. an I. vab Iri'] a'r ail gan Elen Lyeoog a Maxen Uledig i Lidau. a ;ean vod hiny ij;hylA; A- D. ji^^.
ag a guebe mat 'n viiy oiuefcar, ag veAy in agoj" i amjer ir audur ir aece'r tridyb Ay, mi a vuriey i vod e
raiA ai'n kamgimeryd enu'r Tiuyyog ai bod Kafuaxon al> Beli araA hebbu *r Tiuy) og a imlabob ag lyl
Katfar. Ond gan i vod in galu a piveinuyr Ke/faried, cv a aAe vebul Kafuaxon vab Beli maur, 'ab Mi-
nogan. Bibed hinny, val i vinno ; gan vod guir diame ran oi batkaniad ; ni J amgcn na mined Britin'cd o'r
Iny)- ima i Ltdau; a Kin vod Guyr Guafguyn m arvery Kimiykiaic o Fremg a piu hen laic araA, mi a
dibiey nad over isun nag amhercnayol, edr_, x uidig yu hiair. Rhai geirie Kimraeg afiuybelega barAenep
mci, ond oi hiytiried druybi in hoAo!, ir he.i Romaunt I ne Rtveritiethy'^ ligredig ij^hydgimyyg a'r hen 1ff>ae-
veg a'r Galeg idiu hi. Or amriu eirie Kimr;eg a cdiey yylu mci, i jiai muya hinod oeb 1 pain fy'n kan-
lyn. Ach, OX- Aco & aqui a;t«. Adouzilha/i.'/y. Amagat [Kybiedig'l otk»«/: OT»|ttr ;?■/«>, ^f. iOmuy
muy. Aro,aron ; triian. Arreire, H b. do reir, ar 61. AfJa, H b fcolt, ho>ti. Aigo [aifgo] Hib. aifge, eifgr,
uifge ; Dur: ag or gair ima val i mae 'n debigol, idaec i Aid'mAqua. Birgti bragio xt'n ve giuarx. Biu-
toire bloditir : bluroire idyu kijf vlaud. Bayfaduro del pabifeau • marque [rnedh i Kivieythydh Frennig"!
qui eft a cote du pain lots qu'il a elie preffe au four. Vexy Pabiieau^x pcbez G»yr Kernyu viz,. Pobydh. Bern
[vern] uern., pre?; guemen, Hib, Fern Bernu pcfcayru Bernard biskur, vii Bernard biskodur : veXy a ga-
liiant t kryr glds. Berrec idyit'r tap aeilu'r Skuydied Btircd [Gal. 6c Angl. Bonccj ag odhturth i Aidaueg bur
pen, (buriua in i Kmiavreg) i diu'r gair. Bigar / pigur : vexy a galuant i guybedyn xuyd a eilu rhai Robyn i
gtrur. Blou bey, boy i eiJion in i geirie, beydy, boydy,i!^c Brama, ^rfx'^ ; agin 61 ir hen skrivnidhieth, bremi,
<» brema. BrA(\'iZ breiziad v\z kovled ne goeled Britnz prrvyv: vexy a galuant ureinin. Budel bydhel. Ca-
biiou keibr : Corn. ^ Arm. keibrou, keibirou. Cadeno [Hifp.cadena] Kaduen Cagal, cagaillou, kagal, kagle ,-
e X Dial
AT I K I M R Y.
Dial. Ceni & Arm. in plur. num. Caglou. Cayre i'/Vr. CayfTal [ys cayfal, fcayfar] skithyr i.e. Kildhanr.
CaiUhols; Nous en caillhols [Gal. Nous fommes perdus] mcgis fe dueter tn Gimraeg: Nl yn golh ulh;
kolhedigyn ni. Cap co^a : htiy at arierant am dcrvjn fob pi'th^ val pen m t Gimraeg : Cap d'an,/if« i v/uy-
dhyn Carrado carred. Chiu chiu, Kiu : Am i vdd a mielo Kiu ir arveravt. Chi, ki. Maent m bttyno m t
y\iv l-yofeg a'r Aidaueg; ga}i dhuedyd Chichoua chichcr,&C. ClabaX-/oi, kluiv, f ctoib. Chpa k/apio. Crane
krajigk. CreLQ.[Corn~\cre'z.i,credy. Qxiti^i gridhvan . Cunh ^;'». Cnrz kueirio :, Hevyd kyro : Cura les lu-
erts Kyro /.igetd. Daban i bavt ; o> Aadin ab ante, medh rhai. Darno Darti : Darno de Salmou Ga/. Tranch
de Saumon. Dibendres [divcndses] q d. diuener, in /.e, dydhGuener: Ag ve>y Dijau.'i Dydh lay, Dimars
dyttmanrth, Dimccres dyumer-^er. Dom dyn: Paure dome dyti tylaud. El [Ai,'<ad] +Jcl ajil tn ir hen Gna-
raeg; ago'omoi gair^\K^j^am edryx,a'l Aunuegjel/at. E&zniJle'nL fiannma. Fiy fay : Fujyahf giiydh fay:
Prea arverol ing Vent a Morganug. Lac. Fagtis : Kanys kamgtmeriad idyu galu pren fimii.'uydh )-auy& i)al
:r arvertr tvg'Vynedh. Vcnno i 'veniu. Fh : /hac. Fhyrou [a.rog\~\ fleirio. Fu g^roa, Fn guare : Fe^y a.gd..
luant fagle giiyt Ivan, ne dan Iitan; t peth fydh arverul hevyd gauthjn nkit a xan iiyr Atdau^ gijfal ag m
Neheybarth. Fourra herrio, annog: Fourra un gous, ajinog Ki. Qm ro gar, iocs: Garrou ioes molht, heget
keiliog. Gourgounil gorgorol .1. 7-hagoroi. Goutra cardid, cardiduyn ; Arm. guidorot. Edr.Vlg. pz%^. Gous,
gdfi: goxiKtt coliiymie gi bizan: gouUliS, giiaetgi.batheyad. Gnpas, h-opp!o,i:roppta». Graupinaia, J^r//;-
nio. Grougmut guraxiod ; Pifgod man. Guerlhe idytt Ihtgatraus: an q. d. W. giiyrlhyg? Guignu giiinkio,
an q. guingo Mgeid} Hauro \amfer\ m aur. Langoufto legejl a geilii Guyr V^erinu, gmimitx.. Laura Ibavyro :
a. ai c&urc i gair Aawr tn ir hen oejhcdh a daeth i Aadin labor, laboro, &c. ag or Aadlii eilxvalth i gair
Mvyro. Liri [an | lilVi ? liltn ?] Elejlr. Lou^a, >^ogi. Lugies,^Corn lagas, Ihiged. Manat [^/r;W] f mt-
naid. M2.ndto\Auynog\ madyn, madryn : in t Giiyoeleg madre riiadh [.\. Ki ko'z} yu kadno ne luynog 'ag tn i
Frenni'^, mzdrc yu dyn dix.e>gar . M^no maulhuyn, davad. Matx& maharen, \a. hurdh. Mime; Breviad
cen : Me c'efi la voix dun agneau, qui bek : [Merre, agneau, mouton, c'efi un terme d'enfatit'] Did. Mound.
Muda mydo ; fimmyd i le arax. IV'UiJol melyn ; ni arverir eithir am vclyn liy, a xoden eyryx. Pic pig. Peg
pyg. Vopou biibaz. Qui/ve. liiyaud rhifod, rhi]]odyn. Raftel r/jc/?/. Tiexo turz : Ond am iiiix ir ar-
•verant t gair :, vail i Frangcod, i gair \ tiuis a truic. Tnga trigo hir aros. Trcuneire trane.
Yn ki)-ondeb araA yyb genc)nt a'r Brithoneg, idyu vod i Berve in i Mo'dh anorfen, in tervmy m <« ;
rnegi)- Barata bradixy, Barbe^.a barbio {ne eixio~\ a barrcxa kimifgy; in 61 arver Guyr Kerwiu ijiain a bue-
dant perna am brtny., krena m Ae kriny., tuna ovni., &c. ag njd in r, val a maent in i Frhiig. Meun ki-
uy& a jkrivenuyd i bendcvigion i ukd hono, a aecant i'r If^aen i rivela in i vluybyn 1365-. * mae jiai o
enue'r Guyr hevyd, kyn debiked ir enue aarvere'r Kimry gynt, a'r reliu or Bntanied hyd nad oej- vsur
le i ame nad ir yn enue idynt. Ex. gr. Mouric Meuric, Cenon Cyiiaw, Talairan Talhayar?/, Goyrans Ge-
rens, Ganelu Kyndhelu [& Kmhelu] G'lcon [& Leon] Gua\on, Guytrad Guerthydh, &c. Ag nid aA Gou-
delin., 1 pndytj pena o'r jiai a )krivena)ant in ir yaic liono, vod ond ir yn enu an Guydhelin ni ; er bod
pob yn o'r Day in duad (mjc'n dcb;gol ] o'r Aadin, VtteUinus. Ond am 1 gair Bab a arveranc in gipAtcdig
meun enue, mcgij- Dab— Joan d' Ambres. Dab Guefclin &c. gan nij- giin mui aruybokad ni Ai'nigiai bivaiy
mai 'r yn pec idyu ag ab., na Davydh ab : EdryA,ecl 1 darAenyb a vo 'n hijpifaAi ar ir laic ag m i hen skri-
vnade, ai veAy nnae. Hevyd nid peAa-i nag enue'r Guyr, rai o enue'r Acvydh in ir yn Kiuydh : Megij-
Chabano)- Kevne, [t >tfi»f] Garrigus Kerig, Duel BuaUl, Virmes, Uy?iedh [Dial. Corn. 17/ wz] Guynedhi
Blainaco Blaini'i'g, Montaudran Minydh Aedhren, Montcfquiu M. Iskau, a Carabodas Cae'r bedu ne . Gaer
Vodax,. A Kuibinag a xuilie jkrivnadc'r Mina;elogy&, a by;;et)e Seint 1 ulad hono ev a OarAenc'n tJiame
laueroetj mCiy.
Nid oc)- gen i beAa;^ vaur yu aj;uanegy, ond bod in ascnpeidiol ribitio 'r darAenys nad idyu neb m
jiuymedig i bal )ylu ar varn in i bvd in erbyn 1 Aivyr ima, oni bys 1 gur ai gogano, in deaA heblau Aadin
a Saefneg, naiA ai Ktmraeg., ai Aidaueg., ai laic Kerniu, ai GuySeleg. Mi ai k'nigicj- 1 amryu o Livruyr Ayii-
den, o)- guelent in &a 1 gihoebi. Ond gan na ;Kimerent mo hono, mi ai hargrape)' ap ij^h6)-t vi hynan.
BcAaA: ev a liyr paub fy 'n gidnabi&y)- ag arverion Aynden, a gogenir pob Aivyr pan uelir in 1 tydalaa
kinta, mai ir Audur y hyn, agnid i yn or Aivruyr, ae hargrafuyd. A miny;c a kliuir nid ininig in lAi-
virday, eicyr heblau hiny meun imbeA Gofdy, uyr in drmigy Aivre, er na oeaAant nai hij-tyr, nai Guaj-a-
nec Ni t)iA;on neb ond naiA ai Guyr o Gimry, ai o Txeldir ir Alban, ai or 'Uerbon vod varnur kiva&a)- ar'i
Aivyr ima : Ag urc varn fkolheigion 1 guledys hiny, of imarverant a laic i br6, heblau leicoes eriA, ir iduy'a
vodlon i jeviA ; Ond am 1 jiai eriA ai ken&o, pob gur a garo biiyA a ;i:iviounder, a givabev nad ocj- na
jiaid nag zxoy yu gurando.
Ev a eiA vod bet: Aai trail am)-er ir (JarAenyb, oy kovia vod 1 Geirhvyr Aadiit a Ximraeg &c. in helae-
Zix ar 61 1 Airiren H; ag am hiny a byo gucA Ae bitro geirie Aadin kydijcyr, edry;<; am air a 5e;ercyo a
jiiu linren o hiny aAan. Am 1 difig in i Aicrene o'r blaen, maer a;ioj- in ir ail tydalen or Rhagimadrob
Seipiig. T IT. IL
Urc ailbarAen in pihuyr 1 iiejter o enue'r Bonebigion ovhen i pagimadrob Sae)"neg, ir idui'n gueled vod
in biledyj- arnai, kyn dibeny hyn o bapyr givabev imi a^hovio 'r Mar.i;og anpidtby)- Sir Gr. Williams O
Varl, ag hevyd enue pai Plafe Bonebigion in Sir Von a Sir Carnarvon, oblegid nad oebynt skrivnedig in i
papyr a berbinies; ond obamuain ev a biuigir 1 di):ig hunu amjer araA
Am 1 reliu or Guaic, 1 kubul )yb gen i iu buedyd idyu, vod m vi mryd fdruy 'uiAyj- Dyu a gannyattaob
gubulhay i Aivyr ima_) gihoeby o leiav yn araA gimmeint ag m'e, im mha yn a kinhuij'ir Geirhvyr o If to-
riae Brenhinoeb, Tuyjogion, ir hen. Bendevigion, 1 Trevyb ar KeftiA, ir Egluyj-yb ar feint a'r hoA uyr a'r
Aevyb erJA hinod, oGenedl 1 Briiamed, a gribuyAir am danynt meun hen jkrivnade. Ond am ir amjeri
mi a gevej- ey)y)- vi nhuyAo kyn vmued in ir Argrapdy ; ag hevyd druy gamvej-yr vi hynan, 1 dravel j-yb
ajenpeidiol 1 jgnveny 'r vac livre, oni bifgejr nad guiu enui oed in 1 byd am i kihoeby. In 1 kivamj-er
puy binag a uel inba, banvon hi)bi)iuyb am ryu hen skrivnade ar gerig, i pai a dibyir na uelej- eyfy)-; ne
e;cuyna pyu hen'livyr Kimraeg, skrivned;g ar vemrun (ne adj-kriv o vemrun) in anngipred pyii dej-tyn na
noduyd ag L, m pejter 1 Aivre Kimreig t, ev a eiA uneycyr daeoni kifredin druy gihoeby 1 pec j-yb uebyj-
yu ginat ar gofaburiec ; ond prya bin»g ev a uneip or Aeia, gimmuynaj- iu ;ijovio 'n biol.>;gar 1 reliu oi
Sibic,
Ix Guaj-naecur Fiblon.
E. L.
* Recueil des Poetes Gafcons. Premiere Partie. viz. Las obros de Pierre Goudelin, e le Dicciounari fur h
Lcngo Moundino. A Arafterdam per JD. Pmn 8°. 1700. p. 3J4.. IM, 6? p- 3fi?- t V^id. L. p. zy4.
ARCHM
[I]
ARCHJEOLOGIA BRITANNIC A.
TIT. I.
COMPARATIVE ETYMOLOGY,
O R
REMARKS ON THE ALTERATION OF LANGUAGES.
TH E Defign of this Firft Volume, being, The giving fome Ac-
count, additional to what has been hitherto publifn'd, of the
Ancienteft Languages of Britain and Ireland , with regard to
their Changes or Akeration into various Dialedts ; and the
Analogy they bear to thole of our neighbouring Nations ; it
feems neceflary to premife Ibme General Obfervations about the
Diflferent Ule and Pronunciation of Words ; whence proceeds the Divifion of
a Language into Dialedts ; which upon further Changes, growing unintelligible,
become in Time diftindt Languages.
I am very lenfible that Etymological Obfervations, have been look'd upon
but as a Trifling and Groundlels Dilquifition ; and the Prefervation of Anti-
quated Languages, thought a Service of no ule to Letters. But as the Learned
' Fofftus and Father i' Befmer have fatisfi'd the Ingenious, as to the Ufefulnefs of
the one; Sol dare prefume that upon the Publifliing the ^Thefaurus Linguarum
Veterum Septentrionalium^ now alinoft Printed, the World will be abundantly con-
vinc'd of the NecelHty of the other. I fliall chule therefore rather to refer
the Reader to thofe Learned and Ingenious Differtations, than detain him by
repeating here what has been already fo well done by others : And fliall onely
acquaint him, that whereas all Languages have not onely their peculiar Ortho-
graphy , but have even alter'd That , diverle times fince their firft ufe of Let-
ters; I have in this Comparative Etymology ^ made ule of a more General Alpha-
bet in the writing the IVelJh^ CorniJJj , Armoric and Irijh ; whereby fuch as are
unacquainted with thofe Languages will Pronounce the Words much truer ; and
they that underftand them, will find no occafion of miftakes. This is not done
out of any intent of propofing an Alteration of the Orthography, the Cornijb
excepted, of any of thele Languages ; for they have lels need of it, than either
Englijh or French ; tho" it niuit be own'd , that fliould it be made ufe of, ic
would prove much eafier to the Learner, and fbmething readier for Practice.
The rea(bn then, I make ufe of this General Alphabet, is becaufe it frequently
removes thofe falle Colours wherewith the different Orthography of thefe Lan-
guages have difguis'd their Words; in fb much, that according to the Alpha-
bet of each Nation, many words that are indeed but the fame as to Pronun-
ciation, appear fo very different, that fucli as arc not acquainted with each
Language, nor accullom'd to Etymological Obfervations, can hardly- difcern
their Affinity. For inftancc, the Weljh word for a J^ver , is according to our
modern Orthography Jfon., according to the Irifli Abban and Amhan^ but pro-
nounc'd by both, Avon.^ excepting that in fome Countries the Irifli Pronuncia-
a Ger. Joannes Vojjii Etymologicon Lingusc La- c Hickefii Ling. V'etc. Septcntrion. Thcfaurus Grwn-
tinae. b DHcours fur la Science dcs Etymologies. matico-Cricicus & Archeologicus ; cui pra;iniQa, de
Nid. Diftionairc Etymologique de Monl". Menage. Linguarum iitarum ufu & dignitatc Diflerc Epift.
A tioo
2 TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
tion is Owan. The Britijb for a Prince or Sovereign is Teyrn, the /r//& for a
Z,or^ is Tighearna^ but pronounc'd 'Tiarna^ (o that the Difference is very little
ia Pronunciation , and both' rnake but the lame with the Gree\ and Latm Ty-
rannus^ as indeed Avon is no other than Amnii: and fo in many hundreds of
other words. Nor is the Difference much lefs between the Weljb Orthography,
and the Armoric : The word that fignifies Flejhj is according to the former, writ-
ten Cigy according to the latter ^tc; but pronounced by both I(^g: So Celyttj
Holly [Arm. §luelen'] muft be read i(f/yn, &c.
The Defign then, of this Comparative Etymology being to fliew that Languages
receive their Origin from an Accidental Difference either in the Acceptation
and Ufe, or elfe in the Orthography or Pronunciation of Words, and an Ad-
dition or Omiffion of Syllables ; I thought the following Alphabet in the Pro-
nunciation whereof moft Languages agree i the fitteft for writing the above
mention'd ; but lliall in the Irifi Dictionary , and upon other occafions, make
ufe of their own Orthography.
'The General Alphabet made ufe of in the Wellh, Cornifli, Armoricfl»<^Irifh.
.•J ,'.;; :. ' "^:^' '~^
A. b. K- d. dh. e, f. 5. {or g.) gh, h, 1. k. 1. Ih. m. n o. p. r. rh. f. ih. t. tli. U. v y.- y. 7.. ih
\' \
X. Is Pronounc'd as by the Modern ^Greeks or as Ch. by the J^Vel/h^^d Irijb.
Dh, As tlie Englijfj Th. in the words This, That^ &c. !,^.j
G or 5. Always as the German G. or as in Engltjh before a. o. and y^t^
Sh. As much fofter than x- as G. is fofter than K.
I. As in Englip in the words Win, JQn j but never as in Wind, Kind, &c.
Lh. Is peculiar to the Weljfj, and is to L. as Th. to T.
Th. Is always Pronounced as in Englijli'm the words Thought], Thifiki never
as in This, Thither, Whether, Father, Brother.
U. or u as the Englijb 00. where Note that u before a vowel makes a diftindl
* Syllable.
y. As the Englijh I in the words Third, Bird; O in Honey, Money, U in
Mud, Muji, &c.
Zh. Is as much fofter than the Englip Sh. as Z. than S.
A. Denotes a long vowel, as Mor [Great] is pronounced as the EnghJJj word
Morei and Man [Small] as Mane. In molt words of two Syllables, the
Accent is in the former, in the Wtljh , Cormjlj and Armonc , and in thole
of more, in the Penultima.
t Prefix'd to any Word, fhews that its now obfolete, or at leaft not general-
ly uled; but occurs in mss.
All the others are Pronounced as in EngltJIj, and no Letter ever changes or
lofes its Pronunciation , excepting in the IriJIi , the ancient Orthography
whereof has been much better prefer vd than its Pronunciation i as is ma-
nifeft from many inftances wherein they agree with the Weljh and Ar-
moric in the former ; but fail in the latter ; Pronouncing as different from
what they write, as the French.
The Pronunciation here exprefled by Dh. and Th, is us'd by the Weljh and
Cornijb, and in fome Parts of Bafs-Bretagne -, That by Gh. diftindtly by the
Bajs-Britans, and more foftly by the Irtjlj and Scots. Lh. and Rh. are pe-
culiar to the Weljh i Sh. to the Irijh , and Zh. to the Cornijh and Armo-
ric. The reft are common to all.
The Auxiliary h. fo frequent in thefe Language?, might have been omitted in this
General Alphabet i by ufing other Ancient or hxotic Letters, befides the 5 and
%. butcuftoni having made it obvious and familiar to other Languages, I thought
it a lefs eye- fore than a more mixt Alphabet j and have therefore only intro-
duc'd X- to obviate the Readers Pronouncing Ch. as in Englijh, and S leaft he
fhould read G before E and 1 as in the words Gentle, General, Magijlrate, &c.
a Vid. lUieeltr's Travels, p 3^4..
3 The
TIT.I. GOMPARATIVE ETYMOLOGY.
The Origin of Dialcds which ( as is before obferv'd ) become in time diftindi
Languages} happens
I I. From the Jlteratton of the uje of veords^ by applying them to Jignify different Na-
\tio>is from thofe already receivd.
\ II. From an Accidental 'Tranfbojition of Letters or Syllables.
in. From an Addition or SubJhaHion of them ; which is fometimes Cafual, and fome-
'times Jndrifirious, for Improvement.
IV- From ujing different Prepojitions in Compounds^ or different Terminations.
V. From a Change of Letters on account of Alifpronunciation.
VI. From the ufe of Foreign words j either Introduced by Conquefl or borrovp d from
thofe Nations with whom we have Trade and Commerce.
All which, in regard there may be frequent occafions of having Recourie
thereunto, I thought not amifs to Exemplify at large in the following Remarks,
on the Alterations of that which we take to have been the Firft Language of
this Iflandi and to Parallel thofe Examples, with the like Obfervations in Refped:
of the Ancient and Modern EngliJJj^ and fbme times other Languages.
OBSERVAT. L
A Deviation of Senfe : Or Dif-
ferent Notions of IFbrds that are
either literally tke farfie^ or manifejf-
ly of the fame Origin, tho dijhnd
as to Orthograj>/y, or Pronuncia-
tion or both.
C O R N I S B
BAnhadlen in We^]}, fignifies
Broom; Corn. BynoUan ,
A Beejom.
Brithilh , A Trout i Corn.
Btc^d.\,AMacknl.
Bleu, Hair ; tut not us' 4 for a Head
of hair, as in Cornifb^ BlcU an
pedn, the hair of the head ; JBleU
glaz, gray hairs, &c.
Dum L in Weljb and Irijh ] the Fiji,
Corn and Arm. the hand.
Fos, A gutter ; Corn Aval!: Fos
cfliyi, the It all of a houfe, &C.
Gar, The ham; Corn. & Arm.
the Leg.
Guiilen, A Rod; Com. Guclan,<i
yard: Guclan gol, the fail-yard.
So Lhath [ or Lhathen ] -which is
the nwderji W'clft] for a yard ;
fignified anciently a rod ; as the
IriJhSht doth fl ill
Gucrn and -ocn, An Alder tree;
Corn, the Mafi of a Ihip. Guer-
nen is us'd in the fame fcnfe in
G lamorganlJiire and I.ow-Bri-
tain, and in both Countries, it alfo
Jignifies an Alder.
j Kalav, Stubble j Corn. Strom.
Kauelh, A hampire, or any fuch like
_ basket i Corn. Kauai, a Bee-hhie
Kruth, ^ croud; Corn Kroud, a
fdlc.
Kuragl, A fort of Boat cover dvith
korfe skins, or pitch' d canvas, us'd
»» Wiles, Ireland and Scotland.
Com. Gurhal, A Ship.
Bras, Fat ; Molh: bras, afatwea
ther i Com Great or large : Me-
an brai, <z great ff one; Lygod-
zhan vras, a rat, &c.
t Lhaudur&Lhodr. A pair of bree-
ches ; Com. Lodr, plur. Lydrau
Ob S.I. Sense Of W ores
Deviated.
flockings. This has happen'd be-
caufe the old Troufe tvas Breeches
and Stockitigs in one Garment ,
tvhich is ft ill retain d in the High
Lands of Scotland j and in Jeveral
other Countries.
Lhe^;, [Dim. Lhe;i;en] Abakeftone;
alfo a Grave fto7ie or any broad
flat ft one. Corn. Lehan, a ftat.
Lheyad, The moon; Corn. Lowas,
Lightning.
Lhudun/» VJe\n\,ftgnifies theXoung
of fever al Animals, anfivering to
the Latin , pullus ; as Lhudun
guydh, Pullus anferiim : So Ka-
feg a Lhudun, Lhudun hydh ,
Lhudun gavar, (^c. In the Cor-
nifh Lodzhon is onely a Bullock ,
and Ledzhek, a Heifer.
Peth W A thing;Corn. goods, riches:
Peth tfiiyi , houfehould goods.
Poer, Spittle; Corn. Pur, Snivel.
Puys, IVeight; Corn. Puz, Heavy
Tad gwyn, A Step father; Com
Taz gwydn [&Sirawydn] a
Grajid-father, and Dama wydn,
a Grand-mother.
Tenewyn, The Flank; Cor. Ter-
neuan,<7y?</f ; Terneuananauan,
the hank of the Rrjer.
Ttth, A Teat or Dug ; Corn. Te-
than, a Corn's Udder.
Yskyren, A Billet ; Corn. Skiran,
a Bough.
A R M o R I c.
Krog [y Grog] A Rood or crofs
Armor. Krug, a gallows.
la, Ice, Arm. & Corn. Jen, Cold
Ovnog , FearfuU i Arm. Aunik ,
Bal.hfuU.
Gall, A Bitch; Arm. Gift, A
llSsore.
fPauen is us'd fometimes for a Haitd:
Arm. ?m, A Hoof : PaUiVIarch,
The Herb Colt's-foot.
Kennin , Leeks ; Arm. Kingen ,
Garlick.
RhaUn, Horfe hair ,- and not us'd in
\\!t\{hfor any other : Arm, Reyn
M6ch, Hog shrift les.
A r
Obs. L Sense Of Words
Deviated.
Hua;, a Sow ; Arm. any Swine
t HuAjgues, a wild Bore : \ Hux.
Spas, a Hog. So formerly in Weljh;
whence Guydhux, c- wild Bore;
&ByrhUAi, a Badger.
BTon,ABreaft; Lat. Mamma. Arm.
Bron bey^;, an Udder.
Rhydh, Reddj/h ; Arm . Ryuz, Red .
Guin ryuz. Claret.
Alht, An A/cent; Ir. Alt, a Valley.
Irish.
yn aur, No-m. Ir. an Qair, when.
Balch, Proud; Ir. t Bailk, Bold
Bio in Armor. and Northern Welfll,
ftgnifies a Countrey ; Ir. Bry^; , the
Border of a Countrey. In Gla-
morganjhire Bro is us'd for the
Lower or Maritim fart of the
County.
Brayny, To rat or corrupt ; Jr. Bre-
ine and Breanadh,y?;»^.
Karreg, Aftone; Ir. Kairrig, a
Rock.
Ky, Dear or well beloved ;h. Kyv,
Mild,ge7ttle.
Kephyl,y?Ho»y?,Ir. Y.o.^i\.,amare,
excepting in Munfter, where its
us'd for a horje.
Kefer, Hail; Ir. Kafair, a ftjower.
Kar, AKinfman; Ir. Kara, a fiend.
Kelwydhog , Lying ; Ir. Kealga;^,
Deceitfull.
fKerdh, A Trade; Ir. Keard, a
Gold-Smith ; a Refiner; a Tinker.
KJav, Sick ; Ir. Klav, Scorbuttck.
Klaur, A Lid, as of a Cojfer.&cc.
Ir. Klar^ A board or table.
Mam, A Mother ; Ir Muime, a
nurfe.
'Niin,A Grand-mother. Ir.f Naing,
A mother.
Yfgavn, Light; Ir. Skeinmncach,
^luick, adixe.
Kleiria/;, An old man; Jr. Klei-
rea^;, a clergyman.
Klog & KJogwyn, Afteep Rock i
Ir Kloz, " Stone.
Kuyn, Complaint i Ir. Koineadh,
Reproof
Korn, A Horn; h. a drinking-cup.
Lhes,
TIT.J. COMPARATIVE ETYMOLOGY,
Obs. I. Sense Of Words
Deviated.
Lhcs, frojit i good fer-vicei It. Lei-
as, Cure, remedy.
Kyvoeth, [iSc Kymoth] mcha;
Ir. KuvaAjd, Poioer.
Gudhv, A 'Neck i It. fKiuh, a
head
Lhvg, Lig'^t i Ir. La, JD^;-.
Davad, A Sheep; Ir. Dav, <t« Ox-
D3.nx.,ATootbi Ir.fDmt, a morfel.
Tavod, ^ Towgae ; Ir. Dead, a jam.
Dry;K, A Looking-gUfsi Ir. Dreak
ir« Image or Statue.
Eira,5»o5»iIr. Er6g&Oire6g, If^-
Gavel, Holt; Ir. Gaval; a Fork.
Trogan., A Tike [Lat Ricinus]
Ir. Dearagan, a Flea.
Dilhad, Affarel ; Ir. Diallaid, a
Saddle.
E N G L I H.
Such Occurrences are no lefs fre-
quent in rejpeH nf the Ancient and
Obs. II. Words Obsolete Obs. II. Words Obsolete
\ r»i.- V I A r K n. In SoM E Dialects, And
Retaind In Others.
Detr ; but toa! formerly any Beafi;
tho' froperly, iu it jJ^ouldfeem, £-
quivalent to Animal; as is yet the
■tpord Thier in the High-Dutch.
So the VVeljh, Hydh and Irifi
Fiadh, -which fignifies a Stag;
feenis but the fame vith the Gerr
man Viehj Vecus.
f Han c?" Manna [novtoritten Henj
tons us' d fur Cock as rpell as Hen ;
?p/v»f?Han-cred//.'c time ofcock-
croTPtng, Holt-hana, a Jf-'ood-coci,
&c. As is fill the German Han,
and Dutch, Haen.
fBriddc [or Bird'\ teas the young of
any Fowl; as a Chick, a GoJlmgMc.
O B S E R V A T. II.
To this Obfervatiov ( which as well
Modern Eng/ijh : as SPe find by the \ at the reft that follow, might be in-
foUorcing Examples. \finitly exemplified out of thefi and
fCneoht or Cniht; was not an-\ other La?iguages ) we may fubjoin
. i'mitly any Title of Ho?iour ; but \ that of words growing to difuje in
pgnifed at firfl a Boy or Xouth; \one Dialed., but continued mothers.
as L'eorning ( hliht, a School-boy, i In an old Cornijk * Vocabulary at the
and afterwards {as it does yet in Cotten library, 1 found (amongfi
theDanilh)aServa7it, for Ccft- many more) the following Britijh
cnihtas were Market-Staves. words , which are vow difus'd by the
t Ealdur I or Elder] was us'd for- ' Cornilh . but fill imderjlood by the
merly for a Prince
f Cwen, A7iy woman ; Eald cuen,
an old woman. Properly afiy Fe-
male.
■f< Man was anciently apply'd to both
Sexes : oi W if-man, a woman ; a j
•wife ; Maeden-man, a maid, &c
t Orzfignifted a Coyn as well as Ozr;
but the former Acceptation is now
Obfolete.
f Beam was any Tree, -whence the
prefent Acceptation of it for the
Lat. Trabs. Cillen-beam was a
Chefnut-Tree, Ciris-beam a cher-
ry-tree, Elen-beam an Olive-tree.
And hence the names of Horn-
beam and Quicken-beam, ftillm
uf".
t Clugga [whence the word Clock]
fig7!ified anciently, a Bell.
I Cnaep, Abutton ; whencethe name
of the Herb Knapweed.
\'^\m,Number ; whence Rim-craeft,
Arythmetic : Hence Rime or
Rhythm,/**- meeter.
t Ham {or home] fignified a houfe :
Hamwyrc the herb houfe-leek.
t Leac [ now Leek ] feems to have
fignified formerly any Pot-herb ,
for we find a Garden was called
Leac- tune : and a Gardener Leac-
weard ; imlefs we Jhould rather
fuppofe that Lceks might have
been the Herbs of Greatefl ufe a-
mongft the old Englijh ; and that
they therefore call d their Gardens
mijh.
jAbtT,Thefallofa lejfer water into
a greatter ; as of a Brook into a
River or Ltjke ; or of a River ijito
the Sea.
t Altruan, j' Wall. Elhdreuin ] A
Step-mother.
fAnkar, A Hermit.
tAnia;>;j If'cak, Infirm.
fBaedh, A Boar.
t Bardh, A Mimic k or Jejier [ W .
a Poet. ]
f Bath, Cow ; a7id Bathor, a Coyner.
fBeler [Wal. Beair] Crejfes.
t Blaidh, A mif.
fKadiir, A Souldier , a Champion.
f Kaith , A Servant ; a Slave :
Kaithes, a Mayd.
fKall, Crafty or cunning.
fKaurvar;t, A Camel.
t Keiiok leden, A Grafs-hopper .
t Kelli, A Grove.
f Kinedhel , A Generation.
t Kiuydduyvron, The breafi-.
t Kor, A Dwarf.
t Koneiriok, Mad, DiflraHed.
t Kreis, A Shirt or Smock.
t Kryk, A tnmp or hillock.
fKyniav [ Wall. Kynhaiav 1 ..^«-
tumn.
fKydhon, APigeon. Hinc Wall.
Ylgythan.
t Dar, An Oak
t Dehoules, Suutherjmood.
t Deneuoid, A Bullock.
t Diogel, Secure.
fEhog, A Salmon.
In Some Dialects, And
Retaind In OriiEk's.
fGonidog, AServmt. "• '
t Grygys, A Girdk.
t Grou, Gravel.
fCurah, An old womav
fGulad, ACountrey.
t Hail, Liberal .
fllbd. Below.
tLanher;^^ A Fore]}.
t LaU, A hand.
tLeith [Wal. Lhuych] A Tribe
or Family.
t Les [Wal. Lhys] fcr;;og, A bur.
fLes duflbg [q. d. Wal Lhvieyin
y Tyuylog ] Betovy. .
t Lcverith, Sweet Mlk.
t Ly, An Army.
t Maur, Great.
t Mehin ; Eard: The fat of Bacon.
iM.i\, An A?iimal.
t Moroin, A Girl.
tMorvil, AP0Mle,
■\ Moelh, A Black-bird.
fNans, A l^alley.
tPais, A Coat.
t Per, A furnace ; a CauUlrOTi.
fPrvdydh, A Poet.
t Ruy, A Prina:
tRyd, WF(J>-./.
t Steve!, A chamber.
tTaJ;i;, Bran; Furfures. Q_^
tTelein, A Harp.
\Xoxx,ARoe; WaII,Turx,<«X<?e-
Buck; & lyr^jes, a Roe.
Leek-Towns, &c
I Mora was once us'd for a Carrot; j f Eler;(<;, A Swan
■ whence Wald-mora, Dau:i(s or \ f Eleftren, Sedge or Water Flag.
Wild Carrot; but properly moor t Euig, AHinde.
was any Root ; and is fo us'd yet \ f Fiol, A Cup.
iufeveral Parts of Englayid. \ f Flair, A Smell So in the Armbric,
fDcor or Deer] is now appropriat- ! Flacraf mad, To /mill well, Scc.
ed to the Cervinum genus , as ["f Gallydhog, Mighty ; Putfant.
Fallow Dear , Red Deer , Rain \ Gelvyn, A Bill ; a beak.
" Bib Coc. Vclpaf. A 14..
Words of common Ufe now in Corn-
wall, thai Occur r ir. OldWelflj Ma-
nufiripti, but are r.zrely or 7iot atall
us'd at prefent infbeaki7ig or -writing
Weljb
Armor, A Wave.
Kala, Straw.
Idhen, A bird. Wal.fEderj.
Skavarn, An Ear ; whence our Sky-
varnog, A Hare.
Kon, A Supper. Wal | Kuynas.
Gudzhygan, A black Puddmg, from
the old word Guaedogen, of the
fame fgnificatioTi.
Gow, A lye; Wal \ Gay :
Pd« varno Dovydh, dhydh htr,
Towylhvydk gay,gol<e guir. Lh.h.
Guak, Alyer; q.d. Wal. Gayog.
1\iik,AFarmer, a Plowman. Wal
t Taeog.
K6th,0/(/. Sic Wal. Antiq. Dav. in
Di(ft. Brit, ex Libra Landavenfi.
Gwarthav, The Top or fummit of
anything. This is retaind injorne
part of Wales.
Heves, AJh-.rt or Jkock.
Krou , A hut. Sec Krou moh , a
hog-Jlte.
Hueg, .yiTff^ Wal. t AJUeg; xohevce
the Proverb : ^tUeg mel, ;sUerU
pan dalcr.
Lolt, ATayl: W- f Lhoftlydan,
a Beaver. K. H.
Myhtern, A King ; Wal. f My;c-
deyrn, A Monarch.
Guav, Winter ; anciently in Glamor-
gauii'ire,Gsiev,as appears from the
following words in a Donation to
the church of Lin Daf, regifier'd
in the margin of a Manufcript
Latin
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs.U. Words Obsolete
In Some Dialects, Re-
T A I n'd In Others.
Latin Go^el written about loco
years Jitice, -which once belong d to
that Church, but is now preferv d
in the Cathedral at Uckfeld ; by
the name of St. Chads Gojpel
Oj-dendir i)ca j-cpipno quod
dedejiic ]n\. -j luich spechi
cpeb j;uidauc — h. c)C cenj-u)'
ciuj- douceinc rojirh hamahajui-
m 1 i))ham hadouceinr roprh
i ipsacm hajiuch ha douceinc
munnudcn do 'jjco eliudodf .
f. j-acuiinj^uid f". nobif f . j;u-
upci ^".cuculp c". te laici)- Cin-
juepn €■ Collbui tf. CohopTjec
cEjimmc. houpdu.qicunqcu-
jTodicpir be diccu)" epic i qi
}-panxepic maladicc j; ejii- a diT.
Which 1 read thus: Oltcndic ifta
fcriptio, quod dcdcrit Rhefus &
FamiliaGrethi, Trevwydhog-
Hic c(t cenfus ejus : Doy kant
torth a maharen ynyr kdv, a doy
kant torth yn y gaev, a hwch j a
doy kant mamradhen ( fev Dysk-
leu ymmenynj Deo 6c SandoE-
liudo, [wz..Teilaul DcusTeftis;
Sidyrnwydh Teitis: Nnvys
Teftisj GurgiT.GwydhulvT.
De Laicis Kynwern T. Kolh-
wyn T. Gurgcnc T. Ervin T
Hurdh T. Quicunque cuftodi-
eric benedidtus eric, qui tregerit
maledidtus erit a Deo.
Aultruan , A God-mother. Wal.
fElhdrewyn, a Step -mother.
Rhonwen oedh Elhdrewyn
gwerchevyr vendigaed, Galf. L.
6 14.
Dohadzhedh, The Afternoon, q. d.
diwedh dydh , the later part of
the day.
Houldreval, 5«»-r»^g,-q.d. Hayl-
dhyrchavel.
Gyrgirik, A Partridge: q. d. Kor-
gark, /. e. Kor-iar.
Klcdh, The left ; Dorn kledh, the
left hand: Hence probably our
Gogledh for the North; as Dc-
hey ( or Right ) for the Satith.
Kcntar, A nail; Wal . f Kethr.
Brennik, A Limpet ; m Cardigan-
fhire, Brennig.
Trenk, Sower: Trunk yn yr hen
gymraeg ocdh Golj; ne Leilu
Kontrevak , A Neighbour., q. d
WaJ. Kyddrcvaug, of the fame
Town, die.
Lcgaft, A Lobffe'r. In the Wclfh
Diffionarv, Legaft if render'dPo-
J)'pus out of Liber Landavenfis ;
hut erroveoufly IfuppofeJ'eeingit's
nfanifeHly the fame word, with the
Latin LccuftSj and that it's at
this day, us' din that fin fe in Corn-
wall. 0::e Jbrt of this Legaft,
( calTd otherwifi by the Cornijh
Gavar mor ) the IVeflern Englijl.'
calTd anciently Legltcr , after-
wards Lengftcr , and vow Lone
Oiftcr.
Kaer Esk , The City of Exceter Jo
caWd from the Rrver Elsit, [Lac.
Ifca] which the Saxons by a tran-
J>os'd pronunciation have calld Ex,
Obs. II. Words Obsolete
In Some Di ALECTS, Re-
tai n'd In Others.
whence Ex-ccafter, Exanceaftcr,
Exanmuthc & thence Eaxan, i^c.
The Axmot- Language agrees fo
much with the Cornijh ; that they
alfb retain ( with Jbme Dijjerevce
nf Vronunciatioji) all thcje words
amongft many more that have bee?!
long Jincc dijiis' d in Wales. Such
as Mat Good, a7id Madou goods
or Riches ; Morhu;t;, a porpoije ;
y\ncerhUA;, a flitch of Bacon i
Gwcren , a tankard , probably
from our Guirod, which anciently
Jignified Drink, but is now us'd
only in N.VV ales and that in the
J'ameJenJ'e with the Ertgl'Jh Wal-
lail; Kiltinen, a chejs-nut, Olive-
Zen [Wal. fOlwydhcn] an
olive-tree i Gid, a hare; Guys,
ajiw, Kazek koat, a wood-pecker;
Genaued, a morj'el ; tfgar, a leg ;
Divefgcrgam, bow-leg d.^c[.d. yn
ai dhuy cigir yn gam , Galek ,
French, or pertaining to French;
the French Tongue ^ i5cc.
Some Words of the Irifh Language
Noted in their Old Manujirtpt Vo-
cabularies as Objolete or Uncommon ;
but JliU Retain'd ( and for the moji
part of Common XJJe) iuthe&huih.
fAdhas, Good; Wal Fit, Con-
venient.
I Agh, A cow; Wal. Y^, an Ox
fAinfearc, Hatred, q. d W. An-
fea.
f Air;eion, A fide ; whence probably
our Er^juyn guely ; the Bed fide.
t Aifgeir, A Mountain : There are
a great many Mountains in Wales
of the name o/"Elgir \ but fo us'd
Metaphorically, the word properly
Jignifyivg a Leg ; as wejhali have
occafion to objerve eljewhere. There
being aljbjeveral mountains fo de-
nominated in Ireland and Scot-
land ; they have thence perhaps
aljign'd it this Interpretation.
t Allaidh, Wild, Savage: Gelhtydh
[al. Elltydh] is us' din Jhne parts
of Wales for woods; eljewhere
Alhc [ plur. Elhcydh ] fignifies
the fide of a hiU or any fieep a-
fcent.
t Aviavair, Mute ; dumb.
f Amri, A Cup-board i W. f Al-
mari.
tArd, Noble; Alfo Strong. Wal
Hardh, Fair, proper, handfome.
t Afa, Ajhoo; Wal. Efgid. Q,
t Afeadh, Tea, even; VV. Sev^ ys
fev.
fBalk, Great or mighty ; W.Bal;*;,
Proud, haughty, arrogant.
t Banna;^ '■> Lhuynog ne gadno
Lhylenu mae'ndebygol yu hun,
megis ped vae J groen yn bais
bannog.
tBarn , A Judge; Wal. Judge-
ment.
fBan, Abufi.^ofhair. Lat Coma.
In the Cornijh and Armoric, Bar
fignifies the top or fummit of any
thing i and m the balquc or Can-
B
Gas II. Words Obsolete
In Some Dialects, Re-
tain'd In Others.
tabrian , Burua w a head. Bar
fignijied formerly in the Wellli a
bujh, whether of hair e oroffprigs
or of branches . whence m Mon-
niouthlhue a>:d licrefordfliire,
the Mijfeltoe - l.ujh 1, yet catl'd
yA^cl-var j and hence both the Irijh
Barragal, and the Welfh Bug for
the tops of Trees, and Hrige, hair ;
which we find in the name of the
Herb Mayden-kair, Brigc Gwc-
ner, CaptUus Veneris, al. Qualht
y voruyn.
t Bed, ^ Deed or Aftion; W Peth
A thmg. '
t Biail, A hatchet , W. Buyalh.
t Bil, The Mouth ; Hence in Cardi-
ganfhire and eljewhere Bil is the
rnouth of a Vejfil. Kuppan laun
hyd V vyl, &c.
Bior, Water; W. Bcrur , water
Crejfes. & Bvrdhyn, a River in
Glam.
Bir <5c Bearr, Short.
t Blaodh , A Cry, a Shout, W
Bloedh.
t Bos, A hand, and Bas, the palm
of the hand; V.' .B\s , a finger.
t Brae, A hand; Brai;i, an arm.
fBran, A raven; \V. Bran, any
crow: Kig-vran, a raven; Yd-
vran, a rook; Kog-vnn, a jack-
daw ; Myl-vran gc Mor-vran ,
a cormorant.
■f Breas, Great: Corn and Armor.
Bras , great ; \N.Fati and alfo
fometimes large , as Bras-geir;e,
bras-buytho, c^c.
fBri, A hill or promontory; W.
Bre, whence Pen-bre, Moel-vre,
(Q-C.
t Bronn , A Breafi. Peftut , PI.
Wal. Mamma.
jBuavall, Ahorne; W. B)'elin, a
drinking-horne ; deriv'dfromBy-
al, a Bujfelo or wild Bull. Bual,
Bubalus , Bijbn, Urns. Dav in
Did Brit.
iBud.The World; W. Byd.
tDa& Dagh, Good, W. Da.
fDayidh, Burning; W. Dciviad,
Singeing.
tDyil, A Leech; W. Gel.
t DiA;ean, Beheaded; W. Diben.
t Divadh , A Portion or Dowry j
W. Eguedhi, Portion. Diuedhi,
Marriage; Corn. Dimedha.
tDillait, Cloaths , Apparel 1 W
Dilhad, & fDillac.
t Dinn, A hill ; W. Din & Tin,
a fortified hill or Mount ; as we
find by Dinbren al Tinbren, the
Torwnjhip where Kafielh Dinas
Bran in Denbigh/hire is fituated;
as aljb by Din Oruik in Caernar-
vonjhire, and tin Syluy and
Tmd Aechuy in Anglefey. Hence
the Roman Dinuni, Dinium &
Dunum, frequent Terminations
of the names of Cities in Gaul and
Britain, or the Old Englijh Tune,
now Don, Ton, Town &c and
our Modern Brit'i/l.^Dims, a city.
fDirma [An leg. D\TV3?]Atroof
or company; W. T<rva.
■ t Dith
TIT. 1. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs.II. Words Obsolete
In Some Dialects,And
Retain'd In Others.
t DithreaviA; , ^» Hermit i W.
Didrcvur.
fDius, Proteffton; W- Didhos,
a covert or fence from ram,Scc
Dovar, Wflter^ Dovar-;KU, an Otter.
W. Duvr [al. Dur J Water, &
Dyvr-gi [ i. e. Cams aqitaticus ]
an Otter.
tDre;in, A -wren-, W- Driu &
Dim. Driuyn & Dnuan.
t DreaA;, An Image i W- Dry^, a
looh'mg-glafs
t Druih, A harlot ; W. Drythyll,
Lafcivious.
fEask, IVaten W. f Aches, a
river.
tEatha, He went i W. Aetli.
t Eigne eo, & W. , A Salmon. W.
Eog, Dime:, log f Eauk & E-
hauk.
Einea^i, AFace: Corn f & Are-
mor. Enap; W Wyncb.
fEo, An rew'tree i W.Yu.
t Fal, A Prince i W . + Felaig.
t Feal, Bad, naught ; W.Gual. V-
Obferv. Vlll
t Feaskor, The Evening, Gofper.
t Feine, A Boor, a Hushatidman, a
Farmer, Si^z. W.Gwe'iny,ro
Serve.
t Fes, A mouth ; W. Guevis, <?//>.
t Fiav, Abominable ; W Fiedh.
tFlaith, AJjord. V. Fal.
t Foiceal [& Fai;iiil] Reward, hire,
a day's wages, &;c- W. Guobr.
Vid. Observat. Literaram.
G.P. R.
t Fofgadh, A Sadow, Kyfgod.
f Frag, AWfe, a Woman ; W. Gu-
raig.
t Frith, Profit; Fruyth ; Strength,
i Fuan , A Gown or fame fiich Gar-
men; Fuan, i e. Brae. Glofl. Vet.
W. Gun.
t Fulladh & Gai ; ^ Lje ; W.Kel-
wydh&fGay.
t Gairvhiain, A Tempefl ; W. Ga-
ru-hin.
fCilaun, An Enemy; W. Jelyn.
fGav, Winter; WGaiavjCorn.
Guiv.
Gait , An old woman ; Armor, a
baud, a whore ; whe?ice that too
common exprejjion amo7igH their
Seamen, &c Map yr ghaft.
t jjin, The Mouth ; W. Gene,
i Glean, To Adhere ; V^ . G\^a'<j .
t Gnia , Knowledge; W. Gun , I
Know.
t Grian , The ground or bottom of a
Sea , Lake or River. W. Graian,
Gravel.
tGruag [&Frag] A Wife; W.
Gureig
f Guaire, Hd'ir; W.Gualht. Vid.
Obs. Lie. L.
■f Gulba., A mouth ; Golbhin, a ^itf.
t \ax, A Salmon. Vide Eigne,
flmxil, About; W. AmgyJA: &
ynghylx.
flmdiol. Deceit, q.d. W. Am-
duylh or ymduylh.
fingian, D/r/)'. q.d. W.Anglan.
I Inntea;e, A way ; Armor. Hynt,
4
Obs.II. Words Obsolete
In So. me Dialects, And
Retain'd In Others.
away; W. fa journey. Hence in
Monmouthjl.iire , Pa hynt & pa
beth yux hynt ? How goes it ?
tUaA;, Mrthi V\!.-\Uu}c-
fir, Anger; W. flredh.
t Ith, Corn ; W. yd.
t Kadaim & Kudam, AfaU; W.
Codum.
t Kaimper, A Champion; W. Kam-
piur.
\\^^im{c.)A Shirt or Smock; Com.
Hevez VV. f Hevis , [ Arm.
Hivis i a Smock ; from the old
Chamis [ or ;Kavis ] an oblique
Pronunciation of Kamis j Jo that
Hevex as well at Kaimle, is ori-
ginally but thefa7ne fame with the
Latmdmi^u.
t Kais, Hatred; W. Kas.
fKaladh, Hard; W. Kaled.
t Kallaire , A cryer ; W. Galur ,
Ofiethat calls.
t Kava;K , Power ; W. Kyvoeth ,
Wealth, riches, atid J'omctimes
power ; whe?!ce Olh - gyvoechog.
Almighty.
t Kana, A Whelj>; W. Kene.
t Kaois [or Kyis J A furrow; W.
Kuysj
f Kaor I or Kyr] A candle; W.
K&yr. [ Ir. Keir ] Wa.v.
f Karan, The crown of the head;
W .Koryn.Karan aljo anciently in
'lyelfl?: and thence probably Gu-
ydhno Garan-hir, Lord o/'Can-
tre Gwaclod in Dyved , /« the
fxth Century, whoje Countrey is
faid to have been overjloto'd by
the Sea :
YA^enaid Guydhno Garan-hir;
Pan droes y don, dros i dir.
f Karb, A cherriot ; Keibyd.
t Kada;e & Keda;i; , M Brae j A
Veil. W. Kada;K, a piece oflJn-
}ien, a linnen rag, &c.
f Keadal, A Story ; a Narrative.
N. W. xuedel S. W. Huedel.
Corn. Huitel.
f Keanntar, An Hundred; W.Kant
t Kear, Bloud; W. t Guyar.
f Keathra, Katie; Allowing for tra?i-
Jj>oJitio?i and tertnination , This
Jeems but the fame with our Gu-
artheg.
f Kenel, A Clan or Family ; chil-
dren. &c. W.Kenedl.
fKilarn, A M'lkingpail, orfuch
vejfel; W Kelurn.
fKinog, Ihe fmallefl Coyn. Lat.
h&,accordi7ig to Plunket in his La-
tin-lrijhDttlionary. W.Keiniog,
a penny.
fKlaidhe, A Burial ; W. Kladhy
To bury ; & Kladhedigeth & An-
gladh, a burial.
fKloth, Prayfe, Credit; W. Klod.
fKlotha, He heard; W. Klywodh.
t Koka, A Boat ; W. Ymx-
fKoth, Meat. CL whether, hence;
W. f Gofymdaith, a viaticum or
provijioit for a journey, C[^.d. Koth
[ or K.6s] ymdaith.'
fKrcatar, Conjicrated ; W. Krair,
A Relique.
\Yitox,Red, W. K6;k. CL
Obs.U. Words Obsolete
In Some Dialects, And
R E T A I n'd In Others.
fKru, Bloud; W. fKray.
fKuagh, Flejh. W.Kig.
t Kuar, Crooked, W. Giiyr.
j- kilva/iad , A Bed- Room. W.
t Kydhigl, erroneoufly for Kyb-
higl fro7n the Latin Cubiculum.
Cydhigl guyngylh am Kidhiai,
&c. D. G.
t Kuvak, Wf rrouj W. Kyving.
t Ladronn, ^rte/; W. Lhadron,
Thieves; Lheidir, « thief.
fLamne, A fiUmg , W. Lhanu.
t Laich, Milk i W . Lhayth.
fLann, ^ Church :y W. Lhan.
t Lain, AVeil; W.Lhiein, Linnen.
t Lear, The Sea; fW Lhyr.
t Leathlagfa , Somrvhat weake or
feehl; W. Lhed-le!g
\ LeitheaA:, A PUUe or Flounder ;
W. Lhythy.
tLi, The Sea; a floud.
I Lias, A hut for Calves or Latnis,
&c. W. Dimet. Lhyeft, a Cot-
tage.
t Lis , A Houfe ; W. a Court, a
Pallace.
t Los, A Tail, W. Lhoft ; Corn.
and Arm. Loft.
fLuvrajWori, W. Lhavyr, /.«^oar.
t Lua, An Oath; W. LhQ.
t Maian & Meannad , A Place ;
W. Mann.
t Man , A Hand ; W. f Myn &
Myned, a handful!; Maneg, a
glove.
\ Meaval, Shame ; W. f Mevyl :
Mevyl ardy varav yn Arvon,
Ag ar dy wevyl mevyl ym
Mfln. Dav. ab Guilim urth
Gryfydh Grvg.
t Maes, A Fofler-Child ; W. Mab
ffiaeth.
t Mein & Men, Oar ,- Muyn.
t Men, A Mouth ; W. Min, a lip.
t Mil, A Souldier; W. Milur.
t Meadhair , Talk or Speech; W.
Medhir, it's faid.
t Moirb, An Ant or Pifmire ; W.
t Mor & Myr^ M. Morgrygin i
which is properly the Ant-hillock.
t Mos j A maimer or faflnon ; W.
Ivloss, a fajhion ; y[.OQh,a man-
ner.
t Muadh, [ M. Maith ] Good; W.
tMad.
t Muadh, Soft, Tender; Medhal.
t Mual, The top of a HiU ; Mod.
t Mu;k, Smoak ; W. Mug.
t Muyn, A Neck; W. Munugl.
t Muntork, a neck-chain; q. d. W.
MyngdorA; .
f Nunna, Haagf r ; W. Newyn.
fRath, Fern. W. Rhedyn.
fRiv, Number; W. Rhiv.
t Rin, A all; W. Rhyo, a Pro-
montory.
t Rubhag , Very Small; W. Rhy
\iX, Too little.
f Sav, Summer ; W. Hav.
t Seafnadh, Breathing ; W. Savan,
a Mouth.
t Seanadh, A Convocation or Af-
fembly ; W. Senedh.
t Seark, Love, Ajfedion, W. Sctx,
tS%h, An Ox, VJ.yX.
t Seini-
TIT.L COMPARATIVE ETYMOLOGY.
'Obs.1I. Words Obsolete
j Jn Some Di ALBCT?, And
Retain'd In Others.
'fSeiniftir; A IVindow., \V .Y&-
neftr.
[ Sgafla, A fort of Boat j W. yf-
f Skcinmnea;!;,^/<-*, niml>le,afii've.
W.Yfgavn, Ugtt.
tSleteora;tt,I*e/i'.- W. Lhedrad
i Slis, A SiJe i \V. Yftlys.
fSon, A yoke, a Sound; W. Sun
r Son, A Pole i W. Fon, a fiaff.
t Sroal [ Sroghal ] A Whip ,• W.
Frowylh.
tSu.ul, Small i W.Sal, Mean.
fl'ai & T.ioi ; Silent; W. Teui,
To hold one's peace j & Tawcl,
Calme.Jtlent, ^c.
fl'al, Tteft, W. Tuylh, Fraud,
cheat.
■jTealgadh, ACaJfing, hurlitig.&co
W. Taviy, To caft.
t Tcibhearfa, To dipt or drop i W.
Dvvery.
\T'm, Thick; W. Teu.
jTrift, Sad; W.Trift.
f Trora, S.id, Melancholy ; properly
Heavy ; W . Trum, Heavy ; alfo
Penfve.
t TuA;aidh, He came ; W. Daeth.
t Tins , A Jeivel; Wal. Dtwis ,
choice ; Tlus, a "Jewel.
t 'I'ul, The Countenance, the Vifa^e;
Dylh.
t Tur, ARequefl ; W. Tacr, Im-
portunat.
There are alfo on the other hand.,
diverfi Words of common ufi to this
Day in the Ancient Scotifh, or ( as
Nov) call'd) Irifll Language; tekich
■were once common to them, with the
Britans, but have been longfncedif-
continu'dhy us : fuchas I . Ard High,
from whence probably we have taken
our Garth J a promontory ; as alfo
Ardh & Hardh in the names of
Places fuch as Ardhy [ or Ardh
ahy ] a very fteep Rock at Lhan Be-
ris /» the County of Caernarvon:
Hardhlcx nono Harie;e m Meirio-
nydh, <^c. 2 Blathuin [ Al. Blag-
huin ) To milk; whence our Guar-
iheg bhthion, milch Cows ; 3 . KvAi,
W. t Koeg; for what the Iridi call
Kna Kyxa, »>w Wellh Knay Koi-
gion. 4.. IsSx., a Jhcep , wheiice our
\s.or\zn, .a Jheepfold ; 5 Kara, a
friend, W. f Kar. 6 Match, Good,
W. t Mad. 7. Druim, a back, W.
I Trim 6c Drim, whence Drim y
To, & Drim y m\ nydh, ttx ridge
rf a houfe and of a mountain.
Glaine & Gloine, Glafs ; whence
thofe Old Druid Amulets call'd Ad-
dcr-fteucs ( tho' made of Glafs ) in
Scotland, are in Wales caWd Gh'i-
IV. nadroedh ; 8. Minna, an Oath,
whence our word J\,lyn always us'don
that occafion; as Myu lago, mvn
Mair, Myn Elian. 9. Mo/J, Early,
W. t Soon ; whence the Proverb
moz a dysk niuv mab huyad, Mo.x
artem difeit natandi, puUut anatis ;
and alfo fomtimes Early, as mayfecm |
from that Epithet of ike Sun, in \
Maiinogi; Mo;t;-dhuyrt-aug hyan :
jObs. JII. Transposition
I ' OfLetters.
hav ; Early-rifing Summer's Sun.
Atany more hijtances might be given
of t fords difcontinued, or at leafl re-
maining but htperfe&ly , m one
Tongue, and intirely prefervd in
others ; but the Examples here pro-
duced may fuffice, tojhew that a Cu -
rious Antiquary of any Nation, may
the better under/land the Oldeft Ma-
nufcripts of his own Language, by how
much the more, he is Mafter of fuch
others as are dertv'd from the fame
Origin.
OBSERVAT. III.
Accidental Tranff>oJition of Let-
ters or Syllables.
W. Traah, Corn. Drcath , The
Sandy Shore cover d at high water.
t Engl. Caerter & Ceafter, A City :
Acemanncs Ccaiter, the City of
Bath ; q. d Akc-mans Chclkr.
S. W. Ayv, Arm. Eyv, The liver.
Lac. Ablblutio, Ir. Easbaloid, Ab-
filution.
W. Pryny , Corn. Perna, To buy.
W. Bryn, Arm. Bern , AhiUock:
Bern Goz a mole hillock; q. d.
W. Brynkyn guidh.
fEngl. Cyrps, Cri§: Cyrps loc-
cax, cur I'd Locks.
t Engl. Aeps, An Afp or ajpen tree.
W.Guevl, Corn. Guelv, A lip.
\V . KyvlyA;y, Corn Golovas, The
travail of a woman in Child-birth.
S. W. Hcuvror, Corn. Huerval
[ & Huevral ] The month of Fe-
bruary.
W. Dyfl-ryn , Arm. Trauien ^ A
Galley.
[■ Engl. Haefeldan, Lat. Helvetii,
The Swizzers: Haeftldan figni-
fies as much as XJp-hiU Men or In-
habit ants of the High Fells.
Hiuhvoeliet { as a Cornijl} Britan
would pronounce it ) feemstohave
been the word out of which the Ro-
mans by Tranj^ofition and their
own Termination made Helvetii:
We of Wales would Jay Yu.;t;voe-
liaid, i.e. Altiorum montium In-
cola:.
N.W. Mevis, Corn 8cS.W. Sevi
& Syvi j Straw-berries .
W.Hidhigl, Corn Filgeth; Soot.
W. TTangncdhev,al.Tangnevedh.
Peace.
W. Aradr, Corn. Ardar, A Plow.
W.Taradr, Corn. Tardar, An
Auger.
W. EdrvA;iad , Ir. Dearka&h ,
Sight. '
W .Deruydh, Ir. Draoidh, a Druid.
W.Dros & Draus, Ir.Tairis, Over.
t Eng. Ricfa & R ifca, A Ryjh.
t Eng. Fidas & Fifcas, F>Jh.
t Eng. Aclan, To Ask.
t Eng. Acfe & Afce, Ajlces.
W.KIommen, Ir.Kolm A Pigeon
W Klymmy , Corn. Kelma , To
Bind
N.W. Kuilidh, S W. KuidhU,
Shame; Ir Y.\XX.hi\, Baf'fiitt.
Ods IV^ Transposition
Of Compounds.
heard: W. Piiy a glouodh , Ir.
KiaPilialadh ; who hath heard}
W. Gloin,Corn. Kolan, A Coal.
W.Goleini, Ir. Glaine, I^g^r.
S. \V. Alhuedh, Corn.Ahuel ; A
Key.
W Ko[crurj Au Itinerant Muftcian,
Ir Klairleoir. a harper.
W.'l'alm, Ir. Tamal; Apart or
quantity, ajf>ace of Time, Sec.
1 Eng. Nluldcl , Midle : Middcl-
fc.\c , Midlefexe , Middcl-cunc ,
Mid k ton.
\ Eng. Sicel, ASickle.
S. W. & Ir. Anal, Armor. Alan;
Breath.
S. W. &Corn. Banal. Arm Balan,
Broom.
W . K ynta, 7 he Firfi or former, Ir.
Kcadna, the fame.
W Guneid & Guneithyd, To doe ;
Ir. Gnidhim, 1 doe or make.
W.Barcl, Corn. Balliar, A Barrel.
W. O heruydh, Ir. Ar adhvar, Be-
caufi.
N. W. Y dhyrton. Arm. Terfian,
An Ague.
W. KrankjCom. Kankar, ACrab-
Fijh.
W . Garan, Corn. Krana, ACrane.
Germ. Rols, Angl. Horfe.
t E. Sifer & Sifre, Sober; Byrhtnefs,
Brightnefs , Thorp , a Village ,
whence JeveralVilf.-.gcs oft he name
ofThriip; Gaers, Grafs ; rchence
Gaerftun, Pij/wrf; Thc-orl'wald,
a Threjhold , Caerfe & Ctr.e,
Crefs, whence Ea-caerle , Water-
crejfes; Q,\i.xnhfi\oW'i.,Cumberland,
Culfre , a culver [ or Pigeon ]
Bleadre, a Bladder ; Bolltre, a
Bolfter; Authre, another; Ai-
re or Aldre, an Elder, lirun,Burn
& Bourn , a Brook ; as a'fo a
Spring ; Brig & Burg, a Bridge ;
Brid & Bird, a Chick, Sec.
N. W. Eskob [(7rEfgop ] S. W.
Esbo^, Ir. Easbag, Corn. Ifpak.
a Bijiop.
W . Lhefg, Ir. Lagfa, Feeble: Lhtd-
lel'g , ir. Leath-Iagl'a, fomewhat
weak.
Uisk I oruifg] The names of di-
verfi Rivers ;'w<Gaul and Britain,
has been vartoujly Pronounced by
the old^n^\\i\\: As ift. Kcs or
AcCc, whence Acfan- <»W Acfcan-
mynfter. zd. Eacs ^ '^ Ea.x ]
whence Eaclanceafter , Excefler ,
Eaclanminfter, Exminper ; £a-
xanmuth , Exmouth ; 3d. Ex ;
Exaceafter. 4th. Ox. whence
Oxnaford , or Oxford, ^th. Ux,
Vxbridge, &c. Nor does Wufa,
the Old Name of the River \i;s ,
feem any other than a Corrupt
Pronunciation of it.
OBSERVAT. IV.
Befdes this AccidentalTranjpoft-
tion of Letters, which is owing mere!-;
to mifspronunciation, there is aljo a
Defgn'd or Induftrious one of Com-
pound words ; which ( as indeed all
W. Klouodh, Ir. Kiialadh, He\Compounds) fo difguife thm; that
B - ^ Strangers
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
ObsIV. Transposition!
Of Compounds.
Strangers -who -would he Curious , to
\fee into the Ori^m of a Language,
^cannot d:fcer7t, m fuch Words its af-
faity tokh others : The Cornijlo Ca-
bmlygadzhak, for example, vhich
\ l^gnifics f'juint-eyed would be thought^
''very -wide from our Lhygatcam, tho'
it be but their corrupt Pro?!u?iciatio7t I
of thejlime word, traufpos'd: Aiid\
'very often they that are Maflers of a
Language make no Jiich Reflexion ;
tho' it fame times leads us into a
clearer Notion of Obfolcte Words ;
as may appear from thefoUorpivg Ex-
amples of Tranff option , in fame Old
Britijh and Greek proper Names.
MarA;wydh ( 6c MarAiwcithian )
GwydhvarX.
MeilvryA; (for eafier Pronunciation
caird MeilyrPi ) Bry;t;vael.
Melgad, Kadvael.
Maeldeiu, Dervael.
Mar;v;guii [ScMeirxiaun] Kyn-
viitx.
Maelgun, Kynvael.
Morgan & Morgant , Kynvor ,
-jjhejice Keanmor, fq.d. \\ . Pen-
dew , Arm Penvras , or as in
Norman - EvgHfh Groftell: &
Grofthead) T/;? ' Agnomen of
Malcolm the third. King of Scot-
land.
Gurgcn &c Gurgent, Kynnuaur
Mengant, Kynvyn.
Mengad, Kadvan.
Idrys,Rhvfdyd.
Tydvyl, Ilhtyd.
Ynhu;K, Hyxan.
GR i Cracippus, Hippocrates.
Archippus, Hipparchus.
Anaxippus, Hipponax
Damalippus, Hippodamus.
Lyfippus, Hippolytus.
Menippus, Hippomenes.
Cleollratus, Stratocles.
Cleander, Androcles.
Nicolaus, Laojiicus.
Nicander, Andronicus.
Nicodcmus, Demonicus.
Nicoftratus, Stratoniciis.
Dorotheus, Theodorus.
Dofitheus, Theodofms.
Timotheus, Iheotimus.
Philothcus, Theophihs.
Philoftratus, Stratophilus.
Philodemus , Demophilus.
Diogenes, Gennadius.
Critodemus, Democritus.
OBSERVAT. V.
Addition Of Initial
Letters
The Order of Letters Objerv'd m
this Comparative Etymology are
I. The Vowels : a e i y y o u. with
their Augmentative or Note of
Afpiration, H.
X. Labial Mutes: P b f [or ph] V m.
3. Palatal Mutes : k [ or c ] g%
gh ng ; to which h might be alfo
Initial Vowels Pre-
M I s'd.
A. Was often Premis'd by fame of
the Latins to words that Ufually,
and of Courfe, began with \L- As
appears from feveral Antique In-
fcriptio7is : U Ipio I'ecundino, co-
gnato meo, cum til. luis, libcrtis,
libertabulque omnium aeonnn.
Fabr. Annq. p. 101. N. 138
Antonia Magna Calliffima V ir-
go, quas vixic An. XVIII. M
nil. Di. XIII. aeam domum
eternam quam, compararunt,df«'
lb. p 144. N. 16 J. And this
A ajid Ear /E for E, occurrs fre-
quently as well in the middle and
final Syllables, as in the Initial, as
Posterisqjuae Eorum,
for Pofterifq; ibid. p. 15. -An-
nis XXI. Menfes Villi. Diae-
bus II. p. ^I,&c.
Other Inflances of the iMter A Pre
misd; Monfieur Menage, w his
Origin! Delia Lmgua, Italiana
& French Didt. Etymologiquc ,
takes Notice of: fuch as
Lat. Barb. Bericoccum, An Apri-
cock. Fr. Abricot.
L. Lamella, A Blade. Fr Alumelle.
L.Laurus, A Bay-tree. Ital.Alloro
L. Galla , A Gall or Oak-apple ;
Span. Agalla. And from this
Learned and Ingenious Author, I
jhaU occafionaUy borrow Etymolo-
gical Objervations in rewed of
the French, Spanifli anaizzYan
Gr iioTi, Lat. Apud ydJ'Etym.
SiCiEol. a(!-<pi pro o-^i & Attic «5w-
xvi pro faXvi, &c. Id.
E.
Lat. Species, Fr. Efpcce.
Lat. Spargere ; Fr. E^ardre.
Lat. Sperare ; Fr. Efperer.
L. Spina, Fr. Efpi?ie.
L. Schola, Fr. Efcole.
L. Studere, Fr. Efiudier.
IEo\. "Eowm pro Oi(o» ; Mmht pro
Mmhn. yoff.
Attic. '£«;«» pro »f«» , & nhii pro
'ii^m, &c. Id.
hi Roman Infcriptions , we find
the E frequently added before 1, oi
well 171 the beginning as /;/ the middle
or final Syllables : as E I D U S for
Idus, E I M u s for Imus, (^c.
Lat. Ipfe a Dor. -^'t, <rtpi Voff".
faStj! & "JvAuTTfj Populus Hifpa-
niae. Id.
v,A-ni 5c "lyyi-n; didti Rhodii. Id.
y
y is added in the Welfh before fuch
words as it has common with the La-
tin; i^Latin begin with Sc. Sp.or St.
Lat. Schola, W. yrgol.
Lat. Scapha, W. yi%i2C^h..
Scribo, \V. yfgriveDny.
Scopa:, W. yigyb.
o b s. vi. d d d i t i o n o f !
Middle Vowels.
Stannum, W. yftaen.
Status, W.yftad.
Stadium, W. yftod.
Stabulum, W. yftavelh.
Sterto, W. yftrewi.
We agree herein with the French ;
who aljb uje a Vowel before fitch La-
tin words; as is above Exemplified
in the Letter E.
OAkjjS^, Obliquus. Mr. Men.
Initial Vowels Af^erated , or H
Premis'd to words beginning with
Vowels.
Wal. A,ac&ag, A7id, Arm. Ha
&hac.
W. Enu, A Name ; Armor. Hano.
VV .Eleni,r;&>;f Tear. Arm.Hevlenc
W. Etto, ret, Ar. & Cor. Huath.
V\'. Agos, Near, Arm. Hogos.
VV.y^'enaid,^5i^/;'i Arm. Hui-
nal ; Corn. Hanadzhan.
W. YAihedydh, A Lark, Armor.
Huidet.
added, as a frequent Subptute\Szumm, W. yfguyd.
of c and X. Spatium, W. ysbaid.
L. Lingual lHutes: t d th dh f 2. ' Sceleratus, W. yfgeler.
1 5'. Liquids, or fuch Letters, as when Spongia, W. ysbung.
they begin a word, admit 0/ wo ' Spinus, W. yipydhaden.
CoTifonants immediatly after them: S'^liOy W. yipelio.
llh n r rh. I Spiritus, W. ylpryd.
W.An.1 ifromGitu^ RotighjCora.
Haru.
W. t Eden, A Bird; Corn, f He-
then.
W. Mi a elwes, I call'd; Corn.
Mi a hylwys.
W. Oes, An Age, Corn, f Huis.
W. Yxod, Above, Corn f Hu;(;ot.
Lat. Acuo, W. Hogi, To Whet.
Lat. Altus, Fr. f Hault, M. Haut.
L. Ames amitis, Fr. Ha7ite.
L. Oleum, Fr. tluile.
L. Oftreum, Fr. Huitre.
L. Ofteum, Fr. Hiiis.
L. Alcia , Fr. Hache.
L. Ovum, Sp. Huevo.
L. Ofca, [ A City 0/ Spain ] Span.
Huejca.
L. Orphanus, Sp. Huerfano.
L. Os, oflis, Sp. Hiielfo.
Some of the Old Latins af^erated
the Initial Vowels of diver je words
7tow conflantly written without a7i H
as frequently appears by Old In-
fcriptions. -Libcrtis Libeitabufq;
polterisq; heorum Fabr. JSS. p 54.6.
N. 6. This we aljb find Noted by
Aul. Gellius. H. literam, five iUam
fpiritum magis quam literam dici
oportet, Infercbant veteres noftri
pleril'que vocibus verborum fir-
mandis roborandifque ut (onus ca-
rum eflet vividior vcgetiorq; atq;
id videntur teciflTe ftudio & exem-
plo lingua; Attics, &c. Gel. 1 1 . III.
OBSERVAT, VI.
Additon Of Middle
Vowels.
W.Kraig, A Rock, Corn Karrak.
W. Kneyen, A Nut, Corn. Ky-
nyphan.
Corn. Guav, Winter, ^V. Gaiav.
Ir. Glaine, Bright7iefs; W. Go-
leini.
The Roimns frequently inferted
Vowels in our Britifli proper names,
as we fi7id by thefefoUowi7ig Exam-
ples of Britifh names fill well known
in Wales.
-1
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs.VII. Addition Oi- La
BiAL Letters.
Br. Kynvael & Kynwal ; Lat. Cu- AiA{,«
novallus, as we find by an Infer i-
ption m Cornwall, tfhich tceJkaU
again have occajion to take no-
tice of.
Br. Kadvan, Lat. Catamannm. In-
fcrip at Lhan GaJwaladr in An-
glclcy.
RrlCaf\va]haim,Rom. C^/^i'f M«»«f
Br. Maelgim, Lac. Maeloamus and
corruptly Ma^lociinus.
Br. Tyrnog, Lat Tighernacus.
Br. Kradog or Cradoc, Rom. Ca-
rat acus.
Br. Bydhig, Rom. Boadicea.
Lhong-Dhin, l.ongodmium.
YAjcl-Ohin, Axelodumm.
Bryn-Dhin, B-atmodunum.
Kam-Dhin , Can:hodmium.
Kam-ryd , Cavihoritum.
Kynw)', Conoviurn.
Kaer ;t;ymwy, Coriniutv.
Myr-Dhin, Muridmmm.
Dey-Dhur, or perhaps Dv-Dhur ;
Divodurum.
Drvs-\'acs, Drufomagus.
The like Orthography -we find to
have been Obferv'd by the Old En-
gliih ■ for they vrote
Swanwick, f Swana-wic.
Tamworth, f Tamaweorthige.
Wad ing-ftreet, fWaetlinga-firaete
Urchinfield, t Urcingafeld.
Cylda-hyrd [q- d. Child-herd] A
School- M.jfer.
The fame we alfo often meet Tfithj
in thofe Languages that are deriv'd
from r^e Latin.
Lat Sinius, Ital. Siamo.
Legimus, Ital. Lcgiamo.
Amcmus, Ital. Amiamo.
Almus, Sp Ala^vo.
Salmanca, Sp. Selamanca.
Mel, Fr. Miel, Fd,fiel i Galenus,
Galien i Bene, Bieii.
Cofmus , Ital. cofimo; Spafmus ,
Spafimo i Lxtus , Ueto ; Phan-
talma, "Fantafima.
Serra, Span. Sierra, Grxcus, Grie-
goj Dente, Diente.
lacio is fuppos'd by VoCT. deriv'd
from Ico.
'A-/foj, Ager; iirrfor , Afpctum ^
f^in, Callanea j Cieo ab An-
tiq. Cio i quod ex xiu Vado
"a«.o«, Alius; Kjy'/sf, Cranium ;
Z:i«<pivf pro Heja^flfl ,• 'Atm^tfTni;
iElculapius, ^c.
OBSERVAT. VII.
Addition Of Labial
Letters.
I . Labial Letters Pretnis'd.
B. Lat. Lmfus, Fr. Blefer.
Lat. Rufjitus, Ft. Bruit.
La: Rufcus, al. Brujcus.
The ..tolians and Lacedemonians
added B. to the Beginning of divers
words,
yls ^iciafor fisa; ^ij^tt for i^fit ; B«-
p! for ttpi, hftf^iiitfor (uSitii, &C.
P. Oi7i.<u, GiTtf, Puto, Scil. amputo.
Obs. VIII. Palatal Let-
ters Added.
Pudor.
Afi^Ao;, Pampinus.
F. Lat. Ladtare, Fr. Flater.
Raperc, Fraper.
'AMi;, .^ol. ipitiXo;, Fclis.
Tr/wf^i, fiya i Frago, frango.
OjfWOM, (ptfliicu.
"A{i;i, Mars.
Ixvo,-, jM(>tl(J{.
'Oja;, f«o{a/;, fxittf ; MonS.
2. Labial Letters Inferted.
B. Wal.Gummon, Sea-weed [hit.
Alga] Corn. Gubman.
Klommen, A Pigeon i Corn. Ky-
lobman.
Amrant, The Eye-lid; Corn. Ab-
rans.
Kam, Crooked ; Com. Kabm.
Krymman, A Hook; Corn. Krob-
man.
Plum, Lead; Com. Plobm.
Tuym, Warm ; Corn. Tybm.
And this Rule of Injirting B. be- '
fore an M in the Cornifll, has but \
few exceptions, though it be but a I
late Corruption. In the Latin words
Obs. VIII. Palatal Let.
TERs Added.
Engl. IVorth, W. Gucrth.
Engl. Wild, W. Guylht.
Et\%\.AWren, Corn. Guradn.
Engl Wandring, Corn Guandrc.
'Tis Obfervable that the Initial
Gu is common to the Britans ,
with the French, Spaniards and
Italians ; and that the Romans
freijuently began fuch words with
an V. Confonant , the IrilLl with
an F. and the Teutonic Lan-
guages with W .oiwe find by thefe
following Examples.
Lat. Vagina, Ir Faigkin-, W.Gu-
ain, Ual Guaina.
Lat. Vcfper, Ir Feaskor, W. Go-
fpcr. Arm Guefper
L. Vigili^E, Ir. Fell; \V. Guyl.
L.Vinum, Ir Fin; W Guin.
L. Vcrus, Ir. F;V; W. Guir.
L. Vir, h.Fearr; W Giir.
L. Vicis,Vice, Ir, Fdoi; VVGuaith.
So Valeo, WI.Galhy -, Velum, Corn.
Goil i Vencnum, W. Guenuyn;
Verbum, W . G<z/> ; Verius G«-
fry; Vicia, G«7g; WAto^tofee -,
whence Giiydh, Sight, andQ,\xy(\-
hog, Conjpicuous; Viduus, Gu-
edhu; Vlgilo , Guilio; Vilij ,
Gudl.
I ji ,1 r u c •i^'"^''j' Virgo, Arm. Guerx.es; Viridis,
borrow d by theFicnch,6pini{hand t?,.„ljL \t:, ^..'.j... " '
Italian, when L. or K. follows M. B
is frequently Interpos'd : As in the
following Inflances.
Lat. Humilis, Fr. [& Engl.]
Humble.
L. NumcrarCj Sp. Nombrar ^ Fr.
Nombrer.
L. Rumex, Rumice, Ital. Rombice.
L. Gremium, Ital. Grembo.
L. Homo, homine ; Sp. Hombre.
L. Fames, Sp. Hambre.
L. Nomen, Nomine, Sp. Nombre.
L. Cumulus, Sp. Cumbre.
L. Lumen, Lumine ; Sp. Lumbre.
l\l. Lat. Cubitus, Ital. Combito.
L Cubo, Incumbo.
Gr. Avi'iai, Xttu, Xx%Mu, XufAx'u.
V. Interpos'd betwixt Vvwels.
'o;'?. Ovis j «»», Ovum ; iofn!, A-
vernus ; ri/j«,-, Curvus.
Xsgs<o5, Cervus ; "na, Navis.
A^io;, Achivus.
'Af/ti^, Argivus ; 4i«{j Divus, &c.
OBSERVAT. Vm.
Palatal Letters Added.
I . Palatal Letters premis'd.
Guyrdh , Vitrum , Guydyr , ^c.
Ventus, Engl Wind; W. Guynt.
Vallum, Wall, Gual
Vefpa, Engl Waj^ ; Fr. Guefp
Vatto, Fs\g\.ToWafl; Ital. Gua-
ftare.
Vadum, Engl To Wade ; Ital. Gu-
adoi F'r Gue.
Engl. iVar; Fr Guerre ; Sp Guerra.
VVoad, Ital Guado; Fr. Guelue,
Sp. Gualda
Woe: Woe unto theel Ital Guai
ate, W.Gudiit ti.
To wind up , Sp Guindar
z. Inferted.
Lat. Seligo, Ital. Scelgo.
Lat. Selefta, Ital. Scelta.
Lat. Solutus, Ital Sciolto.
Lat. Separate, Ital. Scevare.
The Britans anciently inferted G.
in the midfl of words ; fometimes out
of regard to their Derivation ., and
fometimes in imitation of the fame Or-
thography, unnecejfarily ; writing.
Kadugan, Cacj:;uoj;an.
Kadualhon, Cac5uallon.
Kadualadr, Cavj:;ualat)aji.
Iduaihon, Irjuallon.
Rhiuallon, Rij;uallon.
Elwy \river'\ El5uy.
Tywy, Tyj^ui.
Tawy, Ta^ui.
Mynuy, Mynjui.
Lat Rana, Corn. Kranag, ^Frog.
Lat. Radix, Com Guredhan, W.
Gureidhin.
Lat. Ranunculus , Fr. Grenoville.
The Welfli and Cornilh add the \ Mymwy, Mypnjui
Letter G. before fuch words as are , Dourdwy, Douji&^ui.
borrow' d from the Englifhi if the Peduar, Pcrjuaji.
Englilli irorrfr ^^/«7P/r^ W. i Keiduad, ceir^uati.
fEngl Walfted, An Interpreter ; hhrncnyih, hcr^ncrwz^&c.
W. fGwalftod: I The Irilli who have kept their
A glJTJeft ti a gant Gurhir I Letters and Orthography beyond all
GuallVod pob iaith gyuyr ? their Neighbouring Nations, Jlillcon-
A wncl duylh ev a duylhir. finue the fame , which makes their
Englyn. y klyued.. "n-ritten Language appear very dif-
Engl. A Weather, S.W.Guedhar. ferent from what they ^ak ; as we
C ^
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs.IX. Lingual Mutes
Added.
find (>y the foUoTDing Examples.
yi r The Face ] it svritten Aj^hai&h.
B6r, Deaf; Boshaji. This is other-
•wife -written Boshaji j and that
more truly, hecaiife it agrees with
the Britijh Bydhar, which is of the
fame fignification.
Brai, The Breafi ; Bjiajhaiah.
Brad, The Neck ; Bpa^hat).
Breflax, A Dream i Bpcat^haj-lach
Deavlafta, iM-taJiedi Deagh-
bhlajra.
Deavola^j, Sweet -fcejitedi Deagh-
bholach.
DealavraAi , Eloque7it ; Deaghla-
bhjiach.
Deahoil, Benevolencei Deajhchoil.
Deana;ii, The laft ; Deaj^hnach.
Droinea;);, Thorns; Diioighneach.
Fai], To get or procure ; F'ajhail.
Fovanan, AThiJlk; Fojhbhanan.
Larog, A fork or profig ; Laghjioj.
Lain, The Province of Leinfter i
Laij;hin or Laij^hion; a7id fo in
Hundreds of other toords not only
in the midft, tut alfo fomeii'mes in
the Termination, -writing Da^h
for Da Good; Fogh for F03 Sogh
OBSERVAT. IX.
Lingual Mutes Added.
I. Vremis'd.
W. Ogvan, A Haxo or Ha-wthorn-
Berry i Arm. Togan.
W. Ken, S'ca/fJ; Arm. Skant. W.
Kan , U^ite j Arm. Bara Skan,
MaTuhet i panis filigineus. Arm.
Kydon, a Ring-Dove ; W.Yl-
kythan.
Lac. Urna, Fr. Dourne : a -word us'd
about Toloufc. M- Men.
L.Aquse, Fi.Daqs; The name of
a Tov>7i.
L. Unde ; Ital. Donde.
L. lafpis, Ital. Diajpro.
L. Amita, Fr. Tante.
Gr. ''E.^ilivhi, Terebinthus.
Such -words as in the Britidl begin
with L. M. N. or P. ha-je frequent-
ly the Letter Sfremis'dinthe Iridi.
W.Lhuyven, An Elm; Ir. Slea-
van
W. Lhadh, To Kill; Ir. Slid ,
Slaughter.
W.U^i-fn.Ayard; Ir.Slat.
W. Umyih, ATrihe ; Ir. Slead.
W.Lhauen, chearfull ; Ir. Slan,
Healthy ; Safe, Sound.
W. Lhynky, To Swallow ; Ir.Slu-
gadh.
W .hhuvun. Smooth ; Jr. Sleavan.
W Lhivo, To Grind; Ir. Sliovadh,
Poli/hing.
W . LhiAiva eira, A Lodge or Bed
of Snow ; Ir. fSlo^Ji fine.
W. Muyal^:, An Ouzle or Black-
bird ; Ir. Smyla;^.
"W M.'o.'jzr, Black-berries ; Ir.Smer,
W.Mer, A/arrow; Ir. Smir.
W ."Novio, Swimmi?/g i Ir.Snav.
W. Noduydh, A Needle ; Ir. Sna-
thad.
W. Nadhy, Chipping ; Ir. Snoiadh.
Obs. IX. Lingual Mutes
Added.
W. Pladyrur, A Mower ; Ir. Spea-
ladoir.
W.Praidh,^ According to fome, a
Flock or Herd; according to others,
a prey. Ir 'SiY'tc., Cattle .
We alfo find S. Premis'd in other
Languages : asXtlil. Piaggia, Spiag-
gia ; Quadrones, S^uadrones ; Span.
Umbra, Sombra, &:c.
2,. Inferted.
Inthe(Zom\[\\, D. is frequently
inte-rpos'd betwixt a Vowel and the
Letter N. as we find by the follow-
ing Cornifli words compar'd with
the Welfli: tho' this be hut a cor-
rupt Pronunciation of no lo7ig fta?id-
ing ; for we don't fnd it fo m the
few Ancient Kemains we have of that
Language.
W. Bruynen, ^/?#iCorn. Bryd-
nan.
\N.Vrcn,Timber; Cor. Predn.
W.Guyn, IVhite; Corn. Guydn,
White, and Guydl\3.k, a Whiting.
W. Pea, A Head; Corn. Pedn
W. Bron, A Breajf ; Corn. Brodn.
W-yn-lhyseidiog, One-cfd; Corn.
ydn lygadzhak.
W. Guan, Weak; Corn. Guadn.
W.Kinnio, A Dinner; Corn.
Kidnio. And in fome words of
this kind the N. is quite omitted,
as Hedda that, for hedna ; W .
Hvnny. And fo alfo in the La-
bial Letters ; as Tubby, a Dim.
of Thomas from Tubmy, (ire
Zh Inferted after D by the Cornini
W. Lhydu, Ajhes ; Corn Lidzhu.
W.Blodeyin, A Flower; Corn.
Bledzhian.
W. Diwcdydh, The after noon. C.
Dyhodzhydh.
S.W.Hudy, To Vomit; Corn.
Huedzha.
W. Boydy& Bcydy, ACow-houfe;
Corn. Boudzhi.
W. Nodwydh, A Needle; Corn.
Nadzhedh.
W. ■}■ Guaedogen, A Pudding; C.
Gudzhygan.
W. Kredy, To Believe; Corn.
Kredzhi.
W. Lhygoden , A Moufe ; Corn.
Lvgodzhan.
W. Eidolon, A BuUock; Corn Ud-
zheon.
W. Adar y Drydion, Stares; Corn.
Edhnowtrodzhan.
W . Malvoden,.^ S}iail; Corn Mol-
huydzhon.
Wal. Diiurnod , A Day ; Corn.
Dzhyrna.
1- Added in the Terminatio}t.
DorT.is often added by the vul-
gar in the Modern Fnglifh, after
words Terminating in n or ne. As
Fine, Find; VJinc^Wind ; Line, a
Lind; Sermon, a Sermond: So VV.
Ken, Scales, Arm. Skant.
In Old Roman Ivfcriptions . we
fometimes find the Letter D. redun-
dafit i» the Terjnination : As in that
very Remarkable one for its fmgu-
Obs.X. Liq^jids Added.
lar Orthography, in Fabf. ISS. An-
tiq. Expl P417. NevePost-
hac Inter Sed Coniovravisse
Velet — Neve Qvisqvam F"!-
dem Inter Sed Dedisse Velet
Ni:vE In Pvblicod Neve
Preivatod Nev Extrad Vrbem
— De Senatvos Sententiad, &c.
hi the Cornifli the zh. is fre-
qiiejitly added after d. in the Ter-
mination, as well as inferted in the
middle; As W Guaed Bloud;
Corn.Gudzh. W. Lhuyd, Gray;
Corn. Ludzh.
OBSERVAT. X.
Liqjjids Added.
I. Premis'd. L.
W. Prcn \or Guydhan] a vale ^
An Apple-tree ; Corn. Guedhan
lavalu.
Lac. Avis, Arm. Labus.
Lac. Hedera, Fr. Lierre.
Lac. Inde mane, Yx.Lendemain.
Lac. Indidum, Fr. Laitdi. &c.
Lac. El vum, Ital Lero.
Lac. Horndus, Ital. Lordo.
Ital. Ad ice, S^Ladice; Aubrate&
Laubrate, &c.
Gr. "Am;, Labos, Labor.
N.
Arm. e &cn] Heaven; W.Ne
&:N(-v.
Fr. Sc Engl. Heron, Arm. Nerun.
Lat. Umbilicus, Fr. Nombril.
Lac. Anla, Fr. Nance.
Ital. Ebbio& Nebhio; Aranzo &
Naranzo ; Afcondere, Nafconde-
re ; Al'po, NaJ^o.Suc.
z. Inferted. L.
Lat. Acanthinus, Fr. Aiglantine.
Lac. Aijusedudtus, Sp. Alcaduz..
Lac. Amygdala, Sp. Almendra.
Lac. Amylum, Sp. Almidon.
Gr. rag<«i., Lac Gloriari.
N.
Lac. Chelidonia, Engl. Celendine.
Lac. FormolUs & Forjr.onfus : Hic
I acet Ille SiTvs Marcvs For-
monsiorV^llo. Fabr. Iss. p.374.
N. 169. So in fome Ancient Ma-
nufcript Copies of Virgil : For-
MONSVM Pastor Corydon, i^fc.
Lac. Tocies & Totiens ; Elephas &
Elephant us.
Lac. Lacerna, Fr. Lanterjie.
Lac Pavicare, Ital. Paventare.
Lat Lucra, leal. Lojitra.
Lac. Locufta, Sp. Langojla.
Ical. Ficcare, Sp. Hincar.
Gr. i-ns'-™, Lac. Cencum.
Gr. Aum;, Lat. Denfus ; '^;t;^;>Pin-
guis j /fija. Lingo, (^c
R.
Lat. Papilio, Arm. Parpilivv.
5. Added in the Ternmiation.
W. Henui, To name; Ar.Henuel.
W.Galu, To call; Ar. Keruel.
S. W. Hufy, Tofweati Arm. Fiuz-
real.
W. Synny, To take care of ; Arm.
Songall.
W. Krio, To ball or cry cut. Arm.
Crial.
Lat.
TlT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Oiis.Xl. Vowels (Emitted.
La:. Alioqui , Alioqini- , Cxtcro-
qui, C^teroquin ; Atijui, yif^uia.
Vid. Muret. Var. Left. L. ap.
Ch. 7.
Cato, Pollio, Scipio j Kmtuh, mx-
OBSERVAT. XL
Vowels Om itted.
I. Initial.
\V. Ahuid, A bait ; Arm. Buet.
Lac. Abbatifla, kal BadcJJh.
Lac. Amurci, leal. Morca.
leal. Amiraglio & Miraglio.
Fr. Avanc-gard, Sp. Fanguardia.
Corn.Elau, An Eh" i \\' . Lhuyv
& Lhiiyven.
Lac. Eremica, leal Romita.
Lac. Eruca, Ital Ri/ca ScRuquetta.
Lac Epiphania, lu\ Befa7iia.
L Elccmofyna, leal. Lemofir/a.
Gr. 'AftiA^oi, Lat Muigeo.
leal. Innxnzi&c Narizi.
hal. Inaranzia, Sp. Naranza.
Lac. lnftrumencum,Ieal. Stronievto
Lae. Obfcurus, leal Sciiro.
Lac Obliquus, leal. Bieco.
Lac. Officina, leal. Fucina.
leal. Orezzo & Uezro ; Orccchio-
ni, Recckioai.
I ac. Olyfippo, Sp. Lishona
W.ymododh, He hatMd. Ir. Do
mhoehuydh fe.
W. ylgavn , 'Light. Com. Sg.av j
Arm. Scan ; Scanbennek, Deful-
torj. q. d. Wal. yfgavnbcnnog.
W . \ ikaucn. An Elder-tree ; Corn.
& Arm. Skauan& Sgan.
W.Yfguydh, A Shoulder., Corn.
Skudli, Arm. Skoadh.
W. t.vfgyvarn, An Ear i Arm.
Skoarn ; &c.
1. Middle VoTveh Omitted.
A . in the Diphthong AE. was fre-
quejitly omitted by the Romans, in
any fart of a vord, as appears by
divers Injiriptions. — — CoRK'ELivs
Philostorgvs Conivgi Carissi-
ME Fecit. Fabr. p. +8- — Avr.
Satvrnine Defvncte, (ire lb.
lyy. — Regine Dvlcissime,Svm-
ME IntEgritatis Et Castitatis
ExEMPLL lb. p. 171- LO. M. Et
IvxoNi Regine Reines. Synt. Iss.
p.49. N.aj.
As alfo L in I E.
Heuti Conivgi Victoria Fe-
cit Bene Qvesovemti. Fabr. j 7 3.
N. 36. FiLIS DvLCISSl-MIS Ces-
QvENTinvs.Ibid ^•^C.in.
And V. after QJ^EDISEQi.'s lb.
i 10. Clavum qem mi rcliquifti : So-
la qe me dclblaili, p. a^fJ. Karico
qui bixic annos qadragiiita bono
marieo, bone mcmoric. p.^70.^3.)..
3 . Firweh omitted in the Termination.
In our Modem Orthography of the
Englifll, the Final Vowels formerly
us'd _, are in divers words omitted :
Efecially A. and E. As in thefe
Tcords :
fEngl. Cryftalla, Cryflal; Hana,
A Cock or Hen ; Sceda, a Steed or
Obs. XII. Labial Mutijs
Omitted.
Stallion i Afia, an Afs; Hara
[ Harea ] an Hare ; Wrcnna, a
Wren ; Lcca, a Leech or Chirur-
geo>! i Iburcha, Fourth; Fit'cha,
Fifth. /Efcnc, the River Avon ^
Arcwc, the River Arrow or Yar-
row ; Abbandune, Abbmgdon;
Bcamdune, Bampton-, Cridian-
tune, Cirdington i Ciric [orKi-
rik eunc, a church-yard, &c.
Trcou, a Tree; Hnucu, a nut:
Eoreh-hnucu, an- Earth-nut or
pig-jiut.
W. Kuril, Ale; Corn. Kor.
W. Lhiu, Colour J Ir. Li.
OBSERVAT. XIL
Labial Mutes Omitted.
r. Initial Labials Omitted.
P.
VV.Pvsk, AFiJh; Ir.iafg.
W. Por/;elh & I'orkyn, A Pig ; Ir.
Arkan.
Lac. Pciianc, Fr. Tifane.
Lat. Plalraus, Fr. Seame.
B.
W. Brai^;, An Arm; Ir. Raigh.
\V. Breidhuyd , A Dream i Ir.
RaidhOTw.
Bij!7A;o;. Raucus. Vod
Ef'Ai'"! Rigo. Id.
Bj!<^oi.|i(s6<, Rugio. Id.
F.
Ir. Fuar, Coldi W. Oer.
Ir. Fiiiri, To flay, exped or deferr
W. Aro& aros.
Gr. **«. Lac.Aio. VofT
Qx.<b^jni, (pfiivn. Rana. Id.
«• M.
Arm. Malven, Ir. Mala; A» Eye-\ VV. Krig, Ir. KrLU;t, Engl. Aruck;
hroto ; W.Acl. ariik.
Com. Mclhucz & f Melhuec, ^1 W. Kraig, Y.t^^. ARock.
Lark. Lat. Alauda. Tfe roor^/j W- Krun, Engl /{o«W.
might perhaps have been ^f^fi W. Krocs, Engl. The Rood.
placed amongsl the Examples of \V. Kryr, A Heron; Ger. Raher.
Obs.XIU. Palatial Let-
ters Omitted.
G r Mi«,/Eol. r«; |ui;te4f, .,^1 . i^^g,; .
/Eol. 'tx,e^i.
M«A,. Ala i ^;Axrt Axilla.
1. Middle Labials Omitted.
Gr."rT.»f. W. Hvn; sleep.
i Engl Hrofcceafccr, Rochefler.
t Engl. Habuc & Hafbc, A Hawk;
Hcafod, a Had; Hlarbrd, a
Lord; l.ivcrk, a Lark.
W. Lhavaly, To dare or attempts
Ir f Ni Luilim, I darenot.
VV. Lhavan, A Blade of a Sword,
Knife, &ic. Ir. Lainne.
W Kevcn , The Back ; Com. &
Arm. Kf;'», whence the Frcncii
<jWEngl. Chine
VV. Tcrvyn, A limit ; Jr. Tcoran.
S. W. Avy, The liver; Ir Ae.
W. Sovol, Stable ; Corn. Zoul.
W. Ivangk, Toung; Corn. lungk.
W. Lhyvyr, A Book ; Arm. Leur.
Corn. Fa van, A Bean ; W. Faen
VV. Bymifll, The GaU, al. Byftyl &
Corn. Bczl. '
Lac. Amams Bitter ; S. \V. Hucru.
3. Lab. omitted in the Termination.
VV. Barv, A Beard; Corn. Bar.
W. Kuruv & Kuru, Ale; Com.
Cor. ■
Corn.Fav, Beans; W. Fa.
OBSERVAT. Xin.
Palatal Letters Omit-
I. In the Beginning.
W.Krav, Ir. Cramh; Engl. R.im-
fon. AjortofwildGarlick
Labial Lceccrs Prcmis'd, and
like mifiakes ( tho' they are not
•very material ) may frequently
happen in Etymological Obferva-
tions. Alauda, Pliny tells us, was
a Gaulifli -word, denotingthe fame
Bird -which the Romans had for-
merly from its CreficaU'd Galeri-
ta : Qux ab apicc Galeriea ap-
pellaca quondam, poftca Gallico
vocabulo ceiam Legionis nomcn
dederac alaudx. PI. Nae. Hift. 1.
9. c. 3 7. That the Cornifli Mel-
huec or { which is all the fame )
y vclhuee, is the fame with this
Celcique -Alauda, I make not the
leafl doubt ; but it may be que-
flioii dwhcther the Romans chang-
ed y vclhuee, into Alauda ; ur the
VV.Klyn,Lac.Clunisi Engl^i>/7i.
VV.Klod, Pr^z/f,- Lac. Laudis.
Ir. KrQch, A form or Jhape ; \V.
Rhich.
t Engl Crag, The Neck ,- whence a
Rack.
Germ. Krauc, VV. Guraidh, L.
Radix, Belg. Raet, Eligl Root.
Com. Kranag, A Frog; F>. Grc-
noville, Lat. Raaa.
Lac. Cribrum, Ir. jRiovar, A
sieve.
VV.Garu, Ger. Rauh ; Engl. Rough.
VV. Gryg, Heath ; [ Hifp. Brcco ]
Lac. Erica.
VV. Gulan, Wool; Ir. Olan , L.
Lan.i.
W. Gordh, A Mall or Beetle ; h
Ord.
Cornini,j* eldCdi\c word which I \V . Kacr Guiehelin, Engl. Watlm-
might be Alauc, into melhuct. To | gaceasler.
me, both feem to have corrupted '\^ . Guenz , Now Monmoutkjhhe
y/;el-hed, or (as the Cornifli Fro- and Jbme places adjoyning ; f Eng.
nunciation) euhelcc,/ f. AJtivola i Went & VVencleccas, the iifha-
for a Lark is yet calTd with ns, by iilants. *
a word ofthefsme pgnification,\ ^ .Gyxii^^n^The Ifle of I'/igkt .
yA;liedydh. | \V.Guvg,Engl. /«r,t.
Ital. Mappamondo & Appamon-j Lae. Graeia, VV. RkAd.
do, A Map. \ ir. Gnahugbadh, Lat. Negotium.
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs.XIV. Lingual Mutes
Omitted.
z. In the Middle.
jEngl. Dorcefceafter, Donhefier.
W. ByAian, Small i Corn. & Arm.
Bian.
W. Y;i;enaici, A Sigh i Armor,
yuanad.
Ir. Kroikin , A Skin ; Arm. Kro-
A;en, Corn. KrohaniW.Kroen.
Arm. Gra;Ken, A Mite; W.Gu-
reinin.
Arm. Mekueden, A Snail i VV.
Malvoden & Maluoden.
W. Munugl, A Neck; Ir. Muneul.
W.Guregis, A Girdle i Armor.
Guris.
W.Egluys, A church i Arm. Ilys.
W. Dagar, Ir. Deor ; Eng. ATear.
Lat. Argentum, Silver j W, Arri-
an & t Arriant.
j- Engl. Hweogul, A Wheel; Fri-
gedaeg, Friday ; Bbgehc, Bow'd;
Suthgeweork, Soutlnpark ; Wae-
pengetake, A fVape?i-take ; We-
ogoraccafter , Worcefier ; Bre-
gentford, Branford; Bricgeftow,
Brijlow.
Lac. Melancholicus , Ir. Miolai-
■neaX-
L. Anguilla, Germ. Ahl. Belg.Ael.
L. Angelus, Corn. Eal.
W.Miliangel, Corn. Mihal, Mi-
chael
t Engl. Lengten, The Sprifig ; Lent:
Lengten-adle, an Ague, q. d. the
Sfring-Difeafe,
G. hefore^.tho' frequently -writ-
ten, IS yet never Pronounc d in the
French, Spanifli and Italian, and
hut feldom in the Englifll.
■}. hi the Termination.
W. KyM^iTX, Hemp ; Corn. Kuer
W. Yn uisk, Backwardsj Ir. Ar ais.
f Engl. Stirc & Steorc, A Steer.
OBSERVAT. XIV.
Lingual Mutes Omitted.
I. In the Beginning.
W. Davad, Lat. Ovis.
T&i°'i> Ritus. Voir
Tjwy^. Rodo. Idem.
Tatavus, Atavus. Feft.
Gr. Ajoini;, Lat. Ros.
Ir. Siar, U'ejlem; al. lar.
f Engl. Snottengaham, Nottingham
^xiffoi , C^irrus. V. Salmas. Plin.
Exercit. p. 762.
Sxar®-, Cutis. VoflT.
S^pssaw, Fallo. Id.
spK«Aof, Fafcis. Id.
Zforv®', Fungus. Id.
Z7raA«(p2, J£.o\- pro^/xA«^5; PalfXJ.
Id.
2yi| o-<^»)(9;. Vefpa. Id.
Spumex, Pumex. Nam fpumex
priiis didlus ftiit. neque enim
aliud eft quam fpuma & fex
quaedam lapidum liquefadtorum,
ut fcoria aliorum metallorum.
Seal, in JEx.aim.
%. hi the Middle.
W.Yftrodyr; Ir.Srathair.
O B s. XV. L I Qj; 1 D s Omit-
ted.
W. Yftrad, Ir. Sratha.
f Engl. Straecled for Stratclyd, or
yftrad cluyd : Straecled Wealas,
The Stradclyd Welfli or Cum-
brian Britans.
W. Peduar, Four; Arm. Peuar.
W.Gwydyr, G/'j/?; Arm. Guer.
W. Adamant, A Load-Jlone ; Arm.
Emmant.
W. Blodeyin, A Flower; Arm.
Blevn.
W.Gwynwydhen, A Vine; Arm.
Guynien.
W. Lhudun, Arm. Louen : Louen
S6vas, A wild Beaji'.
W. Aradr, A Plow; Fr. Araire.
Sp. Spalda | S.W. Spold] A Shoul-
der. Fr. Efpaule.
W. Mordhuyd, A Thigh ; Corn.
Morras.
W. Bendiged, Blefed; Corn. Be-
nigaz.
V^ SyxdtTyDrovth ; Corn.Zehar.
W. Anadh Breath, Ir. Anal.
W. Cottel, A Wood; Ir. Colli.
W. Eden, A Bird ; Ir. en.
Ir. Eleathrain , A Bier [ L. Fere-
trum] W. Elor.
fEngl. Abbodeffe, An Ahbefs.
t Engl. Lindcolen, Lincoln.
W. Guyftyl, A Pledge ; Ir. Gialla
3. In the Termination.
W. Klyft, An Ear, Ir. Kluas.
W. Lhoft, A Tail; -whence Lhoft-
lydan ( i.e. lata cauda infignitus j
for a Beaver , in the La-ms of
Howel Dha. Ir. fLos a Tail.
W.Enaid, A Soul ; Corn. Eno.^
W. Pridhj Earth; Potters day;
Corn. Vryi, clay.
W.Guyrdh, Green; Corn Guer.
W. Hurdli, A Ram ; Corn. Hor.
W. Rhodh, A Gift ; Corn. R6
W. Dydh, A Day ; ir. f Dia
The Ancient Romans omitted S-
frequently in the Termination ; writ-
ing omnibu for omnibus :, Fami/or
Famis; Hcrculi/or Herculis ; U-
lixifor Ulixis : Ariftoteli, Demo-
ftheni, Euripidi j For Ariftotelis,
Demofthenis, Euripedis, ^c. Vid.
Cic. De Oratore.
OBSERVAT. XV.
LiQviDs Omitted.
I . In the Beginning.
Lat. Lufciniola, Ital. Ufcignuolo.
Men.
Lat Lauri-bacca, Ital. Orbacca. Id.
Ital. Latone & Ottone. Id.
Fr. Lazurd, Ital. Azurro, Lazurd,
Sp. Azul. Id.
W.Neidir, A Snake; Arm. A'er.
W -T^iver, Numier ; Ir. Uivir.
W^. Nos, A Night ; Ital. Notte,Sp.
Noche ; Ir. Oidh;!;e.
fEngl. Naedre &c Nedderi Mod.
An Adder.
1. In the Middle.
Wal. Molht, Ir. Molt, A Weather.
Arm. Maud ; and hence the Fr.
and Engl. Mutton.
O B s. XV. L 1 Qj; 1 D s Omit-
ted.
W.Kylhel/tfj- Kyltelh, A Knife ;
Arm. Kutel.
W. Sa\i\ir,Brimftone; Arm Sufur.
Fr. Faulcon , A Faulcon ; Arm.
Focun.
Fr. Daulfin, A Dolphix. Arm.Dof-
fin
Fr. Fleur de liZi Arm. Fur di li-
zen.
Lat. Altare, Bel. Auter. Fr. Autel.
Germ. Golt, Gff/^i Belg. Gout.
Lat. Stultus, Fr. Sot. Men.
Lat. Sulcus , Fr. ^w. W. Sua;.
Lat. Glandula, Ital. Gangola.
Lat. Pleriquej Ital- Parecchi.
Lat. Colligere, Sp. Coger.
N.
W.Feneftr, A Window, Corn.
Beifder.
W. Anj^el, An Angel; Corn. Ehal.
W. Mihan^el, St. Michael, Corn.
Mihal.
The hiih frequently omit the N.
;« thofe -words -wherein they agree
with other Languages .
\V. Kaing, A Bough ; Ir. Geag.
W.Kenedl, A Tribe; Ir. Gaoil.
W. Kennad, Leave ; Ir. Kead.
W. Kynta, The Firfl ; Ir. Keud.
fW. Kyntevyn, May-day; Ir.
Keideavain.
W. Tyngy, To Swear; Ir. Tyi.
W. Lhynky, To Swallow ; Ir. Sluga
Engl. Hujiger^ Ir. Ocras.
Lat. Carbunculus, Ir. Carbhogal.
Lat. Inter. Ir. Idir.
Lat. Differentia, Ir. Deifreadh.
Lat. Quinque, Ir.Kuig.
Lat. Confecratio, Ir Coifreagadh.
Lat Confimilis, Ir. Cofvuil.
So fometimes in other Languages :
Lat. Invidia, Arm. Avi.
Lat. Laterna, E'r. Engl Lantern.
Lat. Sponfus, Ital. Spojo.
Lat Menfura, Ital. Mifura.
Lat PrehenfuS; Ital. Prefo.
Lat. Senfus, Sp Sejb.
Lat iMenfis, Sp. Meje.
t Engl.Nordhanhumbre, Northum-
berland.
t Engl. Oxnaford, Oxford.
t Engl Cyning, King.
fEngl. Monath , Mouth; Germ.
Mund, Vv'^.Mant.
We find the Letter N. very fre-
quently omitted in Roman Iti/cri-
ptio?is, but whether for Brevity in
wr!ti?ig, or hecaufi omithd aljb in
vulgar Pronunciation, is not eafy to
determin.
—Locus qui adhuc coftat, <^c. Re-
iws. Synt. ISS p. 9^1. n. 21^.
— Baebiae Parthenope Conjugi
Sandtiffimae : In frote pedes
p mxvi. in latus pedes xvi Fabr
ISS. p. 5'3. n. 309. — Fl. Felici-
tati quae bixit Ann v. Mefibus
X. lb. p 61. 3^0 — Florus vixit.
annos xvi & Mefibus feptem
no n 270 — Silvana Niciati
Marito bene merenti cum quo
vixit Annis tribus, mefibus duo-
bus , oris undecim, p. i8<S. n.
419. — Namitius Felix Monu-
metum fecit fibi,^c. an. n.5:3o.
— Caftitaspermalerat, qui vixit
annis
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
n
Obs. XVI. Variation Oi
1 NMT I AL Syllables.
annisxv. p z6^. n. ii<i. — Nc-
lia Sebcra cojugi dukillimo Ma-
no IniioLcncioirty, n. ii6.
Hie jacet Opttitw Pietatu nobilis
infas.
Cm frecor ut cineresfint ia fint^ue
yof.ic. p. 1?:^. n. i%6.
• !■! Honato Aug. Difpefatori ,
Con ui^i fiio. p. 19V. n. 148. &c.
Some of theje -roorjs feem to have
heenprorioiivced us vrntt^r/ mthoiit nn
N. tho' ij! others trcas dotibtlefs omit-
ted for Brevity or Ir/advcrtency. Sc-
qaenda ell nonniinquam clcgantia
cruditorum, qui qualdam litcras le-
nitatis caus.i omilcrunt : CiLUt Ci-
cero qui fore/ia Mcgalcfia & Hor-
tcfius (inc N. litera libenter dicebat.
yel.Longus. R.
Lat.CapitaRrum,Jcal CataJlo.Mcn-
Lac. Caltrum, Ital CaJfo»e. Id.
l.at. Nocanu.s, leal. Notaio. Id,
Lac.Januarius, Ital.Gw(7/o. Id.
Lat. Aciarium, Ital. ylcciaio , i^c.
Gr. A'T{<>'> Lac. Artus.
Gr. AritTfo>, Lelius.
Gr-^i^fVi't Dumus.
5. In the Termination.
VV. Mung, A mane; Arm.Mue;
Muc m-ixx^ydyu mung marj<;.
W. Tervyrij v4jL;Wr, Ir. Teor.
W. Melin, v^iW///; Ir. fMcile.
W. Kant, An hundred; Ir. Kcad.
VV.Ijcn & Igent, T-caenty^x.^'xxxA.
W-Ivanj^kjiflK//^; Ir. Os
f Engl Bedan forda, Bedford.
t Engl. Creacan ford, Crickford.
t Engl Fullan ham, Fiilhat/j.
Haran \von,Hare -wort, i.c-Mallow.
Bibliothecan, A BibUothec or Li-
brary.
Beneodhan, Betieath.
I 'erbs of the hif'iitive Mood ter-
minated in N. in the old Englifli ;
as they doc yet in the German and
Low. Dutch. Bcdeltan was to bury,
q. d. To be.'iche ,- Bacrnan, to burn ;
Hacran, to bear ; Briwan, To brew ;
\itAQC!LQ.,to break ; Bndlian, to bri-
dle i Bringan, to bring ; Blawan, to
blow , Blendan , to blend or mix ;
BIcdran,/o^/f/f,&c.
\y MatXjASwan; Lat.01or,Ir.
Eala.
OBSERV AT. XVI.
Variation Of Initial
Stllables.
Befdes the Adding, Retrenching
or Changing the Initial Letter ; we
a I jo frequently find a Variation of
the hiilial Syllable ; which happens
either on account of different Com-
pounds, or that fome Dtaleils ufe the
Primitive <J7;<^of/Yr J f^-f Compound
words : at appears in the following
examples.
Lat. Dilputatio, Ir. ConJ]>()id.
A rm . Lcnner, A Reader ; W.Dar-
Ihennur.
Arm. Sklerdct, Brightnefs ; W.
Diskleirdeb.
Arm. Ki dur. An Otter ; W. Dy-
vrjji.
jObs.XVIL Different Ter-
minations.
Arm. Luc mcV , A Sea-calf, W.
Morlo.
Arm.Madou, Riches ; W.Kyvocth.
Arm. ArSjCorn. Harthy, To bark;
W. Kyvarth.
Corn. Uarras rag, The Fore-door ;
VV. Rhagdhor. So Corn. Dani
rag, Afore-toothi W.Rhagd-
hanc.
W.Frocnx, The Noftrils. Arm.
Diftron, q. d. y dhuytroen, as we
in W'cllh duylau, /or Hands.
W .Lhy-^eid,Eyes; Arm. Doulagad.
W. f 'i'rev, Ahou/e, a home- ff all ;
Mod. W. a Town; Ir. Aitrcav,
Dwelling. And hem; /^^Cornilll
<»»</ Armoric Concrevak,<7 neigh-
bour; viz one of the fame Town
or Village.
W. Guan, ^'m/' i Ir. Anvan.
W. Karii. [ & Hydh J A Stag ; Ir.
Kairfliiadh.
W. Da, Good, well. Sec. is the fame
with the Irilli Deagh., but is re-
tain'd by them only m Compound
words, whereof fee Examples u?i-
-^frOBs. IX. DeavlaltajC?'!.-.
Ir. Kyr, or (as commonly written)
Caor, A Sheep. W. Korlan, a
floeep-fold.
Ir. & Corn. Kledh, The lefl ; W.
Gogledh, the North ; as Dehey
which properly fgnifies the Right ;
is us d for the South.
Ir. Foladh, Refi ; W. Gorfuys.
Ir. Leath, Half; is the fame with
the VVelfli Lhed ,- which remains
only in Compound words ; as Lhe-
diaith , Barbarifrn , q. d. half-
Language; Lhedvyd, half-dumb;
Lhcdynvyd , Half- Dijirafted ;
Lhedwirion , half an Innoceiit ;
&c.
Ir. Ron, A Seil or Sea-Calf; W.
Moelrhon.
Engl. Broth, \x. Anbhrith..
t Engl. Naepe, M. ATurnip.
fEngl. Mire; M- APifmire.
t Engl. Rothor, An Oar.
t Engl. Aedran, The Reins.
t Engl. Bebeodan, To Bid.
i Engl. Beboht, Bought : So Bebyr-
ged,B»rWi Beclaenred,C/?««jV,
&C Andinflead of this Be, an A
was Jbmetimes premis'd : as Acea-
pian , to Cheapen ; Accocan, to
Choak; Acolan, to Cool; Acwel-
lan, to Kill.
Germ. Gemut , The Mind; Bdg.
Moet.
Germ Begirig , Covetuous ; Belg.
Gicrig.
OBSERVAT. XVll.
Different Termina-
tions.
W. Wybyr^TheSky; Corn.Ebron.
W.Eira, Snow; Corn Er.
W.Pulh, APool; Com. Polan.
W. Svg, Sap ; Corn. Sygan.
W. Deilen, A Leaf; Corn.Dclk.|
W. Koden, ACodor Husk : Corn, i
Kuth : Kuthu Fav , Bean-cods, j
W. Kol, Chaff; Com. Kulhu. I
D'
ObsXVII. Different Ter-
minations.
YfLh\}yven,Att Elm ; Corn.Elaw-
VV. Halhc, Salt , Corn. Zal.
W.Myn, WK/</i Com.Mynnan.
W.Guadh, A Mole ; Corn. Gud-
har. An quali Guadh v dhaiar ?
W. Lho, ^calf; Corn.'Lcauh.
W.Gudhv, A Neck , Corn.Kodna :
Kodna gwydn, a iTeezl ; which
anjwers to the Weljh Bronwen.
W MwyalA;, An Qwzle or Black-
bird; Corn. Mola dhiu, ;. e. mu-
yal;^ dhv.
U'. Rhydh, iJf^^^ ; Corn. Ryd-
hik
VV Krib, A Comb ■, Corn. Kriban :
Kriban kuliog, a Cock's Comb.
\V. Golvinir, A Curlew ; Ceil. Gol-
vin hir, i.e. Long-Bill: Corn.
Golvinak, q. d. Lac. Roltrago.
VV. GuiA;iad, A Periwinkle iShell }
Corn.Guihan.
W . Gucnynen, A Bee ; Corn. Gu-
anan.
W. Guybcdyn, A File ; Corn. Gu-
iban.
VV.Talkcn, The Forehead; Corn
• Tal.
\V.G\xd\\v,The Neck; Corn.Kodna.
W.YA;enaid, A Sigh; Corn. Ha-
nadzhans.
W.Tammed, A bit or morfel;
Corn Tabm.
W. Kylhelh, A Knife ; Corn. Ky-
Ihan.
W. Bvdhar, Deaf; Corn Bvthak.
W. Medh, Mead; Corn Meddou.
W t Lhoudur., A pair of Breeches,
Corn. Lavrak.
VV. Gardus, A Garter , Corn-Gar-
gac.
W. Parlur, A Parlour; Com. Par-
ledh. ■
W. LhcA;, A fiat Stone; Corn. Lc-
han.
\V. Kornel, ACorner ; Corn. Kor-
nac.
VV. Porch, A Gate; Corn. Portal,
A Porch.
VV . Byuyd, Ufe ; Com. Bounaz.
W Bcnnyu & Mcnniu, A Woman;
{properly a Female] Corn.Benen.
W.TywylhuA;, Darknefs; Corn.
Tyuidar.
W. Kalcdu;i;, Hardncfs ; Corn.Ka-
letter.
VV. Guydh, Gueydh & Guehydh,
A Weaver ; Corn. Gueidar.
VV. Braud, ^Br«/,&fr,•'Corn.Bre-
dar.
VV. Megin, A fair of Bellows, Cor.
Miginau.
W. Ylgrivenny, To Write; Corn.
Skrcpha.
W. Lhythreiinx, Letters; Com.
Lythcrau.
VV. Lhav.en, Merry; Corn. La-
wenik.
W. Guair, Hay ; Cora. Gorha.
W. Bedydh, AChrifining; Com.
Bcdzhidhia.
W.Mcdcliir, A Reaper; Corn.
Midzhar.
VV. Rhidiih, A kind of Sieve or
Rtdle ; Corn. Ridar.
W. Kynhaiav, Haricfl ; Corn.
Kidniaz.
\V. Ky-
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
1+
Obs.XVII. Different Ter-
minations.
W. Kydymmaeth, A Mate or Com-
panion:, a Friend, Cor.Kydhman.
W Rhuyvur, A B-ower -, Corn.
Revadar.
W. Pib & Pibelh, ^P/>e; Corn
Piban.
W.Melinydh, A Miller i Corn.
Beicnder.
W.Lhiuydh, A Dier j Cor Liuiar.
Engl Gar-Fidi, Corn. Girak.
D'ffcre?/t Ter?nh!atio7ts in reJ^eB
of the VVclili and Armoric.
W.Darlhennydh, A Reader; Arm
Lenner.
W Ymma, Here, this i Arm. Man
ScEmman
VV. Miig, Srfwat i Arm. Moget.
S. W. Kcfler,H."7; Arm. Kafar;t.
W. Eira, Snov> ; Arm. Ery;K.
W. t Lhu;t, A Lakci Arm. Lagen.
W.Yi^y^, An Ijlandi Arm. Enezen
W.Perlyn, A Ferl i Arm. Pcr-
lezen.
\V.Krib,^[Cw^'.f j Combi Arm.
Kribel.
W G iiryry , The neighing of a horfe ;
Arrn. (jUrifh
W. Lhcw, ^ Lioni Arm. Leon
\M Y^zx\nm,A Stoat ; Arm.Kaerel.
AV. Kogj ACmkow, Arm. Gukug.
W.Klommen, ATigeon; Arm.
Kulvm, Ir. Kolum.
W.Pii Piog, Piogen & Pioden ^
AMag-Fy ; Arm. Piget.
W.DridU, ./?5tof; Arm. Dret.
W.Guennol, A Sroallow ; Arm
Guinnili.
W.Kungren, A Conger or Sea-Eel ;
Arm. Kynkr.
W. Gel, A Leech -, Arm. Gelauen.
VV. Brig, The top hraiiches of a Tree
or other Plant, Arm. ftir , the
top orfummit of any thing.
W.Talken, A Forehead; Arm
Tal. H«OT, our Tal y bone,
Tal y Sam, Tal y Ihyn, Tal y
Lhyptjx, <irc-
\V . Laflbg, A Kidney -, Arm . Elas
W. [N.] ;KUyfigen, A Bladder;
Arm. ;i;Uifigel.
W. [S.] Trvan, Lean; Arm.Tret
W.Kof, A Darf; Arm. Kor-
nandun.
W. Kufg, Sleep ; Arm. Kufget.
W- A;Uerthinad, Laughter; Arm.
;Kuars.
W . Uylo, To weep ; Corn. Guel-
van.
W.Kan, A SoHg; Arm. Kan&
Kanawen.
W. Kryny, Trembling ; Arm.Kren-
van.
W. Klav, Sick; Arm.Klan.
W.Parlas, The Palfie; Arm. Pa-
raliT,!.
W. ymmenyn, Butter ; Corn. Am-
man
W. [S.] Lhveft, A Hut or Cottage;
Arm. Lofhik.
W. To, The Thatch or Roof of an
Houfe; Arm. Toyn.
W.Santedh, Holy; Arm. Santel.
W. Enaid, The Soul ; Arm. Enev.
W.Tywylhu/;, Darknefs ; Arm.
Teualiihen.
4-
ObsXVII. Different Ter-
m in ations.
W. Bray, Brittle ; Arm Brein.
W.Lhauenydh, Myrth ; Arm.
Lauenediges.
W Ti-ifluA; , Sadttefs; Arm. Tri-
ftidige;!.
W. Medhdod, Druxkennefs; Arm.
Melvinti.
W.AJUrydh, APlayer^a Gamefier;
Arm. .Jiuaricr.
Different Termwations in rejpe&
of the Welfli«W(/Irifli.
W. Enu, A Name ; Ir. Ainm.
W. Enaid, The Soul; Ir. Anam.
WfBanu, A Pig; Ir. Banv, &
Banvan.
W. Brigje, Br<7«f^w; Ir. Barrugal.
W. Bendith, ABkjftng; Ir. Be-
annachd.
W . Bun, A Bittour ; Ir. Bunnan.
W.Brythyn, A Brittan ; IrBre-
athna^;
W . Breyan, A ^luerti or Hand-mill ;
Ir. Bro, Scot. Bra.
W. Bry, The IVomb or Matrice ; Ir.
Bruyn& Broyn.
W. Kolh , A Lofs; Ir. Kailog 6c
Kaileavuyn.
W.Kanuylh, A Candle; Ir. Kain-
neal.
W.Karedig, Friendly; Ir. Kaii-
deavuyl.
W. Kollin, A Sting ; Ir. Kalg.
W. Kan, A Song ; Ir. Kaintik.
W. Kriaul & Kriavol, A Berry ;
Ir. Kyr orCaor.
W. Karnedh, A heap;\r- Kaman
W. Amfer, r/w«'; Ir. Am. [&
Aimfcr]
W. Krib, A Comb; Ir. Kir.
VJ .Y.\6, A Lock ; Ir. Klas.
W t Klog, A Skul; Ir. Klogan &
Kloigean.
W. Knaud, Flejh; Ir. Kolan.
W. Afen, ARib; Ir. Afnadh.
W. Korugl , A Boat ; Ir. Kura;K
W. Gueiy, A Bed; Ir. t Kolkaidh
W.Golwyth,^Co//o/'; Jr.Koll6g
W. Kryr & Krehyr, A Heron; Ir.
Kor.
W.Krevydhol,K<'%Wi Ir.Kraiv-
thea;;.
W. Kreigiog, Rocky ; Ir. Kreaga^i
& Kreagvar.
S.W.Kuydhyl, [N.W. Kuilidh]
shame; Ir. KuthaileaAjd.
W. Derwen , An Oak; Ir. Dair ,
Derg, Dara;K & Darog.
W. Dehei, Right ; Ir. Deis.
W . ■)■ Titrur & Didryvur, An Her-
mit; Ir. Dithreava;;.
W. Driu , A Wren ; Ir. f Drean ,
Mod. Dreolan.
S. W. Dryfsien , A Bramble ; Ir.
Dris, Dreas & Dreaisog.
W. Dail , Leaves; Ir. Duilleavair
S.W.Eog, A Salmon; Ir. f E6.
W. fFehig, A Soveraign ; Ir. iFal.
W.Gavla^, The Groin; Ir. Gaval.
W.Guden, A Wyth; Ir. Gad &
Gada.
W.Guw,lVmter; Ir. Geivreadh.
W. Ni lavafun, We dare not ; Ir.
Nilavmaoid.
W.Rheu,Fro/?j Ir.Reo.
W. Taradr, An Auger ; Ir. Tarar.
Obs. XVIII. Change Of
Vowels.
W.Amfer, Time ; Ir.Am [& Aim-
fir. ]
W. Efgid, A Shoo ; Ir. f As.
W. ,ymenyn Butter; Ir. Im.
W. Munugl, The Neck ; Ir. Muin
W .M<:iyn,Afable; Ir.Muinteardha.
The like Difference of Termination
■we alfo findtn rejpeil of the ^indent
and Modern Englifli; A WiUow-
Tree, ■mas Ancieiitly call'd Willig;
■whence the Modern W erg [ a WiUoiv'j
us'd 111 Berkfhire a7id fome other
CountreySy feems Corrupted. So
fEngl. Waar, Sea -wrack or Sea oar.
f Engl. Fro 'i, A Frog.
jEngl. Bifceopdome & Bilceop-
had, A Bijhoprick.
t Engl. Bledfung, A Blefmg.
t Engl. Sylf-myrdh, A felf-mur-
derer.
fE. Giululing, The month of July.
fE. Bryt, A Brit an; Bryt-Ford,
Britannorum vadum.
fE.Hromfa, Ramfon; i e Alli-
um urfinum.
r E. Lopuft, A Lobfier ,-
The Participle of the prefent Tenfe
■which note ends in ing, terminated
formerly in end: as Biernend, Burn-
mg; Bindcnd, Bindivg; BJawend,
Blo-amg ; Bledfiend, Bleffing ; Jjor-
giend, Borro-wi?tgi and ( as before
noted ) the Infinitive Mood ended in
n. As Bion, to be; Braecan, to
break, &c.
OBSERVAT. Xyill.
ChangeOf Vowels.
A IS frequently chang'd into E.
W.Maen, A Stone ; Cor. &c Arm.
Mean.
W.Saethur, An Archer ; Corn.
Zechar.
W.Lhaeth, Milk ; Corn. Leath;
Arm. Leas.
W. Kae, A Ledge ; Corn. Kc.
W. Traeth, The Maritim Land ex-
pos' d at lo-w -water. Corn. Dre-
ath. Arm. Treas.
W. Lhaun, Full ; Corn. Len
W. Lhaur, A Floor ; Corn. Ler.
W. Kaus, Cbeefe ; Corn- Kez.
W. Guraig, AWoman; Corn. Gu-
reg.'
\V. Gair, A Word; Corn. & Arm.
Ger.
W Guialen, ^Ro^; Cor. Guelan.
W. Kiaudh, A ditch ;Com Kledh.
W.Rhau, A Shovel ; Co\i\. Rev .
W. Mai, The month of May ; Cor.
Me.
W. Auft, Auguft ; Corn. Eaft.
W. Dydh Maurth, Tuefday ; Com.
DeMerh.
W.Guialen, ARod; Cor.Guelan.
S.VV. Pannas, Parfaip; Cor.Panez.
W. Haid, A Srearm; Corn HeZ.
\M. Gail;, A Bitch; Corn. Geft.
W . Giing, A Wedge ; Corn Gedn
W. Brai;c, An Arm; Arm. Brea;^.
W. Kaer , A City ; Arm. Ker &
Kear.
W.Hayl, The Sun; Arm. eol.
■ W. Maurth.
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs, XVIII. Cha iJcE Of
V o w F, r. s.
VV. Maurth, Mars; Arm. Mcyrs,
W. Awyr, r^e v^/r, Arm. car.
W. (Tfaun, Berries ; Arm.Gurcin
W.Tavod, ATongue i Arm Tcaut
\^ .Vh\m^ yi Launce ; Arm. Flcm,
yl Sting.
W.Tun, Fire ,- Ir, Tcine.
S. W. Ban , y4 high filountaim Ir
Ben & Bean.
\V. Trnis, yioleme ; Ir.Trcifc.
W. Bnis, Large; Ir Breas.
\^'.Braiid, Jiiilgemt'Kt , Ir. Breach
W. Kad'aAJ , y4 Rag; Ir j Kcda;>;
W. Kam, A Sfep ; Ir. Keim.
W Achvyd, ^» Heart/: ; Ir Ealla^
W. Aden, ^ 'Jluil/ i Ir. Kite.
\V AlarA;, ASvan ; Ir Eala & Ela.
N. \V. Agorriad, AKey ; Ir. Eo-
?;air.
W MMh,Whey , Ir. Mcadlig.
tEngl. Aclt", Alt Elf, Dun-aelfas
6c Bcrg-Aclfcnne, .A/9»;;f<7/« Fai-
ries.
t E. Hanna, A Hen.
t E. Braer als hrer ; A Bramble
t Athor, Father.
fE. Hcancfj A Bench.
j E Lads, if/?.
fE. Blaecan, To Bleat.
fE. Sae, The Seaj Sac-Sceatha, a
Firat.
^ E. Paeren, To Bear.
Lat Margarita, Fr Marguerite.
Lat Mare, Fr Mer.
L. Amaro, Ital. Flor. Aniero.
L. Habui, Ital. Ehhi.
L. Alacer, Ital. Alegro
Germ. Thannc, AFir-Tree; Belg
Dennen
Germ Scharf, Sharp; Bel. Sherp
ISi). Antiq. Compcraberunt for
Comparaverunt. Fabr. pag. 84.
N. 148.
A Is but feldom ckavgd into I.
t W. Taiog, A Farmer, a Ploie-
man; Corn. Tiak.
\\i .Mia, SmaU ; Ir. Min.
\V Aden, A S^ill-Feather ; Ir Itin.
t Engl. Abbandune, Ahmgdon.
Lat Ccrafus, Fr. Cerife.
L. Facilis , D'ifficilis i Facio, Perfi •
cio &c.
A Chang'd into O.
W. Daiar, The Earth ; Corn.Doar.
VV. Galen [r.Hogalen] AWliet-
fione; Corn Agolan , Arm. I-
golan.
VV. Haiarn, Iron Corn. Hoam.
VV. Kallon, The Heart; Cor. Kolan
W. Halen, Zalt ; Corn Holan.
W. Guidhcd, Growids of Drink i
Corn. Godhaz.
W.KMUmoA;, A Hog Sty ; Corn
Krou moh
W. Ailwyd, AHarth;Cotn Olaz.
W. Gay, A Lye ; Corn. Gou.
VV.Daun, AG ft; Arm. Don.
\V. Guadh, A Mole ; Arm. G6s.'
W. Guied, Bloudi Arm G6ar.
W.Maguvr, y^fKitf; Arm.Mojer.
\V. Piit, A Cauldron; Ir Coire.
VV. Lhaucn, Glad; Ir. LoinneaA:.
VV.Lhawer, Much; Ir.Lor.
W. Maun, Peat, Fue/ -Turfs Ir.
Mon.'
Obs. XVIII. Change Of
Vowels.
VV. Maur, Great ; Ir. M6r.
W. Naun, Noon; Ir. Noin, the E-
vening.
N. W. Ayr, Gold; S. W. Oyr, Ir.
Or.
VV. Rhaun, Horfe hair; Ir Roinne.
t Engl Ham, A Home.
t E. yVc, An Oak ; Ac-acren , an
Acorn ; Ac-drink, a Drink made
of Acorns : Ac-lca, Oakley.
t E. Canib, A Comb.
[ E. Ban, A Bone.
t E. Lang , Long. Lang-beardas ,
The Longobards ; Lang-bcarden-
land, Liimbardy.
t E. Sang, A Song.
fE.Fald, AFold; Deor-Faldi a
Park, a Deer-fold.
fE. Axan , Oxen; Gat, a Goat;
Rha-deor, a iJoe-S«fi-;t, Stanbuc-
ca, a Stone-Buck, i. c. The Ibex
or Steinbock of the Germans.
Bar & Bare, a Boar ,- Mathu, a
Moath ; Aene, One ; Atan & A-
tcn, Oats; biht', a Loaf; Author,
Oc^fr j Brawe,a Brow ; Cildhad,
Childhood; Cnighthad, Knight-
hood.
Germ.Bawman, APlowmanj Belg.
Bouman.
Germ. Alt, Engl Old; Belg. Out.
Germ. Rauh, Rough; Belg. Rou.
Germ. Achfel, The Arm-pit ; Bel.
Oxel.
Germ. Baum, ATree; Belg. Boom.
A chang'd i7ito U.
VV. Daiar, The Earth ; Arm.Duar.
VV. Graian, Gravel; Arm. Griian.
\V.Genx,The Mouth; ArmGenu
S. VV. Huair, ASifler; Cor. Hoar.
W.Guayn, A Heath or Down;
Corn. Gun, PI. Guniaii.
VV. Guain, A Sheath; Corn. Gun,
A Sgabard.
W. Aur, An Hour; Corn. ur.
VV. Rhau, A Spade ; Ir. Ruav.
\W ■ Aur, An Hour; Ir.Ciar.
VV. Am, About; Ir. Um, uam &
uim, in compound words.
VV. Aval, An Apple ; Ir. Uval.
Lat. Salfus & bijuljiu
Gr. Ex^ci), Lat. Hecuba.
Gr. ©a««f*o<2^', Triumphus.
E. chang'd into A.
W.Guenithj^^f^; Cor.Guanatli.
VV. Tavolen, A Dock; Cora. Ta-
volan.
W-Mineg, AGlove; Cor.Manag.
VV'.Krogen,^ Shell; Corn.Krogan.
VV. Askelh, AlVmg; Cor. Askal.
W . Guen\ nen , A Bee ; Corn.
Guanan.
\V. Mer, Lat. Medulla j Com. &
Eng. Maru.
W .Ccnx,The Mouth, Cor.Genau.
W .Tcnx, Thin; Corn.Tanau.
W.Neidir, A Snake ; Cor.Nadidyr.
W Lhien, Lmnen; Corn. Lian.
W.Yfern, HeU ; Corn. Itarn.
W.Lheidir, -,-f r/t-/?/, Com.Ladar,
W. Padclh, A Pan; Corn. Padal.
W. lerthi, A Goad ; Corn- Arho.
W. Einnion, An Anvil; Corn.
Anuan.
Da
iS
Obs. XVIII. Chang f. Of
Vowels.
VV . Pcduar, Faur , Com. Padzhar.
VV. McrAjcr, Mercury; Cor Mar-
har.
yV. Guencr, Venus ; Corn.Guenar
VV. Eirm,P/<«w ■ Corn. Aeran.
VV. Fcnigl, Fenil; Arm Fanuil
VV Rhedyn, Fern; Arm. Radcn
yV. Hehg, AmUow; Arm.Halck.
W.Keuyn, Hunger; Arm.Niun.
W-V^enaid, A Sigh; Arm Yuanat
W. Elylcn, Alms, Arm. Alyuicn
VV Lhcidir, A Thief , Arm. Lacr.
\V . Eigion, The Ocean , the Deep or
Abyfs. Ir, Aigein.
VV. Er^juyn Guely, The fide of a
Bed; Ir. f Air^ion, a fide
VV.tEfgir, A Leg; aljd a long
ridge of a Hill. Ir. f.'VifgCir, a
Mountain.
VV.Eithin, Furz or Gorxf Ir.Attin.
VV.Krevydh, Religion; Ir.Kravadh.
W Neidir, A Snake ; Ir. Nathair.
W. Ebr cv , Said He; Jr. Abair,
Jay thouijpeak; & Abruidh ,
/peak ye.
VV.Enaid, The Soul; Ir. Anam
W. Kerbyd, A Coach ; Ir. Karbad
VV. Kcna;, A Whelp ; Ir.Kana.
W. Medhai, Soft; Ir. Maoch.
VV. Rhedyn, Fern; Ir, Raith &
Raithnea;i;
W.fElain, A Faun; Jr. ^Uain,
a Hind; & Ly alum, a Faun.
fEngl. Eale, Ale; Eale- gavel,
Excije.
t E. Earm, An Arm; Earmbeag, a
Brace-let.
t E HeaJf, Half
fE. Streaw, Straw Screaw-ber-
rian Straw-bemes.
t E. Beam, A Bam or child.
iE.Calice., Charlock.
t E Flex, Flax , Bres, Brafs ; Ble-
dre, ^ Bladder; Bremble, A
Bramble ;^X.corTi, a St.ir, Heo-
rot,a» Hart; whetice I leorotberf'
A Whortleberry or Bilberry ; Be-
orwick, Barwick.
Germ. Gehen, Togoe; Belg. Gaen,
Germ. Brennen , To B./r»j Belg
Branden.
Germ. Krebs, Belg. & Engl, a
Crab [Fifll. ]
Germ. Stengel, A Stalk; Bel''
Stangel. °
Lat Emendare, Yx.Amender: Eng.
to amend.
Lat. Mergus, Fr. Marcote.
Lat. Duce, Ital Duca.
Lac Sorte, Ital. Sorta.
Lat. Specie, Ital. Spezia.
Lat. Tigre, Itai Itgra.
Lat. Infero, Span. Enjarter.
E chang'd into I.
W.Kennyn, Leeks; Corn. Kinin
W. Eidhew, Ivy ; Corn. Idhio
VV Medi, To Jieap; Cora Midzhi
W. Guregis, AG>rdle;CoTn. Gri-
giz.
W. Guely, A Bed; Corn. GuUi.
S. VV. Huc^i [N VV. xuexl Six ;
Corn. Huih.
W. Evre, Darnel; Com Ivre.
VV. Elin, An Elbow; Corn. Ilin
W. Am/er,
i(S
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs. XVIII. Chance Of
Vowels.
W. Amfer, Time ; Ir. Aimfir.
W Emon, An Anvil i Ir.lnneoin
W.Ewin, A Nail i Ir.in&Ionga.
W. Eog, A Salmon; Ir.flaA;.
W. Mel.Ho^f/; Ir. Mil.
W.Melys, Sweet; Ir. Milis.
W.Teu, Thick; Ir. Tin.
fEngl. Drenk, Drink; Drenk-
horn, A Cup.
fEngl. Feld, Afield. Fcldhus, «
Tent or Field-houji ; Feldfwam,
a Mujhroom.
fE. Tin, Ten: Tinmanna-Ealdor,
Lat. Decemvir.
fRWcluc, Amik; afortofSea
Snail.
t E. Bleadhe, Blithe; L. Lxtus.
t E. Braecend, Breaking.
JGerm. Queck, Engl. Quick:
Queck Silber, §i^ck Silver.
Inicripc Rom. Anciq. — Patro-
Nis Svis Fecit Dignis Et Me-
RiTis Pro Eorvm Pietati.
Vabr. pag. 5. Cl. Zosimvs Et
Plavtia Zosime Vivi Sibi Fe-
CERVNT SVISQVE LiBERTiS Ll-
EERTABVSQyE PoSTERISQVE Eo-
RVM Ne De Nomine Exiat
NosTRORVM Aria Maceria
Cincta Circv Monimentvm.
lb. p. 91. N. 179. &: 151. N.
314.. — Collibertis Svis Po-
sTiRisQVE Eorvm. p. 209. N.
yi2. — E Regione Piscinae Et
Canalis Vsqve Ad Ariam p.
223. N.^94.. — QvAiSTOREs Ai-
re MOLTAT CONDEDERONT. p.
24.1. N. 6')X. — AJmilio Felici
cof/jugi meo bene merenti, cutn quo
vixi annis L. fine ulld quirella.
— hoc tnojiumentum ne de nomine
exfiat. p idy.N. 109.
Tarvulus hie fitus efi, vixit tris uf^
que per annos,
luque novem menfes.fnrjalidofq; dies.
Nomine Grifologus , (^c. p. 7,67,.
N. lor.
Ti. Claudia Drufi F. CaisaRI Au-
guflo Germanico Vontifci maxima
Trib. potefi. XI. Cos. V. Imp.
XXIIII. Patri Patriai. s P.Qjl
quod Reges Britanniai perduel-
les abjque uUd ■juCiurd fuorum ca-
ptivos habuerit, Gentefque Bar-
baras ultra oceanum priinus indi-
iio hello , Imperio adjecerit. p.
728. N. 446. — luncfii Lvcinai
profilid parvd laborante Reines.
Synt. Iss. p. 57. N. 50.
\ac\t for Iacet Occurs in almofl
all the old Monuments of the Bri-
tans.
E. chan^d into O.
W. Ncuydh, Nev); Cor.Novi'ydh.
W .Prcgcth, A Sermon ; Corn. Pro-
gach.
V^i.K.\Qdhy^,ASword; Ir. Kloid-
heav.
W. Keir^;, Oats;lr. Koirke.
Germ.Kette, chilnefs; Belg. Koute
Gttm. ^k, A Corner ; Bclg.Hoeck.
Germ. Stecken, A Stick or Staff;
Belg. Stock.
fEngl. Wermod, Wormwood.
fEngl. Arewe, The River Arro-a)
fEngl. Awed, IVoodj or Mad.
Obs. XVIII. Chance Of
Vowels.
f Engt. Cemban, To Comb.
Lat Creta, Fr.Cro^^.
Gr. nijiTEif •»), L. Projerpin*.
Gr. "Ekv^&', L. Socer.
Gr. 'Eaomov, L. Oleum.
E chang'd i7ito V.
W.Lhyfeiyn, An Herb ; Corn. Ly-
zuan.
W. VMe'icn, A Houfe ; Corn.Luan.
W.Keiliog, ACock; Com.KuUiag.
W Fenigl, Vend ; Corn. Funil.
W . Kroes, A Crofs ; Corn.Krouz,.
W.Kelyn, Hotfj'i Ir. Kuilean,&
Kullin.
f W. & Corn. Trev [al.Tre] A
Houfe ; aDtKelling; f Ir. Driiv.
WEvydh, Brafs ; Ir. Uva.
V/. Deilen, A Leaf; ir. Duile,
Duileiu & Duileog.
W.Melin, A Mill; Ir. Muilean
W.Newydh, New; Ir. Nuadh.
W. Ergid, A Cafi; Ir. Urxur.
Gr. NfipfA)!, Lat. Nebula'
Gr. 2(«i7nA®', Lat- Scopulus.
Gr. Test, Lat. Tuus.
Gr. SiAiii')!, Lat. Luna. Vols.
Gr. 'AftsAy^, Lat. Mulgeo. Id.
Gr."H;«, Lat. Pubes. Id.
I, chang'd into A.
W . Kegid J Hemlock ^ Corn . Kegaz,.
W. Ebrilh , April; Corn Ebral.
W Helig, WtUoTv ; Corn.Helak
W. i, H«. Hfr; Ir. a.
Lat. Pigritia, Fr. Parejjh.
Lat. Pampinus, Ital Fampano.
Lat. Chronica, Ital. Cronaca.
Lat. Syndicus, Ital. Sindaco.
Gr. A(>, Lat. Tango.
Gr. KiyxAi';, Lat CajtceUi.
IS. Antiq. Philufa Andrei Liberti
Uxor oUam (^ Titulum datum ah
confervas pedifequas. Fabr. p.
15:7. N. 263.
I chang'd into E-
W. Diod, Drink ; Corn. Dewas.
W. Lhiu, The Rudder of a Ship;
Corn. Leu.
I or Y in the Termination of Mono-
fyllables in the VVeifh , is Jbme-
times chang'd into El in the Cor-
nifli- as VV.Ki, a Dog:, Corn.
Keij W.Ty, a Hoiije; Corn.
Tfliei,(^f.
W. Y Drindod, The Trinity ; Arm.
Dreinded.
\M .'Niul A Mifi i Ir.Neal , a Cloud
W. f Bill , A Mouthy Ir. Beul &
fBel.
Germ. Widder, A Ram; Belg.
Wcder.
Germ. Birckcnbaum, A Birch-tree,
Belg. Berckenboom.
Germ. Himmel, Heaven; Belg.
Hemel.
Lat. Intrare, Fr Entrer.
Lat. Ilia, Fr. Elle.
Lat. Infernus, Fr. Enfer.
Lat. Ilva, [ The name of an ljland'\
Ital. Elba.
Lat. Dominica [ Dies ] Ital. Do-
menica.
Lat. Vitta, Span.Tf^a.
f Lat. Here/or Heri j Sibe&quase
Gbs. XVIII. Change Of
Vowels.
ioxfibi & quafi. Quintil. Lib. i .
Ch. 7.
\Gx.'\\ti.^ for Hftiigji. Plat, in
Cratylo.
IS. Antiq. VsE/tfr Vbi. — Abuc-
cius Aquila Et Lvcceia Fe-
licitas Hoc Loco Sacrarunt
Ube Posta Est Anuci a. Si Qui
Huic Loco Manus Intule-
RiT Habeat Dolorem Meum
QiiEM Ego Habui. Fabr.pno.
IN. XIII. — Honorio Aug. V.
— Cubecularia Hunc Tumu-
lumPosuit. lb. p. 182. N. 390.
I changd into K c;- G .
W.Ionaur, Jayiuary; Cor.Genvar.
W.Iar. A Hen; Ir, Reark. But
perhaps the former of theje ts a
Corruption of the latter.
Lat. Siniia, Fr. Si7ige.
Lat. Tibia, Fr. Tige.
Lat. Fimbria, Fr. Frange.
Lat. Commeatus, Ital. Congedo.
Lat. Alienus, Span. Ageno.
Lat. Mulier, Span.iVagfr.
I chafig'd iitto O.
W.Rhith, A Form or Shape; Ir.
Croth.
W Trigaredh,^!?^/ ; Ir.Trocaire.
Lat. Divitia:, Ital. Dovizia.
Lat. Hornbile, Ital. Orribole.
Ital. Dimanda &: Domanda, A
^jueftion or Demand.
Iss. Antiq. Olli for Illi Occurs
frequently :
Maximus hie fitus ejl : primaevo (lore
juve?!te, Fratribiis (^ Nobie dulcis
amicus obit : OJIi quippe aetas vi-
gmti eft acta per annos, & ^luin-
tumpoft me?ije7it quarturn adujque
diem. /w/'iZff. Fabr. 577. LXVI.
I changd m U.
W. Gulith, Deio ; Corn. Gluth.
W. f bin & Tin, A Fortified H,U;
and us'd fojnetimes as the proper
names of Round Steep hills. Ir.
Dun, & f Tinn. V. Supra p 5-.
col. 3.
W. f Trim & Drim , The Back;
Tvhence 'tisftiU in ufe for a ridge,
as of a Houfe, a Hill , &c. Ir.
Druim. the Back, Sec.
L. Fimarium, Fr Fu?aier. Mr Men.
Lat. Pellicia, Fr. Peluche. Id.
Lat. Barba caprina , Span. Barba
Cabruna.
Ital. Ferita & Feruta ; A Wound.
fLat F'ortina, Fort una. Mr. Men.
f Lat. Aprinus, Aprugma. Id.
Iss. Antiq 1 Optumus for Optimus
Occurs frequently in old Infcri-
ptions.
lovi Optvmo Maximo Sacrvm
T. CoRVNCANivs, (3"f. Fabr. p.
119. N. 8.
I Confonant is pronounced by the Ar-
moric Britans, as by the French,
viz. as zh : Zhyus , A fu, '
Lnyu
Zbyuzhament, Judgement, &c,
O chang'd into A.
W. Hogilen, A Whet Stone ; Cot.
Agolan. I
W.Pys.
y
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
17
Obs. XVIII Chance O k
Vowels.
W . Pyskottur , A Vijher - man ;
Orn. Pylgadar.
W . Elor, A Bkr ■ [Lat Fcrctrum]
Corn. Elar
W . O Dad, O Father ; Corn, a das,
Ir. a achair.
W.Ocs, A>: Age j Ir. Aos.
W. Hofan, A Stocking; Ir. Alan.
W.Bodhi, TI'Drra'/zjlr Bathadh
W.Bloncg, ^pji'rf; Ir. Blainic.
W- Blodcyin, A Flower ; Ir. Blai-
tin.
W.Klog, A Skull; Ir.Claigean
W. Gov, A Smith ; Ir. Cava.
W.fGnottai, To Accufiom-, Ir.
Gnathua.
W. Torr, The Abdomev ; Ir.Tarr.
W 0^<t\cn^The Mafs ; Ir. Aifrin.
W.Kolh, ALofs , Ir.Kaill.
W. Kodum, A Fall; Ir t Kadaim.
Arm. Don, A Gift ; W. Daun.
Lat. Domina, Fr. & Engl. Darne
Lac. Otium, Ital Agio.
Lat. Solidus, leal. Saldo.
La: Chrillophorus, Ital. Cnjlofano.
Gr.'AfgoTfar, Lat Aratriim.
Gr. Bi««, Lat. Pafco.
t Lat. Fovii, Fatii: Mr. Men.
f Lat.Coday Cauda ; Non.Marccll.
O chang'd into E.
W. Onnen & On-wydhen, A?:
AJb-Tree ; Corn Enwedhan.
W. Bogel, The Navel; Corn. &
Arm. Begel.
W Rhonkian , Snorting; Corn.
Rcnki.
W. Pobi, To Bate; Corn. Peba.
W Dydh Nadolig [& vul. Dyu
Nadolig 1 Chrijfmas-day ; Com.
Ncdelik.
W. Dio'^i, Idlenejs; Arm. Dicgi.
W.Oleu, 07/; Arm. eol.
W. PeA;od, Sin; Arm. Vexct-
W. fLhoftog, L. Caudatus; Arm.
Loftek : Streden loftck, a Blaz-
ing-Star or Commet.
W. Lho, A Calf; Arm. Lue.
W.Bod, ro^fi Ir. Bcith. '
t Engl. Oft, TheEaft.
Engl. Woden , Weden ; tpkence
Wedn's-day.
tEngl.BIetfod, B/#</.
fEngl. Bocode, Book'd, Infcrib'd.
t Engl. Brothor, Brother.
Germ. \\ ol. Bcig. &Engl. Xrell.
Lac. Horologium, Span. 'Relax.
Lac Mola, Fr. Meule ; Lat. Morus,
Fr. Meure ; L. Novus, Fr. Keuf;
Lac Soror, Fr. Soeur.
Gr. KtixAwvJ', Lat. Codes.
Gr. Tiiv, Lat. Genu.
Lat. Bonus, Bra^, Benignuf, &c.
fLat. Vortex, Vertex.
f Lat. Vorfus, Ferfit.
t Lac. Complocti, ComfleUi.
t Lat. Votare, Vetare.
f Lat. ConvoUere, Convellere.
O ckang'd into I.
W. Goglais , Jitillation ; Ir. Gi-
gleadh
W. Tin, Ir. Ton, The Breech.
Gr.'o,-, Lat //
Gr. Ksnf, Lat C/f"/.
Gr.'OfiSse;, Lat. Imier.
Obs. XVIII. Change Of
Vowels.
Gr.n«»<ir, Lat. Ptf»»V.
O chang'd into U .
S W. Lhocr,r/'<' Moon i Cor.LOf.
W. Trocd, A Foot -, Corn Truz.
W.Kocd, W^W; Corn. K.az,Arm.
Kuas.
W.Golx, Light; Corn. & Arm.
Gulu.
\V. Godro, To Milk ; Cor GuJra
W . Mozyn , A Smne ; Ir. Miik
& Mukm.
W. Bloneg, Semet -, Ir Blunag.
\V.K16,.WZ.w*;lr.Kluv.
W.Kog, ACuckoTv; Ir. KQaA;
S. W. Koel , Koelcd & Koulcd,
An ArmfuU ,- Ir. Kual, a Fagot.
\V. Kodum, A Fall; Ir. Kudaiin,
/ Fall.
\\'.Kosd,ADiJfaf; Ir. Kuiv;cal.
W. Koluyn, AWhelp ; IrKuilcan
N. W . Ocn, S. W. on, A Lamb ;
Ir. uan.
\V. Ox ! Alas ! Ir. \Jk.
W.Olh, All; Ir.Uile.
Equivalent to this u is the 00 us'd
by ^/-f Englifli .jW Dutch.
tEnglDom, Doom; Brom, Broom;
Fot, a Foot ; Hof, a Hoof, &C.
Germ,Hoch, Kigh ; Bclg. Hooghe.
Germ Ohr, An Ear; Belg. Oore.
Germ. Kohl, A Cabbage ; Belg.
Koole.
The Italians in many -words, ufe
o or u indifferently ; Jaying Sorge
or Surge ; Fofle or Fuffi ; Facolta
or Faculta ; Popolo or Populo, &C.
And the fame ice may aljb objerve
in the Old Roman Orthography.
In the High-vay betwixt Margam
<?WKynhg in Glamorganlliire, ve
find a Stone In/cr:b'd VvMrzivs Ca-
RANTORIVS for POMPEIVS. So On
Maen Lhythyrog at Mynydh Mar-
gam in the fame County, PRONEPVS
/orPRONEPOS. Camd Gibf p. 617.
And at a place Corruptly caWd Pant
y Pollion for Pant Paulin at
Caio in the County 0/ Carmarthen,
we find on the Tomb-flone of one
Paulinus, the word Shrvatvr for
SERVATOR.Ibid. p. 615. Nor was
it the Ignorance of the Vulgar in re-
mote Countreys, to write fo ; but even
common at Rome it felf: as we find
by Signior Fabretti's Curious Colle-
<?;o»»/ Roman Infcriptions.
Diis. Manibvs
Et. Gen 10
C. Flavh. Hermetis
Ave. Lib.
Ab. EFISTVLIS. Graecis
IvLiA Antistia. Mater
Infelicissima. Filio
De. Se. B. M. Cv.vi Lacr.
P.
Vix An. XVIII. .M. V. D XIII. Fabr.
Iss. p. 71. N. C^.
And p. 87. N. xr. D .M. Fato-
rum arbitris Aurelia Secunda frjiva
fecit fibi ^ Aurelio Optato, filio
dulcijjtmo qui vtxit ahf.is VI 1. menfi-
bus X. diebus xvilll. libertis, liber-
tabufque poflerifque eorum dr qui na-
E
Obs. XVlll. Caange Op
Vowels.
fcentur ab Hits hoc munimentum in
f'ronte pedes x in agro pedes x v. area
pedes wn. H.M.U.M. A.
In ipjo M^numcnco D. M. lu-
liac. C F.Ephyres.lb p.^-lz-N Jjj.
So Lungum/er Longum in this
Fragment.
Aotacili
Larg
Lat Ped.
XX. LvN. Ped. XX 2^.t77.N.3(Si.
\J isfeldom chang'd into A, faving
that in the Irilh; a o and u are
often us'd indifferently , as AgUS,
Agos or Agas, And, &c.
W.Gudcn, AWyth; ir. Gad.
Lat. Ulna. Fr. Aune.
Lac. Fulvus, Fr. Fauve.
U changed in E.
VV. Darlhcnnur, A Reader ; Arm.
Lenncr.
W. KCiyr, IVax ; Ir. Kt-ir.
W.Guydh, A Goofe , Ir Geadh
Lat. Furt'urinus, leal. Inferigno.
Lac. Pondus, Ponderis, VcllaijVel-
leris ; Munus, Muneris, &C. So
luro, Dejero, Pejero.
IS. Anciq. j D M longiliae Ter-
tiae cojug: inconparabili ZT piae
quae vix It mecum Ann . 1 11 . M . v 1 1 .
D. XIII. Benemerenti, dolens ani-
mo Icbens feci , Sextus Trutteius
Amianthus. Fabr. p. ifi.N xi6.
U chang'd into I.
VV. Bluydhyn, ATear; Ir.Bliad-
han.
\M.myd,Meat; Ir Biadh.
W. Lhuyd, Gray ; Jr. Liach.
W. Tuym, U'arm ; Ir. Timea;:.
W. t Guyran, A Sea Fowl, caU'da
Barnacle ; Ir. Giran.
W.Skuyd, A Shield; Ir. Skiach
W. Sun, Sound; Ir. Slan
t Engl. Bledlunge, A Blejfmg, Bo-
dung, Boding [or declaring]
Braeftlung, a Ruffling; Clac-
rung, aClatering or Noije; Be-
tux, Betwixt, &c.
Iss. Antiq.] Monimentum/or Mo-
numentum occurrs very often m
Roman Infcriptions as -well as in
Old MSS. Q^Caecilius Q^L. Pri-
mus emit in Monimento Palanga-
nor. in agro Fonteiano quod eft
Via Aurelia in cUvo Rutario ,
parte finifteriore Columbaria n. x
OUarum n. XXXX. Sibi ^ Caeci-
liae, &C. — Haec colubaria ^ ol-
lae alio nomine neminem fiquentur
^ It a ut area quae et cedit Moni-
mento Comm. upt liceat ^ facri-
ficiumfacere Fabr. p. 10. N L.
Racilia Eutychia M. fecit Cn Ra
cilio Telejphoro, Patrono & Con-
jugi — St quis huic Monimento
poft me aliquam controverfiam fa-
cere voluerit aut de nomine aufer-
re,infereticr!LnoP. R. H V. M N.
Infronte p. xil. s. in agro p. xir.
H. M.D..M.A. lb. p. 4-. N.l6^.
So Contibernali for Contubcr-
nali in the following.
DM.
i8
TIT. I. COMP
Tra?
IVE ETYMOLOGY.
Obs. XVIII. Chance Of
Vowels.
D. M.
M- AvR. Vrsi. Spe.
CvLATOR. CoHIIII-
PR.r.V.PERVINClVS
Peregrinvs Heres
CONTIBERNALI Bene
Merenti Fecit.
lb. p. 134.. N. 91-
U chavgd into O.
W. Tuym Warm , & Tuymder ,
Warmth i Corn. Tom &: Tom-
der.
W. Kuyr, Wax^ Com.Kor, Arm.
Koar.
W. Dur, Water ; Corn. Dour.
W.Pulh, A Pool, a Piti Corn.
Arm. &Ir. Poll.
\V. NJuiaren, A Black-berry, &c.
Coin Moaren.
\\f Mc<i\M,Dru}ik ; Corn. Medho
\V. Karu,' A Stag ; Corn. & Arm.
Karo.
\V. Taru, A BuU ; Corn. Taro.
W. Hurdh, A Ram, Corn. Hor.
W. Hiu, ASov, Corn. Hoh
W- Sua; , A Plow-:ihare i Corn.
Zoh.
W. Uylo, To Weep ; Corn Ola.
W. Ciuyl, Holy i Corn. (]ul.
W. Maru, Dead; Corn. Maro.
VV. Deni, Oaks ; Arm. Uaro.
VV.Uybyr, The sky, Arm. Oabr.
W. Lhuy, A Spoon ; Arm. L.oa.
W. Bu;*;, A He-Goat ; Ir. Boc &
Poc gabhair.
W. Wii,ABoi»i Ir. Boia.
W.fKnuk, AHiUi [M. a SveUing]
Ir. Knok
W. Ku;e, A Boat -, Ir. Koka.
W. Kiiyn,Comp/ai>tti Ir.Koineadh.
W. Kuningen, A Rabbit i Ir. Koi-
nin.
W.Trum, Heavy, Ir. Trom.
W. Dur, Water; Ir, fDovar.
\V. Duvun, Deep; Corn. Doun,
Ir. Dovaiu.
W.Durn, A Fijfi It. Dorn, a
Hajidle.
W. Lhum, Bare; Ir. Lom.
W-Siiiii Noife or Sou7tJ ; Ir.Soin.
W. Rhuy vur , A Rower ; Ir. Ro-
vaire.
W. Tulh, A Hole; Ir. ToU.&cpoll.
W. Tunny, Shining; lr.Tonna;i;.
W. Tmr.,AHog; Ir.Tork.
So in the OhlEi'gl'jh Buta, Both ;
Bulluce, a Bullock i A plecun, Aple-
ton; Huntadun, Huntingdon; Su-
thc-gcwcork , Southwark ; Suth-
Hamtun , Southampton ; Suna , a
Son; Fugul, a Fowl; luc, a Toai ;
Mus, a Aloi/fe ;Hus, Houfi ; VVulfa,
a Wolf ; Wudugat, a Roe; q.d. a
IFood-Goat, &C
Germ. Kupffcr, Belg. &c Engl.
Copper ; Summer, Son/mer, &c.
Afid in Old Injcriptions we find
O or ov Jo common -where nowwe uj'e
V. that rcc have no room to doubt ,
hut that in the time of the Romans,
a great many -writ jo conftantly. hi
Fabr. p 33- N. \(i%- toe fwd the
■word Cujus -written Quoius : Corne-
lius P. F. hicfitus eft, Quoius Pietas
laefit 7ieminem. — L. Aufujlius Vi-
Obs. XVIII. Change Of
Vowels.
vos V.ftbi <^ fuis. p 31. i^ 3 . —Nufic
commune nobis cuftos tuferva Sepul-
crum. Que nos haec tecum mox te-
get orna fmul. lb. pag. lyi. D
— L.Fabricius C.F. Cur. Fiar.fa-
ciundum Coeravit. p. 140. — Al.
Aha?!! L. P. T. MunatioT.F. ^juat-
ftores aire moltac condederout. p.
141. N. ^)i. — Poublico p. 24.1.
N. 667. Cn. Ricinio Cn. F. Pup.
perfac Scr. Tr. Mil. Avonculo- p.
38^- N. xi$. — Huic monomento
cedit cuftodiae cauj'a que eft juncla
taberjie cum ediftcio <^ hurto , &C.
p. 399 N z66.
Hie fttus ille ego Merulator Pub-
lics ipje
^jupd vocitatus eram Baebius co-
gnomine Patris
Roma mihipatria nomen meu Pri-
mus in aevom
Hos verfus fraterque foror tumu-
loque dicarunt
&ui pietate ftta merito laudeni po-
ftiere. p. 4.18. N 373.
Aurelia —Cafta pudens volgei
neftia,feida viro. p. 41 1 . 388 •
— Quomfa re;confolerecur lov-
filent cenjiiere homines pious V oin-
voriei virei at que mulicres facra ne-
quijquam fecije velet ; neve inter tbei
virei pious duobus, mulieribus plous
tribus adfuifevelent, vijei de PR. ur-
ban! Senatuofquc (intent 1 ad , utei
fupradfiriptum eft haice utei tn con-
vent ionid ex deicatis ne minus tri-
num noundinum Senatuofque ftn-
tentiam utcljiientes efetis eorum feti-
tentia ita futt feiques efint quei ar-
vorfiim ead feciftnt quatn Jiiprad
ftriptum eft eeis rem caput alem faci-
endam cenjuere, at que utcihoce in ta-
bolam ahenam incidcretis ; Ita Sena-
tus aiquom ccnjitit, ttteique earn fei-
gier ioubeatis ubei faciliumed gno.
ftier potiftt atque utei ea Bacanalia
fii qua Jiint extrad quam feiqutd ihei
fr.cri eft ita utei fupradfiriptum eft in
diebus X. quibus vobeis tabelai datai
erunt, faciatis ut eidis mota ftent in
agro Tevrano. Ibid, p 417. Wliere
much more of the fame Orthography.
And in Reineiius's Syntag. iss.
p.4ix. N. 40. -we read — Scripfi in
Orbe Roma. — Sibi & uxori fecit
vivos, p. 60. N. 137. atid the like
examples elfewhere frequently . Nor
is this yet difiontinued by the Italians,
-who -write and read for the Latin
Muhui, Molto ; for Smlritia^ Stol-
tizia ; for Sepultura^ Sepoltura ;
Triumphus, Iriomfo; Ulmus, O/-
mo ; Unda , Onda ; Ultra , Oltre j
Nuce, Noce, &c.
U Vovel cha7!g'd i7!to V Confonant.
\V. RbaU, A Shovel; Corn. Rev.
Rev tan, a Fire-Shovel.
W.Guenyn, Bees; Arm. Keften
venen, A Bee-Hive.
VV.Neuydh, ATfip; Arm. Neves.
W.Klyued, The Hearing; Corn.
Klevct.
W. Euin, A Nail or Clan); Arm.
Ivin.
W. Uix', Eggs ; Arm. Viou : Viou
Obs. XVIII. Change Of
Vowels.
pesk, Fiflj-Spami.
Gr. K«uu; .(au'it^j Lat. Gavia.
Gr.Niv'joK, Lat. Nervus. Vid. A
Gel. Nodt. Att.xru. xxi.
Gr. fiE^.-jf, Lat. Pelvis.
y is fometimes , but rarely cha7igd
i7ito M.
As Dimedha in Corn. To JUarry ;
from the W. Diuedhi.
Y chang'd into A.
\V. Rhedyn, Fern ; Corn. Redan.
W . Mylvran, A Cormorant ; Arm.
Malvran.
W. Rhuyv, An Oar ; Arm.Rava,
W. Mysk, ^mo7ig// ; Ai:m.Meask.
W. y;ii. An Ox; Ir. fAx.
Gr. Kt/i*, Lat. Canii.
Gr. is^vAii, Lat. Calix.
Gr. Mvi\iu, Lat. Madeo, &c.
y cha7igd i7ito E.
W. Dyu, God; Corn. Deu.
V/. Dvn, Man; Corn. Dean.
S. W. Iluydho [ N . W. ;tuydho ]
To Swell; Corn. Huedhi.'
W. G uyrdh, Green ; Corn. Guer.
W. Guydyr, Glafi, Corn.Gueder.
Arm. Guer.
Piyd,Time; Corn. Prcz.
Pryv, .riWorm; Corn. Prev.
Guydhen, A Tree; Corn. Gued-
han, Arm. Guezan&Guedhan.
W. Gulydh , chick-weed ^ ' Corn
Gledh.
VV.Pymp, Five; CornPemp.
W.V^i^k, Fijh; Corn. Pesk.
\V.&\s,A Finger orToe; Corn.BeZ
W.Lhuyd , Gray ; Armor. Lued.
VV.Melyn, Tello-iD ; Arm. Melen
Vi'^.Guyn, White; Arm. Guen:
G uln guen ; IVhite wine.
W. Sva;, Dry; Arm. Sea;e.
W.Kry & Kryv, Strong; Arm.
Kre.
W. Guydyn, Tough; Arm.Gueden
W. Kyn, So J at much as; Arm
Ken.
W.Dvdh,^i><s7,- Arm. Deis.
V/. Kyf, yi Block; Arm. Kef.
W.Lhyn, A Pool; Arm. hen.
W. Kelyn,//9^ ; Arm. Kelen.
\V.¥\g, Pitch; Arm. Pck.
W.Rhuyda;, JV^r^i Arm.Ruezu
V.''. Meiyn , Yellow ; Arm. Melen.
W. Y mysk, AmongH ; Jr Meask
Vv-'.Myn & mynnan, AKid; Ir
Meannan.
W. Byr, Short; Ir. fBearri Corn
& Arm. Ber.
VV.Ty, AHoufe; Ir. Tea.
W. B\u, Living; Ir. Bea
W. Tyn, Strait ; Ir. Teann.
W. Yvydhdod, Obedience; It. Ei-
veaAid.
\V.Glyn,AyalIeyi Ir. Gleann.
W. Lhyn, Liquor ; Ir. Leann.
Gr. 'r^/■.^i;, Lat. Remus.
Gr. 'rt-^uA![9t, Lat. Remulcut.
Gr.MxrVn, Lit. Mattea.
Y chafig'd into O.
\V.Rh\,Toof»uchi Ir. Ra.
fW. Bf [Mod. byxxfi'] A Cow
Ir B3.
tW. Lhym
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
»9
O Bs. XVIII. Changi^Of
Vowels.
f W. Lhymmiu, jin Enfgn ; Ir.
t Loman.
t Engl. Thyrncn, A Thorn.
1 V..\\!yrt, A Wort or Herb i Wyr-
tun, 't Garden.
f K. Hyrnet, yl Hornet.
tE. Wyrd, AlVordi Bywyrd,/»
By-word.
f E.Byrn, A Bourn ; viz,. A Spring
urfmaU Brook.
Gr. kuxv, Lac. Mola,^f.
Y ch.ing'd into XJ.
\\f. Ds, Black; Ir. Duv.
S. VV. i loyl, The Sun i Corn,Houl.
S. W.Oyr, Go!di Corn. Our.
W. Dyu, God ; Arm. Due.
W, Dvn, A Man ; Ir. Duine.
W. Voider, Height ,- Ir. UaAidar.
W.Trvan, Lfari ; Ir Truadh.
W. Klyft, An Ljr, Ir. Kluas.
W.Plyen & V\'^\yn., A Feather i
Ir. Ivliiiv & Kluivin.
VV. Klyn , A Hip, Ir. f K.luan 6c
Glun, a Knee.
W. Krvg &c Krig, --^ Htw/-; Ir.
KiCiiX-
W. Pry V, A Worm; Ir. Kruv.
W. Kynnog, AJinallPaili Ir. Ku-
inneog, ^ Chttm.
W. Sky bo, To Sureep; Ir. Skuaba.
t Engl. Bye, A Burt or Vat.
y Chang d into A.
W. yskalhen, AThiJlle-, Corn.
Askallan.
MynaA;, A' Monk ; Arm. Mana;K
W . Mylvran, A Cormorant ; Arm.
Nlalvran.
r W. MvnaA;, Oar; Ir. Mana^i-
W. Rhybydh, Warning i Ir. Ra-
vadli. '
y chang'd into E.
\y. ynys, An Ijland-, Com Enys.
W. Trybedh, ATrizct or Brand-
Iron; Corii.Trebath.
S- \V .Sjvi, A Strav>-ierry i Com.
Scvi.
W. Dyvrj^i, An Otter ;C.Deviit,i.
W. K> fylog, AU'ood Cock • Corn.
Kyvclak. Arm. Kefclck.
W .Dysky, To Learn ; Cor Deski.
W. Lliyvyr, A Book ; Corn.Levar.
Arm. Leur.
W. Hvdrev, The month ofO&ober;
C. Hedra.
VV. Tyuylh, Drfr/-; Arm. Teval.
VV.Kl>'\ved, To Hear; Arm.Klevec.
W.Pyfgodur, A F'Jher; Arm.
Pesketter.
W.Skyvanr, The Lungs; Armor.
Skcvcn:.
W.SyxsdyThirfl; Arm Scxcd.
W. t Prydain, Britain ; Ir. Breatin.
W. ysbicn, Spain ; Ir. Eatbain.
W.Glyny, To adhere ; Ir. Gleana.
W. Lhys-\o.h,A Step Son ,- Ir. Le-
af-vac.
W. Mynaiied, An Awl; Ir.Mea-
nadh.
y chang'd into I.
W.Kynnyd, Ffirf/;Corn. Kinnis
W. ByA-an, Small; Corn. & Arm.
Bian.
W. ynyd, Shrove-Tide; Ir. Init.
O 1) s. XIX. Change Of
The Labial Letters
p. B. K. (or Ph.) V. M.
\V. ynys, An Ijlaud ; Ir. In is.
W.ymmyl. A Border; Ir. Immeal.
W. tyfly, To Eat; Ir. Iladh.
y chang'd into ().
V/. Pryjcchur, A Preact/er ; Corn.
Progathar.
W. Dyvnder, Depth ; C-Doundcr.
W. Mvnydh, A Mountain j Corn.
&: Ir. Monadh.
\V. Lhygod, Mice; Com. Logaz.
W. Bydhar, Deaf; Ir. liodhar.
\V . t" Lhy/;lynnydh, A Norwegian,
Ir. LoAjlonna;;.
W.Lhynky, To Swallow; Ir. f Lon-
gadh, to Devour.
OBSERVAT. XIX.
Change Of The Labial
Letters r. b.f. (or Ph.; V.m.
In the foregoing Notes, I have for
the mofi part omitted the Alteration
of yowels in the fame words of one
and the fame Language or DialeH,
OH account of Dectcnfion, Conjuga-
tion, Compofttlon, &c- Such as \\I .
Maneg, A Glove ; Plur. Menig ;
Fon, a Staff, Plur. Fyn ; Naid, a
Leap, Ncidio, to leap ; Kar & Ka-
ra, Love thou ; Kcrais, I have lov'd,
Karav, I will love; Drug, Bad;
Drykhin, a Storm q d. Drug-hin.
i. c. Bad Weather. Arm. Karo, a
Stag; Plur. Kirvi ; YAoz, a Bell,
Plur. KlcA^iet ; Me laqua , I put ,
Memeus lequet, I have put. Ir.
Nom. Dia, God ,- Gen Dc. Nom.
Mac. a 5ow;Gen.[&Nom.Pl.] Mic,
&C. Such Notes 1 fay, becavfe they
occur in Grammars, are here indu-
flrioufly omitted; but the Alterations
of Initial Conjonants, Jo peculiar to
thefe Ancient Languages of Britain
and Ireland, that all our Neighbour-
ing Nations feem utter Strangers to
them , may claim fome room in the
following Qbfervations.
P.
In the Welfli, fuch words {efpeci-
ally Subflantives and Verbs aBive) as
in their primary ufe, begin wtth P.
conjlantly change that letter inffeak-
ing and writing as occajion Jhall re-
quire, i>ito B.F. or Mh . which lajl,as
alfo Nh. being together wtth Lh. and
Rh. peculiar to //v Wellll, / erro-
neoujly omitted in the General Al-
phabet, p 2.
Ex.gr.Pcn, A Head: Pen gur, a
man's head ; i ben, his head ; i fen or
C as fuch words are always written) i
phen, her head ; y m mhcn, my head.
Puys , Weight ; POys ayr , the
weight of Gold ; i buys, it's weight;
i fuys, her weight ; ym mhCiys, my
weight.
Pyuys , The Countrej fo caWd :
Tir PyuySjPoiryy Land; O Benvro
i Byuys,Frow Pembroke to Powys;
Dyved a Fyuys, the Countrey of
Dyved [wowPembrokefhire] and
Powys ; vm mhcnlhyn ag ym mhy-
uys, at Penlhyn and at Powys.
O B s. XIX. Change Of
The Labial Letters
p. B. F. Cor ph. ) V.M.
Puio, To Beat ; yn puyo'r ba;!;-
een, Beating the Boy ; lu buio, to
beat him, lu fuio, to beat her ; yn
ym mhuio, Beating me ; Plyj;y,'/o
bend or fold ; Plyga'r Uialch!, bend
[thou] the rod; lu bhjjy, to bend
him [ or it, m. g. ] iu fl\ ry , to bend
her or it, t. g. yn ym mhiyjy, bend-
ing me, &c.
The Cornifl), Armoric and Irilli,
vary their Initial Letters much af-
ter the fame manner , faving that
neither of them ufe this Mh. nor Nh.
fortheM}n. oftheh,ih,(as we/hall
eljewhere dijlinguijh ) is only equiva-
lent to V confonant. I choofe there-
fore to referr the Reader to their
Grammars , and to exemplify here
only in the VVelfll.
This variation of Initial Letters
will doubtlefs feem very fingular to
Strangers ; but in the Bricilh 'tis all-
ways regular; and conflantly be-
twixt Letters of the fame Organ of
Pronunciation ; For a Labial Let-
ter is never chang'd to a Dental, nor
a Dental to a Labial, e^c
'Twas doubtlefs fo ( tho' there be
now fome exceptions ) formerly m the
ln{[\; faving that their Initial F.
andS were always .^as partly yet .^after
the manner of the Spaniards, chang'd
to H,&c. Nor are theju Initial va-
riations how ever furprix-ing at firfi
view, more difficult or ungrammati-
cal than thofe numerous Declenfions,
or change of Terminations in the
Greek and Latin Nouns, which in
the Britifll are alter d but once, and
that only for Diflinflion of the
Number.
RefleSiing on the great affinity be-
twixt fuch of our European Lan-
guages, as 1 have any Infight in, I
have been fometimes te7iipted to a
fufpicion, that this changing of Ini-
tial Letters was once a prevailing
Cuflom no lejs in the Contine7it than
'tis yet with us : And that their dif.
■ontinuing it, has been one great caufe
of the Origin of various Dialers,
which upon further Alteration (otie
while by Corruption, and another by
Improvement) became in time di-
flni£i Languages.
And as in Welfli, for Example,
Pant, A Valley, Perth, a Bujb, Pa-
red, a Wall, &c. are chang'd into
Bant, Fant, Mhant ; Berth, Perth,
Mherth ; Bared, Fared, Mhared :
So limaein'd the Latin Pruina came
to be cau'd by the French Brouine,
and by //-f Itali.uis, Brina. Lat. Po-
lentarius. ):x. Boulanger ; Lat. Pa-
ter, Ida. Bater; Span. Pequcu-
no, W. Byvtan ; Gr. i].A<,aQ«, Lat.
Bcllum ; n«Ti.'», Delph. u^r«, ; n,-
"■tii, Delph. ax<ei. Plut. in Hellcni-
cis. x\*>c.,.i,, [UrbsThracise] v,x>-
A«.»; ngjHn*),, Bralica. Seal.
L.Pifcis, Gcr Fifth; Pater,Germ.
Fatter; Pes, Germ. Fus , Pedis,
Bclg. Foe/, t Engl. Fot i Gr n.jJL,
Germ. Fart fin.
Gr. n«r.v , /Eol. MirH; nxJBSK,
i€ol.
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs. XIX. Chance Of
The Labial Letters
p. B. F. (or?h.) V. M.
^ol. Ma^Sm; Lat. Plumbum,Gr.
M.At/JJi; i Fr. Pouil, Ir. Miol; W.
Paflrun; Ital. Mazza,^<:.
v?«i I was further -wiUing tofuppofe
that by the Jhne Accident, f^f Weldi
■mord Pryd, the Mind ; was changd
by the Cornifll into Brez ; our Qbfo-
lete Paft \_-whence Paftun ] a Club,
into the Irifh Bat, and the ILatin
Fuftis;& Pen, a Head, to Finis.
Pinkin, A Sprig, into the Irijh Be-
anpan; Pally, to refufe into their
Faillie; The Latin ViT^i\\o,and our
Pelle, into their Feleacan ; and our
Put, any fl^ort Truncheon, &c. into
their fNlut. Nor needes there be much
fcruple to allow Jiich a Corruption of
the Initial Letters ; feeii/g ther's no
7iiore herei?! requir'd than -what toe
are fure has beevdotie (provided that
be allow d a Corruption) by the Ita-
lians and Spaniards, in the Termi-
nation : For we fee that in the Sin-
gular Number, they have Confin'd
the Latin Nouns to the Ablative
Cale; calling a Horfe, ex.gr. Ca-
vallo ; a Bull, Toro ; an Ox , Bue
& Bove ; a Hog, Porco 6c Puerco.
5o Jupiter, Giove; Venus, Venere-,
Aries, Ariete ; Canis, Cane, &c.
Ajidin the Plural, the Italians have
commonly aim'd ( Notwithjfanding
their being fi often befdesthe mark )
at the Nominative Cafe, whence
Cavalli, Hor/w; Vorci, Hogs; Ca-
valle, Mares; Capre, Goats, 6cc.
and the Spaniards have made Choice
of the Accufative ; frying Cavallos,
Porcos, Yeguas, Cabras. But to re-
turn to ourpropos'd method.
P chang'dinto K C or Q:_
It's very Remarkable, that there
are farce any words in the Irifh [he-
fides what are borrow' d from the La-
tin orfome other Language) that be-
gin with V.info much that in an An-
cient Alphabetical Vocabulary , 1
have by me, that Letter is omitted;
and 710 kfs obfervable that a confi-
derable number of thofe words whofe
Initial Letter it is, in the Britifli j
begin in that Language t»ith a K. or
( as they conflantly write) C. as part-
ly appears by the following examples
W.Paul, A Pole or Stake; Ir Kual.
\V. Peth, AThing ; alfo a Part or
Share; Some,8iC- h.K.od,Kodi
Kayd.
W. Pa? Ji'^hat? Ir. Ka.?
W. Pask, Ea/er ; Ir. Kafg.
Corn. Pencas, IVhitfon-Tide ; Ir.
Kinkis.
W. Peifwin, Chaff; Ir. Kaithfloan.
W.Pefu;^, A Cough; Ir. Kala^jd.
W. Pen, A Head ; Ir. Keann.
W.Puy ? Who ? Ir. Kia.
W. Puylh, Sejife or Meaning; Ir.
Kial
W .Vhm, Children ; Ir. Klann, &
Kland.
S. W. Plvv, Feathers; Ir. Kluyv.
W. Peduar, Four ; Ir. Kathair.
W. Pymp, Five; Ir. Kuig.
W.Pair, A Furnace, d Cauldron;
Obs. XIX. Change Of
The Labial Letters
p. B. F. (or Ph. J v. M.
Ir. Kuir& Koire.
W. Pren, A Tree; ir. Kran.
W. Par, A Couple; Ir Koraid.
W Pridh,£arr/j or Clay; Ir.Kriadh.
W.Praidh, A Prey; Ir. Kreajj.
W. Pa raid ? JVherefore ? Ir.K'red
W. Pryv, AWorm ; Ir. Kruv.
W. Pob, Every ; Ir. Cca^, or jach
And femetimes i?i other parts of
the words lue fnd the fame ; as
W. yfpydhad , A Haw-thorn. Ir.
Skiatha;K.
W.tMap[M.Mab] A Son; Ir.
Mak.
The fame is obferv'd by Voflfius, in
refpefi of the Jnterrogatives and Re-
latives of the }onic Dialed. lones
(fries he) inlnterrogativis mutant
■^ m ■■<,. Ita Ku; dicunt pro '»»s ; ox«s
I pro cTtut ; xi pro ">} ; ■mm;, jytraj ;
1 a TTctra.', o^ot; ; yrvicf, i(sici ; o Tivia^t o
I )(JU5; Tra'iTJ, )(ore ; a Triri, c usTi. GrX-
cis quuque xvaf/a ell: Faba : Quin
I c^ JEolcs quoq; uti >= pro ^ teftatur
j Etymologici audor in >»'•' . Sic
1 Lat. lecur a Gr. iwa/i & Scintilla
i quafi Spintilla a f-TrjJ^^: Qer. Jo^
: Vojf. De literarum permutatione.
, Lac. Pa rce, Engl Scarce; ItalScarfo.
; Lat Sapio. Ital Saccio.
Gr. la'OT;. haz. E'juus.
P chang'd into M.
Corn. Pempas, The Fifth; W.Pym-
medh.
Lat. Scrpyllum, Ital SermoUine.
Lat. Carpere,Ical. Ghermire. Men,
Lat. Perdere, Ital. Smarrire. Id.
Gr. 'iTTitf. Lat. Somnus.
P chang'd i?ito Sh.
Sch in the It.ilian, and Ch. in the
French,<jrp accordi?ig to their modern
Pronunciation equivaleiit ?o o«r Sh
tho' in regard we frequently find the
Letters P. ajidil.. counterckangd ;
butfeldom ortiever P. andS. it may
be queflion'd whether the old Pro-
nunciationwas 7iot as x,,or the Welfll
^'WlrifliCh. which feems partly con
firm'd by the French's calling a
Rock, both Roc aW Roche.
L.PropCjFr.Prof/j. An. tPrOA;?&C.
Lat Rupes; Fr. Roche.
Lat. Sepia, Fr. Seiche.
Lat- Apium, Fr. Ache.
Lat. Spina, Ital. Scie7ia.
Lat. Sperno, Ital. Schema.
Lat. Spira, Ital. Sclera.
P. ckajig'd into T.
W. Poeth, Hot; Ir. Teith.
W. Plays, Weight ; Ir Tovas.
Ix.VolAHole; W.Tulh.
Gr. Titdtihiu, The month of Decejn-
ber ; W. Ta;i;Uedh , November.
Lat. Sceptrum, Span. Settro.
Gr. BAaa-l«, Lat. Blatta.
Gr. *«fof, Lat. Sturnus.
Gr. nigjtf, Lat. Trans.
Gr. Tf!iT», Lat. Verto.
P chang'd into V C07if.
' Amft'jKiiy Averrunco.
M.o\. KAiTus, [pro xXiTvi ; ] Clivus.
? .
Obs. XIX. Change Of
The Labial Letters
p. B. F. (or ?h. ) V. M.
AiTiis, Levis.
Tlatt, P'as.
nuTCMtSi' Vitricus.
niTKAos, yitulus.
niri.Volo, as; VoIT De perm lit. Lit.
Verpa, Vervex. Idem.
Pilus,Fi/w. Id.
B chafig'd into C or K.
W. Brith [ plur. Brithion, & Bry-
thon ] Painted; Ir. Kruithnea;;,
which fignifes alfo a Pift j fi that
a Pi(5l was no other tha?i an ex-
tra-provincial, Brythyn [ or Bri-
tanj & Breathnigh, thofe Sub-
jeiled to the Romans.
L. Brevis [ W. Byr] Gcrm.Kurts,
Bclg Cort, Ir. Ccearr or gearr.
W. & Ir. Bran; Germ. Rrah ,
whence Krafen, /» oWEngl. Hrae-
fcn, and modern. Raven. Gr. K«-
(,mr.
W. Bias [ Germ. & Engl. Grofs ]
Lat. Craffus.
W. Barny, Gr. Ke^'w But whether
in thefe words B is chang'd i7ito K
or the contrary, is left to the
Reader's judgement.
B chang'd into D.
Mr. Menage derives the Celtique
Dun, a Hill, Sec. V. Supra p. 5-
col. 3.
Lat.Gleba, Engl A Clod; Ec\g.Clot
B chang'd into F or Ph.
W. Blaidh, A Wolf; Ir. Faol.
tEngl. yElbinne, Elfs: Fxld-Ael-
binne, Field Elfs.
fEngl.Sper-habuc & Spcr-hafoc,
A Sparrow-hawk.
t Engl. Bregyd, Afraid.
Germ. Dieb , Engl. Thief; Belg.
Dief.
Germ Liebe, Love ; Belg. Liefde.
Germ. Ein altcs weib. An old Wo-
man ; Belg. Een oudt wijf.
Ger.Herbft, Harvefi; Belg.Herfst.
Germ. Korb, A Basket; Belg.
Korf.
Germ. Schreibfeder, A Writing-
pen ; Belg. Schrijfveder.
Lat Sebum, Ft.Suf
Lat. Bubulcus, Ital. B//o/co.
Gr. ©£/!«!,"«!, Lat. Triumphus.
S,^ifia, Fre7no ; BurKix, Fafiia ; B«'-
i!-i(.»>6f, Fajcinus, ' Afi.<ptXK%M> ij*-
cpr/.oupi!, &CC. This ki}id of Alte-
ration was common amongfl the
Macedonians. V. Euftath. in
Dionyfii Geogr.
The Germans and Britans ufe fre-
quently the B. where the Latins have
F. but whether of them is a Cor-
ruption of the other we leave to the
Reader's Determinatio>i.
Germ. Buch, Engl. Beech; Belg.
Buck ; Lat. Fagus.
Germ. Ein Blaalt, A Blajf; Lat.
Flatus.
Germ. [&Engl.] Gebrooken, L.
Fraflus.
Germ. Bruder, Lat. Frater
W. Bai;t; , Lat. Fafcis.
W. Brud,
TIT.L COMPARATIVE ETYMOLOGY.
O B s. XiX. Chance Of
Tm. Labial Letters
B. p. F. (or Vh. ) V. M.
W.Brud, Lac. Fervid«s.
W.Blodcyin, bclg Dat niocfen,
Kngl Blollom, Ir. Bladh, Germ.
Eiu Bhlc, Lat. h'/os.
B cL-Migii into G ■
W. Bcrua, A Barrow i Cor. Gra^
var.
W. & Engl. Brati , Jr. Gaiavan;
CJr. Ki/g^««.
Ital. Debbo , & Deggio Subjctto,
& Suggetto; Gabbia, Gaggia, &c
Sp. Ab.V-lo [ A Grandfather J &
Aguclo.
Gr. iui^«{.(, yEoI. rxifmti.
BxXuici , r«A«w; . whence the Lat.
Cjlans.
Bclg. Blyde , Engl. G/ad.
B cha?ig'd into M.
W'" . Bob dydh [ Bevnydh ] Daily ;
Arm Bcm-dizhck.
W.Baud, AThumb; Arm. Mvd.
W. V Bore, I Gr vulg. it%Qiti']To
Morrow ; Ir. iMara^;, Ger. Mor-
gens.
Lac. Sorbum, Fr. Corme.
Lat. Sabbati dies. Fr. Samedy.
Lat. Jacobus, leal. Giacomo
Lat Benioinum, Span. Men)ui.
Lat Morbus, Span. Muermo.
Lat. Bimeii Jbmetimes for Vimen,
Spin. Mimbre.
Lat. Globus, Sc Glomus i Probofcis,
promufcif. (ire
B chang'd in P.
This alteration and the Cortverfi ;
its irelJ as other fuch like, are fo na-
tural, that they need not he wuch
exemplified.
W Mab, A Son) Corn. & Arm.
Map.
VV. ^iodrib, An Aunt i Corn. Mo-
drap, (i/'c
Gr. Bxiixi. Papae i ^mu», Pafco, ^c.
V. Quint. L. I.e. 7.
Iss. Anti^ 1 Apftineo/i»r Abftineo
and fuch like very common.
— Deberi.n TQVE APSTINERE Se
Omni Crventissimo Genere
Negotiatiokis. Reines. S. Iss
^. 475: N II. — QvoD Habet
ScRiBTvRA Infra SCRIBTA.
U P486 N.16.
— Patriae Benf.ficio Et Ivdi-
ao APSENTIS CaesarisAv-
CVSTI. Fair. 169. JUn i.
— Parentibvs APSTrLIT Atra
Dies Et Acervo Fvnere Mersit.
li 190. N. 441.
CL Verrio CLF. Pal.
Flacco
Seviro Avcvstali
Cvratori Mvneris
PVBLICI
Decreto Statvam Et Fas
Ordo Decvrionvm Et Avgvsta-
LUM
Et PLEPS \'niversa s.p.p.p.d.p.
ll> 486. i(Ji.
B chang'd into V ConfonanC
The change ofB into V Confonant,
is alfo no left eafy. The Greeks and
O B s. XIX. Change b f
The Labial Letters
B. p. F. C or Ph. ; V. M.
Spaniards often pronounce tlx B we
find, as an V Conjbn. and the Bntans
(as wejball elfewhere have occajion to
obferve) us'd formerly no other, than
h or m as neither doe the 1 x\\\\at this
day j only of later Ages their Gram-
marians have very well difiingmjhcd
this, and all their other Mutes upon
change of their Primary Pronuncia-
tion, with a point thus [ • J above the
Letters, or an h ^ter.
Con^.l\obcr, Copper , Arm. Kuevr.
I Engl. Heber, A Beaver.
GcrniSilbcr, Bclg & EivX Silver.
Germ. Habcrn. Bclg }rhvci,Oats.
Germ Ballubcn, A Bath j Belg.
Bacdltovc.
Lat. Gubarc, Fr. Couver ,- & Mor-
bus, Morve.
Lat Rubens, Ital. Rovente; pleb.s,
pieve; plebanus, Piovano,&cc.
Lat. Cibus j Span. C/evo ; Faba ,
l^'ava, &C.
Lat Fcbruarius, W. x^evror , &
Huevror.
Iss. Antiq ] r/6^ B was douklefs
pronounced by fame, as an V Confo-
nant m the time of the Romans, elfe
we jhould never find on their old Mo-
7imiients Vene for Bene ; Livertus
for Libertus; Inconparavilis for
incomparabiiis j as in the following
examples.
Aelivs T1M0XE.NVS MiLEX Cho
Sephme Praetoriae Centvria
Glyconiana Balerio Crispo
CON'MANICVLARIO CoNDAM MlLI-
Ti Fecit ^£ NE ME R E NTE.
Fabr. p 137. N.iz7. V^p 14.001.3
Aelio Sacerdoti Et \'l-
PIAE Trophimae Concessit Do-
n'avitqvae liver LIVER-
TABVSGI^Pos.Aeor. Ibp i^-r.
N. 160.
DM. AvRELiAE Spenis T. L.
Mesivs Her Meros Coivci Ca-
Rissi.viE Et INCO NPARAVI-
LI Cox Q^VlXIT AnIS XIII. M V.
D. xxviir. H XI. lb p 189.417.
INCOMFARAVILI Pv-
DICITIAE, ADQVE AmORI CoIV-
GALi Anniae Alkxandriae C F.
CoiVGi ReliBiosissime Lvcivs,
Steivs Ae.milivs V. C. lb p.aj 3.
N. 50.
VENE Merenti Qvae Vixsit
Annis xviiii.DiEs. xxxxi. Faecit.
<^c. 169 N. 123.
AvRELivs Vittalio Hanc Me-
MORiAM CvM Solar 10 Et cWI-
CVL O A Solo Fecit. lb. p. ici.
N. 131.
B is fometimes chang'd into V
Vorwel : as
Lac. Abfcro , Aufero j Ouviolavit
/J^Obviolabic — SiQviOvvio-
LAViT, Ad Iferos Non Reci-
piATVR,&c. /?«». Sync. Iss Claff
XVII. N. i<58
Overcit & Ouvius/iw Obvertit &
Obvius. Dau/q. ex i\ lario Vidto-
rino Grammadco. Lat. Habcna.
W. Auen.
The Alteration of the Initial B in
F
21
Obs. XiX. Change Of
The Initial Letters
B p. F. ('or Ph.; V.M.
the Britifh, is only into V and M as
Hraud, a Brother; [ brau.i , Her
brother ; i vraud His brother; ym
mraud, My brother ; iizri. Bread;
1 bara. Her bread; VAjvdig o vara.
Some bread; ym mara. My bread,
F chang'd into B.
W.Fcncftr, A JVinduw:, Corn.
Beilder.
Ir.Fhdh, A Deer; Arm. & Fr.
Bich.
Lat. Fiber, Fr. Bie'vre, Engl a
Beaver; Ital. Bevero ; Span. Be-
fre.
Lat. Fremitus, Span Bramido.
Gr.' AAi^o,-, Lat. Albus.
Gr. "a,«^», Lat. Amho.
Gr. <!>KXa4,x. Lac. Baltena.
O^^xv:,;. iufcc?u»Js. Umbilicus.
i>ifmK„ , Maced
Macedonia.
The F of the Modern Welfll, was
anciently exprefed by B or M. and is
fltllfo by the\n^\: as VV. Afal, Ir.
Ubhal, an Apple, &c but this is
only a Variation of Orthography , not
of Pronunciation.
E*f««, A Town of
F is butfeldom chang'd to KC.orC.
W. & AngI, Flagen, Ir. Kla^n.
Gr tesa, Lac. Gero.
Gr Ni^«, Lac. Ningo.
/Eol. Ttffc; pro Hifti ; Tergus.
F chang'd into H.
Corn.Filgeth, Soot; VV. Hidhigl.
Ir. Fas, Growth & Fad j Long. VV.
Hyd , Uvgth: Pa hvd .' how long}
Ir. Fail. Liberal; \V. Hiel.
Ir. Falaihim, / Cover -, W. Hilio.
Ir Fios, Knowledge; \V. Hysbys,
Knowing.
Ir.Fein, Self; \V. Hvn ; Tu fhein,
%y?/y; w. Dvhvn.
Ir. Fiadh, A Deer; VV. Hydh
Ir. t Fin, Old; VV. Hen.
Ir F6s, Yet; Corn. Huath.
Lat. Foras & Foris, Fr. Hors.
Lat. Fagus [ Fagafler ] Fr. Haitre.
Lac Falco, S^n.Halcon.
Lac Ferrum, Span, tlierro.
Lac. Furnu, Span. Homo.
Lac. Fagus, Span. Haia.
Lac. Fame, Span Hambre.
Lac. Farina, Sp.in. Harina.
Lac. Fatum, Span. Hado.
Lac Foenum, Span. Heno^ Lat.
Formolus, Span Hermofo. And
fo in mofl Spinilh words deriv'd
from the Lacui.
F changed into P.
W. Feneftr , A Wmdaw ; Corn.
Prencll.
W K16f, Lame; \ Lac. Kloppus.
\V. Kyt, A Block; Ir. Keap.
Gr. n,ffv'(^, Lac. Purpura.
Gr <i>nZ«{, Lac Pubes.
Gr. *fa.i,v, Lac. Pellis.
Gr <I>»i>i«4i>, Lat. Funiceum.
Germ. Finck , [Engl. A Chaff-
Finch} Arm. Pintik.
_^_^ F chang'd '
22
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
D s. XIX. Change Of
The Labial Letters
p. B. F. (orPh) V- M.
F ckangdinto S »»• Z.
W. Furn, An Oven ; Ir. Sorn.
W.Fvft, A Flail i Ir. Suyft.
W.Feneftr, A Windo-w; Ir. Sei-
nillr.
^\^ Fruyii, A Bridle i Ir. Srlan.
VV. Frouylh, A Whip ; Ir. Sroal.
W. Fon, A Staff i ir Son,<iP»/i?.
L. Falcc , Bclg Zeckel , Engl. A
Sickle,
F changditito V Confimat.
W. Furn, An Oven ; Corn. Forn
\\'.¥orx< A Fork i Com. Vorh.
So FYtt,vvft,(^c
t Engl.' Afene, The River Avon.
fEngl. Andefcr, Andover.
t Engl. Defna-Scire, Devonjhirc, &
Defenifc, one of that Coiintrey.
f Engl. EfcilLim, Evejham.
fEngl. G'i.'iaMoid, Gavel ford.
t Engl. RacuU-caafter, Reciiher.
t Engl. Swefas , The Swevians, or
Inhabitants (?/"Schwabenland in
Germany. So Aefcn, Evening ;
Harfeft, Harvefli GMc.Glove,
&:c. But perhaps the Letter F
Tvas formerly pro7ioimc'd as V con-
Jon a7it i t ho fame of the Common
People of the JVeJlern Counties pro-
Tiou7icing yet !■ bur , vor , Five ,
veiv, &c. Seem to imply that the
old pronunciation ( at leajl that
amongthe Weft-Saxons ) has been
alter'd.
Gr. <l>iT>i;,L3t. Vates.
Gr. <l>i/TO«. Lat. Vejica.
Gr. S^J-w. Lat. I'efpa.
Gr.*«3A«?, Lat.^/w
In the Irilll Language, -when in the^
primary life of -words, the Letter F
is the Initial ; it's frequently changd
into V . and jbmetimes omitted: As
Fad, Lovgi A vad o hoin, Long
fince ; Ro ad, Ferv long, &c. but in
the WclOi, Cornifli and Armoric,
it never alters.
V Confonant chang'd into B.
The changing ofV Confonant into
B as -well as the contrary ; is fo eafy
an Alteration, that I jhall only ex-
emplify in fame Ancient bijcriptions;
and the like occurr fo frequently that
the Romans feem to have iis'd thefe
Letters indifferently.
Hic Se BIVO O.MNiBvs Svis
Bene Fecit. Fabr. p. 21. N 92-
De Nil In Nil Qvi BID IT
BoNi Nil BIX IT AN. 11. m.
II. Di. XXI. OR. III. lb. N. 9+. & p.
61. N.^fJo.
BALERiysD.\^^AsEr Ostilia
Hermione Fecervnt Sibi Et Sv-
is, ^c — BETO HvNC MoNv-
j MENTVM NeQVK VeNDERE NeQ^'E
IDonare. lb. N. 3^^.
1 Vlpivs Aepictetvs Avg. Lib.
IsEl^IBrS CONPARABIT
I Sibi Et VlpiaE Sabinae Conivgi
ISvaec^c. F- S-- N. 118.
I PirpinivsAlphvs Sibi BIF;'^
Fecit. p.8?.N. i^z.
_QvoD SiQvi Vltimvs Ex No-
ObsXIX. Change Of
The Labial Letters
p. B. F. (or ph. ) V. M.
mine PoSTERORVMQyE EoRVM AlI-
enare BOLFERIT, Damnatvs
EsTo Collegio Ivmentariorvm
Qvi Est In Cisiaris Tibvrtinis
HERcvLisdf''^. lb. 91. N. 179.
— Itaqve Si Post Obitv.m No-
STRVM VOLVERIT BEND ERE
HaC DoNARE VoLVERlT InFERET
Arce Pontificvm SS. Centvmi-
lia nvvimvm.
H.M. H.N.S. p. 92. N. 190.
j^elio Cogitato Veterano
AvGG. N.N. Qvi Vix Ann. xxxx.
Mensib. X. DiEB. viiii. Et MI-
LITABIT Ai^msxviii&c. p.
ir- N. 7(j.
— Si Qvis AvtemLocvm Istvm
BIOLAFERIT, Partem Ab-
EAT CvM IVDA g^f . p. I ID, N .272.
In freta dum fluvii current, dum
montibus nmbrse
Luftrabunt conbexai polus dum
fidcra pafcent ;
Semper amor decufque tuum
laudelque manebunt-
O dulcis conjux teneris erepta
Tub annis
Extinxifti hic meque fimul ma-
tremque patremquc.
Flavius Paregorius inimitabili
conjugi fecit. p. 191. N.^+S'.
Nevia SEBERA Cogvgi
DvLcissiMo o'c. p. 269. N. 126.
V. & Reines. p. 5 1(). N . 16.
BALERIO CrispoCondam
MiLiTi Fecit Vene Merenti.
Reines. p 542. N. 7+.
V ConJ. cha7tg'd into F.
This is alfofo Obvious, as to need
?iot 7nuch exemplifying.
Lat Vices, Fr.Fois; Clavis, c/i?fi
Navis, Nefi Bovis, Bteuf.Scc.
V Conf. chang'd into G.
The Examples produced by Me-
nagius in his Principes de T art des
Etymologies, of the Initial V. in
L atin words cha?ig'd by the French
into G. as Vafco, Gafion i Vailare,
Gdter i Vagina, Game; Vifcus ,
Gui; Vefpa, Guepej^Vadum, Gue,
&c, I have already plac'deljewhere,
viz amo7igE the Palatal Letters pre-
mis'd, p. 9.OBS. Vlll. ForwefiTid
that in fuch words the V confonant
is only chang'd to an U vowel, and
the Initial G is a common Addition,
amonjl the Italians , Spaniards ,
French atid Britans ; unlejs wejkould
Juppoje with the Learned Father
Pezron, that the Greeks and Ro-
mans omitted it in the words they
borrow'd from the Celtie : for he
derives ( jimongll fever al other Ex-
amples ) Venus from our Guen or
Guener. Ce nom Jaies he ; a die
forme fur le Celtique Vener ou
Guener; ce qui veut proprement
dire una perfonne blanche & bel-
le, ^f. *
• Aritiquite de la Langus, 8c de la Na-
tion des celtes. Tjb. de mois Latins pris
de la Langue des Celiei ou Gautois.
Obs. XIX. Change Of
The Initial Letters
p. b. F. (or Ph. J V. M.
The other Examples in Menagius
are
Lat. Solvo, Ital. Scio/go.
Lat. Volvo, Ital Folgo.
Lat. Calvus, Span, cialgo; wheuce
Murcielago, A Bat.
V Coxf. chang'd into H.
Vagus, Fr. Hagard Id.
Lat. Veredus, Fr. Hedard. An old
French word which fig7iified a
Horfe. Id.
V Conf. chajig'd into M.
If we allow of the above mentio7id
Abbot Pezron's Pofition; we have
\71fi7ute Examples of this ; fuch as
( to ijiftance in a few ) W . Krav ,
Gar lick ; Gr. Kjoftw; W.Kuruv,
Ak i Gr. vulg. Ki^fA, i Corn. & W .
fKalav, Gr. KiA««.«i Lat Cul-
mus j W. Tav, Taui, Toui, Teivi,
Dyvi, ^c. Names of Rivers , Gr.
Uom/ASi; W.Avon, A River, Lat.
Amnisi W. Fyrv, Lat Forma &i
F.rmus And the fa7ne is likewife ob-
fervable in reffeB of the Teutonic ;
whom he alfo contends to have bor-
row'd 7i!uch from the old Celtx;
W. D6v,Germ. Zahm,'Qe\g.Tam;
}Lng\.Tamei ir.Savra [W Hav]
Belg. Somer , Germ. & Engl. Sum-
men W. & Ir Krav, fEngl.
Hromfa, Sc Mod. Ramfons : and
he7ice perhaps the old Britijl) Savr
& Havr, ( whence Sabrina & Hav-
ren ) were chang'd t7ito Humber &
Summer-&/ ; as 'tis certain Tavuys
&Dyved were, into Thamefis &
Dimetae.
W. Trev , A Houfe or Home; Ir.
Dream, a Tribe or Fa7nily.
Lat. Varicare , Fr. Marcher ; Me-
nag. Tho' I had rather with Tri-
bouet (*) derive this from the
old Celtique ( and our Britijh )
MiT>:,whe7jce the Irifl.i Marchuia
[ S. W. MarAJgay ] To ride : and
as for Varus (whence varicare j
it Jeems but the fame with our
Weljh Guyr, Crooked. Vid. p. 9.
col 3.
Lat. Vimen, Span. Mimbre; &c.
Lat.Divulgo & Dimulgo. Cic.
Lat. Provulgo dc Pro7mtlgo.
Lat. Avita & Amita.
V C07if. changd into P.
Lat. Vefpertilio, Ital. PipiflreUo;
& Opilio quafi ovilio. VofT
V Co7if. changd into U Vovel.
W. Avon, A River ; Corn, Auan.
Arm. Aun.
W Skyvarnog, A Hare; Corn.
Skvuarnak.
\V.6\zn,Fear; Corn. Oun.
W .T^vod,ATongue; Arm.Teout.
W. Pryv, A Worm; Arm. PreU :
Preu Skier, a Glow-worm.
W. Skyvarn, An Ear; Arm. Skfl-
arn.
WGuevys, A Lip; Arm. Gieys.
• Traa. de Rep. & Lingua Francica.
W. Barv,
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
2J
Obs. XIX. Chance Of
The Labial Letters
p. B. F. (or Ph.) V. M.
W.Barv, ^ Beard; Arm. Barou.
W.Kcvcn, A B,uki Arm. Kcin
al Kciin.
W. Ivank, roM«^ ; Arm. Icuank.
W. Tavleii, ATable., Arm.Taul.
Lac. Abtcro , Seems to have been
fronounad Avi'ero, and thence
Autbro i J'o AuFugio,/roOT Avtu-
•^io or Abfugio, &c.
V Confinant is ne^jer the Initial
Letter of any word of the VVcllll,
Corniili or Armorique in its Pri-
mary i<fe : If^eu therefore you read
ViT.\,forBreadi Vaur Great,vyxm,
Small; Vyu, Living , S^c. you are
al/vays to wjidtrftatid the Initials of
fuch words in their primary iifi, to be
either R or M and that the V Con
finant is govern d of one of them:
So the Primary words of theje, are
Bara, Maur, ByA^an, Byu. The Irilli
Grammarians, have herein, iis'd ,
better method, by retaining allway
their Initial Mutes, and diflinguijh-
ing them, when the Sound ts alter'd
by fuch a point above them as is us'd
above [i] but there being no Iridi
Types , where this Book is Prifited,
that point is here allwaysfupplydby
an h after the Letter, which has been
alj'o the method m the publijlymg fe-
veral Iriih Books; and is recommend-
ed as the befl, by O MoUoy their
latefi Grammarian. ( * )
M chang'd into B.
\V. Melin , A Mill; Corn. Belin-
W Myskyl, Mufiels ; Corn. Bed.
\V. Maink, A Bench ,■ Com Benk.
W. Mynaued, An Awl; Corn.
Bcneuas.
W Muydion, The pith or foft of
any thing ; Arm. Biicden.
W. Moes, A Manner or Beha-
veour ; Ir. Bcs.
W. Menniu, A Womaft ; Ir. Bean.
V^. ^\iQn, A Place ; Ir. Bail.
W. Moel, Engl. Bald
Lat. Flamma, Fr.Flambe, Flam-
beau.
Lat. Marmor, Fr. Marbre.
L. Cammarus,ItaI. Gambaro Men.
Lat. Murmur, Ital. Borhoglio Id
Germ. Milch [ Milk ] Belg.iV/e/fyt,
Bohem. Mlico, W B/zV/f-.
Gr. M«A«« , A Limb or Member ;
whence our Kvmmal, a Joynt j
q. d. Kyd-OTfl/ Ir Bal.
Gr. Kii«<fi(S^, Faba.J£.o\ts mutabant
fiin ,3 : ita^i^fi' dicebant /it^ko.;
«ftfi^A«, &c. Voir
M ckangd into F.
W. Medry, To be able ; Ir. Fcidir.
W. Mofj The Sea; Ir. Fairj;e. q.
W. Karagoes, Bandy-legd ; Span
Cancaiofo. q.
Gr. AJi/'f^4; \ji.x.. Formica.
M charted into N.
fEngl. Aemec [al. Emmet] An
Ant.
* Fnnc. O lAtlUj, Grammacici Licine-
Hibernici. Rom. 1S77. p. 119.
Obs. XX. Change Of The
Palatal Letters K
[tf/.C. orQ]G.;i;. [orCh]!!
Lac. Amita, Engl Aunt.
Lat Mappa, Fr. Nappe; & Matta
Natte
Lac. Mel'pilus, Ital. Ncjpolo.
Lat. Limpidus, Span Lindo.
\ Lat. Amnus, Annus ; Solcmnis ,
Solcnuis ; Dumtaxat, Duntaxat ;
Quom jam, ^Uioniam; Smciput,
Semicaput., &c. V'od.
Iss. Antiq. ] C- lulius lafon ^
Cocceia Tryphaena fecerunt fibt <^
Libertis Libert abujque J'uorum dum-
taxat qui ex famtlia eorum futjfent.
Fabr p. 1^4.. N. 109.
Vicifli prijcos lonceva etate parentes
Annis parve quidem fed gravitate
Jenex:
Nou luxus tibi cura fuit non gratia
Ponpac,&c. lb. p. 19%. A.
DONINO
NoSTRO
Maxentio
Pio Felici
Invicto
AvGVSTO
Vll.
lb. 412. N. 3^,-
Fedimus conditor Sacran Veneris
Cntdies cum porticum <^ Cocmatori-
um cojlitui itenque do7tavi. p. 4.97.
N. 4.
M chang'd iiito P.
W. ymmennydh. The Brain; Cor.
Pidnian.
Gr. MoAuiai, Lat. FoUuo.
Gr. MjAk^A;, Lat. Plumbum.
whence the Lat. Ofia.
M chang'd to V Confinant.
fEngl. Hremn, A Raven; Hrem-
nes fot. The Herb Crow-foot.
Gr. M.»xxU, Lac- Vellus
Lac. Flamma, Flavus. V'ofif.
Lat Pluma, P«/x7»«x. Idem.
The Greek, Lat. and Teut M. in
the Midjl and Termination of words,
is commonly exprefs'd by V Conf. in
the Britijh and (which is one and
the fame as to Pro?iu>iciation ) by Bh
or Mh in the Irijh. See Example in
V. Confon.
OBSERVAT. XX.
Change Of The Palatal
Letters K. {al.C.orQ.1 G
X. lorCh.] H.
K. C. (?r Q^ chang'd into B.
VV. Kogurn, A fort of Sea Snail;
Arm. Bigurun.
Lat. Ledus, Ir Leabba.
Lac. Cut 5 VV. I buy ? q.
Lac. Quxfitus, Span. Bufiar.
Lat. Quotidie, Span. Cadadia. VV-
Bob dydh
Gr. '£«« [ W. Akku ] Lat. Ui.
Dor. T«r«i pro TnxM ; Tabes.
Lat. Facio, Faber. Voll
Succifana Tribus al. Subufana. Feft.
Into X or Ch.
Lac. Lorica, Ir. Laivrea;^-
Lac. Adjcftives that Terminal in
CUS, end aUways in g in Welfll,
Fz
Ons.XX. Change Of The
Palatal Letters K
KC.orQ.]G.;(;.[orCh.]H.
k m the Arnioric aiid Cornidi ,
and in >. in the Irilh. as Lac. Gal-
licus. VV. Lvn61rhai J GMyd-
hekg, Arm. Galek; h Gallia y..
Lat.Saxonicus, VV Saefneg, Cor
ZoHznak, Ir Sa(^\iia^, ^c.
Lat. Caput, Fr. chef.
1 -at Caro, Fr. chair.
LatCanis, Fr. Chien.
Lac. Carus, Fr cher.
L. Unurquifquc, (by Tranff>oftion)
t Chalcun, 7iow chacun.
Lac^Cacena, Fi chame.
L. Calor, ¥t. Chaleur, Sic.
Ch was introduc'dmto the Hnolifli
Tongue by the Normans, as w^may
conclude from the following words
and hundreds ynore in the old Saxon
Manufcripts :
Ceaftcr, chefler; Acemannes Cea-
fter, Ciffa-Ceafter , Andredes-
Ceafter, Colncealler, ire
Cilteni, The Chiltem hills .
Circ&Ciric, A Church.
Cyppanhamc, Chippenham m Wilts.
\^\.c,Vy)ch; Sindmc, Sandwich
Birc, Birch: Birc hok, A Birch-
Wood.
Boc, Beech ; Ceoca, A Cheek , Cild,
a child, Bracce, Breeches, &c.
Gr."AyKi>,®', Lat. Anchora.
Bfvxeif, B^i^®', Brtichus.
Into D.
W.Kan, A Song; Ir.Dan.
W.Keluydh, A Lye ; Ir. fDalv.
Germ. Kuhn, Bold; Ir. Dana.
Gr. Kiftft^t [ Sic. iUftf.(0ii ] Dama.
Into F.
W. Kaur , A Giant ; Ir. Fovra. Q.
W.Kaib, A Mattock; Ir. Fcak,
A Spade.
W.Kylgod, A Shadow; Ir. fFof-
gadh.
\V. Kodac, Husks ; as of Peas, &c.
Ir. Fcichlcog.
W.Kael, To Get; Ir. Faail.
Lac. Bucca, leal. Buffa; whence the
word Buffoon. Menag.
Lat. Mucus, leal. Muffa. Idem.
Gr. Kxxio,. Lac. Fleo. VolT
Gr. K{i/'«, Lat. Frigus ; Id.
Gr. KeJfitci, Lat. Farma.
K. C. or Q_^chang'd into G.
N. W. Kyn , A Wedge ; Ir. Gin,
S. VV. Gairig, Corn Gedn.
W. Kil. A Jaw; Ir. GiaJ.
\W.K[o,ALock; Ir.Glais.
W.Kymmu;j, A Lobjier; Scot.
Gimma;<;, Ir. Glioma^;.
VV. Kravank, A Claw; Ir. Griv.
Griv partain, a Crabs claw.
VV. Koilio, To Believe; Germ.
Gioubcn.
Lac. Crypca, Fr. Grote.
Lac. Hemicranium , Fr. Migraiiu.
Lac. Cibarium, Fr. Gibier.
Lac. Acer, leal Agro.
Lac. Maccr, Ital. Magro.
Lat Alacer, Ital. Alegro.
Lac. CucuUa, Span. CoguUa.
Lat. Mucro , mucronare j Span.
Mogronar : mogronar vidcs, To
Prune Vines.
Lac. Mucor, Span. Mugre.
L.Quadrageffima, VV Grauisiiflir.
Gr.
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
24
Obs. XX. Change Of The
Palatal Letters K
[al. C. or Q,]G. X. [_orCh.'\H.
Gr. K«>.A©-, n i Lat. Galluf.
Gr Kt/xyos, Lat. Cygn"'
Gr."Ayr.vx(^, Lat. jingulus.
Gr. AKoJyxs, Ky.^y*n^, Agrigeii-
tiim.
The Ancient Romans m'd riot the
Letter G at all ; till added ( a! Plu-
tarch informs us ) by Spurius Car-
villus.
Et cum C ac fimpliciter T. non
valuerunt , in G ac D. MoUiuntur.
Quir.t L I.e. XI.
Pravaluit pojl^uam gamma vice
fiijiBaprimC. Aulon.
K. C. or Q^chang'd into H.
Germ.Kopf.^^HM^; telg.Hooft
Germ. Bitterkeic, Bittertiefs iBelg-
Bitterheydt
It's very objirvable, that a great
many rpords , -whereof K. C. or Q^
IS the Initial Letter in the Greek,
Latin, Italian, Spanifli , French,
Britifli, Irifli, Sclavonian and jome
other Languages begin mtb H in
the Teutonic ; tohich -when { bcjidcs
the Termination peculiar to each
Language ) fever al other Alterations
{ /J5 Tranf^ofition, Qmiffton, Addition
or change of other Letters ) coyicurr ;
Jo dijguijis words, that they appear
utterly irreconcilable, till traced thro'
feveral Languages. There are infi-
nite Examples of this ; but Ijhall
inflawe only in thefe Few.
W.Kydhio, Engl. To Hide.
W ■ Koed, iVood i Belg. Hout.
W.Kaib, A Mattock; Belg Hou-
wcl j where the latter Syllable is
only a Termination, of Diminu-
tives, &C. And the alterations
have happen' d thus, Kaib, Koub,
Kouv, Dim. Kouvell, xouvell,
Houwel ■■ And from Aiouvel or
Chouvel, came the Engltjh Sho-
vel.
VV. Kelyn, Engl. HoVy & Hulver,
B(;ig. Hulfl.
W.Korn, Germ.En»l. dff. Horn.
\V. Koluyn, ALapJog; Ir. Kulan,
Engl. Huelp.
W. & Ir. Krav[tCram]^7^;-
Garlick ; \ Engl Hramia.
Sclav. Kurba, A Whore i Pol. &
Bohem.Kurwa, Hung. Kurva ;
Swed. Hora Germ Hur, fEngl.
Hure, Dan. Hore, Belg. Hoere.
Gr. Ko<A®^. Germ. 6c Belg. Hoi 5
Engl. Hollow.
Gr. KuOT, VV. [Plur.] Kun, Lat.
Canis ; Germ. Hu^id, and f Engl.
Hunde.
Gr & Lat Cyclus, fEngl H-we-
gol. Mod. Vl'l^eel.
Lat. Ccrvus, W.Karu ; Engl Hart.
Lat Cor, Corde ; Ir. Kioiolic, E.
Heart.
Lat. Centum, W Kant; fEngl.
Hund. Mod. Hundred.
Lat Cavea, fEngl. Hofe.
Lat. Circus, f Engl. Hring.
Lat.Corvus, f Engl. Hricm.Gcrm.
Raaii Mod. Engl Raven.
Lat Caput, Germ. Kepfi Fr. chef
Belg. 'hoaft, f Engl, 'heafut, Ger.
'haupt. Mod. Engl. 'Hsad.
Obs. XX. Chance Of The
Palatal LettersK.
[<!/.C.orQ.]G. a: [orCh]H.
Gr. & Lat. Cannabis, Ir. Kanapj
Belg. Kenip, Fr. chanvre. Germ
'haiif. Engl. 'Hemp.
Lat. Qui, fEngl. Hwa i Cujus,
Hua;s ; Qud 8c q[lod,Hwat.
Ital. Gala, Germ. Haufs . Engl
Houfe.
K. C. or Q^hang'd into P.
Jf1}e7i C. K. or Q^is the Initial
Letter in the Ionic, j^lolic, Latin,
Teutonic or I rilli; Thoje words fre-
quently begin with P. /« other Dia
leBs of the Greek, and in the V\ elfh,
Cornilh and Armorique^ end the
fame Alteration, happC7is fometimes
in the Middle and Final Syllables;
wherof fie fame Examples in the
Changes of the Letter P. p.ao.col. I
Gr. SxuAoJa/, Lat. Spoiio. Voir
Gr. Sfiii ti-cptjusi, Vejj/a. idem.
OKsiM, 'Omicf Arlixui. Hefych.
S. W Karreg, A Stone i Cantabr
peira, hi. Pierre.
Lat. Qi.ii:quid ; Ofce, Fitpit ; Feft
\V . Pa beth.
Lat. Qiu , W. Puy ; Quicunque
puy hynnag [Arm Pue ben
nak ] Quatuor , pedv.ar, Quin-
que Pymp, &c.
K. C. or (^chang'd into S.
W.Kclh, A Cellar; Arm.ScUier,
(ire.
W.Bokys, ./^.Box-^rff; Arm.Bys,
Fr. Bouys. Ital. Boffb
Lat Racemus, Fr. Raifn ; Placere,
Plaifir ; Licere, Loijen Sara-
cenus, Sarafin.
Gr. '•S.y.-niJt^i. Lat. JEflimo.
Lat. Lacio, Laffus. Vofl'. Q_
Gr 6t Lat. Cycnus, [ Cygnus] Sp.
Cifne ; Germ. Schwan ; Belg.
Swaen.
Lat. Clufus ; Germ. Schlofs, A
Lock : Includo, Belg. Infchluiten;
Germ. Eynjchliejfen.
Lat. Qusero, Belg. Spueren; whence
the Scotifll To Spire.
K. or C. chang'd into T. or Th.
Lat. Fafcellus, Ital. Faflello.
Lat Labrufca, Ital. Abrojlmo.
Lat. Vacuus, Ital. Veto. F>. Vuide;
whence our Englijh Void.
L. Clauliporca, claufiporta ; whence
th; French Clauporte. Men.
Lat. Marculus, Martulus, Martellus.
Gr. Anxnise, Lat. Lutetia. Voir&
Men.
Gr. Asi/i(j:, Lat. Lutiwi herba. VofT
ex Salmas. excrcit. Plin.
^vs;. Dor. Tin;; }(jii-\i>.yi,Tii-^it>,v, ;
Auriuvt Sordes. KaS^. TAj.t^jt.
BoTOi),:yt, Beflia. Canin.
Lat. Ledtio, W. Lhith.
K. cha7ig'd into V Confo7iajit.
Gr. KaTTjf, Lat. Vapor & Vapos.
Gr. KtK?, Lat. Vanus.
Gr. V^wxz^K, Lat. Venari.
Gr. Ki^i, Lat. Verro.
Words that Primarily begin with
K :n the Britifli, have four Initials,
K.G ;t;. andn^. which laji as well
as the other Letters that requir'd it,
were fo well diJH7iguiJhed by H. Sa-
Icsbury with particular Characters,,
that ttfeems much Davies aTtd ethers
Obs. XX. Change Of The
Palatal Letters K.
ial. C. or Q.]G. X. [or Ch.-]H.
who have written Jivcefljould not re-
tain them *.
I NIT. L yx Kaban, Tour Tent,
yx Kift, your chefl or Coffer ; yx
is.ledhiv,/o»r Sword; yx is.6b, your
cloak; yzii.cphy[,your Horfi ; yx,
t\.ux,your Boat.
Init. IL I gaban, His Tint;
I gill , his Coffer ; i gledhiv , his
Sword; 1 gob, his cloak ; 1 j^ephyl,
his Horje ; I guA;, His Boat
Init. III. i xaban, her Cottage;
I XI&:, her chejl ; [ Aiojel, [Jrom
Kegel ] her Dijlaff; I xiiX , her
Boat.
Init. IV. ynghaban, My Tent ,•
Tnghift, my Coffer; Yughledhiv,
my Sword; Ynghob, my cloak; Yng-
hu;e, my Boat,
Q^ ts fo much the fame, with K
or G. that it ficms to have been ab-
folutely fuperjluom a7>io7igsi the Ro-
mans; and that //fr? Greeks deferv-
edly cajhir'd it, retaining 07tly its ufe
as a7mmeral Note. In the Arnio-
rique it's a Commo7i Letter, but was
7iever receiv'd ( oi far as I could hi-
therto obfervefrom Old Ma7)ufcripts)
into the VV'elfh and irifli ; Cu or Ku
rendering it ufelejs : jior ca7t we di-
fcover tho fame Lcar7ied Gramma-
rians have 7namtam'd the C07itrary,
any more neccfjity of it , tha7i the Ita-
lians <7;/f/ Spaniards have of invent -
i7!g a 7wa> Letter inftead of'G injiich
words as Guaftare, Guado, Guer-
ra, <irc A7!d that 'twas redunda?it
a7no7igSi the Ronians is co7ifirm'dby
their doubting when to make ufe of it,
as we find by the foUowi7ig Infcri-
ptions.
Suetrius Hermes hie jitus efi, cui
tertia C07ijunx
Aram conjlituit, digno 7ncritoque
7iiarito ;
De CUJUS fajna multi cum laude
locuntur,
^llipd fucrit cultor domini rerum-
que c^y a7nator . Frbr. Kjy. N.3C0.
— Non 7nihifufjictebat habuiJJ'e vi-
ta tccu7n per tempora 7nala : aliam
quidevi fiituram cuottidie obtahas
bona — Tu vera <i\xo\.i\<^\e. ffcElabas
videre proxtma palnia, &c. 1 b . z 71 .
N. 150.
Helpis Sinno Marito Bene Mer
Enti F'ecit q VixiT Annos
x'xiiii (^UfM CoivGE Sva Fecit
MG III. p. 9(^.170. N. 137.
D. M.
Fabivs. Caricvs
Fecit Fabio Zoti
CO FiLio Bene Me
Renti Q Bixit
Atnis CIN^JfAE
Mensibvs CI'n ^
De XVII lb. p. 410. 385.
Aclius Timoxenus 7rtiks 'Bale7io
Crifj>o corrrmanipulario cotidam mili-
ti fecit vene merenti^ Reinef p.
5+3.LXXIV.
Anaflafio bene merevti in pace
* tUnnct Sat'ubitrii Gj2ma\zuciL Brican-
nici Limi. 1}$%.
yi^\
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
if
Obs. XX. Change Op The
Palatal Letters K.
[al. C. or Q.IG. X. lorCh.']H.
yiro honeflo qui vixit arijiis Pmlx.
&c, lb. 899.4?8.
G (hang J into B.
\V .Qm\. A MaU . Ir. Balla.
W.Guaranc, AWarant, Ir. Ba-
ranta.
W. Gr^g, Heath i Arm. Brijk.
Gr.'Ajyw, iiiColis, Asolibus' A{J«;.
ex quo Arpos. Serv. ad vcrfum
cccLXX'xvi Icptimi /Eueidos.
W. Glas, [Gr. & Lat. Glaucus]
Germ Blait.
fCek. Gueldre?. Lat. Befgium. Q_
G ckajt^d into C or K.
r/v Mutes ofthefirjf Initial P.T.
and K are us'd in Tcrmmatinns by
the Britans o/"France , {a^d partly
by the Cornilh ] but very fcldom by
the VVellll, ivho havechojen the Ter-
minating Jiich Tpordi by the MuteS
of the Jecond [mthl B. D. and G\
and Jometimes of the third, as being
the fitter Letters -.fi that the Wellll
Tpords (for example) Skvvamog,
A Hare ; Helig , a Willoyp-tree ;
Kvphylog, a Wood-<ock,S>CC. are
in the Comijh , Skyvarnak, Hclak
<j»</ Ky vclak . Arm. Haiek, Kephe-
]ek,^c But this change ofQ into C
is fi fmall an Alteration, that I Jh all
only exemplify ijifomefetc Incriptions
D. M.
M- Antonio Extricato Vlavia
Hermione conjuci/«o B. M. Fabr.
(Jo. 55-j.
Vicifli prifcos lonccva atate. &c.
p. 191. A.
L. Namitivs. Felix
MoNiMETVM. Fecit Sibi.Et
ACTIA ChARAE. CONli^Cl. SVAE
Et Libertis. Et. Libertabvs
QvE Svis
Ibid, i 1 1,^50.
D . M
Gaianvs
Trallidi
CONiyci Et
Tralliano
FiLio. Bene
Merentibvs
Fecit. ^.iiz.7,6^..
G^ui cemitu trijli lacrimis te
deflet in oras
Dtilci conjugio quaeritur te luce reli-
tiilum lb 2,37. ^ag.
G chatig'd into X, or Ch
W.Kciliog, A Cock j Ir. Cailca/;.
W.Brag, Malt; Ir Braix.
W. Ta^y, To choak -, Ir. Ta;<;da.
W. Kroj^i, To Hang ; Ir Kroxa.
\V.Mvj;y, To Smother; Ir. MuAia.
W. [S.] Eaug, A Salmon, Ir. f la^;.
W. 1 ^ilidh. Together ; Ir.Da ;>:eile.
\V . Tuyfog, A Commander or Ge-
neral ifromTuyCotoleadi as the
Latin Dux /row Duco. Ir. Tyi-
icix.
W.Deg, r«»;Ir. Dei;K.
t W . Lhvg, A Moufi, whence Lhy-
god and Lhvgoden [Mod. a
Shrerp or Field-Ahufi'] LuAJ.
Wal. Milji, A Grey-komd; Jr.
Mi1-p:u.
Gcrm.Ewig, Terpetual; Belg.Eeu-
wich.
Obs. XX. Cha nc e Op The
Palatal Letters K.
[tf/. C.arQ_]G.A:. [orChJH
Germ. Trog, A Trough i Bclg.
Troch.
\W.Gi.yir, A Goat; Fr. Chcvr.
W. Gualht, Hi>r; Fr Chcuelurc
\ Gr. l"«A-i«»ii, XxxZitn V'ofl"
G chang'd into D.
WGel, A Leech; Ir. Dyil. &
Dallog.
VVGloin, ACoal; Ir.Dcaian.
W- GuiA;iaJ, A Periwinkle or Sea-
Snail; Ir. Dao;eog.
W. Gclcyo, To shine; Ir. Dcaira
VV.Guahclh, A Bodkin, &cc. ir.
Dealg.
W.Guncyd, To Doe; Ir. Deana.
W.Guedi, After; Ir. Deis.
WGobaith, Ho/f , Ir. Dobh;>;as.
W. Gulith, Dew; Ir. Dru^jd.
W.Guydh, Trees; Ir. Feadha,
IVaods.
Gr. r>i!pi;. Dor. Ai«^o«.
Gr. r»«f !{.. §c Aii(ptfe¥.
Gr. rvifti-nif He Atifxinif.
Gr rpiixii, Lat. Dulcis.
Gr. T^ii'/j, Lat. Rodo
Lat. Ringo, Rideo. Vofl
G chang'd into F.
Divers -words that begin with G U
in the Britifll, begi7t with F m the
Irifli; -whereof fame hijlances are
given in the VII 1 Obferv and much
more might be added, fuch as :
S. W.Guadh, A Mole; Ir. Fadh
& Fadhv.
W.Gulcdh, AVeafl; Ir. Fleadh.
W. Guafjy, roPre/?,- Ir. Faifjea.
W.GuiAiiad, A Verminkle ; Ir.
Fyxog.
W. Gummun, Guyntimun & Gu-
ymnaA: ; Sea Wrack ; Ir. Fe-
amna;^.
W. Guern [ & Guernen ] An Al-
der-Tree; Ir. Fearn.
W.Guyth & Guythen, A Vim;
Ir. Feith, A Sijiew.
W.Guiir, Hay; \r.¥c\iT, Grafs.
W. Guay, To IVeave; Ir. Fiia.
W. Guyn, IVhite ; Ir. Finn.
W. Guydhbuylh, Apair of Tables,
Ir. Fithzille.
\V. G\i\n, Worthy ; Ir. Fiu.
W.[N. 1 Gueini,7b Serve; Ir.Fona.
W. Gualht, r^f hair of the Head;
Ir. Felt.
W. Guraig, A Woman; flr.Frag.
W.Gryg, Heath; Ir.Fry^;.
\V.Go);t, Lye > [Lat. Lixivium]
Ir.Fual.
W.Guaith, ATurn; [Lat.Vicem]
Ir. FeaA:t & Faoi, Fr. Fois.
Gr. r«>.?, Lat. J-'elis.
G chang'd into H.
Lat Germanus, Sp. Hetmano.
Gr.n"er,Lat.H/>r7»w. V. Seal. Call
in Manil.
G chang'd into \ or Y .
W. Guegil, Lat. Jugulum Q.
Lat.Argentum, V^ Arrian & ar-
riant.
t Engl. j;eol & seohol, ckriftmas ;
in Northern Engl. lule.
t Engl, jeong, Toung -. Geong wif-
man, a Maid, a Girl.
fEngl. j;eorftendaegh , Xeflerday.
t Engl. Bc^condan, B»yona.
G
Ob J. XX. Change Of The
Palatal Letters K
[ol Cor Q.-\G.X. lor C\i:\H.
\ Engl Blegene, ^ J5/tf/« or Boil
t Fngl. Bracgcn, Bram, &c.
Ir. S'us, ^ P/w-rrM Gal.Narbon
Yeus, Ilex..
G chang'd in S.
W Gola:, /./;i;^r; |r .Solus.
Engl.Gofpcl, Ir Soivjgel
Lorn Gol, Kngl. Sail; Bclg Zcil^
W. Guyl, Holy., CJerm. Seclig,c^c
Tho' in fevcral fuch Examples it
[ccms not eajy to di/linguijh whether
the G be chang'd into 5. or the con-
trary.
The Britans of France , doe in
imitation of their Couvtreymen, fre-
quently change the ( J either into Sh
or /h. which yet are both m French
and Armoric written Ch.
\\ .G'i.xfx.yTheHams; Arm Sharrc.
W.Gardas, A Garter ; Arm, Sha-
ritcs.
Lat Gigas, -antis; Arm. Zheant.
Gr. i^ol. Mu}<(^.^ Lat. Mrfer
Lat.Algco, Alfiofus; Cold, Chill
G is very fe/dom chang'd into T.
W Gofgordh, A Guard ; a Tribe or
Family; f Ir. Talcor. CornKol-
gar, Lads, Xouth.
HxA. Tvf'^; [pro Tiv^f ] Turtur.
Mi(}a>,a, Mufiela. Menag.
Words Primarily beginning with
G havethree Initials in the W cUh,
G. U. Ng.
As Guas, A Servant : \K gu.is,
your Servant ; i Uas, his Serv ant ;
yng ngQas, my Servant.
Guaith , Work ; yx guaith, your
Work; I uaith, his Work; yng ng-
uaith, my Work
Guilio, Watching ; yn yx guilio,
Watchingyou ; yn i uilio, Watching
him ; yn yng nguilio [ and yn yng
nguilied ] Watching me.
'The Armoric Britans vary it alfo
into Gh. as Gurcc, A Woman;
Map yr ghurec, the Womans Son :
VelhyGaftjP^rrfw; Mapyrghaft,
Mdb y bytten, &c. Ar^eth rhy ar-
verol, ym mhlkh morwyr Lhy-
da\l.
a; [ er Ch ] M very rarely chang'd
ir/to B.
W. A:uiu, Ir. Biheav; As ;euiu lei-
drin, Bihcavnach.
W. lur^c, A Roe- Buck ; Ir Earb &
Fearb6g.
X, chang'd into K. [ C. "! or G.
W. Bua:, a He-Goat , Corn. Bvk
W. Ymx, a Boat; Corn Kok. '
VV. [N.] A^uvsijen , A Bladder ;
Cor. G<zigan.
\V [ N.] ;ii;uare, Play or Sport; Cor.
Guare.
\V Kra^;, DwarfiJI} ; Arm. Krak .
KraA:-huyadcn , Arm. Krakuat,
A teal.
W.iiax,AHook; Ir.Bakan.
W.Sy;i,Dr;r;tIr.Sik.
W.SiJ^, A Plow-Share; Ir. Soc
W. Sctx, Love; -j- Ir. Scark
W. Myny^;, Frequent ; Ir. Minik
W.Kilx,L>me; Ir.Kailk, Chali.
W. Mar;e, A Horfe ; h .Mark.
W. Mo;eyn, A Hog; Ir. Muk, &
Dim. Mukin.
W. Lhe>:,
2<$
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs.XX. Change Of The Obs. XX. Ch a nge Of The
Palatal Letters K.
[«/. C. or Q.] G. X. [or Ch.] H.
W. Vatx, A broad flat Stone ; Ir.
Leak.
N. W. xm\cn, A Beetle; Ir.Kuil:
KCiil dhuv ydyu ;*;uilen dhy.
N. W. AiUithig , Left-handed, &CC-
Ir.KiziX.
N. >V.;t:uth, A Blaft-, Ir. Gaoth,
m»d.
N.W.;>;uerthin, To Laugh; Ir.
Gaire.
W.Ba;K, A Hook; Ir. Bag.
W. Ba;e and ?,yxin. Little; Ir.
Beag.
\>^.Y.\oX^A Belli Ir. Klog.
Germ.Frohch, chearfuU ; Belg-
Vrolikk.
Gctm.'LQrA, A Lark; Belg.Lce-
werk.
Germ. Bauch, A Belly; B. Buick.
Ger. Hoch, High ; Belg. Hooghe.
Vid. yoj'. De literaritm permuta-
tione.
Inibrip. Antiq.] D. M- Magnia
Tychc tecit iibi & Karis iuis T.
Magoio Eutycho & Q_Tilio Fi-
guliano bene merentibus. Fabr. p.
1+.N.61.
D . M . S
Q^ Sosio. Heliodoro
FU.IO. DVLCISSIMO
KARISSIMOeUTE
Ac. PlISSIMO. iM
Fanti. Rarissi
Mo. Q^V. A. VL M. IL
Fecervnt. b. m
SosiA. Proba. Et
EvsEBivs. Parentes
Ib.ayi. 37.
Hillariae Glimitillae Flaminicae
Sex. Attius Myrojics \_ini"\ Aug.
Co?i')ugi Kariflimae quae 'vixit Me-
cum ex firginitate annos xxyiv.Mes.
II. D. XI. iir Sibi vivus fecit ^fub
afciadedicavit. Rein, bync Iss.p.
378-N.?9-
X Chang a into r .
W. [N.J xuexed. The Sixth; Cor.
Hiieftas.
Gr. jjAoos. Lat. Flos.
Gr. X^'i^e/i, Lat Flora.
Gr. x<»«- [ & .^ol. ;K<i'" 1 1 Lat. Fo-
"JO &c Foveoy to Dig; whence
Fovea, a Cave.
Gr. ^t"^''' Lat. Fel.
Gr. z'^'i' Lat. Fmis.
Gy.x^'"i' Futuf, TphenceFuulis.
X chang'd into H.
The Armoric Britans have been
more retentive of their Ancient Pro-
nunciation than thofe of Cornwal
a7!d South-Wales : for the Modern
Cornidi ufe no X or Ch at all, tho'
they did, not long fince, as appears
by their mss The defeEl they C07ifiant-
ly fupply Tvith an H in atty part of a
■word; but in South-Wales tts only
chang'd to h, w the Beginning.
W.SyA;ed, Thirji; Corn. Zehaz.
W.Marxnad, A Market; Corn.
Marhaz.
W. Bazac, Hooks; Corn. Bahau.
W.Merz, A Daughter; Corn.
Merh.
W. Keirz, Oats ; Corn Kcrh.
N.W. i-;KUeg,5jpfe^i Corn. Hueg.
Palatal Letters K
[<j/.C. «rQ.]G.;K. [erCh.]H.
N. W. & Arm. A;ueru , Bitter -,
Cor. Huero. andfo in all-words,
■without exception.
N. W. Aiuaer, A Sifter ; Arm. xo-
ar; S. W. Under.
N.W. jiUant, Defire , Appetite;
Arm. ;t;oant. S. W. Huant.
N. W. A;uare, To Play ; Arm, xo-
ari. S. W. Huare, &c.
Gr. x«"' Lat. Wo.
G r js xf^M , Lat . Humi .
Gr. ;uai«3tAi;, Lat. Hmnilis.
Gr. ;(;"'?• fLat. Hir.
Gr. x^e,®'' Lat. Hara.
Gr. x^fvin> Lat. Hiems
X chang'd into S, or Sh.
W. yu;j, Up, Above; Ir. Os & Ois:
as Os cean , above ; Oisbreag ,
Hyperbole ; Oifereideav , Super-
ftition ; Oiflgrivean , Superfcri-
ption, &c
W . YAicl, High; Ir. uafal j Koble.
W. Dc;ttre, A Beginning ; Ir. Tus
& Toia;t.
W. A;uant, Defire ; Ir. Saint, Cove-
tuoufnej's.
W. ;!;uedel A Tale ; Ir. Sceal Sax.
Spel.
W. ;KUc;eedh, The Sixth; Ir. Sei-
feadh.
V^ . XMf:i\iy Bitter ; Ir. Searv.
\^ .X^thzd, A Blaft i Jr.Seideadh.
W. A;uacr, A Sifter ; Ir. Siur.
The Armoric Britans Pronounce
ch and g as (li fometimes , {as in
the folloiving Bxamples) in Imita-
tion of the French ; tho' this jeems
but a late Corruption.
W.Bay;t;, A Burden; Arm. Bas.
W. Ba;(i, A Hook ; Arm Bis : Bis
Berzher , a Shepheards Crook;
W. Lhog, Hire; Arm. Lualh:
Mar a; luafli , a Hackney-Horfe .
Gr."S.yx'i' Lu. Enfts.
Gr. x"^"!^' Lat. Seta.
Gr.;e«eA4. Lat. SHex.
Ir. Acht, But ; Lat. Aft.
W. Kry^;, Curld, Lat Criftus.
Span. BaAia, Loweft; Fr. Bas, Low ;
W. Shallo-m.
Ch chang'd into T aiid Th.
Gr. MiX" , Lat. Muftum. Seal, in
Varr. p. ro\.-
Gr. "Oix"^, Lat Hortus ? Voff.
Gr. N«;ii«, Lat. Nato. Id.
Gr. Tarent. "Oe,'tx^i for ip'^^f ; '(«''■>'-
;t^. Sicul. 'wiA^Jh Lat. Ct/?/:'« , "Wf-
^.^», Carthago.
Ch cAdiz/gV /»/» U Conf.
Gr. Bgjsjiu;, Lat. Brcvis.
Gr. M«A«j^, Lat. Malva.
The Irilli Language agrees -with
the Southern Britidi a72d Cornifli,
in that they begin no word Primarily
■with Xy and thofe ■which begin -with it
in the Armoric and Northern
Weldi, 7iever vary their Initial.
H.
VofTms a7id Menage have given
Fjcamples of the Changes of this
Utter into F. G. P- S. Th. a7id
V Confo7ia7it : to which might be
here added that the hiitijlH in the
Britifh, is ge7ieraUy F or S in the
1 Irifli : but .becaufe H « «ever the
Obs. XXI. Change Of ThE
Lingual Letters T. D-
Th. Dh. S. Z.
Firft Initial ofa7iy word in the Irifli,
and is allways the Second offuch as
begin with F or S. I choofe rather to
fuppofe fiich words better preferv'd by
the Northern Extraprovi7icial Bri-
tans, and fo ret am' d in the Irifh,
than by us ; notwithfta7idi72g that we
agi-ce herein with the Greeks, and
they with the Romans. Savail (for
Example) which ftg7iifies in the Iri/h,
Like, Equal, ^c. is fometimes ha-
vail j as, a havail. His Peer or E-
quaJ. So that we fee they agree ;;/
the Fir^ ( or Primary ) Initial:, with
the Latin j and in the Second, with
the Greek '0^yA« . and our f W.
Hivahand at the fame fme that the
later words are deriv'd from the
former. So Sean, Old ; Do heanoili,
thy Old Age; Sarruyia , Injury,
Opprejfion; Do harruidh fe, He
Wro7igd or hijur'd ; Faga, to leave ;
Do hag fe, He left. Fait;i;ios, Fear,
Hazard; Gan haitAiios, Safely. Feal,
Treachery ; Ni healfa le ort ; He
will 7iot betray thee, &c.
HI chang'd i}ito L.
Engl. Hlynn, ^i.w«, ie. A Lake
infome parts of the North.
t Engl. Hlip, A Leap; Hlaford ,
A Lord.
Hlidanford, Lidford.
Thti Hi of the O/^EngliflKiW
Germans, was probably the fa7ne
with our VVelfh Lh | or LI ] as their
Hr. could be 710 other tha7t our Rh.
Such words as begin with H in the
Wclfli, Cornifli and Armoric, ne-
ver cha7ige their Initial.
OBSERVAT. XXL
Change Of The Ling ual
Letters T. D. Th.Dh. S. Z.
T chang'd into B.
An aGr. b«t1«, Lzt.Balbus ? Vofs.
Gr.AiTgjSj Lat.Z./^rrf.
Gr. Ti{)jT{o>, Lat. Terebra.
Gr AsjTif, Mo\. Bffsrijj Lat. Ver-
ber.
Gr. Te^trlis, Lat. Tribus.
Lat Sputarej Span. Efciibir.
T a7id Th chang'd into C or K.
W. Taran, Thu7ider -, Arm.Kyryn.
\V. Tail, Muck. Dung; Ir. Kcal-
lair. q.
Lat. Pofliea, Ital. Pofcia. Men.
Lat. Bcftia, Ital. Biftia. Id.
Lat. Anguftia, Ital. Angofcia.
Lat. Turma, Ital. Ciurma.
Lat. Infantulus, Ital. FanciuUo.
Lat Mutilate, Span. Mochar.
Lat. Pulte, Span Pucka.
Lat. Mukus, Span. Mucho.
Lat. Foetus, Foetundus ; Fcecundus.
Lat. Iratus , Iratundus ; Iracundus.
Gr.'on, Dor. "oi(5'. ; & nin., -musn
IcWiTl, U?i\6t(0L ; Tin, TVtfjfi.
ISS^Antiq. ] — D D D. C^ Frincipes
N . Valentinian Vaiens &z Grati-
anus Semp. Augg- Filumenum in
omni aclhetico certamine ab ori-
ente ad mcidente ufque vidorem
pammacho luBapamrati ceftibufq.
?
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
27
ObsXXI. Change Of The
Lingual Letters T. D.
Th. Dh.S.Z.
U cfl, Fycme Loc/ttiouc Statuae
in aclecarum curi.i aetemitatis
gloria digjium ejfc jiidicarunt quod
omnes xtflici gratariter acceperaut
Snt fartter fimulq PR. ivgetiti
faborefrofecHtus eft. Fabr. p loo
— Eadem MarcelUna Collegia^ SS.
dcdit donavitque HS L. M. N ho-
mimbtu n". lx. fuh hac condicio-
one ut ne f lures adlegantur quam
t/umerut SS.&c. lb. p 71^.445.
— Port /cum cum appar^forioi^ <^0"'-
fit urn ajblo {ecuu Jiia fecerunt <^
in perpetuum \T . Id lua. die 71a-
tale Sat/itii epulantib. kic p'^gt-
uis anvuos J^CXXV- dari juffi-
rutit ed condicione ut Nort. luji.
pagM.i luftrent 1^ feqq. diehus ex
conjiietudniefud caevetit, 8cc. lb.
T or Th changd into D.
W. Tiaeth, Tl-e Sea-Shoar at Ebb
or Low Water ; Corn. Drcjth.
W. Yfgythan, A Ring Dove, q d.
Ys k\ dhon ; Arm Kiydon.
W.Nyth, ANefti Ir.Nead.
W.Taly, To Pay; Ir. Diol.
W.Truy, By or through i Ir. Dar.
W.Tywys [Sing. Tuyfcn] An
Ear of Corn. Ir. Deus.
W. Teg, Pair; Ir. Deagh 'in Com-
pound words j unlefs tkis laft may
be from our Da, Good ; luhich the
1 nfll Aiiciently us'd, [tko' it he now
ObJ'olcte.) and writ fomtimes Da,
andfimtimes Dagh ; for in an Old
Irifll Manufcript Vocabulary, I
findfx^h >. e. mairh
Germ.Tieft:BeIg.£)/>p.F.ng Deep.
Germ. Trctten, Belg. Treden, Eng
To Tread.
Ger.Thier, An Animal, Belg Dier.
fEngl. Blctfian & Bledfiani To
hlefs.
Lat. Intyba, Fr. Endive.
Lac. Cubitus, Fr. Coude.
Lat Capitolium , Ital. Compidoglio.
Lac. P.uronus, Ital. Padrone.
Lac Potcftas, Ital. Podefta.
Lat. Nutrire, Ital Nudrire.
Lat. Catena, Span. Cadena.
Lat Amatiis, Span Amado.
Lat Vitis [ Viticula J ViJija.
Gr. b«t;. , Lac. Vadum, "Am;,
JEdes, &<:.
ISS Antiq 1 L. Valerius papiahunc
locum Monu rcliquid L. Val. Hie-
roni heredtfuo, &ic. Fab. 1^8- I-
— Vixi cum eo aunos xxv. Nihil do-
lui nifl quod me reliquid. lb. p
175: N. 160.
— Ki-ce fponfalia nive convivia pub-
lica pofiea in eum diem eo<]ue die
qui dies erit A D. Villi. K
Martias fient concipiantur indi-
canturi-e jtrve qui ludi Scenici Cir.
cevfefve eo die fiant jpeclenturi-e
titique eo die quodaniiis pubtice
Manibus ejus per Magiftratus eof-
ve qui Fifis jure dicmido frae
trtnit, &CC. Reinef. p 4.7a.
T chajfg'd into G.
W. Taer, bnportunate ; Ir. Gcr,
Sharp.
O B s. XXI C H A N G i: O !•■ T H [■;
Lingual Letters T. D.
Th. Dh. S Z.
W. Torri, To Cut ; Ir. Gcarra.
'^. 'I ld,A Father i Ir.Giid : f Sc-
anghaid & Gaid nior, a Grand-
father.
W. Trum,Ir. Trom Heavy-., Lac.
Gravis, which according to our Old
Orthography , would be written
Gramis. The Greek '^•'(ui alfo ,
whether foever of them is the heft
prejerv'd, agrees herewith
Gr. 'isi^i. 'i<r}iui. \'oll! &: Men. ex
Uclych.
Gr. 'I't":;. Lac. Ruga.
Lat. \'crto & Vcrgo.
T changd into P.
W.Tulh [or TuU J Scot. Toll, A
Hold Ir. Poll.
Lat. Extiuguo. Ital. Spcngo ; & Ex-
tindus, SpentOi Men.
Gr. Xm*!,!, gc .^Ol. 2OTc;ti,- , Lat
Spica.
Gr.Sro'Jioi. Crct. Xmptcv ; undc Lac.
Spatium.
Gr. X»4;, ;r;ca7i{; CorpUS.
JEo\. Tallin pro Teen;, Pavo.
Hollis, Signified Anciently a ftran-
ger, whence Holpes
T changd i?tto S or 7j.
T in Wcllli words is frequently
chang'd into Sor'Z., in the CoTQUh,
■/^ecially when L or N are placed
before T : As we fjid by the fol-
lowing Examples.
W. Kynta, The Firft; Corn Kenfa.
W-Kanc, An Hundred ; Cor.Kanz
W. Guync, The W'/?;^; Cor.Guins.
W. Sant, A Saint ; Corn. Sanz.
W. Dane, A Tooth ; Com. Denz.
\V. yskyvantj.r/te Lungs; Corn.
Skephans.
W. Ij;einc \^Vulg. igen] Twenty ;
Corn. Igans.
W.Arrianc \_v. Arrian] Silver;
Arhans.
W. [N. ] Molhc, A Weather;
Corn. Mowlz.
W.Guelhc, Straw; Corn. Guelz.
W. Alht, A Cliff; Corn. Als.
W. Barkic, A Kite ; Corn. Bargez
Gr. Nscv-nx, Lac. Naufia.
Gr. 'Vmn, Lac. Rcfina.
Gr. 'Pax'iW. TOs i/«; L. Rhapfodia.
Gr. T-ifi, Lac. Servo.
Gr."A:>'.T®'. Lac IJrfus.
Lac Procapis/rora Caput ; Rufleus
& Roflus/;ow Rutilusj Sonus
from Tonus and Tenfus for
Tcntus,&c. Vojf.
D chavg'd into B.
W. Davan, A Drop ; Arm. Banna,
C. Badna.
Lat. Laude, Germ. Lob.
LatRaderc, Raducrum ; Yi.Rabot
Lat.Funda, Ital. Fromba , whence
FromboU.
Lac DueJlum, Bellum. Cic. Orat
Quinc L. 1 C.+.
AUf oi, iEol. B«A:f«i.
E.Jvimf, iEol Ei«ff»}.
iitXutf, J£.o\. iiUd^.
A-irrlii, Mo\. B-Jxlv;.
'ohxti, Mo\. 'OcoAif.
KA«Va, /Eol. KAx^i Lac.C^i"».
Gx
Obs. XXI. Chance Of Thb
Lingual Letters T D
Th. Dh. S. Z.
A<rTv/i. JEol E({7»{; unde L. Ver-
ber. Silm.Plin. Exerc p. 87.
Au^i.i;, Boeot. BaipUif.
Gr. Ai;, Lat. Bis.
Gr. AiTKj, Lat Bipes.
Cr.^K yEol. £.;,, undo. SibUla.
Salm.
r Lac. Duonus, Bonus.
Into C.
Gr. if-ifht, Lac. Cecrops.
Gr. 'iJW.;,, Lac Jucundus.
Lac. Foedalcs olim qui poftea Foc-
cidles. Serv. ad JEneid. i, LXVI.
Into X..
W. Diod, Drink ; Ir, Dio;;.
Into Dh.
W. Buyd, Meat ; Ir. Biadh.
VV. Troed, A Foot; Ir. Troidh.
W.Kynnyd, Fnjjf/i Ir. Konnadh.
Into G.
W. Draenog, A Hedge hog; Ir.
Granedg.
Lac. Diurnus, Ital. Giorno.
Lat.Hodic, \i2.[.Oggi.
Lac Modius, leal. Moggio.
Lac Radius, Ital. Raggio.
Lat. Dama, Span. Gama.
Lat. Delphin, Span. Golfin.
Into J Confonant.
D and Dh in Weifli, is frequent-
ly chajigd into J Confonant by the
Cornilh ; As, W. Diurnod, a Day;
Corn.Jurna. IVhereof fee Examples
under Zh. inferted after D. p. lo.
col. 2. For I Confojiant , as Pro-
nounc'd by the Cornifh, being a com-
pound Somid, I have chofen to make
ufeofQlhfor it.
Into L.
Lat. Vidiana, A River of Brccagn
in F'rance, ViUaine. Men.
Lac Cicada, Ital. (according to fame)
Cigala. Id.
Lat Odor, Ital. Olore.
Lat. Cauda, Span. Cola.
Lat. Gades, Span. Calls.
t Lac. Adlabor , Allabor ; Adlido,
Allido; Adloquor, AUoquor.
Gr. A«xi«, Lac. Lolium,S<.c. Vid.
VoJf. De Ljterarum permutatione.
Into M.
Admoneo, Ammoneo Id. Ammit-
Co in old Mss. for Admicco ; and
Ammoveoyir Admoveo. Sipont.
hito N.
Lac. Perdice, leal Pernice. Men.
Lac Tendicur &Tennicur. Donat
in Phorm. Tercnc Non rcte
accipitri tennitur, neque Milvio
So Adnitrr, Amtitor ; Adnume-
ro, Annumero, &c.
Into P.
This is alfo obvious in Cofpoft-
tions : As, Adparco, Appareo ; Ad-
paratus, Apparatus ; Adpcllo, Ap
pello; Adpono, Appono,Scc.
Into R.
t \V Melicdydh & Metierydhi A
Lark. Vid p. II. col. i. M.
t Lat. Medula , [a modulando]
Merula.
t Lac. Media dies, [Medidics] Me-
ridies. And fo m the Armoric ,
Kres deidh, ie. Mid-<lay, /or
th*
2g
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Ocs. XXI. Change Of The
Lingual Letters T. D.
Th. Dh.S. Z.
the South; Germ. Miccag, &
Belg. Middach.
Gr. K4iJi»>. Lat. Coriiint.
Gr. AiTif;, M7nh>, ; Lat. Lopus, orn-
So from Adcelso, yircefo ; fro>n
Adrepo, Arrepo ; from Adrideo,
Arrideo ; Adrodo, arrodo ; Ad-
vorlum t & Arnjorjum , &C.
Ijito Sor Z.
S or Z if generally us' d for D by
//leBritans o/Cornwall and France.
as appears by thefoUoTcing Examples.
W-Kynnyd,F"^<"''i Corn-Kinnis.
W- Kavod, A Shower ; C Kuas.
W. Tavod, A Tongue ; Corn. Ta-
vaz.
W.Ket;id, Hemlock i C Kegaz.
W.RhCiyd, ^W??; CRuz..
W .?y(god,F>Jh ; C.?y(g!iz.
W . Davad, A Sheep j Cor. Davaz,.
W.Had, Seed; Corn. Haz.
W. Haid, A Swarm i Cor. Hez.
W.Troed, A Foot; Ir. Truz.
W.Efj;id, A Shoo; Corn. Ezjiz.
W. yd*^, corn ; Corn. iz.
W.Lhygad, An Eye; C Lagaz.
\V . Drindod, Trinity ; Corn. Drin-
daz.
WGuaclod, A Bottom; Corn
Golaz.
W. Mordhuyd, A Thigh; Corn.
Morraz
W. Ewinedh, Nails ; C. Winaz.
W. Klevyd, A Difeafe; Corn.
Klevaz
W. Blaud, Meal ; Corn. Blez
\V. Kaled. Hard; Corn. Kaliilj.
W. Dilhad, cloaths ; C. DiUaz.
W. Anwyd, Cold; Corn. AnncZ-
W. Bedu, Birch; Arm. Bezo.
W. Eidion, An Ox; Arm. Ezhan.
W.[N.] Lheden, A Flounder;
Arm. Lizet.
W . Sidm, Silk ; Arm.Seis.
W . Mdved, yehet ; Arm. Vulus.
Infer. Ant.q. 1 Ita Levis Incvm-
BAT Terra Denvncio Tibi
Vel ASSINTQviETi CiNERi-
Bvs Tvis
RoGO Ne SepvlcriVmbjus Vio-
LARE AVDEAS.
Fabr. p. 183 181.
n«<iKov, Pu/io ; 'Ptht, Rofa ; ^ei>cwfM,
Siguu?// ; Aflideo, Alilgno, AfTi-
mulo, For Adftdeo. &cc. Ardco,
^rfus ; Mordeo, Alorfus ; Cado,
Cafus ; Occafus, OccaJIo; Cudo,
Cufits, &c
Gluidquid Syllabanoflrie in B Ute-
ram (^ D imiituntur ade'o ajpere
ut plerique ?ion AritiquiJJlmorum
quidemjed tamen veterum, moUire
tentaverint ; non foliim afverfa
pro adverfa dicendo fed in prapo-
fitione B abfonam <^ ipfam S Svb-
jiciendo. Cjuintil xii. 10.
D chafig'd into T.
W- Diliu, A Flottd; Arm. Tol.
If. Tuil.
W- Tad. A Father; Arm. T'lt.
W.Klyued, To Hear; Arm. Kle-
vet.
W. Kaled, Hard; Arm. Kalct.
t W. Mad, Good: Arm. Mat.
W. PcAjod, Sin ; Arm. PcAjet.
Obs.XXI. Change Of The
Lingual Letters T. D.
Th. Dh S. Z.
W.ydyu, Is; Ir. Ata.
W. Deuis, choice; Ir. Toa.
V^ -Dmsdh, An End ; Ir. jTiudh.
See f Tiugh in the Irifll Did.
Infer. Anciq.] The chayige ofD in-
to "Y . is fo eafy, that in Roman
Iss. -we find it very frequent .
Fabr. p. 147. Is. 168- — fiujeti ae-
ternae Evtychiani Fili dulcijjimi
pientijfimi (^ prudentilfimi ReVG-
rentiOimique vergini qui vixit
Annis XJ^U. M. II. D. HI Ro-
matius pater ponendum citravit ^
fub Afcia dedicavit.
Fraecedere 'voluifli fandijjima cojux
Ut we relinqueres in lacrimis.
Si efl aliquic in bifernas partes bene
Ego autem fine te vitam fordidam
exigo
Eftofelix dr- ibi dulcijjtma Thalaffia
Educatrix C V. <^ mihi in connuvio
per annos XXXX
Papirius Vitalis Arte Piiicrid Ma-
ritus ejus
Feminae incomparahili fecit ftbi ZT
fuis. lb. p. 25; J 6ia.
— Interim apuC me multae proba-
tio7ies, 5cc.
— Illut Servabitur Fontanis quod
obtinuerunt aput fuos ]udkes,i^c.
lb. 278 & 179- N. 170, 171.
D M
T. Aelivs. Crispin
Vs. AvG. Lib. ATIVTQ R
A Rationidvs. Qv_i
VixiT Annos XXlI.
IB p. 3+6. N. 3.
— Tefiis quoqiie Urbis nofirae & to-
tius Italiae aeternitati proj^exe-
rtt, quibus ipfe non foliim praeceplo
augufliljimo fee etiam exfemplofuo
prodejfet, &c. Rcinef 477. XI.
D chang'd into Th.
The Irilh have not only fo ckang'd
a great maiiy Britifll -words : but have
alfo in a manner annihilatedthe Pro-
nunciation, for tho in the following
Examples they write th , yet they
Pronou7ice but the h , and fometimes
not that.
W. Rhedyn [Dim. Rhedyna;t;]
Fern ; Ir. Raithnea/i.
W.Rhedegog, Running; Ir. Rc-
atha.
W. Lhydu, Ajljes ; Ir. Luaith.
W. Lhed, [i» Compound words ^
Half; Ir. Leath , Lhed-ynvyd ,
Leath-amadanax.
W . Aduyn • Mia aduvn, I Know ;
Ir. Aithne, Knowledge.
W.Edivciru;*;, Repentafice; ir. Ai-
thresA:.
W. Dadfgriven, ATranfiript ; Ir.
Aithfgrivadh.
W.Rhod, A meel, Ir. Roth.
W. Kaled, Hard; t Ir. Kaladh.
W . [ S. ] Kerdin, A e^cken-tree ..
Ir. Kyrthin.
W. Kader, A Fort; [ Dav. Did.
Br. ] Ir. Kathair, A City.
W. Y.7idiCV, A Chair i Ir Kathaoir.
W. Kad, A Battle ; Ir. Kath.
W-Kv/od, A Shower; Ir.Keatha.
W.Peduar,fo«rj Ir.Keathair.
W. Lhflyd, Gray j Ir. Liath.
Obs.XXI. Change Of The
Lingual Letters T.D.
Th. Dh. S. Z.
W.Bedu, B;Vf/7; Ir. Beithe.
W. Kiuyd, A Hurdle; Ir. Kleath.
\VMs.l6d, Praifc, Fame; Ir. Cloth
W. Didrev, A Defert, an Her?m-
tage^Scc. Ir. Dithrav.
D cha7ig'd into V Confbnant.
W.Kydyn, A Lock; Ir. Kiav.
W. Kiuyd [ut fupra] Ir.ls.lia/,
A Basket.
Lat.AdulcerOjItal. Avoltero. Men.
Ital. Chiodo&Chiova, A Nail.
Gr. k^«'Aj, ^ol. kXcHic, L cluva.
Lat. Fodio, Fovea.
Verbs and Subflantives that Pri-
marily begin with D in the Welfh,
have three Initials, D. Dh. «WN.
I nit. I. Daiar, G^okW; D61,
a Meadow ; Davad, a Sheep.
I nit. II. Idhaiar, His Ground;
I dhol , His Meadow ; I dhavad,
His Sheep.
I N I T. III. yn Naiar,iM[y Ground,
&CC. So Dysky, Teaching; lu Dhy-
sky, to Teach Him ; In nysky, to
Teach Me.
Th chang'd into X or xd.
W. Tyluyth, AHouJl^old ; Ir.Tea-
alla;Kd!
W. Lhuyth, A Tribe or Family;
Ir SlioA;d.
fW. Blith, Milk; whence Byu^;
vlith, a Milch Cow ; Ir.Bo vlio;'id.
\^ .T^yih, Ajourtiey i Ir.TeaA;d.
Gr. "0{»5«s, Sic. & Tarent. 'o?w;^t;.
Afr. Carthada \ i. e. Nova Civitas
Carthage'] Sicul. Kfl(f;j«Ai & al.
Gr. K«{;^r<^V Id.
Th chang'd into D.
W.Saeth, An Arrow; Ir. Saiead.
Gr. 'A?«;> Lat Ador.
Gr. ©i«. Lat. Deus.
Gr. ©«<f««f, Lat. Dumus.
Gr. n,5b, Lat. Fido.
Gx-'Bitht, Lat. Fundum.
Gr.rfl^'w, Dor. ?^>'«. Lat. Gau-
deo.
Gr."E»5". Lat. Ivde.
Gr. Mirjw, Lat. Merda.
Gr. "of>t. Lat. Ordo.
Gr. nif?«, Lat. Perdo. Id.
© Cer Th j chang'd into F.
In the Eolick Dialed (which the
Latin chiefly follow d) Th was fre-
quently chang'd into F.
©iaS», JE.o\. ^rixh, t Lat. Fello, To
Suck. Non.
©■if. &o\. 'b'ii, Lat. Fera.
Qi^u, yEol. '^if, Ferveo.
Bitfii, JEo\. ^''ifii. Fiber.
Gr. ©"gje, \jax..Foris.
Gr. Qii^t*, Lat. For as.
&<j>i^ii, JE,o\.<i>ii>-Mc, FoUis.
&t(f<s(,Mo\. 'i'tfffii, t Lat Formus.
i. e. Calidus.
evfiiu, /Eol. 4>uf*iZ ; Fumo.
©•{•«, K.o\. Osfdj ; Furor.
& (or Th ) chang'd into H.
W. Maurth, Mars; Corn. Merh :
Dydh'Maurth, Tuefday; Corn.
De {_or Dedh] Merh, & Mis
Maurth , the month of March ;
Corn. MIz Merh.
WGuarthav, The top or fummit
of any thing; Corn. Guarhaz.
W. Forth,
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
n
Obs.XXI. Change Of The Obs.XXI. Change Of The
Li NGUAL Letters T. D.
Th. Dh. S. Z.
W.VoTth, A Have>i; Corn. Porh
&For.
\V .AJUcrthin, Laughter i Corn Hu-
erhin.
W. Torth, A Logfi Corn. Torh.
Th chang'd htto S orlj.
The Armoric Britans ahout Mor-
laix and S. Paul's dc Leon , Pro-
nounce the 7. (irhich is elfewhere
their Dh avd Th j as S or 'L in
Engiifli- as in the following Ex-
amples.
WGulkh, Dfip; Arm Glis.
W CiUcnith, IVheat ; Arm. Guinis.
W. Tracth, The Sea Shoar expos' d
at Ebb; Arm. Trcas.
W. Nvth, A Nefti Arm. Neis.
W. Kath, A Cat i Arm. Kas.
W.Teth, A Cows Teat ; Arm.Tcs.
W. [S. ] Lhythi, Flutes or Floiin-
ders. Arm. Lizct.
W. Guythen, AVem, Arm. Gui-
zien.
W.Trothe, A ThreJIiold i Arm.
Trevzu
Corn.Harthy,rflB<jr,tj Arm.Ars.
Corn. Brcthal, A Mackrel; Arm.
Brezel.
Graci Veteres 'videiittir olim O ore
bUjo extulijfe, atqiie in tantum eli-
quajfe ut potiUs fonarent S quam
imde quoque JEolihus , qui receptx
Fronunciationi fcribentes, inftfiebant,
nuf<m di(ft funt qui aliis Ux^Jtii. Si-
i«< quoque (^ ©i>a/ iifdem funt quos
Chinas hodie pronunciatit Vofl. V.
Salmas. dc Hclleniftka. p- 367.
Th is never the Firft Initial of
any iford in the Britidlj^n^ theThird
from Ttords that I'rimarily begin
vith T. <MjI thavod, Her Tongue ;
I thai, Her Forehead; 6cc. From
Tavoii a7id Tal.
Dh chang'd'into D.
W. Medhal , Soft ; Corn. Medal.
W Byfledh, Fingers ; Arm Bizied
But this is fo eafy an alteration
•ds ' ~
Dh chang'd into Gh
that it neei
not mucK Exempli-
Dh andQ^ are us'd indijferently
by the Irifli ; for they write A5-
hai&h [The Face'l or Afcha)j;h, &c.
The reafon wkereofwas their fiftning
their Frouu7!ciationfo far, as that it
became a Doubt at length whether of
them (hoiild be made ufe of
Dh chang'd into Th.
W. Maidh, It^ey ; Ir. Meith.
WJvIadhe, To Forgive ; Jr. Maith,
Forgive thou, &c. But the Diffe-
rence here isfofmall, that tko' both
founds are common in our Modern
Englifh, as in the words Thine,
Thin, &c. Tet a DtfinHion in
vriting, fuck as that of^ and \>
formerly us'd, has been thought
unneceffary.
Dh chang'd into S or Z.
W. Guinonedh,Tr«(/i5ii Arm-Gui-
riones.
W. Fjdh, Faith; Arm. Feiz.
W. Trigaredhj Mercy; Arm. Tri-
ugires.
W. DHh^ADay; Arm. Deiz.
LiNGt/At, Letters TD
Th. Dh. S. Z.
VV. Hidhigl, Soot ; Arm. Eyzil.
VV. Muynglaudh, A Mh:e ; Arm.
Meiiglys.
\V. Guydhcn, ATree \ Arm. G','-
czcn.
VV.Gureidhin, ^fioe/,- Ar. Grif-
fien.
W.Rhvdh,Rf^.Vi«.; Arm. Ry^s;
Red '
VV. Medhu, Drunken; Ar. Mezii;
Ir. MeiiseaA;.
W. Guadh, A Mole ; Arm. Cos.
W. Guydh, A Goofe; Ar. Goas.
W. Hurdh, A Ram; Arm. Urz.
VV. Blaidh , A Jl'olf; Arm. Bleis.
\V.ioUdhug,The Neck; Ar. Guzuk.
W .yl'guydh,A shoulder ; Ar.SkiJas.
VV.Mordhuyd, A Thigh; Arm.
Morzet.
W.Bydhar, Deaf; Ar. Buzar.
VV. Beynydhiol, Daily; Ar. Bem-
dizheg.
VV. 1. S. J Alhucdh, A Key ; Arm.
Ala;Kys.
Corn. Idhen, A Bird; Arm. F.zn.
W. Guedh, A Meen ; the Look or
Ajpe^i. Ir. Gnuys. Q.
W.Trydydh,r,6er^;Wi Ir. Treas.
Dh or Th chang'd into V Conf.
Ir. Kne^dh, A JVound; W. Kluyv.
VV. Guadh, ^ Mole; Scot Fav.
VV.Fiaidh, 17^/7; Ir. Fiav.
VV. Guinuydhcn, A yine ; Ir. Fi-
ncaviiin.
VV. Guraidh, Roots; Ir. Freav.
VV. Giineytbyd, To l)oe; Ir. Gni-
vadli.
VV. yr oedh e , He was; Ir. Do
raiv fc.
Dh is never the Primary Initial
ofanywordintheBtiui\\j but the
Second of words that Primarily be-
gin with D. As Derwen, an Oak ;
y dheruen, the Oak, &c.
S chang'd into C.
Lat. Verfellum, Fr. Berceau. Men.
Lat Sorba, Fr. Ctfrwf. Id.
Lac. Sicilia, Ital. Cicilia.
L. Vifitarc, Ital. yicitare.
L. Fafcis \_Fafcinus'] hd.Facchino.
L. Cafcus, Ital. Cacio.
L. Sera [Seraculum] Sp.Cerrojo.
W.Morl'us, Span Al-mueno.
Gr. Si", Lat. Con & Cum. '
Gr. ngjwjje, Porca. Voff
S chang'd into Z-
Fr. Eflranger, VV . Eltron ^ Ir. Eax,-
drannax,.
VV. rs. ymaes, Ox/i Ir. Ama;^.
Fr. [ & W. ] Bas, Law ; Sp. Baxa.
Lat. Aft i Ir. Axd.
S chang'd into D.
L. Acris, Acredula.
L. Pecus, Pecudis ; Laus , Laudo ;
Fraus, Fraudo, &c.
Claudius ohm Claufus nam Ap-
pius Claudius Sabinus qui Sexto pofl
Reges exaffos anno, fe Regillo Sabi-
norum oppido Romam contulit eum
clientibus, apud Sabinos Clauius dice-
batur, Romam verb ut venit Claudus
(^ pojl Claudius diffus efl ; a quo
gens Claudia deftenJit. VofT
H
Obs.XXI. Chanqe Of The
Lingual Letters T. D
Th. Dh, S. Z.
Gr. 'Oth'„, Dor. 'Oifii, j 'I^/xw, 'lifttt;
KutfTfAi,,:, Kut^i/ii'tt, Scc.
Gr. Kfism;, Kfirmh', ; Creptdo.
Gr. MtTiir, Mediiis.
Gr. 2.Tun3i(, Stadium.
S chang'd into V .
I'al.Sino &>'/'«<»; Doifi & Dolfi;
DoUcto ec Dolfero , Dolfono&
Dolfono.
Gr. -v\5.-. I^at Ficus.
Gr. SixaiTO, L. Fkatum ; Ital Fe-
cato, Figadello ; Gall. Foye.
Gr. Xv^>.ihi, Lat Ficedula.
• S chang'd info (i.
Gr Th'u, /Eol TijTOj Tergo.
Gr. B^Misi;, liy Tranjpofitioti Bai>jii;,
Valgus,
S chang'd into H.
The Infli cha7ige the Initial S
into H. As Syal, an Age or Life;
Ar fedh mo h\ail, all my Life tmie,
&C. And (as IS already hmtcd)
it feems therefore mofi likely, that
wheras a great ma?iy words that
haveUfor rZ-Wr initial in the Bt\.
tilh, begin with S ;// the Irilli ; thojc
words have been better prejerSd in
?*^ North of Britain <j;// Ireland,
than by the Provincial Britans of
Wales, Cornv/all and France. /
am veryfenftble I might make ufe of
the Authority of VolTius , and the
Generality of other Learned Cri-
ticks, for deriving their words from
ours, feeing they take it far granted
that fuch Latin words as begin with
S are corrupted from 'the Greek ,
whofe Initials are ajperated VovvcLs ■
but had they had a Notion of theje
changes oflnhah., they would per-
haps have doubted with me, whether
fuch Variation of the Firjl Letter has
not been alfo Anciently the PraHice
of the Greek and other Languages.
Ir. Sailcug, A Willow; W. Helig
Ir. Salan, Salt; \V. Halen.
Ir. Sailte, Salt; [adj.] VV.Halht.
Ir. Saith, A Swarm ; VV. Haid.
Ir. Saith, AThrufl ; VV. Huth.
j- Ir. Sav [ whence Savradh ] Sum-
mer; VV. Hav.
Ir. Savail, Like; VV. Havail.
Ir. S-icoiltea, A cleft; VV. Holht.
Ir. Se,/*; VV. E & corr. ev.
Ir. Seavak , A Hawk ; VV. Hebog.
Ir. Sealv , A Herd or Drove ; VV .
Helva.
Ir. Sealva, Poffejjion ; W. Helu.
Ir. Sealga, Hw»r/»^ i VV Hcla.
Ir. Sealgaire, A Huntfm.m; VV.
Helliur.
Ir. Sean, Old, VV. Hen.
Ir. ScavigaDa.^; , §}ujck. Soon; W.
Hy-skavn, very light.
Ir.Seafg, Sedge or Bur-reed; W.
Hefg.
Ir.Scile, SpUtla; W. fHaliu.
lT.Sc(ii,ASail; VV.Huyl.
h. Si, She; VV.Hi.
Ir.Siar, r.6f ^/,- W .Uixyt^Late.
Ir.Sin, This; W. Hyn.
Ir. Sith, Peace ; W . Hedh & hed-
bu;e.
Ir. Sil, Seed; \ and hence our Silod
/•or>/jtfF#l VV.HiJ.
tlr-
28
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs.XXI. Change Of The
LiNGVAL Letters T. D.
Th. Dh S. Z.
fir. Sir, Long; W. Hir
Ir. Sithlan, A Stramer ; W. Hidil.
Ir.Soinean, Fair Weather; W-
Hinon.
Ir. Suan, Sleep ; W. Hyn.
Ir. Sail C W. Soudul ] Engl. Heel.
Eag\. SeediW.H-id.
A great many fitch Examples in
refiea of the Greek and Latin, may
hefeen in Voflius, De Liter, per-
mutatione inthe Letter H.
Sometimes in the Welfli, the H «
lofl : As, t Ir. Segh, AnOx,^ .
y%; Ir Suas, Above; W. yUA; ;
Silaftar a Flag ; W . Eleftr, 6-c.
Lncojtes, Argivi. Pamphyltt , &
Erctrienfes S eximere Solent atque
al}>iratio?iem ejus loco fufficere; it a
Mim its efi f<i"« ; Msmxi, fimiij. ; n«-
tm Tcaa; 'Bun*, fin'tc; neii<mi, n«i««<,
&c. Voir Vid. Prifc. L. V.
S chang'd into R.
t Engl.Bes, Mod. A Bear.
Germ. [& Belg.] Haafci Engl.
A Hare.
Germ. Eyfen, Engl. Iron.
Bclg.Baflen [fEngl. Barcen] To
Bark.
Lat. Maffilia, Fr. Marfeille.
Lat. Camurus, Ital Camufo.
t Lat. Efit, Where now ;.V.nt.
fLat. Glofia, Gloria.
t Lat. Plufima, Flurima. Feflr.
f Lat. Pignofa , Pignora. Idem.
fLat. Ai^,Ara.
fLat. Afena, Arena.
\ Lat. Cafmen, Carmen.
t Lat FefiEB, Feria.
f Lat.Lafes,I,^?-w. Q^nt. L.i C.4..
t Lat. Aufelii, FufiirPapifii, Vale-
fii , 11^0 -were call'd afterwards
Aurelii, Furii, Papirii, Valerii.
Acus,Acerii; Pecus Fecoris; Pignus,
Pignoris ; JEs, arts, &c.
Sc chang'd into Sh.
t Engl. Sceaftesbyrig, Shaft shery.
t E. Scrobbesbyrig, Shrewsbury.
f E Sceor-ftane, Sheer-ftone.
t E. Sceap-ise , The Ifle ofSheppey.
fEBifceop, ^Bj/^'cp-
t E. Scepaherd, A Shepheard.
fE.Scip, ^5/'/>.
t E. Sco, A Shoo ; ScodyShod.
\E.Sce^\, A Shell.
fE. Scotian, To Shoot; Cildifli,
Childijh; Scin, Shin,&zc.
S changd into T.
Whether in the following Exam-
ples, S is chatig'd into T, or the con-
trary, is left to the Reader ; But be-
caufe the High German Language
has generally the preference as to An-
tiquHy, itsfo here allow' d: tho in re-
gard 'tis manifefi from an Old Vo-
cabulary hi the Cotton Library, that
the Cornifh have chang'd T into
S *. it /}jouldfie?n not unlikely that
the Germans have done fo alfo ;
e^eciaUy when we conftder that our
O/i^Englifh-Saxons caWdnot Water
Waefer, but Waeter ; nor a Foot
Fos, ^fFot,&c.
Germ. Weifs, Belg. Wit; Engl.
White.
• Bib. Cot. Vefpar. A. 14..
+
Obs.XXII. Change Of TheI Obs.XXIL Change Of The
LiQ^uiDs Lh. L. Rh R. N.j Liquids Lh.L. Rh.R. N.
Germ.Waffcr,Belg. & EnglWater.
Ger. Nufs, E. A Nut ; Belg. Note.
G.GrofSjEngl. Grent ; Bc\g Groot:
Groflevatter , a Grand-father ;
Belg. Groot-vader.
G. Geifs,Belg. Gheyte -, EnglGoat.
G. Nifs, B.Nete;E.Nit.
G. Fufs, E. Foot ; B. Voet. G.Was,
E. What; G. Das. Engl. That ;
G. Befler, E. Better ; G.Aufsi
Engl. Out. G. Biisen, Engl. <i
Bit. GBifs, Untill; W. Bit. Lib.
Land.
S chang'd into Z.
W. SlK, A Sack ; Corn. Zali.
W.SyA;, X>?7; Corn. Zah.
\M .S(iz,A Plow-Jhare ; Corn.Zoh.
W. Sant, A Sai?tt, Holy ; C. Zans.
W.Saifneg, Engltfl} ; CZaznak.
W. Saeth, An Arrow; C. Zeath.
W.Saethur, An Archer. C Zethar.
W.Sadurn, Saturn; C.Zadarn.
W . Kafeg, A Mare ; C. Kazak.
W. [ S. 3 Kefser, Hail; C.Kezzar.
W. Ifel, Low ; Corn. Izal.
W.Afen, A Rib; Corn. Azan,
W. Pas, A Cough ; Corn. Paz.
W. Pris, Price; Corn. PriZ.
W. Egluys, A Church; C. Egliz.
W. ysbryd, A Spirit ; C. Speriz.
W. Mis, A Month ; C. Miz.
W. Nos, A Night ; C. Noz.
W. Glas, Gray ; C GlaZ.
W . Lhyfeyin, An Herb ; Arm. Lu-
zauan.
W. Afen, An Afs ; Arm. Azen.
W. Mefen, An Acorn ; Ar.Mezan.
Words that begin with S in the
Britifh, never change their Initial.
See the Changes of the Letter Z
in Voflius's Trad De Literarum
permutatione premis'd to his Ety-
mologicum Latinum.
OBSERVAT. XXIL
Change Of The Liquids
Lh. L.Rh.R.N.
Lh( or as others write ) Lh is pe-
culiar to the Welfllj (for the Spanifl}
LI is profiounc'd but as Li) and differs
from L as much, and in the fame
manner, as the Engl'Jh Th in the
jpor«/r Thought, Thanks, (^(T. from
T. the Britans of Cornwall and
France, aid thofe of Scotland and
Ireland, have (if ever they had it )
loB this Pronunciation ; as partly
appears by the following Examples ,
and it holds in General.
W. Lhygad, An Eye; Arm. &
fCorn. Lagat, Mod. C Lagaz.
W .Lheyan, A Nun ; Arm. Leanes,
f Corn. Laines.
W. Lheidir,y^ r^if/i f & M.Corn.
Lader & Ladar, Arm. Ladhr.
W. Lhe, A Place; Corn. Le ; At.
Ecx.
W. Lhfs & Lhyfeyin , An Herb ;
t Corn. Les ; Ir. Lus ; Mod. C.
Lyzuan ; Arm. Luzauen.
W.Lhiu, Colour; Corn. & Arm.
Liu. fJr.Li.
W. Lhydan , Broad; Corn.Leden,
Arm. Ledan, Ir.Leathan.
W. Lhau, A Hand; fCorn. Lau
& Lof, Ir. Lav, &c.
When L is the Primary Initial,
It IS thus aj^erated in all Welfh
words without exception, and changes
only into the common L : ^.rXhys,
A Court j yn i lys, in his Court :,
Lhyn, a Pool-, Ar lyn , on a
Pool j Lhefter , to Hinder j yn i
lefter, Hindering him, &c.
L chang'd i7tto C-
Fr. Arfenal & Arfenac i An Ar-
mory.
Lat. Lanugo, Ital. Calugine.
Lat. Lip^us, Ital cif^o.
Gr. SxbtbAjJj Scutica.
L changd intoD.
L. Amylum, Ital. Amido.
Lat. Monopolium, Sp. Mofiipodio.
Gr. MvSh.M<ii, Madidtis.
Gr. Mixtrat, Meditari.
Gr.'EAas^oj, iJ«fo«.
Gr. TJiyihif, Rigidus.
fLat. Delico, Dedicoi Vofl. ex
Fefto.
t Lat. Reluvia, Redtivia.
L chatig'd into G.
Lat. Lilium, lulGiglio.
Gr. MUii, Att f«i><j.
Gr.MK>it.„y,Magis. VofiT
L chang'd into I.
Lat. Flamma, Ital. Fiamma.
Lat. Flatus, Ital. Ftato.
Lat. Flaccus, Flaccidusj Ital. Fi-
acco.
Fr. Flanc, Ital. Fianco.
Lat Floccus, Ital. Fiocco.
Lat. Flumcn, Ital. Fiume.
Lat. Planta, Ital. Pianta.
Lat. Placere, Ital. Piacere.
Lat. Plaga, Ital. Piaga; Planeta,
Pianeta ; Platea, Piazza • Planus,
Pia?io; Pleniis, Pieno, Plebe,
Pieve j Pluvia, Piova ; Pluma ,
Piuva, &c.
Equivalent to this Li of the Ita-
lians, is the Initial E\ of the Spa.-
niards ; for Lleno , FuU^ is Pro-
7iounc'd Lieno, and fo in all other
words ^ which may be therefore con-
fidcr'd as Exa?Nples of the fame
change of Pronunciation ; fince the
Alterations of Languages have come
by the Ear and not by the Pen.
Lat. Clamarc j Span. LLamar.
Lat Flamma, Span. LLama.
Lat Pliga, Sp&n. LLaga.
Lat. Planus, Span. LLano.
Lat. Clavis, Span. LLave.
Lat. Ctf/ ligere, Span. LLegar.
Lat. Plorare, Span LLorar ^Vlnc-
re,LLover ; Pluvia, LLuvia,&cc.
Gr. <!>"'.»■«», Lat. Folium.
Gr ." AX^'l^ai, Lat. Salio.
Gr. KvXXin , Cilium; "AXXes , Alius ^
&xMas, Thalia, &c.
L cha7!g'd into N.
W. [N. ] LuUen, AKidney; Cor.
Lonath *.
W. Pelh, Far ; Ir. Kian , For the
Initial P in the Welfli, is K in
the Irifh +. und the Comparifon
betwixt Pell and Pian ; is not f^
• vid Examples of Different Termi-
nations. p.15. ccl.x. ^Vid.Chm^rtefihc
Letter P. p. »o. col. I.
remote
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Oes.XXII. Change Of The
LiCLviDS Lh.L. Rh.R. N.
remote as the Italian Maninconia,
from Melancholia.
Lat.Colus [Coluaila] Fr. ^f-
noiiille.
Lat. Mugil ; Ital. Mugme.
Lat. Philomela, Itil. PHomena.
Lat. Falcc, Spaiv M-faige. Men
Lat. Cake, Spin. M-car.-ce. Id.
Lat. Mulus, Bifc. or Cantabnaii,
Man do a.
Gr. Bi»n«', Crct- Bi'atio*.
Gr.'HAjw, Dor.i'V; BiAtist,-, /SirTWJ;
L chang'd into R.
W.Eskilh, W^n^i Corn. Skclli
andfomtimes Skcrlii whence Sker-
li erehan, a Bar. q.d. Wai.Af-
j;elh green, i.e. Leathcr-mng :
for the Armoric name is Alj^el
gro5hcn.
W.Kil, ^7'»»; Ir.Kir.
W. MaJ, As-, Ir. Mar: Mai hyn
[or val hyn I Thus ; Ir. Mar Shin.
W. Guilio, To PP'otih ; Ir. Faire *.
W.Guell, Better; Ir. Fearr.
W.Gucilji, The Sea; Ir Fairje.
W.Glaii, Rain; Ir. Ffflrthain.
t Engl Cclender, Coriander.
Lat. Ulmus, Yt.Orme; Ulmellus,
Ormau.
Lat. Floccus ; Fr. Froc.
Lat. Lulcinia, [ Lufciniolus ] Ital.
Ruljignuolo.
Lac. Akhimia, Ital Archimia.
Lat. Ululare, Ital. Vrlare.
Lat Pallidus, Span. Pardo.
Lat Palpebra, Span. Parpado.
Gr. Kt^xAaAjix, Att. K(^«A«{>«» Sic
KAiwtio;, If-eivicyct.
L. Flagellum ; »'w Barbarous Greek,
<I>^^AAflv.
f Lat. Cceluleus ; Cceruleus.
t Lat. Janualius, /« n>f// <« Januari-
us i yef«»f f^e Hymns to Janus
irfrf cai7V Janualii, and the
AfoBf/^,Januarius. Vofs.
The Cantabrians or Bifcaneers in
Spain, -whofe Language is frefum'd to
he the Ancient Spanifh ; feem to
have affeiied the Letter R teyond
all other Europeans ; as we find by
their New Tejiament in the Bodley
Library \ ; wherin I ohj'erv'd that
in Latin words they frequently
changd the L and N into R. As,
Lat. Coelum, Cant Ceru.
Lat Angelus, Cant. Angerrua.
Lac Oleiim , Cane Orioa.
Lat. Argentum , Cant. Urreguria
Lat. Anima, Cant. Arrimea.
Lac. Senex,Sene, Cant. Sarra.
L choTtg'd into U towel.
Lat. Alms, Fr. Haut ; Neap. Auto.
Lat. Alter, ¥t. Autre, Ncap.Autro.
Lat. Alba, Fr. Aube, ficc.
Lat. Saltus, Neapol. Santo.
K chang'd into G.
f Lat. Innotus, Jgnotus.
i Lat. Innavus, Ignavut.
t Lat Innarus, ignarus. Noti eraitt
(fr Navi cj* Nari ; quibus ciim In
proponi oporteret dulcius -jifum
Ignoci, Ignavi, ignari dicere qitam
•V. Pjlatjl Leittrs premii'd. p. 9. col 5.
^ Jcfus Chnll gure Iiaoiieo, Tetta-
mencn Berria. Rochellan. IJ71. Sel4 T.
6. Th. oaavo.
Obs.XXII. Chance Ok The
LiQUi Ds Lh. L. Rh.R. N.
ut Veritas pofiulabat. Cic. dc
Oratorc.
N changd into I.,.
W. A;uyfij5cn, A Bladdtr -, Arm.
;euifi5cl
W. Uin.APlacei Ir. Bal«*.
Lat. Unicornir;, Fr. Licorne.
Lat. Orphanus, Fr. Orphelin.
Lat Canonicus, hzX.Calonico.
Lat. Venenum; Ital. Veleno.
Lat. Naupaftus, Ital. Lepanto.
Lat. Bononia, Ital. Bologna.
Lat. Anima, Span. Alma.
Lat. Antenatus , Span. Almado.
Lat. Mcffana, Mejfala.
Gr. nKit^fiii, Lat. Palermo.
Gr. Nufifu. Lat. Lympka.
Gr. 'AfUiic, Lat. Melior.
Gr.NiTs?, AiTric whence Lepus.V'ofli
Gr. 'ElvJjin;, 'EAi/'^{>;; ; whence Lutra.
Iss.Antiq ) N before L /'« Compound
Latin words, has for eajier Pro-
nunciation been chang'a into L
for ht old Infcriptions we read
Inluftris, Conlegium, Conlatio,
Conlaplus , ana fuch like -very
often.
Aemiliae
Andronicenis . C. et Speff
F. Neptis urbis prafetii fi
liae Comitis AFric nurus
Comitis Ord. prim. Ifauriae
Ducts conjugis Comitis Sacr
largittonum Inluftris.
Reiner, p. 39. XVI
LocvM. Sepvltvrae. Donavit
C. Valgivs. Fvscvs. CO AT
LF,GlO. IVMENTARIORVM
PoRTiE. GaLLICAE
POSTERISQVE. EORVM. OmNIVM
Et.Vxoribvs. Concvbinisq^
Fabr. 177. a6i.
— Cui cum ob abflinentiam fingula-
rem ejus Deciiriones confentienti-
hus Auguftalibus ^ plebe Batuas
aere conlato obtuli^ent , remiffa
conlationis inpenfa ipfe pons juf
ft,&cc. lb. p. 486. idj.
CONLA
P S VM Solo
Restitvit. Reinefi-j-j.
N chang'd into M.
N before Labial Letters ( and
fomtimes L^ i/ithe names of Places
in Wales, is by the Engliih often
pronounc'd as M: As, Penvro, Pern
broke; Pcnlhyn, P'mhk; Pen bre,
Pembre, &c. And the like changes
for eajier Pronunciation was alfo ui'd
by the Romans : N Tranfit in M,
jequentibus B, 'v'c/M, -velV : »t im-
bibo, imbellis, imbutus, immineo,
I immitto, immotus, improbus, im-
perator, d^c Prilc L. 1.
Lac. t Stannare, Fr. Ejlamer. Nin-
nus, ninniario, Abgnard. Ninio
Ninionis, Mignon. Men
ISS. .Antiq ] In Roman Infcriptions
we frequently -meet with Quicum-
quc, imfens, Dumta.xac, quam-
tus, and fuch like.
5f</quicumque deus quicumque ra-
caberis heros.&cc. Fabr. p. 13+. B.
— Piiljimo imlanti, efrc lb. zi;^. B.
quam vtneam vobis Augujlali-
** Vid. M cbint'd inttB. p. i;. col. i.
Hi
31
Ofw. XXII. Chance Of The
LiojriDS Lh.L. Rh.R. N.
bus iJ.fico dart -joh quae efl A-
mrnea ul fi cogiiationi meae qua
projbexijje //.? utilitatibut vejlrit
credo confenferi!ii vmum ufibus te-
Jfris dunitaxat ijuum publice epulas
exercebitis habere poljitis , gcc
lb. 40+. I.
— His parce tumulis ingredi
pcdtm faepe
Sic nunquam dolcas
Alque trifle fufpires
Quanitum doloris titulus
Ifle teflatur. 613. A.
N chang'd into R.
VV. Kneyen , A Nut ,- Arm. Kra-
uen: Kraucn Gaiek [i.e. Nux
Gallica I A H'aUnnt.
W . Mm, A Place i Ir. Mar: Mar
a raivfe, yn y man yr oedh t ;
In the place where he was.
Lat. Diaconus, Fr. Diacre.
Lat. Pampinus, Fr. Pampre.
Lat. Tympanum, F>. Timbre.
Lat. Coffinus, Y\. Cojfre.
t Lat. Condolium & Cordolium.
Canimen, Carmev.
Ti-anfit etiam N m R, ut corrtgo,
corrumpo,Irrito,&cc. Prilc. L.I.
N chang'd into U I'OTtei.
Lac. Conftare, Fr. Coujler.
Lac. Convencus, Fr. Couvent.
Lac Monalterium, F'r. Moufiier.
Lac. Sponfare, Fr. epoufer.
leal. Montone [ An f Moltone ? ]
A Ram; Fr. Mouton.
R changd into D.
It.Ferita & Fedica,a wound, a fir oak.
Lac. Rarus, leal. Rado.
Lac. Concrarius, leal. Contrado.
Gr. Kvs-^vxiitt, Tarenc. Hsf^vxAtt, Ca-
duceum.
Gr. riu/z*u, Gaudeo.
Gr. i\«[fMr?o;, Umpidus.
Lac. Querquerus, %ierquedula.
R changdmto L.
W. A;UCvror, The Month of Fehrw
aryi C.huevralj Ir. Faoillidh.
W. [& Engl.] Drummedari, Arm.
Drameddl.
W. Mer, Marrow; Arm. Mel.
W.Ardhurn, y??^//?i Ar.Alzurn.
Fr. Erreur, A Mtftake , Ar Erryl.
W. Skybor, A Barv ; Ir Skibol.
W. Bciur, J^-'ater Crejfes, Ir. Bilar.
W. GiiraA:, An Old Woman; Ir
Kallea;K.
t Engl. Helcol, Hercules -, Brembr,
a Bramble, &c.
Lat. Tempora, Fr. Temples.
Lai. Fragare, Fr. Flairer.
Lat. Mus, muris ; Fr. Mulot , &c.
Lat. Peregrinus, Ital. Pelegrino, &
Engl. Pilgrim.
Lat. Arbor. Ital. Albero.
Lat. Mercurii die, Ital MercoUi.
Lat. Parabola, Span. Palabra.
Lat. Papyrus, Span. Papel.
Lat. Career, Span. Car eel
Lat Arbitrium, Span. Ahedrio.
Lac. Marmor, Sjwn Marmol.
Lat. Cancer, Cancellus ; Liber, Li-
bellus ; Niger, Nigel/us ; Pukher,
Pulchellus ; Capra, Capel/a , Ca-
ftrum, CafteUum ; Rallrum, Ra-
flellum i Monllrum, MofleUum i
YhgTum, Flagelium; Fnici,Fra-
Gr
J 2
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs.XXII. Change Of The
Liquids Lh. L. Rh. R. N.
tellus ; Ruber, RubeAo ; Sacer,
SaceUu7» i Vefperoncs, Vej^iUoves,
&c.
Gr. A«6<«, Lat Lilium.
Gr. Ke/Miw, Lat Clibams.
Gr. naSjov, Lat. Faulum.
R chang'd ivto N.
Gr. Aajeir, Lat. Domim.
Gr. TijjjF, Lat. ri?»f?-.
Gr. Tn(ia, Lat. 7>»fo.
Gr. nA«f«s. Lat. Plenm.
Gr."A7wgj(, Lat. Angina. Seal. <r^
Feft.
Gr. 'Ae^iifky Lat Sinificr.
R changd Into S.
Lat. Quernus, Fr. chef7ie.
Gr.'Appnv, Attice"Ao<n)».
©«ffieAf»Sj Att. Gitfim?.fti.
K»pf)!, Att. K«5OT(,
Ta'ffo;, Att. Tttfcrii.
Lat. Arbor ijcarbos; Robur & Ro-
bos, 'mhence Robuflus. Fed.
Lat. Ardeo, .4^^.
^/Z TOor^f Vrimarily hegivnlvg
■with R, are afperated in the Welfli
d-; 7» ?^f Greek; ^»^ we? by the
Corni(h,Armoric-Britans nor Irifh
W. Rheu, Frojt ; Corn. Reaui Ar.
Reo; ir. Rio.
W. Rhifg & Rhifglin, The B.irk
of a Tree; Corn. Risk.
W.Rhod, AWheel; Corn Ros
W Rhos, A Mauntahi-meedoTD or
Mofs ; Corn. Ros.
WRhedeg, To Ru?i ; Arm Redek.
W. Rboi, To give ; Arm. Rei.
W. Rhybydh, IVarniugi Ir. Rab-
hadh.
W.Rhedyn,F^r»; Ir. Raith,Rai-
thiii, & Raithneach.
W.Rhuyv, A71 Oar, Ir Rava, &c
But it feems probable that they
alfo ajj>erated the JnittalW former-
ly i as we fnd the Old Englifli did,
in thefe foUowing words and ma?iy
more
t Engl.Rha-deor & Hraen, A Roe-
buck i q.d. /I Roe-deer: & rhaege,
a Roe.
t Eng] . Rhaed, Ready.
t Engl. Hraefen, A Raven ; Href-
nes-Ieac, Orchis or Satirion, q.d.
Raven's Tjeek.
t Engl, Hracgl, A Rug.
t Engl. Hramfa & hramfan, Ram-
fins or broad leav'dmldGarlick.
fEngl. Hreac, A Ruck or Heap.
t Engl. Hreaw, Raw.
t Engl Hregnan, To Rain.
t Engl. Hrendan, To Rend.
f Engl. Hreode, A Reed.
t Engl. Hreopandune, The Town of
Reppingdon in Jiarby-Jliire .
fEngl. Hreowan, To rue or re-
pent.
t Engl. Hrim, Rime or Hoar-frofi.
t Engl. Hnng, A Ri«g, a circle.
t Engl. Hroc Sc Hrooc, A Rook.
t Engl. Hrof, A Roof.
The Initial Rh in the Weldi, is
chang'd into R ; As rhuyd, a Net ;
1 ruyd, his Net ; yn rhedeg , Ru>i-
ning ; I redeg, to Run ; yn rhuyftro,
Hindering ; I ruyftro , to Hinder ,
&C.
OBSERVAT. XXIIl.
FoRREiGN Words Introduc'd By
Conquest: Or Borrow'd From
Those Nations With Whom
We Have Trade And Com-
merce, l^C.
Of the great number of Latin
Toords we find in the Welfh, Cor
nilh and Armoric, pari were doubt-
lefs brought hither by the Firfi In-
habitants , long before the Romans
were a diflincl People ; a7id fuch we
may fuppof thoje words that are fo
Obvious and Necejfary, that a Lan-
guage may not want them even when
a Nation is in the utmojl Simplicity,
and Ignorance ; Such as, Avon, Am-
nis; Auyr, Aer; Th ^Terra ; Mor,
Mare ; Mynydh, Mons ; Fynnon,
Fons i Glauio, Pluo -, Ke{y\,Cabal-
lus i Ir. Each, Equas -, Taru, Tau-
rus; Byuch,F<if(r«; Hurdh, .^r/«;
Davad, Ovis ; Oen, Agnus -, Gavar,
Capra; Lhaeth, LaBe; Pvfc, Pi-
fcis. &c.
Another part was borrow'd from
the Romans when they reduced this
Coujitrey under their SubjeiiioK, and
introduced together with their Arms
a more Polite or Civil Co?iverfation,
and divers Fafl}ions as well as Arts
and Sciences, to which the People be-
ing Strangers J fuch of thein as were
Converfant with the RomSins, found
it necejfary to addfeveral words to
their Language, which are doubt lefs
not only retam'd to this day by us,
but were alfo very early communi-
cated to our Neighbours the Extra-
provincial Britans and Scots j who
have alfo added much more to them -,
as will appear upon perufal of the
Iridi Dictionary , the Scotidi Na-
tion having bee?i ( whilfl the ufe of
it prevail' d) behitid none in Culti-
vating their Language. Of this Se-
cond firt we may probably reckon fuch
words as Albalafter, Arcubalifla ;
Aliun, Almius ; Ammhrydh, Im-
prudens ; Araith & araud, Oratio -,
Argymmhenny, Argumentari ; A-
ftrys, Aufierus; Aftyd, Studiofus -,
Auydhys, Avidus ; Bloefg, Bloefus -,
Brad , Prodo ; Kaeth , Captivus :,
Knis, S^iiefior i Ksi\hor, Ca/darium ;
Pcdheltr, Pedefler; Kebyftr, Ca-
piflruin ; Lhyryg, Lorica , &c. A
Third fort o/" Latin words in the Bri-
tifli , are Terms of Divinity intro-
duced into that Language ( as i?ito
all others) with Chrifiianity ; and
much augmented fmce. Thefe are Jo
Obvious, that even any flranger may
readily dijlinguifl) them. As, Egluys,
Ecclefia; Temmel, Temp km ; A\-
hor , Altare ; Efgob , Epifcopus :,
Sagart [Ir. & tEngl.] Sacerdos -,
Pref^ethur, Pradicator -, y Drindod,
Trinitas, Evenj^il , Evangelium;
Sant, Sanltus ; Merthyr , Martyr ;
Wlymxi -l^ofi^chus ; Abad, Abbas ;
Bcndith, Benediffio; Bedydhio, Ba-
ptize; Kyflegry, Confecro; Kym-
myn, Communio ; ynid y grauis ,
Initium quaJrageffima ; Penkaft
Obs. XXIII. FoRREiGN Words
Introduced, (^c.
[Com.} Pentecojle; Vd.(g,Pafcha,
&c.
There are alfo a great many Teu-
tonic or Gothic words in the Bri-
tilli j but as we fie that the Latin
words therem, are but partly owing
to the Roman Conqueft, fo wejbatl
find that of thefe , very few have
beot borrow'd from the Saxons ,
whofi Language can not be fuppos'd
to have been tJjenfi Copious, as that
of the Romani'z.'d Britans : and much
fewer, if any, from the Danes, who
had jiever any fittlement amongil
them. The vulgar err our in fippof-
ing mofi or allfiich Welfll words as
agree with the Englitli, to have been
receiv'd from that Latiguage, will
plainly appear to any that fi all pe-
rufe ^ Maunoir's Armr ric Vocabu
lary, where they' I find as mafiy fuch,
as in Dr. Davies's Welfli DiSlwna-
ry, which yet could 7iot have been
borrow'd from the Englifli, y?«wg
( as is agreed upon, by the Inhabi-
tants of both Countreys ) they left
this ifland before the Saxons were
call' d in. As to the Migration of
thofe of the Ifland {/ay s an Aimo-
ric Hfiorian ) into Gaul-Bretagne,
its lufficiently attefl:ed that alter
the Birth of Co7ifiantine there;
Three Colonies of Note have
come over into our Bretag7ie : One
in the time of the faid Co7iftanti!ie,
about the year 313. Another with
Max'nnus in the year 985. And a
Third under Confia7itine the Ty-
rant, An. ^op \. whereas the time
of the Saxons coming over, was a-
bout the year jj.j'o **.
Thatfinall part 0/ Cornwall thai
retains the Britifll and thofe of
Wales, that border upon England,
ufe a great ma7iy Englifli words d'lf-
guis'd with their own Terminatiofis ;
but as fuch are only us'd by the Bor-
derers , Jo they have been almofi
wholy omitted by Salsbury andX^i.-
vies in their Dictionaries, and are
not apply' d to uje by any Writers ex-
cepting Jome ignora7tt Rimers.
Some Cornifli Words jiearer then
the Welfl), to Latin.
The Damnonian andother South-
ern Britans, bei7ig on account of their
Situation earlier C07iquer'd, a7id con-
J'eque7itly more C07iverfant with the
Korrans than we of Wales, it's not
to be adm'ird if fever a I Latin words
* ' Le Sacre College de Icfiis divife en
* cinq clafles, ou I'on cnfeigneen langue
* Armorique les lecons Chrtftiennes avec
' les %■ Cirfs pour y entrer, un Diflion-
' naire une Grammairc & S/ntaxc en mc-
■meiangue. Par le R. P. JulienMausoir
• de la Compagnie de Jcfus, .A §.*""{"
• L""'"". oaavo Anno idj-p.
4- Hilt, de Bretagne par D*" Argentre.
pag 1.
**A.ccccLV. Hep HenjjejT •}
Hojij-a puhcon pi's Pyji-jeaiine
I'am cyninj:,e. in (ixpe jcope \e ly
crcten ./Egekj^ojiS , <^c. Chron.
Sax.
TIT.I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
33
Obs. XXUl. FoRREioN Words
Introduced, &c.
A Firrec, Fraret; Karlum.
To Trot, Trff/fr; Tithio.
A Berry or Barrow [ A Hillock ]
Bern ; Tuyn, bcllan, brvnJcyn.
A Toad, TuiTcg i l.hyfanc'dy.
An Adder, ^«- ; Ncidir.
A Buzard, Byzard j 15od.
ACock,K«^; KeiJiog.
A Quail, a;«<7/; SovJ-iar, Rhingk.
A Herring, Artngk i Penhuirm ,
Skadcnyii. '
A Salmon, Sayxmon ; Glcifiad coi;
A Face, Fas ; Uyneb.
The Shoulder B'lade,PAj»*f» sioas,
q. d. Shoulder Plankj W. Try-
l)cdh yr yfguydh.
The Flank, Tul F/ani iTyncuyn.
Frizld, Frizet ; Kry^.
A Mefs ; Mys ; Saig.
A Bafon, BaJ/jn ; Kaug.
Round, Runt, KrUnn.
Lees, Li , Gu.adhod.
A Filler, FiUier , Kolovn.
A Maid, Moz. ; Arm ^ Corn. Mo-
ruyn.
A Flatterer, Flattrer i Guenhici-
thiur, Trylhiur, ^c.
Cornifli words agreeing with the
EngUni
Bagaz, A Bh/Ij i Bagaz eithin , a
Bujh of Furzi W. Lhayn,per-
then.
Bidhcn, A Meadow -, Guayn, Gu-
erglodh.
'&oti, A Boar i Baedh.
Brettal, Brittk ; Bray.
BroA; , A Brock or Badger ; Pry
Ihuyd, pry penvrith, moAsyn by-
;>ian, Byr-huA; i whence perhaps
its deriv'd.
Drufher, A Threjher , Dyrnur.
Dzharn , An Orchard i from the
Norman Engl, lardin.
Dzherkin , A Jerkin -, Krysbais.
■^\nk.,AGar-FiJh ; Mor-nodwydh.
Guhk^AHuski Pliskin.
Guradnan, AlVren; Driu.
Hanath, A Cup; Q^lVhether from
the Englijh Can *. W. Fiol ,
Godart, Kuppan.
Hc],AHaUi Neyodb.
Heroan guidn, A Herrmgi Skt-
denyn, Pennog-
Hon, A If^hore ; Pytten.
ig, A Hook i Blx.
Kavatf! : , Caiage , f W . Kaul, Bre-
Cy/j bcngron.
Kiulat, ACover/et; Kaiad.
Kota, A Coat if W. Paii,„M>d.
Kot. ,• • ..
Krilliaz, Cur/di Kt^x.
Kylij;i, Cock/e-JheUs ; Rhython ,
Kokkos.
Kynihias, A'iw|i{i;»jgi Gueryriad.
Launter, A Lanthorn, Lhygom.
Livan, A Leaf of a Book , Dalen.
Mavl, A Boy i ^X-^en.
Pen gam, A Gurnard ; Pengernyn.
Plankan, A Plank ; Burdh, Aftelh,
Plank.
Rakkan, A Rake -, Kribin.
'S\s.iikt^s, A Shark ; Morji guyn.
Spekkiar, Speckl'd-, Brith.
• V. C.K tt.%jbtniii iHf H. p. 14. cot. 1,
Spen5,
Obs. XXIII. Forreign Words
Introduced, &c.
occur in the Cornilh and Armoric
Dialeiis not orcn'd by us j fame of
which are thefi allowing
Corn. Splander, L. Splendor ; W .
Gloiudcr,Dilgleirdcb, Eglyrder,
Golx.
C.Glihi, L. G/<i<r/Wi W.Ia.
C. Plos, L. Pulvis; W Vnnx.
C & Ar. Panez, S W. Pannas,
L.Pafinacai /atifo/ia] N. W.
Moron gunnion, Lhylix Guyd-
helig.
C. 'Zaban,L. Sapmus ; W. Fynnid-
wydh.
C. Kranag, Rana , W. Lhyfent
melyn.
C. Klvmmiar, columbarium, Klo-
mendy.
C Legalt, Locufta [ marina ] Kim-
mUA;.
C.Pur,Lat. Pus, Pww; W.Kraun.
C Bouin, Bwra-i; W.Kigeidion.
C. Padn, Pannus; W. Brethyn.
C.Hevez \ A;emcz, Camifta j Krys.
C Skians, Scientia; Guybodaeth.
C. Manal, Manipu/us, Ylj:;yb yd
C. Luar, A Garden ,- perhaps from 1
olera. W.Gardh j
C. Filgeth, Fuligo ; Hidhigl.
C. Guarrak, ^rf«/ ; Bua. 1
C. Skath, Scapha ; Bad, YmX. \
C.Gol, I'elum , Huyl.
C- Zeithaii , Septimaua ; Ciythnos.
C. Etin, Junius j Mehevin.
C. Metten, Matutinum ; y bore.
fC. Avain, Imagine; Dclu.
fCKiich, A Servant; perhaps
from Captivusi Gwds,Guemdog.
iC-Y^\\Mor^Ca!dariumj Pair.
fC. Kams, Camifta [ Sacerdotalis ]
fcil. Alba vel t'uperpellitium ^
GuenuJ/g.
t C. Kantuil, Candeta; Kaniiylh.
tC. Kaul, Caules [olera] Lhyfiae
Krox;on.
fCKloireg, Clericus; KloA;ydh.
|C. Flurrag, Prora; Pen blaen
Iborig.
t C UsuxX^yigil ; Dyvaijguilidurys,
digufg, govalys.
+ C. Hui?;eren , Socer j Tad yng
hyvrjeth ; & hueger, Socrus.
t C. Hulc, Ulula ; Tywylhyan.
t C- Huvcl, HKwi/w ; Gortyn^edig.
t C. Loj;el, Loculus ; Purs,Koden.
fC. Mehil, MuUus; Barvog.
fC. Parkemmin , Pergamenum;
Mcmrun.
fC Pirgriii, Peregrinus:, Eftron,
alhtycT
fC Plyvog, Puhin.ir ; Gobcn-
nydh.
fCRuy, Rex; Erenin.
t C. Riiyvanaid, Regnutn ; Tyrnas.
t C Stagcn, Stagnum , Lhyn.
fCSkudel, i'fxtw/tfi Dyskil.
Armoric words nearer thajf the .
Wellh /o Latin. ;\-, .,.,,..
Arm.Sklas, Glacies;\Kr,%,,
A. Fultr, Fulgur ; Mclhden.
A Sephyr, Zephyrus ■ Guynt gorl-
heuyn.
Arm Pultr,P*/^fr3 Lhu;;.
A. Trynzhcn, Tr^wiTK/ ; Kvph.
A.PQr, Porrum; Kennincn.
Obs. XXIH. Forreign Words
Introduced, &c.
A. Kim^T Cannabis ; KyuarA;.
A. Fuen, Famim; Guair.
A. 'Z,hcncvr,Juniperus; Eithinviu.
A. Priiyn, Pruna : Eirin.
A. Brenk, Branchix ; Kragcn.
A L'abus, Ai'ts ; Aderyn. Q.
A. Urs, Vrfus; Arth.
A. l^iinigl, Cuniculus ; Kuningcn.
\.'R.ln, Rana ; Lhyfant.
A.Spezart, Spado; Kephyl Dil-
baidh.
A.Kurrauter, Cur for; Rhedcg-
var;e.
.'\ Ackl, Aquila; Eryr.
A Fokun, Falcone ; Gual;t.
A. Sin, Cr^w«^ J Alar;:.
A. Rca,R.j.<i ; Morkath.
A. Angillicn, Acus marina j Mor-
nodwydh.
A Balan, Balxna ; MorvarAJ.
A. Gucfpedcn, i'ej^a; Kackynen.
A.Grill, GW&j; J^ura;e yLhydu.
AServeljCerf^n/OT ; Ymmnenydh.
\.'\\l:\,MeduUa; Mcr.
A Koften, Cop a; Afen.
APl.int an truad; Plant a pedis;
Guadan y troed.
A Funn, Pwg«//j ; Durn.
A. Articl, Articulus ; Kvmmal.
Fek.Ff/; Byftyl, Bymi'ftyl.
Ulfer, Ulcer ; Briu, Kiijyv.
Paner, Panarium ; Kauelh bars.
Kuvi, Convivium; Guledh.
Pazen, Paffus ;Yi3.vn.
Salver, Salvator ; Ia;eaudur.
Subfyn, Sufpicio; Amms.
Pyudyr, P»</orj Kuilidh.
Englifliwo;-(/y agreeing with the
Armoric.
There are of this fort , as afore
faid, a conjiderable number ; whereof
fome were common to the Old Ger-
mans with the Celtx ; others owe
their Origin to the Latin ; and others
to the Franks, and were not perhaps
known to the Celtai, hut IjhaUin-
fiance only in a few, wherein the Ar-
monc-Britans agree with the En-
glilh more than with the Welili.
A Star, Stereden; W. Seren.
ARiver, Ryivier ; Avon.
A Pool, Pul; Lhyn.
A Border, Bord; Bord an mor, the
Sea Shoar : vmmyl.
A Mountain, Muntaign ; Mynydh.
A Rock, R(S:/: ; Kraig.
A Hill , Hue/en ; which agrees with
the Latin Col'ih ; W . Bryn.
Ghi'SfGleJpm Guydyr.
A Grape, Grappa ; W. f Graiui-
win.
A Fagot , Fagod i Seldrem , Kov-
Icn, Kocl.
Barly, Brazet ; Haidh.
Crenes,Krf^wi Berur.
Carrots, Karrotes ; W- Moron -
KoA;ion.
A Rat, Rds J Lhygoden Frcnnig
Skuarn na ras. Lat Ptlofella.
Spurge, Spiyrydi; Lhacch y Kyth-
rael.
A Hook, Ijeni Ba^;. . .
Cattle, j;ha:tal i Guarthcg,Di.
34
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Obs. XXIV. Translation, df'-;
Spens, A Spefice or Buttery ; Kelh.
Termen, Time or Term ; Amfer.
Trikkh, A Tucier; Pannur.
Truzu an darai, A Threjhould;
Trothuy, eminniog,rhinniog.
Tdiauk, A Jackdaw ; Kogvran. I
Tlliappen, A Capon; Kappulht,
Kaprunr
Tlliofar, A Chaffingdijh, Tanleftr.
Tumupan, A Turnip i Meipen,
Ervinen.
Yet, A Gate; Kluyd , Lhidiart
A7!d an infinite number of other
tcords which have been receiv'd
into the Corniffl of late Ages, for
in the Old Corniill Vocabulary at
the Cotton Library, we find very
few like Englifli ; and thofe pro-
bably owitig to the itnskilfuUnefs of
the Author, Jeeing he could find
?io better word for Leftor than
Redior j nor any other for Salta-
trix than Lappiores *.
OBSERVAT. XXIV.
Translation .- Or Words De-
riv'd From One Common Ori-
gin As To Signification Tho'
Of No Affinity In Sound.
W. Gloin Dvu, { i. e Carbo dei )
A Butter-fly ; Corn Tikki Deu,
Scot. Dealan de.
fCorn Dehoules f /. e. Hcrba au-
itralis) Abrotanum. Engl..So»f^-
ernwood.
W. Lhyfias Ivan ( i e. herbx Jo-
hannisj Mugwort. Arm. Lu-
zauanSanZhan.
W. Kasganj;ythrel [ Fuga daemo-
monis] Vervein; Arm Luzauan
ar groas, The Herb of the Crofs.
W. Penloin [ i. e. Cole-head ] A
Tit-mouje, Ar. Pendiuig, Black-
head, Atricapilla.
W. Keiliog rhedyn [ i e. Fern-
cock] A Grafs-hopper; Arm.
Kog raden.
Arm Pennig ar vron,^ Niple; W-
Pennig y vron. Mammae capitellum.
W. Pry KadaA;og [i e. rag-worm ]
A Caterpiller. Ir. Brattag. W.
Brat&bettyn, A Rag.
W.Brithilhrq.d. Angl. Spot-Fifli]
A Trout ; Lat. Fario ^uafi Vario.
Auf. & Ir. Biec, i. e. Verficolor.
Corn. Pedn vz [ i. e. Corn-head ]
Ah Ear of Corn; In the Canta-
brian, Buru, i.e. Head: Behin
belhar, guero buru; gueroogui
bihi bethea buruiin : Firfl the
Blade, then the Ear ; after that,
the full Corn in the Ear Mar. 4.
i8. W.Tuyfen [plur Tvuys!
Ir.Dias, both from the old word
Tus, a Head; itow'us'd in the
Irifli for Beginning. Hence our
tuyfo, to Lead; tfwt/Tuyfog, a
General ; a7id probably, the La-
tin Duco and Dux.
W. yskyvant [ i. e. Lightnefsl The
Lungs ;Sp:iii. Levianos ; Ir. Sga-
van & Sgavog ; Engl. Lights.
W. Gobennydh [q. d. a Hcad-
ftead] a Bolfier ; Cr.iatsn.i(p«?iict
• Bib!. Get. Vtfp. A 14.. V'li. p * Gbf. 4.
A Summary Of Etymology.
W. Kneyen Frennig [ /'. e. French 1
Nut j A Wall Nut; Arm. Kra-
uen Galek,Germ. Walfchnufs,
Bel. Wall nota, Pol. Wloski or-
zech.
W. Lhygad maharen [i c. Sheeps
Eye ] a Limpet ; Fr.Oeil de bouc.
& Germ Bock's aug.
W.Dyvr-^i [ie. Water-dog ] An
Otter; Ir Madadh uif^e, ma-
dadh donn, & Dovar-xu ; Gr.
W. yn y mann [ i. e. in the place ]
Prefently ; Ir. Ar bal 6c Lat.
Ulico, i e in loco.
W . t Nebyn [ i. e. not one J Engl
None; Ital Niuno, Span. Niu-
guna, Lat. NuUus q. ne uUus
Corn. Gavar mor [»". e. Sea-goat ]
A fort of Lobfler,fo caU'd from
its long horns ; atid thence perhaps
the Span. Chatiro.
fEngl. Nofc-thrils, or Nofe-thurls,
Nojlrils ; Belg. Neus-gaten.
A SVMMARY OFETY-
M O L O G Y.
From the foregoing Obfervations ,
Etymology or the method oftraieing
out the Origin of a Language, Jecms
reducible to Ten clajfes
Cl AS. I.
Words of the fame Origin as to
Sound or Pronunciation, but de-
viating in the fenfe. Obf. \ p. 9 .
1 uje the word Deviating rather
than Different or Diftindt, becaufe
it implies, that in fuch words; fame
Affinity is fl ill retaitt'd; and in Ety-
mology, either an Identity or Analogy
of fignification, is always reijuird.
Clas. II.
Words Obfolete in fome Dia-
ledts, Retain'd in others. Obf.z.p.^.
An Etymologifl ought to be well
acquainted with the Obfolete words
of the Language he is to explain, as
being nearer the Fountain Head; and
diverfe fuch, befides what occurr in
old Manufcripts, are prejirv'd in
particular Countreys, tho' not admit-
ted into Diilionaries, and for that
reafon Vocabularies of Laical words,
as that of Ml- Ray's, the Diffionaire
De la Langue Tolofiinc,f ^/^ the end
of Goudelin's Gafcoigfie Poems) and
fuch like ; ought to be diligently per-
us'd. Clas. III.
An accidental Tranfpofition of
Letters. Obf 5. p 7.
This is caU'dan Accidental Tran-
fpofition, becaufe it proceeds from a
Carelefnefs in Pronunciation, and di-
ftingutjhes it from thenextcUifstwhich
is of words defignedly tranfpos'd.
Clas IV.
Tranfpofition of Compounds.
Obf. ^. p. J.
Clas. V.
Addition of Letters. 0^/5'.;). 8
This has partly proceeded from an
Accidental mijpronunciation, as, ae-
ani for earn, 6cc. and partly from
an Induftriou! Alteration of words
for the eafier freaking them ; as, Cai-
fivelaunus for Cafuallaunus ; Co-
' novium^r Convium, A^ielodu-
A Summary Of Etymology.
num for Y;Keldunum, c^c.
Clas. VI.
Letters Omitted. Obf. 1 1 , &c.
p. II.
This has happen' d after the fame
manner.
Clas. VII.
Variation of Initial Syllables.
Obf i6 p. I-}.
This proceeds either from the ufe
of different prepoptions or other
words m Compounds ; or elje becaufe
jome Lav tiages retai?i only theftmple
words, and others kjiow 7i07ie but the
Compau7ids: As,<Zo'cn. Hartha (or
as they 71011} pronounce it harrah )
to bark; W. K^-x-arth, &c.
Clas. VIII.
A Difference of Termination.
Obf ly p. 15.
In Etymological Obfervatio7is we
are to allow all Languages their 0W7i
Terminations, a7td therefore not to
wonder that the Romans, (for Ex-
ample,)jhould write theW\t\\\\ names
Avon, Abone; Ahxen Alauna ;
Gevnt or Keimi [now Kenvi J Go-
bannium j LyA;ur, Leucarum j Rj -
nuy, Conovium :, Kamdhun, Cam-
bodunum ; Kamryd^ Camboritum,
&c. Nor that the Englilh Jhould
render the Latin words Arcus , an
Arch-, Arduus, Hard; Audax,^*?-
dacious ; Attonilus , yijlonijhed ;
Barba, a Beard ; Batuo, to Batter ;
a7id fuch like.
We fee then that a Diflind Ter-
7nination is 710 7nore than what the
Nature or Property of each Lan-
guage requires ; and yet the not heed-
ing this, when the Differerue is wide,
and other Alterations intervene, oc-
cafiojis ns very often to quejlion the
Origin of words, where there is not
indeed room for any Doubting. This
we partly fnd by the following words;
and fuch JExarnples occurr very often.
Lat Epifcopus; Span. Obif^o ,
Ital. Vefcovo, Fr. Evefque, Ir. Eaf-
bog. Hung Pijhok, W. E/gob, Eng.
& Dutch Bijhop, Germ. Bifchoff.
Lat. Elemofina^W. £/)y?»,Span.
Limofna, Germ. Almojen, Fr. Au-
mofne, Ir. Almafa, Belg. Aelmoe-
fe, Engl. Alms.
Gr. Sux?, Lat. Vicut, Engl pig,
W, Figyflen, Hung. Feiigeva, Pol.
Figowi, Ital. Figara, Span. Higuera.
Clas. IX.
Permutajion : or Change of Let-
ters. Obf\%,(^c. p. 14.
It may be of fame ufe to the Cu-
rious in Etymology, if we diftinguijlj
Permutation of Letters into three
forts ; which may be call'd Claflkal
Idiomatal a:id Accidental. '
By Claffical Permutation I im-
derjla7id a chatige of Letters into
others of the fame Clafs, or of the
fame Organ of Pronunciation. And
this -we find fo Natural, andfo Fre-
que7it, that there is no room to fcru-
ple Alterations of that fort
The clajfes of Letters as divided
in this Comparative Etymology are
Five.
I . Vowels : A, e, i, o, u, y, y .
2. La-
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
A Summary Of Etymology.
a. Labials: P,b, t-',ph, v, m.
3. Palatals : K, c, q,g, K or ch
gh, h.
4 LinguaJs: T, d, ch,dh, f, z.
^ . Sequels , or J'uch Conjonants
at when they begin words, admit of
none other immediatly after them ;
tho they I immediately folloiD. L,n,r.
Iilomatal Permutation is , when
from an Objervation cfiablijh'd by at
leaft Five or fix Examples of Primi-
tive words, we fvd that according to
thefropriety of Speech, a Letter of
one clafs in fame one Language, is
chang'd into one of another clafs, in
another : As the Labial Letter P.
in Britidi, anfwers to the Palatal C
mthe Irilh. Vid. p.io. col. cj.
Acciikiual Permutation is alfo
when a Letter of one Clil's,/; chang'd
into a Letter of another ; but fo fel-
dom, thi't we cannot make it a Rule,
tho' from the Agreablenefs of Sound
and Signification we find it highly
probable it has fo happen d: As the
change of U into R , /w the word
Meridies from MeJi-dies.
The changes ofVorwels {whether by
chance or Ajfe&ation) are Jo very
eafy, and fo common tn all Lan-
guages, that in Etymological Obfer-
vations, they need not indeed be much
regarded ; the Confonants being the
Sinews of words and their Altera-
tions therefore the mojl perceptible.
The changes of Confonants alfo into
others of the fame Clafs ( ejpecially
Labials, Palatals and Linguals ) are
fuck Obvious miflakes, that there is
no Nat 1071 where the Common People
in one part or other of their Countrey,
do not fall into fame of them.
What is then chiefly fcruptd in the
Permutation of Letters, is when a
Letter of any one clafs , is chang'd
into one of another ; but when we find
fuch an Alteration Idiomatal , or
proper to that Language, by Exam-
ples of Five or more words of diffe-
rent Origins fi chang'd ; it mujl then
alfo force our Aflent. And as for
Accidental Permutation, tho' it be
not fo Jpecious or Apparently fat if
factory as the CliiTlcal and Idioma-
tal ; yet when we confider how un-
likely it is, that any Notionjhou/J
be exprefs'd in one Language, by a
word like that of another by mere
chance, we mujf alfo ( where there
is no Exception as to Senfe ) admit of
fuch changes , as at leaji highly
probable
A Diligent Regard to the Changes
of Confonants { efpecially Idiomatal
Permutation) is of that ufe in the
traceing out the Origin of Lan-
guages , that I cannot but think a
Good CoUeiiion of them, from the
United Obfervations of divers Lin-
guifls, in re^a of the Radical words
(7^ »Kr European Languages , would
prove a li'ork very Acceptable to the
Curious, in Languages and Anti-
quity.
The mofl remarkable Changes of
Confonants in the fore-going Sheets,
are the following.
A Summary Of Etymology
B in the Old Engli(h and CJcrman,
is chang'd into V m the Modern
Englilli and\^Mi:\\. p. io col ^
C ["'■K. ] in the\>,x\i\ih, is chang'd
into¥ inthe \u[]\. /> 13 col. ^
C crK, in the Britilli, is ch.ing'd in-
to ij in the \t\[\\. p. -i-^. col. I.
C or K, in the Greek, Latin, Ita-
lian , Spanilh , French , Britilh
and Irilh, is chang'd into H in the
Teutonic Languages pz^. col i.
Q\\(or x) in \\ cllh, is chang'd • /-
'" C, K, or G, in the Cornilh,
ArmorictfWlrifli. p z<; col. 5.
Ch or K in the Northern Wellh and
Armoric,// chang'd into W in the
So\i\.hQma7id(J.oi\\\?iip.%6.col.i
X. in Wellh, where S in the Irilh
/>. i5. col. z.
D in VVelfli, is chang'd into Dh
«» Irilh. p 28. col.z
D in Wellh, is chang'd into S or Z
in the Cornilli and Arraoric Hn-
tilh. p.i^.col I.
Dh in W'cllli, becomes %or'L in the
Cornilh. p :i.%.col. i
Dh chang'd into V Cotifgnant , by
theln^y p.%i).cnl.i.
F in the Beginning of words, in the
Latin and Irilh, is chang'd into
H in the Spanifh and Britilli
p. zi- col 1
F Initial, in the Britilli, chang'd in-
to S by the lr\[[\. p. zz col I.
G in the \\ ellh, chang'd into x. or
Ch in the Irifli. p. zy. col. z.
intoD. p.zycolz.
The Initial G in the Bricifll, French,
Spanifh andlulhn, is equivalent
to F in the Iridl, V Confonant in
the Latin, and VV in the Teuto-
nic Languages, p. 9. col. 3. and
p if. col. z.
The Final G in the Welfll, is C or
K in the Cornilh and Armoric,
and X or Ch in the Iridl. p.z'^.
col. z, 3.
L in Welfll, chang'd into R in the
Irifli. p. 31.C0/. I.
M ;;/ the Greek, Latin and Teu-
tonic, equivalent to \' Confonant
;»r^f Britifll. p.zz.col.7,
M ^t the Beginni'ig of words in the
Welfll, chang'd into B by the
Cornifli. /> z^col. 1.
P in the Welfll, Cornifli and Ar-
moric, is equivalent to C in the
Irifli, ejpeciallj when 'tis the Ini-
tial Letter, p. zo. col ijZ- Fide
drp. i.i. col.z.
S when tee
. 3S
A Summary Of Etymology.
i-MtopcAa Languages from the La-
tin or CJrcck i or indeed to Deiive
conflantly the Primitives of any
one Language, from any particular
Tongue. //.'/ x// we doe this ; we fern
to forget that all have been fubjeti
to Alterations, and that the
Greater and more Polite any Na-
tion IS, the more fuh^cU they are,
( partly for Improvement , and
partly out of a Luxurwus Hantou-
'"■'js ) to New model their Lan-
guage.
We miifl therefore neceffurily al-
low, that whatever Nations were of
the Neighbourhood, and of one com-
mon Ongin with the Greeks and Li-
tins, when they began to Diflinguijh
themjelvesfor PoliUnef ; n.ufl have
prejerv'd their Languages (which
could differ from theirs, but in Dia-
led s ) much better than them. And
confequcntly no AbjiirJity to fuppoji
a great many words of the Language
ffoken by the Old Aborigines, the
Oici, the Laclirigones ; the Aulb-
niaus, Ocnotrians, Umbrians and
Sabins, out of which the iMinwas
compos'd, to have been better pre-
jerv'd in the Celtic than in the Ro-
nian. Lingua Hetrufca Fbrygia &
Cekica, (fays the Learned Stiern-
helm ) aliincs funt omnes ; ex uno
fonte derivat*. Nee Craca longc
diftat. J aphecicx funt omnes; ergo
dcipli Latina. Non igitur niiruin
clt innumera vocabula diiitarum
Linguarumcommuniaellecum La-
tinis. Eandem linguas Latinac ori-
ginem alFerit etiam CI Ger. Joh.
yolfms, ill Prxtatione ad TraCtatum
De vitiis firmonis ; cujus tamcn al-
fcrtionis immemor, in Lexico fuo
Etymologico, bene multa vocabula
infeliciter & invita Minerva, trahit
ex Grxca qua: commode & fine vi-
olcntia duti potuerunt ex Ccltica *.
And that being granted, it muji alfo
be allow d that theCcXnz ( as well
as all other Languages) has been
befi Preferv'd by fuch of their Colo-
nies as from the Situation of their
Countrey, have been the leafl fiibjed
to Forreign Invafions ; whence it
proceeds, that we allways find the
Ancient Languages are befi reta'm'd
in Mountains and Iflands.
But as no Situation of a Countrey
could fully ficure its Language from
Alteration, fo we fljall allways find.
Initial Utter of Irifli I that of the Radical words, lime are
words is chang'd into H in the] better preferv'd in one Language.
Britifh. p. 29 col 3. j andfime in another.
S in the Welfll is chang'd to Z iu\ Of Radical words thofefeem, Ge-
the Cornifli. p. 30. colz. j Jierally fi>eakmg,to be Ancienter that
T in \\ e^'^\,becomes Sor Z in the confifi of fen-efi Letters: for when
Cornifli. p. z-j. col. 1 words agree only m Part, thofi that
Th /« Welfll, S «r Z in the At- ^ have the Additional Letters or Syl-
moric. p. 19. col. i . , lablts are for the mofl part, (for it
Clas. X. ^often happens otherwife) the De-
Forreign words introduced by nvatives : And according to that
Conquefl: or borrow'd from thole ' Obfervation , we /kail find , that a
Nations with whom we have Great number of words mthe Liun
Trade and Commerce, p 31. col.z. ' Tongue might better be Dertv'dfrom
It's a very common Errour in Ety-
mology, to endeavour the Derivii>g.\ . ^"'i"^"""!"''"'' l''j <>'■■ i->'>6<'>-
li.rij J I J f Ti X^ """ Of'gii":, idM.G.De |j Ci/die Ul-
aUtheRadicalwords o/oar W eftcrnphiUra Redivivum. Stwk. Quano. 167,.
I a their
3<5
TIT.I. COMPARATIVE. ETYMOLOGY.
A Summary Of Etymology.
their Neighbouring Languages, than
thofi Languages from it.
A great many Etymologifis, for
want of making fich Reflexions,
have fallen into fo many Ahfurditics ,
that they had render d a very ufe-
fuU Art Ridiculous ; till refcu'd by
the Learned and Ingenious Obferva-
tions of divers of our late Criticks.
Their AjfeEisition of Punning ,
feldom aUoTo'dthemto Derive Latin
■seordsfrom r^e Greek, and to De-
rive any from other Languages .teas
■what they had fcarce any Notion of:
fo that their aim feems to have been
more atjhetoing their Exuberance of
Phanfy, than the Invefligation of
the True Origin of Words.
This has caus'd too many ; and
even fome Leariied and Ingenious
men, wholy to ?iegle& Etymology., as
not otherrcife founded than on hare
Conjeilures .
But the Difference betwixt an Ety-
mologift (notwithftanding his being
/imetimes miflakcu ) and a Trifling
Conjcdlurcr, tviV I pre fume appear
fromt be folio wing Comparifon ofDe-
rivations, out of Voilius's Etymolo-
gicon, and Joannes de Janua's Ca-
tholicon, ichofe Etymons are com-
monly out fl/" Jfidorus.
Voss. [& Seal.] Anguis ab
'f;yf inferto n, lit 3. tuKimi, Cincinmu ;
ti ?^HX<» Lingo, &CC-
Ian. Ex Ifid. Anguis ab angu-
lus, quod a?igulofus incedat.
Voss. Barba: Stephanut Gui-
chartus deducit a TmVOTs, i7tferto r.
EJf vera iriian;. Lanugo; prima
barba.
Ian. Barba qnafi Virana, a viro;
quod virorum Jit C^ non multerum.
Voss. Barbaras. Strabo\A).y.\v
ubi flise difhutat, cur Honierus Ca-
res pro: atiis vocavit Bxf%»!fe(pmiii ,
enfdem docet nationes alias a Greeds
didas Barbaras, tum quod vernacu-
lus earum Servio Gr/ecis videretur
inco?icinms , abfonufque (uti ^ Gra-
corum Sermo gintibtts aliis ) tum quod
Greece loqui volejites, dijficulter, du-
riter ajpereque graca fonarent, tit
or Graci Iniguas exteroriim. Ac
haw quidcm ait primam fuijfe t5
Sxfoi^eis votationeni : poflea autem ea
voce ufos Cracos in Divijione Natio-
num Barbaros Gracis opponentes:h'.t-
<i vera hac Barbari Origmatio fatis
verifimilis efl tamen alteram quoque
ponam ex Leojiis Afiicani, de Africa
Commentariis, uvde (^ Jul. Cufar
Scaliger earn uti alia multa in exerci-
tationes fuas tranflulit. Docet igitur
Leo Arabihut Barbar fgnificare
murmuroj indeque ejfe quod Africa
pars ab Arahihus ditlaflt Barbaria
[ non ilia Africa Pars qua vulgo
fie dicitur, fed Marmariea i^abiUis
^^^■i^ai forte ^ Barbarorum tiomen
ortum'] quodnempe Aficanus fermo
Arabibiis n07i aliter fonet , quam bel-
I luarum vox, nee loqui itlis fed incon-
dittim quid murmur are vtderentur.
Giuare ^ Graci forfan ab Arabibtis
kanc vocetn hauferunt.
Ian. Barbaras a barba & rure
A Summary Of Etymology.
quod qui rure habitant barbam hi-
f^idam habere foleant.
Voss. Bellum quajl minime bcl-
lum diet fcribit Charifus L. IV, Dio-
med. Lib. ll. Dortatus, Ci'p. debar-
barifmo, &c. Sed itm<^^<ni, iit fape
diximus, tantummodo Jnfcitia efi a-
fylum. — Angelas Caninius qui i?i
Hellenifmi Alpliabeto putat bel-
lum factum ex -mXiiAsi quod etymon
fcio ridebiint indoHi. Sed cenfuit Fir
ill: DoHifjimus ( quern <i)- Nunnefius
in Grammatice Jequitiir « ■ni-f.ijjsi fi-
eri kanc vocem abjecid & 7nutata a-
in mediam b, abjecia terminatio7ie
OS, quomodo ab i^eR ab, ab \i-m ibb,
ah oTTov ubi, a xvifi;, burrus, Cfc.
] a n. Bellum a bonum per an-
tiphraftn.
Voss. Bos a Graco $5s ut agno-
fcitVarro in IV de L-L. Nempe more
Dorum, qui i^a% dicujit. Pofjis (^ di-
cere Bos effe xf royi(s;T>i> faEtmn
ex boviS) hoc autem ejfe ab ohliquoa
Biii five potius JEolico Btiit. Nam
Latini intcrdum reElos formant ab
obliquis Gracorum. Sic a "-^t'o: efl
Canis. Veteres autem in redo dixijfe
Bovis, auiior eft Farro Lib. vii
de LL.
Ian. Bos quafi bonus operator
Soli.
Voss. Cafeus a coago quod co-
aguloprematur. — Carere eft lui^w,
Ki^t'tir. Idem quod Germ. Karen vel
Keernen, «»aff fimiliter Kaes.
Ian. Cafeus a cado quod facile
cadat.
Voss- Cauflay^w Caufa a Caif-
foftve quaijb, i. c. Peto.
Ian. Caufa </ cafu quo evenit.
Voss. Catena a i(»d>if<s^, quo ca-
tena five monileftgnificatur. At que
hicc fortajfe caujfa eft quod in qui-
biifdam codicibus Cathcna cum ad-
Jpiratione J'criptum inveniamus.
Ian. Catena a capiojaoi capi-
endo teneat.
Voss. Caftor Gr. K«V j quo ufus
Ariftoteles Lib. vin. Hift. Animal.
Cap. V. Videtur ;oi5w; dici quafi yx.
if^, quia id animal ventricofim .
Ian. Caftor quod cum fentit
venatores fe fiquejites fei^fum ca-
ftrat.
Voss Car bo a >4tf", h. e. are-
facio, %ri^aivu. Itaque carbones inter-
pretanttir ligna arida uftulataque .
Ian. Carbo a carpo quod ab ig-
ne carpatur.
Voss. Caper a Tyrrhenis qui-
hus caper diEius K«3-gc;. Eft autem
caper hiircus caftratus . unde martial.
Dumjugulas hircurn fadus es ipfe
caper.
Ian. Gaper k carpo quod carpet
virgulta.
V OSS. Caput a Kiipm^.i. Nam ^
(f> interdum abit in tenuem p, quo-
modo a cicpii, eft fapio, a Kx^ff,
carpo <^c.
Ian. Caput a capio quod omnes
fhifus ^ nervi ab eo ivitium capiant .
Voss. Dies a Gracis ejfe Often-
dit qnod Hits 'iyAt; fit meridianus ,
&C.
Ian. Dies a Diis , quod eorum
3
A Summary Of Etymology.
nominihus dies appellantur.
Voss. Enfis ah 6v;yo5, quod 71071
haftam modi) Jed ^ enfemfignificat.
Ian. Enljs a Secando.
Voss. Faba Hefvcli. *« J« ab a7i-
tiquo haba ut fcribunt Velius Lofi-
gus <ir Tereiitius Scaurus, Sec.
Ian. Faba quafi Faga, a <i'xyf,t
Comedcre. Primiim enim homities
hoc legumi7ie ufi fujit.
Voss. Fagus a Gr *«;!s;,Dor,
<tlxp!.
Ian. Fagus a <^«»/f^v, i. e. coTne-
dere quod ejus frnflu ante fruges
invent as vejci folereyit .
V o s s. h acies. A7igelus Caninius
a Punico V'ag deducit.
Ian. Facies a facio, qubdfaciat j
notitiam hominis. j
Voss. Fama a Dorico t'tc/iipro '
*>if4.. quod a 1'«» , uKde Latinum
I" ari. S^are commode i7iteUigcndum ■
quod t'inum a Kando dici ait Feftns. '
Eft fama /de7'/ quod rumor, ac ut be- \
nejinfit VaUa, J'old origme dijfcrmn \
kac duo : quod putd rumor fit Lati
t!um, lama Gracum
I A n. Fama qu'afi Famula, quod
famulatur 7iobis.
Voss. Familia ab if«Ai«Spiritu
in F abeunte, quomodo ab i^f^^ eft
Firmus : Ex cfuMa F<if"li« Hclych.
Ian F'amilia d femore , unde
egredimur, &C.
Voss. Colta ab 'On'«j quod efl
■ Ne7npe ut ah cwx),, caula, fie ab
«SK, cofta j e^ Bohemis ah os coft
quod Idem ac os offis.
Ian. Coftxicuftodioj«(?</f(?/?^
cuftodia7!t i?!tcriora.
Voss. Formica aiiquo modo
( ait Servius ) b. Grascis derivatur ;
quam VOCant ftv(f.tii^. Modum iflu7n
quo d ftii^fjiii, veniat, 7ion e.\'plicac.
Sed facit id Angelus Canmius, qui
docet yEoles quos Romani impri?nis
imitantur, pro ftiJfftii^ dicer e ft<lffia^,
atque ah obliquo fitifffsnigi ejfe For-
mica.
Ian. Formica , /'. e. Foromica
quodferat micas f arris.
Voss. Fumus a ^^/S*, i. e' F*-
migare ^ in <p abeu?ite, ut ( ex efi'J-
dem Scaligerijen:e7itia) a Ji-jje^Foris.
Ian. Fumus quafi ios. means, i.e.
Ignis means.
Voss. Gallus pro notio7ie diver-
sdaliud atque a Hud Etymon habet.
Gallus Gallinaceu.s {pro quo g^Gal-
linaceus fi7ie adjeEiio7!e Galli Jicunt
Columella <^ Plmius) d Gratis ve-
nire 71071 7/egarit, qui J'ciat , iis ^>A-
A«i»( dici ruber! s illud quod de 7He7!to
Galloriim barba injtar propendet.
Paleam vocant Columbia <^ Varro.
dec. . . ■
Ian. Gallus quafi cafiras, vel
caftratus, quod inter aves hac filh
caftratur. ■ ■ '
Voss. Gladius quafi Chdias.
Varro rv de Ling. Lat- Gladins C
in G cpmmutato, a clade quod fit
ad hoftium cladem gladius. Fel d
K^xh;,i.e ramus. Nam his primiim
pro gladiis ufi agricola.
Ian. Gladius fi^T^guladius quod
eulam dividit-
Voss.
TlT.l. COMPARATlVh hTYMOLOGY.
37
A Sr.\:M ikv Of Etvv.ulogy.
Voss H;i(hni quamquam m i-ett.
^ Ufidiliiis cf IiItis ( q'temadmodum
Ald:is in Orthografkiit tejlatur)jcri-
batur c:im lj>ir:tu ajfcio : ab allaHdo,
hoc eJK aollando d^ducit Farro
Ian Halia ai> allu qiiodaftutum
qujcrit 'DoiniK.im in ed uteuda.
\' OSS 1 Icrba; Etyn'on H Gytccis
vel ab Ht!"'j;is fell cict-c: A Oru:-
cis commode- pojjis. Sam ut hcrba
iis diiitur m»s O' ^'■^•t, a tto* C"
/3««t, hoc efi, paico •• Sic hciba fit a
(fifii, quod coinmuni lingua cptfonfit,
a (ftfiu, hoi eft, p.ilco Hci'ychius
ififlii, /3«iJ»/:j 1^ it a iiji I'etnes. Ut
frius di.xerc rii\.us li^tedus, poftca-
que hirais, cif \\cii\xi, fie {rius fuent
terba quam herba.
Ian Hcrba ab arvo •' JaQo enim
feinme in arvuni, non lovgo tempore
fofti ipjlim puUiilat in kerbam.
Voss. Lana viquit Varro Lib
de L. L. Gntcum, uc Polybius &
Calhinachus i'cribunt. Optivie qui-
dem Varro, quia eft a >.aQr, quod
Doricum pro >'<>&•. Id ab Hefychio
quoque cr Scholiafte ApoU&nii expo-
nitiir «ii»> A Ajiot! Gr^cc. Aamsoj di-
3i, qui lanam carmniant.
Ian. Lana a lanio, as ; quod I a-
niatur cum carpttur. yd quod olim
lautepnus laniarentur : fcilicet evel-
lerentur non tondermtur .
Voss. Lcpus inquit Varro quod
c Siculis quidam Graeci diciint ai-
»T6«i EtLib.iii.deR.R.Cap.xii L.
.(4£lius puubac didtum leporem a ce-
leritL.dine quod /evipcs elset. Ego
arbitror ^ Gr*co vacabulo antiquo,
qjcd cum /Eoles Botii /eTwe^' ap-
pellabant. C-'uam Otiginationem ijli
JEHan£ quoque prefert Ctefar Sca-
liger J in J his de caufjh L. L. Ubris
C.CLXXXiX Et fajie ita ma/iifefta
eft, ut in contro'verpant -vocari non
pojjit, vifi ab eo, qui cum Aiiaxagora
ambigat, an v:x fit alba, ^luin ut
7tejciremus Siculos /ijrag/ij dixijje, non
tamen Icpu^ .. Ixwvci deduci deberct ,
Jed a fMyui qttam gj- ipfam i-nf/j^xeyteu
Varro adducit apud Agelliam L I
Cap '^i.w: ^ Nunnefius fequiturin
Grammatifiice . Sane <^ y in tt con-
lerti i'lidi^at, quod a a; ■■m'/'o; eft ru-
[o biclane a Avjo. tft Lupus, e?'<^
1 A N. L epus quafi Icvis pedes
quod pedes habeat leaves.
Voss Liaum a Grieco >,iKi a
quo non alUer divert quam modulo
Syllabu- Nam priorem Gracis cor-
rifit, Latinis producit.
Ian. Linum a lenis, quod fit
moUe.
\ OSS. Manus proprie dicitur ,
cum pa (fa dediiiiaque ; pugnus autem
cum cTa-ifa. Docet id Origo : 7:am
USh^i, ^ iri/«ti; opponitur : ab illo au-
tem manum, ab hoc pugnum, dixe-
runt i ut acute conficiebat Cicfar Sca-
liger. L. I. De re Poeticd. Cap zi.
Ian. Manus a munus ; quodto-
tius corporis ipfa ik munus.
V OS s. Kox a. Grxco »«| ut re-
de Varro.
Ian. Nox a noceo quid mceat
oculis propter diftretionem rerun -jel
propter cojitrarium quod jwn noceat
?
A P I' li N D I X.
oculis fed potius proficit eis.
Voss Ulor. — Magis autem ve-
rOimilia dicunt qui a Graco mat; ut
i in A Labeat, qumnodo ab o^'cmf;
eft Uiijfes, ac - m K, w e filicclhi-
um, talmcn, clic .,fa(lafunt filicer-
nium, carmen, erit.
Ian. C'lor avis ] a Grxco iA.t
Totus, quod tot us plumts fit albus.
V OSS. Q^icrtusybr/c'atff^A.o;,
quod valet Durus, alper : eft cnim
ligui dun ac corticis ajperi
1 .A N. C^uerciJS a quxro; quod
in cis olim qua:reba?it rejponja vel
glandes adpajium kominis .
Voss. Ramus ab cgfi^ic; quod
eft K^ciiii prout Nicandri Scholiaftes
expontt in Theriacis.
1 AN *Ramus a radix ; quafi a
r ad ice means.
V OS S. Sal veleft a reclo ii,\i per
metathefin, vel potius quando Latini
redos Jiios formaiit ab obliquis Gra:-
coruin ( quomodo x mM^.o, eft pcJe-
caiius j ab «Aii eft laiis, t^per aphx-
refin ;ial.
Ian. Sal d SaJio quod in igne
faliat.
Voss. Sus ut quidem Don at us
fcribit Eunuch Ad. ill. Seen. ll. fa
Bum a Gra:co v,- , co7iverfo j^irit:i
a[j>ero in S quomodo ab is, eft lex, ab
fjria, k'ptem, (^c. Sed liihil opus eo
recurrere cum Gra:ci ipft ^ is dicant
& m;.
Ian. Sus a fuo quod ejus fetis,
fiiatur.
Voss. Vaccaf* ^■"x.i- Nam fict-
i(a; Vaccinus, &c.
Ian. Vacca <J vacillo quod va-
cilla, cj* debilis fit reftieSiu tauri.
Voss Vulpes ab «>jii5n,|, pro
quo yEoles j«Aa^? unde V alopes O"
poftea Vol pes. Latini enim 4 C^ 4'
mutant in S, quomodo a xIx^m^ fit
Codes.
Ian. Vulpes f«<7/2"volupesf«o</
fit volubilis pedibus.
AN APPENDIX.
Containing fome further Obferva-
tions, chiefly on the Correj^on-
dence of Conlonants, in rcipedt
of the Britijh and 2r///jjWith lome
Forreign Languages.
Classical Permutation.
Labials.
P-B.
W.Pig, A Birds HI; alfo a Sting,
or any Jharp prickle , &C. Span.
Pico J Fr. Bee, Engl Beak, Jtal.
Becco. W- Pfioa, LMarried] E
Bride, Germ. Breutigam. L
PuUus, [a Colt"; W.Ebol. Ital.
Pcli, Lat. Pili, Hair, W Blev.
Gr. [Jim, Early, in the Morning.
\V. y bore.
P-F.
W. Peidio, To Defift , to j^are, for-
bear, &ic. Gt<^tiiif<u. Pen (as
before j a Head, Lat. Finis. The
word Pen, is Jbmetimes us'd for
K
A P 1' L N D 1 X.
either end ; as Day ben foii ; The
tiro ends »f a Stick: and this per-
haps the Greek liXits is but the
Jame Qrigmallj -oith our 1 al a
Fiont.
W.PymcdhDan Fimte.V.n^ Eifh.
7A<'Gcrmans uje frequently Pf.
for an Initi \^-where others ufe?.
as , Engl Pipe , Germ. Pfeiljei
A Pole [Lat Palus J Pfal ; a
Pour; Germ Fiir , Eni\.' For
L.Pinus, Fr.Pjgneti W Fyn-
nidvydh. Lat Porta, W. Fordh.
[a IVay^ Germ. Furt , Engl.
Foord. For I had rather Derive
the Latin Porta (as ircll as our
Fordh j fro?n the Teutotiic Fuit,
than from Cato's Portando ara-
trum , which fiems little better
than the foregoing Etymons out
of Ifidorus. VoiU (fays Vojpus)
juxta Ifidorum Lib. xv. Cap. i.
quia porcll vel importari vei ex-
portari aliquid. Qu.anquam al-
tera quoque nominis ratio adfer-
tur. Nam olim cum urbem no-
vam condcrcnt, aratro urbis fu-
tuia; (patium dcfignabant : ubi
vcro introitus & cxitus futurus
erat, aratrum a dcfignatore por-
tabatur : unde portas nominatas
volunt. Cato : giui urbem no-
vam condit, tauro &: vacca aret :
ubi araverit, murum faciat : ubi
portam vult effe, aratrum ftftaUat
& portam vocet. Quae ejus ver-
ba Ibidem Ifidorus adducit. And
as Porta is here fuppos'd to be
deriv'd from the Verb Fahren to
goe , fo wefndeCiK (which in
the Nonh figntfies alfo a way ) is
from gaen.
jLat. Cloppus, W. Klof; Lat.
Paucus, Engl Few, Lat Pes,
Germ. Fus ; Gr. a-np. Germ.
Fader.
P-V.
W. PrC'V, Lat Vermis ,- Gr. XiUi ,
Fr. Vit, Bclg Dicp, Engl. Deep,
W. Duvun,^c.
P-M.
W. Paftun, A club i Ital. Mazza;
W. Priod, L. Maritus. Q.
B-F. ^
W.BayA;, Lat. Fafcis; Fr. Faiz, W.
Brud, LFervidus ; Germ. Bladh,
Lat. Fids ; Lat. Scarabeus , Ital.
Scarafaggioi W. Bai, Fr Faut.
Belg. F^«ff.f W.Breir [a Baren]
Ceim. Freher , Belg Freyher ;
W.Buytta, E Feed, B. Feeder -,
Gr A,^c-,, [L. Tumulus] Ir Le-
abia, a Bed; So in Uetjlj, Bedh,
a Grave ; in the Germ. Beth, a
Bed Qcjm Blut. {"bloud] h.Fuil.
Gr. Ion. Bi7t«^j [a Frog"] Germ
Frofch i Gr. S}>^ , pluvia ; Ir.
Frais, a Shower.
B-V.
W Byu, Lat. Vnus; Sc byuiog,
•vivaz , W. Bcr, a Spit, Lat Ve-
ru ; W. Byuch, L. Vacca -, W.
Brigin, Lat. Virga. Eclg.Beer, E.
Boar, Lat. Verres-, Engl. Bull,
Belg.
38
TIT. I. COMPARATIVE ETYMOLOGY.
Appendix.
Belg. VuUe; Sclav. Fol. Germ.
Binden, L.rmio. LacTrabs,
W. Traufi ; L. Robur, W.K^i'-
der. Belg. Yben boom [an Ewe-
trecl W. Ttien.
B-M.
W. Bargod, Lat. MargOi W. y
bore:,EnglMorrBTP, GermMor-
e-ensi Ir. JUara^. W. Blith,Boh.
Mlko; G. & E. Milch. B Afelch i
Ir. Bat [a Staf] Ital Mazza.
Engl. Bald, W- Moel. Gr. BK.is.
CoUisj \^.Myvydh.
F-V.
Ir Faith, \jiX..Vates -, Germ Reift,
[\»hoar-froftlW.R/'^«,lrK'"-
Lat. Ferox, tvi^-Wroth. Vid.
p. o.&lX.
F-M.
W t Faeth, Lat. Mius; Lat. Fce-
mina, W..Afcw»7K; Lat. Forum,
yM.MarXnadi Lat.Formica, W.
Moririg i Tchkh yet jeems but a
compound ■word of fW-Morv,
Gr. fiHI^il, ^Krig Tumulus:
Germ.Fcucht, Engl Moifi, L.
Madeo. W. Muydo.
V-M
W.Savan, A Mouth; Gr. S"f£i|.
W. Palv, L. P-j/wi ; W. Aval,
Lit.Malum ; Arm. & Corn.Gol-
van [a Sparrow] Gr.ijaV'f Belg
Vveye, Engl. Whey, W.M?"/*' ;
Lat. Vepres, W . Miaren. L. Ve-
redus, perhaps from the Celtique
Merh Ifor March] rhed. i. e. E-
quuscurforius,dr<^. V.p.xi.col 3.
Palatals.
C,K[«rCL]-G.
W.Kroth, rheWomh; Gr-^t^^i-
W. Koiho, to Believe; Belg. Ge-
loofen; G.Glouben. Lat. hacer-
dos, Ir Sagart ; Lat. Secale, Fr.
Seigle. Ir. Segal; Engl. & Dan.
Kalt, Ir. Cavain ; Fr. Piquer, W.
Pigo; Lat Caruleus, \t.*Gorm.
Lat.Calo, [a Souldiers boy,cSrf.]
Ir. Gila ; Gr. «Tji«t. W.Guiros ;
L.Luccma, W !.%<"•»; Gr.K.iV-
7«,a Mag-Pyel Ital. G<iz.z«.
C, «:^<: — X-
W.K16f[Lame] Gr. ;*;«>>«. W.
Klaiar [Lukewarm] Gt.z>^"^'s-
Ir. Kriadhaire, a Boor, a Coun-
treyrnan, a Plov>-ma?hGT. x^e^-
w; Ir.Kil [a Church] Helv.
XxXx. Gr. K«x(»«!, W Kox-, Ko-
xyn. Red; Gr. & Lat. Cyclus,
W. Kylx.-, a hoop ; Suev. Keden
[ to Ipeak ] t Engl, cpe&e, a fay-
ing. VV. xuedel; Belg Pac, Engl
a Pack, W. Baix ; Engl. Dark-
nefs, li. Dorzadus. Gr-^rifbi,
W. Serx; Lat. Torques, W.
Torx; Belg.Clocke, [a Bell]
yN.Klox-
C&c.-H.
W . Kas , [ Hatred ] Germ. Hafs ;
Ir. Kuan, Belg. & Engl. Haven ,-
Lat. Scola, Germ. Shul. \_forfo
they pronounce tho' they -write
Schul] W.Krib [Kriben, Kri-
belh ] a Cock's Comb, a Creft,
• vid. Varijt. of Terminations, p
col.t. J.tcp- 34- Chf 8>
Appedjd i X.
(^c. Boh. Hreben. Boh. Kawe,
Germ. Huft, i3e]g. Hoef E.
Hoof; B. Kuiper, E. Hooper ^(^c.
Via. p. 14. col. I.
G-x.
Fr. Gauche [Lett, Left-handed]
W . xuith ; W . Gaiav, Gr. x"-
ftiit. W. Guevl [a Lip] Gr.A;«>«!.
Lat. Fa^us, Germ. & j Engl.
Buck.
L I N G U A L S.
T-D.
L. Iterum, Bel. Viderum. Fr. Tas
[ a Heap or Pile ] V^.Dds; Lat
Puteus , W. Pydcu, &c-
T-Th.'
Lat Ofto, VV.Uyth, L LadcW.
LhaethL. BJtuo, W Bathy L.
Sagitta, W. Saeth. L. Vates, Ir.
Faith. Lat. Mater, Ir. Mathair,
&c.
T-Dh.
Gr.'r«^%«, yN.Krydh. B. Root
[Red] W. Hhydh:, Jr. Ruadh,
&c.
T - S, Z.
W. Taly, L. Solvo, Ger. Be-zalen.
W.Tardhy [viz,. Dur vn tardhy,
6-1: ] LSurgo. W.Walht [Hair]
BohWlas GwalhtGuener [Mai-
den-hair] Boh. Wlas a ivenhar.
L.j^tas, W. Oes, B. & Engl
Vatj L. Vas. G. Thon, L. So?mt.
In the Iriih the Initials is fre-
quently chang'd into T, as, Sagart
a Priejltun Tagart the Prie/; &C
D-Th.
W.D6r[&drus] Gr.e-'ej.. W.
Kledren [ A Spar, a Lath. ] Gr
KA?&{6s. Germ. Dach, E Thatch.
Germ. Dank, Engl Thanis. So
Daum, Thumb; Dick, Thick;
Dorn , Thorn ; Ding , Thing ;
Durch, Through, 6cc.
D-Dh.
L.Prxda. W Praidh. L. Spado,
W. I?w*tfW*3 W.Guadh, [a
Mole] Maurit, guodcn Arab.
Guzden. Germ. Das, Engl. dhat.
Dar , dhere. Dein , dhine, &c.
D-S, Z.
W. Glyd [Bird-lime] Gr.Tx,iU,
W.KJod. [Prayfe] Gr. KAf.j
GT.'Ar,^v,'^.Eos, a Nightingai
Boh.Gedle. [aFir-treeJ lr.G;a/
a Pine W .tnv2d,Getn\.Schaff,
a Sheep. L. Dimidium, [fW.
Dimmx] Semis. W. Duyrey,
L. Surgo. Ir. Boxd , Poor. Gr.
iiTux'f. L. Edo, W-fyJ/y. L.
Prieda, Sp.Prefa W. Genedi-
jaeth, Genejis. Ital. Daga, [Span.
Dagua.] h.Sica. Engl Mayd, Sp.
Moza Corn, ikfooz. W. Dangos
[tofhew] Germ. Zeigen. W.
Oed, Fr. Aage. W. Ysbaid, Fr.
Efpace.
Dh-S,Z.
W. Trybedh, Gr. & Lat. Tripos.
W.Rh'Jdh,Ital. Rofo.^r. Rouge.
W. Hedhu;c [Peace] Gr. 'Hm-
;i<«, ReH. W. Pymmedhj Gr.
nifiiTTjf. W. Myrdh. Gr. Mi^.t,
Turma, W.Kidhio, Yx.CaJher.
Appendix.
Sequals or LiQLtiholh 1 Germ Sden.
V/. Lhaiies, Engl, ske'v; f>o?»
Lhau,o>',Wj in the Caledonian Bri-
ii/bj Lav [ a hand ] j.< f /j^ Latif^
Manica//-ow Manus. W. Lhaur
[Ir. Lar, Cantabr Lur, Lurra]
Germ. Saal, Lat So/nm. W.
Lhymman, Gr. ^i/mio.
N— M.
Engl.Nep, [Span. Nabo] VV.
Maip. Gr.N»OT.{, W ^Map,?nAh.
Sp Cancoiol'o. Ir. Kam-xofaz ,
VV Kofj^^ro. W.Lhyngyren, L.
Lumbricus. Ir. Nithe | Waflied,
Cleanfed ] Boh. Miti & Umtti.
Germ.Narr Gr. Muu-,.
N - Ng, G.
Lat. Strenuus , Gtxm. Strevg. E.
Strong. L.Egenus,W. Anghevyi.
N omitted.
Lat. Fxnum,[ Span. Heno] Belg.
Hoy, Engl. Htiy, Germ. Hew. W .
Dangos, Gr. A(ix:,vix' L.Sponfus,
W. car Fuys, Engl Spoufi, Ir.
Tojia.
R— S,Dh.
Engl. To Bark [Fr.Abbaier] Belg.
Bajfen ; Engl. Hare, Germ. Has,
Belg. Hay?. Engl. Iron, Germ.
Eyfin- Fr. Lire [to read] Germ.
Ldfen. Belg. Lefen- W. Dreui,
Gr. Ai-mi'^;. L QLiercus,quernusj
Fr.Chefne. L. Soror, Belg. Sufier,
Germ. Schuefter. Gr. x/afw , Ir.
[ & W. ] G/^/. Belg. Beer, Eng.
Boar, [L. Verres] W.Bdedh\
OFPREPOSITIVES.
/ have already ( p. 19. col. 5. )
Recommended to the Ohjirvation of
the Curious , whether it has not been
heretofore the praBice of other Lan-
guages, to 'vary their Initial Cojifo-
7iants, after the manner fliU retain d
in the Britijh and Irijh. I mujl now
further declare it my Conjeiiure,that
Ancie7!tly Confonants have been oc-
cafioTially premis'd to mofi words
{ if not all ) beginning with Vowels or
Sequels, as has been Obfirv'd of the
Letter G. p 9 col. 3 And as is
yet pra&ijed, in rcjpeii ofT and N
in the Irifi. The Confonants fup-
pos'dto have been fo introduced, are
what is here meant by Prepofitives.
But how Right or Erroneous this
Conjeciure may be , is left to the
Reader to inferr from the following,
andfuch like Examples.
Labial Prepositives.
Ir.Uirkin [a Pig] L. P«rfw.
Appendix.
'r. iask, L. ¥ifcis.
I'r Athair, [Vv Euithr] L. Vater
Gr. '0(ty^ LS. W. Glam. tuMon.
Herky] L. Porrigo.
W. Hcdeg [ To Hy,] Dor.n^-rS.
Gr r«;Ai,Dan.Rifet, Bel^. Hoed,
Engl Rod, Germ. Rut, Bohem.
Prut.
\V. Lhydan, L. Latus, Gr. ti^aii;.
W. Tav, Gr. Ht—myJ,;.
W.Bruyn, Gr W— 57150;.
W.Dalen, Gr. ^i-^xoK
W. Rhvd, Gr. OT— fe;.
W.HedhuA;,L. Pads.
Sp Llaga, L Plaga
W. Lhuvun, Lat. Planus.
W. Lhaiua, L. Plenus.
W.Lhmer,L. Plura.
Lat. Lupus, W. Blaidh.
vV. Lhadh [ L. La:do] Fr. Bleffer.
Lat. Lutum, Sclav. Blatu.
L. Lsetus, Belg. Blyde, EngX.Blyth.
Gr."Ax,'h;, W. BaiZ.
Gr. "Af-n;, Germ. Brot: Ir. Aran,
W. Bara.
W. Adhev, L. Fafus.
W. Ylu, Lat. FaviUa.
W. Ede, [thread] Germ. Faden.
W.Ocr [cold] Ir. Fuar.
W.Ovni [to fear] Gr. <i>oo5/<9H.
W. Ailod,Gr. MiAo'i.
Engl. Oufle , f Lat- ■l^^'dula , \_me-
rula\ \N -Muyalx-
tCelt.& Lat. Alauda, Corn. Mel-
huez.
Gr. '0/i;k«s, Ir. Magarl.
Palatal Prepositives.
W. Lheidir [Lat. Latro] Gr. K/J-
TTJif. Lat. Laus- Ital.lodc, Gr
Kasos, W. Klod. Lat Lxvus, E.
Left, Corn. Rledh. Germ. Roh,
Engl Raw, L. Crudus, W. Kri
& Krai. Lat. Raucus, V^.Kryg.
'Ti-nc, W. Kavod. L. Polio, W»
Kaboli. L. Rcpo, Bclg. Kruipen.
L. Nodus, E. Knot. Lat. Sedeo,
Gr.K«S.^«. Fr.Roftir, W Kr^j^y
Goth. Leaf [Bread i Vand. Klieb,
Boh. Chleb, Pol. Chlieb. L. Or
nus, W Kerdin. W.Lhaw,Be]g.
Klaeuwe , "EngX.Claw. Ir. Olan
[ Wooll] Germ. WoUen , W.
Guldn. Lat. Hortus [ & Onus ]
W. Gardh, Ital Giardino. L. Ar-
cus , Corn, Guarrok L. Nidus,
Ger.Neft Sclav G»ez^a', Dalm .
Gjiyzdo, Pol Gniazdu. W. Lhu-
fun [Smooth ] Sclav. Gofuf. Gr.
"iixgj:, W Garth. Gr «^<t. W.
Guala. L. Ambra, W Guevr.
Engl. Land, VV. Glan : Glan A-
von, the bank of a River, &c.
Gr.'Axm [Tefqua] S.W. Gdlht.
Belg. &z Engl. Lent, the Spring,
Germ. Glents. Gr i«A«{, Germ.
&c. Glafs. Lat. Ulmus, Ital. Ol-
mo], Belg. Olmen , Boh Gulm.
Appendix.
Belg. Setten, tngl.Set,W.G»></.
\v.Irx & leithi, Cierm Gert.
Fr. laune, W Guina L Lu.i-
dus, V\'. Gloiu W.Lha is, Sclav.
G/«, 'D^ln.Glaaz,. Gr. 'ir:itu,
W. Xiithio; Gr. 'o/tar. W. x'-'y-
dho hr louer, 'V'l . xuare. W.
Rhaid, Dor. A;??5a.
Lingual Prepositives.
L.unda [Ital.Onda] W. & \rTonn.
Lat. Anus, \x.T6n; Lat. Altus
^ Tal L. Ignis, Vv Tan. L.
Urina, f VV , Trunk. Gr. "A,«;«.f ,
\V. TyvodQ- Tyuod. Lat JVlyri-
Ci.,6- Tamarifciis.-\ W. 6: Ir. Am.
Engl.r/,»e, ¥x. Temps. Gr. 'r-^
V^.Truyn. W Rhedeg,Gr.Tpi-
Z"- Gr. 'Af^.^ W. DeA;re, Gr.
A'?w,[Erigo, Ir Eria] \y.Duy-
rei; whe7!cey Dh\j,yTer\,tke Eaji.
Gr. 'lne/.tai. \V. Digon Gr."t.oy.^
W. Daiar. Lat. wvis, W. Da-
'i'^d. L Lege, Ir.Dlighe. Engl.
Other, Gr. Ati-7if«, Ir. Dara, Fr.
Darechev. Germ.Halten, W.
Dal,Dala. W. lyr^res, Gr. Aog-
w. L. Ros, Gr.Afoffi; Ir Ura^;'.
L.Taurus, Germ. 5r/er Ital.
Ncve, [ Gr. Vulg. Hitpi ] Germ.
Sch7iee , Dan. Snt. Fr. Neige ,
Scl^.v. S)iegi Pol. &/f^. Boh.
S7!ih, Ir. .Smp^;!;'. Gcrm. Niellen.
Engl. Sneeze Dan. Kniff, Engl.
Knife, Ir. ^/f/fw. W. Lhuyth [a
Tribe] Sclav. Schlachta. Ir.
Pofta,tr. E/poufe Gr. 'A„.,ijcal.
Stalla, Germ. Stall Gr "aiAk?,
hit- Sulcus. Gr. Ttiw, W. £/?/».
Lat. Erigo , Surgo Lat Paiier ,
Ger. Spam. W. Tuyfen, tyuys j
Gr. 27B';j;t/f. Gr. Vulg. r«j-jKA«,
W. yfj^ydojilh. E. & W. Pin
[Acicula] L.5/>/»rt6:Germ Spen
ut Spen-Nadel L.Limus[Ciook-
ed, Awry, Squint-Ey'd] Germ.
Schlim. W.Kath \viz. Morkath]
Engl Skate,L.S^uatina Fr.Oeil,
Ir sai. Fr. Padelle, Engl. Spade,
Spittle Lat. Parco, lelg Sparen.
VV Kyphylog, Gr Sc Lit. Scolo-
phaz ; perhaps from the BritiJh
yfj;ylvog, which would imply as
much as Bil-bird. Brab. Neppe,
Germ Schnepf , Engl Sriipe. L.
Rupes, Germ Schrojf. Gr K»-
^ci, W. yfgavn. Fr. Greffier, L.
Scriba, Ger. Schreiber W. Lhei-
fi£e [ the Temples ] Ger.Schlafi;
S E Q_y E L S.
Gr. 'Aiej.[S. W. Evrse] N. W.
Lher, L. Lolium. Belg. & Engl.
Otter, Fr. L'outr, Lat Lutra \V.
Aren [ A Kidney ] Germ. Nie-
ren, Engl Adder, Ir, Athair,
Germ. Natter, ^Q.
[+1 ]
TIT. 11.
PRIMARUM BRITANNIA ET HIBERNI^
LINGUARUM HARMONICON:
COMPARATIVE VOCABULARY
OF THE ORIGINAL LANGUAGES
o F
BRITAIN and IRELAND.
In the following Vocabulary , befides the words of Jffinity ; others for the Satisfa-
Hion of the Curious in Languages are freijuetitly inferted^ that have no Analogy at alii
and ( as elferohere throughout this Book ) the words thus t dijimguijhedj are now Obfokte,
Aab, abs;W. o, ygan, iurthj
Vrom,hy. Arm Diganc ;
■5 Jr. o, a, iJa. C. a, Uorth.
Abavus, WHendaid, hen'daid;
The great Grand-fatker's Father
rC. Hengog, Hendat [avus] A.
Tat diou.
Abbas, W. Ah^A^ Am Abbot . C.
&A. Abaclr Ab
Abies, C. Zaban, f Sibuydh &
Aidblen ; A Fir-Tree. A.Sapin ,
W. t Fynniduydh.
Abramis, C. Ziu [plur Ziuion]
A Greater fort of Bream, & Lob-
raaz, a LeIJer
Ablinthium, C FeJcn & fFue-
Icin, lyormwood. A.iuclen,W.
Uermod , Ir. Burbun , barvmotr,
Scot. Sept Buramad.
Abfolvo, VV.Gorpheii, ToF'miJI.>.
A. Penra;iievi, done a beneus, ac-
complidaf. Ir. K.nxmyim.
Abundantia, A.Fonn; Plenty,
&c. Ir. Fonai, Enough.
Accipio, W. Kvmeryd, To take,
A. Kemerec, C. DhoKymeraz. Ir.
Glacam.
Accipiter,S.VV.Hebog,<i Hantk-,
Ir. Sheavok, C. Kry(Tat& tBide-
uen, Faucun N. \V'. GiiaU.
Accufo, \V Kvh)dho,a;!;uyn,r<'
Accufe,C Dho 5yhydha, A. A-^ys
& accufi, Ir.gearanaim, lonlayim,
cagnayim.
Acer, erisi N.W. Kvnhoulen,
Glam j^xxenmtlm, A Maple, A. [&
Fr. ] Erapl.
Acervus, \V. Krig, A Heap, Ir.
Krua;i; , a Rick, as of Com, Hay,
Turf. &c A. & t C. Bern, [ W.
Bryn & Brynkyn, a Hil/od i w.
& Ir. Karn, a heap of Stones, Sec.
Acicula, A. Spillen [ plur Spil-
lou] APin. C.Skinan, Ir. Biran,
dealgan. W. Pin, Nodwydhbcn.
Acies, W. Min, aup;, An Edge ;
C. Mid, fyvar, A. Lem, drem, bar-
ven. W.Lhym&lhem, [./*:»f«y]
& drem, [ Fades. ]
A(ftus, us ; m. W. Gueithred,
An AB or Deed , A.Grer, obcr j
C- Ober, guil & gwcy^facio i unde
t W. gorig, fecit, & Scot. Gar,
faceroi Ir. Gnivadh, Dcanadh.
Aculcus, W.Kollyn, A Sting;
A . Koloen guenan, Aculcus apis ;
C. Guan, Ir. Ga, dealg.
Acuo,W.Hoj;ii Ihivio, Ihym-
myi To Whet or Sharpen; A. Lem-
ma ; C. Dho lebma, Ir. jt^rayim,
fyvrayim, livam.
Acus, eris; N. W.Kol, chaff.
Ir. Kaillea;i;, Kaith j A. Pell.
Acus, us ; f. W. Nodwydh , A
^^^fi//e; Nadihedh, A. Nados. Ir.
Snathad. VV M6r- Nodwydh, a
Needle-FiJh,aGar; C. jirak.
Acutus, W. Lhym, auA;ys, mi-
niog , sharp; A. Lcm , C. Lem-
mys. Ir.jer, t aith, f feigh, f a;i;ar,
f aJAjear.
Ad, W. At, i, To; C. Dho, A.
Bet. Ir.Go, a, ana.
Adeps, ipis ; m & f. W. Braf-
der, GUcr, bloneg , Saim j Fat,
Tallow, Greafe ; C. | Blonek , A.
Blonnekjblonnegucn, laid. Ir.Saill.
blainik.
Adhuc , W. Etto , t erua j Tet ,
C. Huathi A.Hoaz. Ir. Gorcadh,
go foill.
Adiantum,W.Gualht y voruyn,
briserGuener, gualht Gucner, gu-
alht y dhaiar. The Herb Majden-
hair { Ir. Duv-xol'a.'i, q. d.W. Dy-
goclog i Black-Jhank.
Adolefcens, W. f Guas, Lhank,
gur ivank, Dyn ivank,&c. ATouth;
C. lynkar. Den iynkj A. Goas,
plur. goalcti Ir Ogana^;, oig-
hear.
A dvena, W . Alhdyd,Eftron,Dyn
dLiQitht, A Stranger, C. DcnunAJUt,
A. Eitren, Ir. Ea^tranna;^, Coivi-
dhea;<;, Coigriyca/j.
Adverfus, \V. Ar Jyver ; Fore-
right, oppofte, &c. Ir. 6 kovar, o
;!ioinne, A. An t^diereb.
Adulter, W. Hokrelhur, Godi-
nebur. An Adulterer, A. Avoultr,
Ir. Adhaltraidhe.
i^:difico, W.Adcilady,r(7 Build;
A. Batida, Edifia, C. Dho dereval
Ir. Foirgnyim.
^Eger, W. Klav, kluyvys, i';V^;
C. Klav, A. K Ian vys, maladit, Ir.
Tin ; eaflann f Ningir f Tia;eair,
t Fovair.
yEqualis, W. Kydradh, ky-
vyrdh, gojqy vyrdh, kyftal ^ Equal;
A. Ingal, par; Ir Kov.^ovchrom,
KovA;ofvail, Kovhavail.
i£quus, W. Guaftad, iaun, Kv-
uyr; Teg; Even, Jujl, Fair C.
Teg; A.Rciz; Ir.kovchrom,k(Mr,
keart.
Acr, acris; m. W. Auyr, auel,
arua, C. Air tAuyr, A. earj'lr
Aear, aidhcoir.
i^rarius, \V. EyxyXiA Brajier,
a Tinker. C. jGueithiurKober, Ir.
Uvairc.
' JEmgo, W.Rhad, Rufi; A.
Mergl, Ir. Meirg.
ALs, eris; N. VV. Pres, Kopr,
evidh,lettun,elydr ; Brafs, Copper,
C Breft, Kobcr, A.Letun, Kuevr
Ir. Prais, uva, Kopcr, t iris.
iEftas , W.Hav, Summer ; C.
Hay
^
Tit. II. A Comparative Vocabulary
Albus, W. Guyn [ f. guen ] anwyliad, Kyveilht, hoMhya, A
....... ...... ...^... W^tffjCGuydn tguyn; AXJuen. frifW. C Kar, A. Mignoiii ir.
yiftus, us, W Cures, tesi mylh- Ir. Finn, ban, j^eal, fealtaidhe. Kara , karaid ^ Adjeii. [s^muhXy
Hav. A. Han. Ir. Savra , f Sav ,
aimfliir havraidh
ni. Heat i A- & C Tomder, A
Groes ; Ir. Teas, FiUAiadh. ^ftus
maris; W.Dif;yvor mor, Lhanu
a thrai mor ; the Tyde, C. An froz,
mor lenol, ba thrig. A. Tol mor,
Ir. Lan mara, Rovairt, W. Rhy-
varthuy.
Aeras, W. Oed, Agt; A. Oat,
C- uz, Ir. Aos, aois, aidhne, f ette.
yEther, yr uybyr,yr uybren ; The
Sty i C. Ebron, A . oabr ; Ir Aear
/Evum, Oes, hoedel ; An Age,
a Man's Life. A. Hoadhl; Ir.Syg-
hal, fadfyghal, Bithre, buanre.
Affinis, W KyvathraA: , o'r a-
faith; Al/ieJ; fC. Karogos; Ir.
Kliavain.
Agcr, W.Maes, Kae, Koetgae,
maenol , tir, rhandir; A Field,
Land or Ground, a Mannour, a
Forw.&c. A. M&, Park [ pi. par-
cou] tyrien. G.Tir, gueal. LMagh,
maAiaire; aAiadh, Fcarann tte^rt
t Fao;i;, f Fuithir f Forba f Fonn
t Flealglava, | Bruigh f Des, f Ree
f iath, t Grian, f Trcann.
Aggcr^W Klaudh.gurthglaudh,
argae ; A Bank or Dam ; a Mud-
wall, a Rampart, a Dike, &c. A.
Kleydh; CBankan, tiiban; Ir.
Kloidhe, mota, bankan, pure, tu-
aim, trainfe.
Agmen, W. Lhy, bvdhyn,Kyn-
Iheidva, bagad o uyr , i^c. Torv,
rhaud, diadcih, Lhiaiis, mintai. A
A\e3i,V\f .D\s, A Dye i A. Dikfu Kairdcavail,muintirea;i:
Uw; Ir.Difle. j Amita, W. Modrib, ^« ^wt/.-
Alga, W. Gummun , ^a-o-jr JC. Modrap; A. Movereb [pI.
Sea-wrack i C. Gubman, Ir. Feam- 1 Moverebec ] Ir. Maithrean, oilei-
na^;. DnWeaig^is an edible Jbrt caWd vathair
Dih, in Anglefey dilys or dylefg
Fucus membranaceus ccranoides,
C. B. Slat vara ( or Sea Rod) is the
Fucus arboreus polylchidcs, C B.
Aliquando, W VV eithije, Some-
times; A. Uithiu, uiziu; Ir. Ar
liariv, fcachci liair.
Aliquid, Rhyubeth; 5flw;/i/'«gj
fimvjhat , A.' & C. t Nebcra ; ir.
Ni eigein, (ire
Alius, \V. Aralh, nailh, Anothen
C. gele ; A. Yn all,eguiie ; Ir.Kile,
oile, aroilc.
Allium, Krav [ -vul. Kri ] Gar-
lick ; Ir. Krav, gairle6g; A. Kin-
gen ; W . Keninen , Porrum.
Alnus, W & C f Guernen, An
Alder-Tree ; A. Guez.an guern, Ir.
Fearn, Fearnog.
Aio, W. Porthi, Maethy,maj:;y,
meithriii ; To Nourijh, to Feed, to
Nurje up, &c. C. Dho methia ; A.
Maguet, maga, beva; Ir. Bea-
tbayim, Kothayim, ailim, altra-
naim.
Alter, V. Alius.
Altarc, W. Alhor, An Altars
A. Alter; Ir. Altoir, fmiaSjfuru-
ladh.
Alms, W. Yxel, duvun, f Kay ;
Band, a company, a multitude, Sic. ! High, Deep ; C Ehual, ban, doun ;
C.Lias, i»/«ir^, many,&cc A. Bagat, j A, Yhel, Dun; & dundcr, Depth.
Rum, lodat. Ir. Sluagh, Kruinne- Mi"- Ard, fDiocia, gaivtheaz, do-
adh, buidhean f tara f turba. vain.
Agnus, W Oen, A Lamb-, C. Alveare, W. Ku.^; guenyn, A
& A. oan [pi. ein] Ir. uan, Iflan,' Bee-Hive -, A. Rysken, Coloenn ,
luvan. i gueft guennan, keftcn venan C
Ago, W Guneyd, guneythyd ;! Kauai guanan , q.d. W. Kauelh
To doe i to make ; C. j;il,'gurey, Ir. \ guenyn ; Ir. Koirrikeog.
Gnidhim, tgniiim, mm. ' '■ Alumnus, Maeth-vab, v^ Fo/y^r-
Agricola, W. Ardhur, Lhavyrur; 1 Child -, C. t Mab meirhrin ; A. Ma-
t Amaeth, f taiog ; A Husbandman,
a Flmc-man, a Farmer, &c. Corn.
Tiak, t j;uyrchiad ereu. A. Labur-
er, gunidec ; Ir. Sythroightheoir ,
fgolog, treavtbaA;, kriadhaire.
Agritolium, W. Kelyn, HoUy -,
A Kelen [& Kelennek, a place
■where HoUy-Trees grow ] Ir. Kui-
leann.
Ah, W Och ! Alafs ] fPb it me I
Ir. \Jx ! C. Syueth , A. Sioath ;
alias"!
Ala, W. Afj^elh, Filo» , aden,
Am»g ; C Afgal [ pi. askelli ] A.
Askel. Ir. Ite, eiteog, fj;iathan, af-
gali.
Alacer,Hoenys,Lhauen; Cheer-
fuU, Glad, Merry ; A.Laiien, C. La-
uenik, Ir. Lainnea;*: , meanmnaAi ,
fuvax, intinnea;t;-
' Alauda, W.Hedydh, ehedydh,
yA;hedydh, finelierydh; A Lark;
C MelliueZ, an velhuez feuidydh;
A. Zhiluet ; Ir. Uileog.
Alba,'aE; f. VV. Guenwisk, A
Surplice; f C.Kams, A.Sarpelis, I
gadcn ; Ir. Dalta, daltan, f meas
Amarus, N. W. A;ueru , S. W.
Hueru, Bitter; C. Huero; A.
;i;uero, Fcro, Ir. Searv, domblafta,
1 1 Ningir, f aith.
Ambulo, W. Rhodio, Kerdhed;
To walk, &CC. A.Kerdhet, C. Dho
mao2.. Ir. Shivlaim, [W.Syvlyd
To 7noze'\ Triallam, imthyim, ke-
imnyim, reimnyim, gluaifim.
Amens, W.ynvyd, ammuylh,
Kyndheiriog, Mad, Foolijh, Di-
jlraBed. C. fCoineiriok, Meskat,
A. Fol, diot. Ir. Amadan, Ar mire,
ar boilcadh.
Amica, W . Kariad, Kariadver;^,
Gordher;e, Kyveilhes, AMifhefs,
a leatnan , a wifs,^c. C. Hora,
A. Gift, a Harlot. Ir. Leannan,
Kroidhe6g, Searkog ; bean A;ara,
beancharaid.
Amicitia, W. Kymdeithas, Ky-
vcilha;e , Karennydh , Karedigrii-
ydh ; Friendship , amity. A. Ka-
rantes , Ir. Kairdeas f Kairdhe ,
fKunna, Konailve, f Kolva, fkon-
Alb, leine aifrin, q.d. W . Lhen I dalva f Koda;;
ofFeren. I Amicus, W. f Kar, Anwylyd,
T
Amitto, V'id. Perdo.
Amnis, Avon, frud, Nant, fkar-
rog ; A River, a Brook, &c. C-
Auan; A. Ryivier, Rivierig,gue-
ryn ; Ir. Avan , dothar ,' bimh ,
t Snuadh.
Amo, Kary, To Love ; C. Kara,
A Karet; Ir. KaramjCrayaimj^ic-
arcam.
Amor, Karriad, Ser;s, hoffder,
anwylder, Love, Affeaion,&(.c. A.
KaranteZj karenreah ; Ir. f ^earc,
gradh, gion, kion, f to^ja, f ordaa.
Amoenus, Tirion, hyvryd, hy v-
rydluys, didhan; Pleajant , De-
lightjome. C.Teg, A.Agreable;
Ir. yiv, yivin/fan, fgnaot, fai-
rear, t n\\\%x, Tr"ealla;t;, faeara^.
Ampleftor Kovleidio, brai.s;ci-
dio, ymual^y. To Embrace; C.Byi-
la, A. Bfiata, Ir. Umbracam, um-
glacam, umfail^im.
Amplus, Ebang, ehelaeth, aiaur,
ami, brailg, flu;t, rhuth, Lhydan ,
Large, Ample , Extevfive , gcc. C.
Lcdan, iaidzh, braz..- A. Ledan,
meyr, picol Ir. Leathan, fairfing,
liouvur.
An? A? Ai? Onid? Whether 1
Ir. An ? na;i; .?
Anas, acis ; Huyad [f Adiad QJ
ADiuk, C. Haz, f hoec ; A. iiat ,
huat; Ir. La;<;, la^ra, gaill;ijeark ,
ton nog.
Anachoreta, fAnkr, Meyduy,
An Hermit ; f C Ankar, A. Her-
mit. Ir. Angkaire, Ditreava;e.
Anchora, te ; Angor, an Anchor-,
C. t Ankar; A. Heor; Ir. Ang-
kaire, flnpr.
Ancilla, Moruyn, A Maid; C.
Moz, t C.Kaithes, a Servant-maid;
A. Maces, pi. Micilien. I.Idi1c,Ko-
val,banogla;>:, Kailin, bainghiJa.
Angelus, AnT;el ; An Angel; C
Ehal,El, [pl.Eladh]tC.Ail,A.
M.. pi. A;ies; eai; Ir. Aingeal
fAulal.
Anglia, Lhoegr; England; C.
Pou an Zouzn, A. Bro Saos, » *.
RegioSaxonum. ir.Saklan, &Sa-
skan. Lingua Anglicana, Saeineg ;
the Englijh Tongue; C. ZouznaK,
A Saolnek ; Ir. SakfanaA; , Saks-
vearl.
Anglus, Sais, Afi EngHJh-mau^
C. Zouz, A. Saos , Saolbn, [pl.j
Saofoner, ] Ir. Sakfona^:.
Anguilla, Lhyfouen, f Lhyue-
than; An Eel; C. Zilli, zilli dour
yr ; A. Aviel filien [pi Siliou] la-
biftran, Ir. Eaigan, [Scot. Sept.
Elg ] gealog.
Aoguis, Neidir , A Snake ; an
Adder ; C Naddyr, A. Aer,& Vi-
ber, a Viper. Ir.Athair & Nathair;
[ Sc. Sept. vul. nair & Ask. ]
Angulus, Ongl, Kongl, Kornel,
Kilva^;, ebaA: ; A Corner, a Nook,
A.
an Angle , C Kornal , A. Korn ;
Ir. Uillc, uillein, kcarn, koirnel.
Anguftus, Ing, Kyving, Kvl ;
Narrow, Slender. C- F.dn, A. tnk
Ir.Kuvangjtkilak.tkuvak, teann
Anima , Enaid ; Tfx Soul , C
Enifenev, Ar cnc [pi cnevu]
Ir. Anam.
Animal, Mil ^ anivel, u4n Ani-
mal, a Be,ift. C. Beft [ a Beajl] &
fMil , A. Aneval , Jr. Ainvea;K ,
bcathodha;i [^An hinc, \V.Bia;t? J
beadhail t m''
Animolus , Kalonnog , gusvi ,
f arialys , gleil , kevnog ; Stout ,
Courageous -, C Kolannak, A. Ku-
radiius; Kalonnck ; Ir. Kroidhca-
vail, mcirncavail.
Animus, Brvd , medhul, fgo-
vcg; Tl.v Mind; C. Brci, A. Pri-
diri, kil, A;oanr, V'olontcdh, kao-
dct. Ir. InntiHj mcanmna
Annulus, Modriiy j [q d Bod-
rviy vci Baudairuy ] A Ring i C.
Beiau, A. Bizu j bezu, Ir. Fainn,
tFaii. K.
Annus, Rluydhyn, A Tear ; C.
Bledhan,tblidhen J A. Bloaz, [pi.
bloziu] Ir. bJiadhain, f Fang. An-
no prxtcrito, W. y Ihynedh, A.
Voar lenc. Hoc anno ; W. y leni,
A Hevlcnc
Anfi, Dvrntol [vel Trontol J
negK-lt, A Handle; C Dorn, A.
Durguen, Krummclj Ir. Dorn,
Kli'ias.
Anfer, Guydh, AGonfi -, Keilia-
gujdh, a Gander, C. Gudh, Kul-
liag godho, j Kelio^ giiy^h; A.
Goadh, garz, ; Ir. j;eadh, Ganra ;
a tfildGoo/e, Kadhan; a Barnacl,
gidhran An q d 7;edh chrainn, / *.
Anfrr arborigena ?
Ante, Kyn, rhag, o vlaen ; Be-
fore ; C & A. Ken, kenc, rag. Ir.
Suil, roive, f ria, friav.
Antiquus, Hen, Old, Ancient ;
C Koch, A.Koth, bloadhuedh ; Ir.
Shean, arfaigh, yfta.
Anus, us ; f. GuraA;, hen uraig.
An old Woman ; C Bcnncn goath,
gurah. A. Grix, grck k6rh Ir.
K.aillea;j, Sheanvean, f RiaghlaA;,
fScantuinne.
Aper,BaedliguvIht, baedhkocd
tgUydh-hUA^i A Wild Boar. C.
Bora, t baedh ; y\. W\ix gCies; Jr.
Fiadh;i:uJla/.', KuIlaA; fiadhain-
Aperio, Agor, datgloi, dialhu-
edhy , datjidhio ; To Open , Dlio
gorou, A Dialhuedha,lr fofglajro,
ofglaim, no;Kdam, leigim Icis, bra-
tham, taisbeanam, (^c
Apes vel apis, Guenynen, a Bee ;
C Guanan, i pi. giienyn ] A. Gue-
nanen, Ir BcaA;, t beachnian, cark
Apoftoiiis, Apoftol, kennad ; An
ApoJ/le; C.& A. Abofdoli LP'
Ebeftcl 1 Ir. Abfdal, tea;cdaire.
Appe]]o,asi Enui, gi\u,To Name
or cell; C. Dhohonua, dhokriha;
A. Henvel, j;ervel ; Ir. Ainmny-
im,gairim, luadham.
Apprehend©, Dal, gordhiues,
kael gavel, ymhcrkid, To Catch, to
Apprehend j C. Dho fcndzha , A.
Sdia; Ir.Gavam, glacam, fedim,
cuirim a liiv, L. Laivfiim, Fola-
vaim.
Appropinquo, nefliy, dincny,
To Approach or draiv unto ; Ar
Ncflaac ; Jr.Dniidim leis, dlutham,
tairngim no teadham a voAiair, q d
W. Tyedhy at oKor.
Aprilis, Ebrilh, April. C. Miz
ebral, A. Ebret, Ir. Aibrcan.
Aptus, Adhas , kyvadhas, ky-
vulA:,kymmuySjkynimheflyr,kyni-
mhcdr, gofiymmcdr ; Apt, fit,
meet ,fuit able , &C. Ar. Dereat ,
kempcn. Ir. OireavnaAf, inveaA;,
coivtreagarhaA;.
Aqua, Dflr, duvr, fauedhur.
[£>av.] Water. C.t>our. A. Dur,
Ir. Uii^e, fb^al, fbir, fdovar,
tan &can, ) jil, ftual flo, [lua]
I caskong f oi;i:e, f ea^k, f beathra.
Aquila, Eryr, cryres j An Eagle
fC.Er, A Aekl. Ir.Ilar, fakuil,
F. C.
Arator, Trour, ardhur, amacth,
Ihavyiur; A Ploip-man. C. Dean
ardar, f ardhur, A. Laburer, guni-
dck, Ir. Treavthoir, treavthaA;, ar-
reav. Scot. Sept. F'er krein.
Aratrum, Aradr, guydh aradr,
pcnfeftr ; ^ P/(np ; C. Ardar, A.
arar. Ir. Sheifrea;;.
Arbor Pren, guydhen, koeden,
A Tree ; C. Guedhan, f guydhen,
A. Guczan, pi. gucs, Ir. Krann,
bile , t baifine , f kuvas , f eo ,
tgnu.
Area, Kift , lhout;ift, kift yfty-
Tphsiog., Achejl, aCojfer ; CKci-
phbr braz ; A. Kufr, Ir. arg, airk,
Kofra, t knl, konra, karkair.
Archangclus, Ar;i;angel , An
Archangel. C. Arxili , A- kxx^.
Ir. ArdainT;cal.
Arcus, Bua, f mQd, [^Dav.'] A
Bow i C. Guarrak, A. Goarek j Jr.
Boy a.
A rdca,Kryr glas, krchyr, kryhir,
A Heron i f C. Kerhidh, A.ker-
heis, Ir. Kor glas. Ardea ftellaris,
W. Aderyn y bun, a Bittour; C.
Klabittcr, Ir. Bunnan, kor ghreine.
Arduus, Kaled, anhaudh ^ yxtl,
peryglys, dibin, diphuys. Hard,
Difficult . &ic. High; C. Kalifhj
uhal y A. Kalet j yhel. Jr. Krualdh,
d6k]a;<iiard.
Area, Lbaur, A Floor; C. Lcr,
A. Leyr, Ir. Urlar, \xujA.
Aremorica & Armorica, Lhy
dau. The Province of Bretagne in
France. ABreidh 6cBrciz. Lingua.
Armoricana, W. Lhvdaueg, Bry-
thoncg, A BredhoneK, Brezxjnck.
Arena, Tvuod, tyuaud, gro,
graian ; SanJ, Gravel; C. Drwth,
A. Treas, griian j Ir. Gaineav, gro-
chal.
Arco , Krino , fy^y ; guyvo ,
guiuo j I keltelio i To be Dry , to
dry up, to wither, &C. C. Dho Scha,
guedhra; A.^exz; Gura;Kellat,
gocnvi, Ir. Krinam, cirmayim, Oic-
argam i feodayim.
Argentum, Arian, ariant ; Silver;
C Argan, fArghans ; Ar.Arghant.
Ir. Airjid, airjead, f kir, f kearv.
Argiiletunij Pulh pridh, prid-
* Az
A
helh ; A Clay.pit ; C. & A. Pui
pri, Ir Kriadhadan, kriadhlog, Jog
Kriaidh.
Aries, Hurdh; [ Vinedot.'] ma-
harcn, A Ram ; A Urdh, urz,
mauktUr;«,Mq C.Ffor,t hordh,
Ir. Rcithe, rcaith.
Arifta, Kol yd ; A beard of Com;
C. Kulhu. Ir. Kolg no feasog
deife.
Arma, Arvae, offer, trck^ Arms,
Weapons A. Armcl, Ir. Arm, ar-
mail, t ail, f idhna, f meas.
Aro, Troi, ardhy, aredig, brae-
nary J To Plow i (J. Dho araz., A
Arac, Ir Trc.wam, nim treava,j ir
Arra, Km, ernes, f bridyu i An
Earneff ; A. Dcdhrumid. Ir. Air-
neidi, nadhmairdhe, nadhm^io-
vartha.
Ars,Kelvydhyd, kyureinruydh,
kreft di;^;clh,' Art, Science, Skill, S<c.
C. j- Krct'r, skiaus A Gudhut, gu-
idhicguedh. Ir Faladha, iiil , fis,
t neiveadh, t fcth, f Ihearthonna,
t ai, yi.
Artemifu, Lhuydlys , Ihyfi*
lluydion, llyifix Ivan ^ Mugwort ;
C Les IQy t, A Luzauan San Zhan ^
Ir. Liachlus.
A reus, fGoluyth, aelod; ajoynt,
a Limb ; A. Membr, Ir Ale, ball^
aknafg, balnalg.
Arundo, Korfen ; A Reed, C
Pendiuen, t C. Hcsken, \_whtch in
V\l Jignifies a Burr-reed or Sedge \ A.
Penducn. Ir. Gilk, gilkog, gainne.
Arx, Tur, kallelh, amdhi-
fynvai ATower, a Fort, a Caftle ;
C. Tur, kaltal ; A. Sictadel, tGr.
Afcendo, efj^in, dringo, dyr^ia-
vel, To climb , to AJcend. C Dho,
grambhj A- Pignac- Ir. Freafgha-
vam, frcalligani ciryim s&as ar,
ffrefogavam.
Afellus minor, Guinniad m6r ,
A Whiting ; C. Guidnak.
Afinus, Aiyn, A. Azcn [azen
guas. Onager J Ir. Afal.
Afpedus, Golug, drem, trem,
tremyn, goly^iad, golygaud, go-
drcm, godremmydh, iiyncbpiyd.
The Look, Meen , Ajpeff.Sic. C
Miras, Ar. Sellat, Ir. Avarlc, rad-
hark, dearkain, Fea;Kain, SiJleadh,
t Im;uai{in, f ImkaA:adh, f Deufin.
Adijefco, Anery, Kynnevinoi
To Accujlom ; A Fn em boafi, Ir
Klca/idam, enathayim.
AflTula, Auylhcn, afglodyn, f ta-
velh, peithinen ^ A Shelf, a Plank;
a Shingle. A. Skliken, Skedhren,
gulazcn, toen goat, Ir. Slis, flin,
klir, tSdiaJl.
Aftutus, kalh, kyvruys, diA^clh-
gar, kyvruyfgalh, yftrywysi Crafty,
Subtil, cumiing.C. Kudnick, fkalJ ,
A. Driik dives, guaJ fin ; Jr. Keal-
gix, luba^;, meangaA;, lobaifcaA;,
eadarnaidhea>;, gaifteogaA;.
AlvJum, Nodhva, ffintor; A
Sanffuary or place of Refuge Ir.San-
doir, kealxovairejkilfd hidean.
At, Eithr, ond, ctto, erhynny;
t hagen, But, yet ; C Bez, huatn ;
A.Hojen, hegon; Ir. AA;d, jiy-
eadh.
Acavui,
A
I T I T. II. A
A.
Atavus,Gorhendaidj The Great
GrMulfathers Father, t CGurhog,
A. Tat koch :, I. Sheanghaiathair.
Ater , Dv, tyuylh^ Black, Dark,
Dun, Brown ; C Diu; Teual; A.
Dy,dyart; teval, kommolek, / e-
W Kymmylog. Ir.DuVjKiidhuv,
Dorcha, lar, donn.
Athleta, Kampiur, ^ Chamfion ;
C ymdoulur, &c- t Kampur, A.
Gurenner, Ir. Sparnpupa , fpar-
noidhe, gaifseadha;^
Atramenrum, Dy, yfgriv-dhy j
Ink, Ir. Duivc.
Atrox, t Dyual, Kreylon, far-
rig, er^iylh. Cruel &CC. Ir.FuilteaA;,
garg, &c.
Avarus, Kybydh, KnntaA;, zu-
annog ; Covetous-, f C. Kraf^ A.piz,
mondien, Ir. SantaA;, akovarajK ,
akora;!i, myinshirama^-, myinki-
kra;e, foitvi'na;>;, AxAzinnzX-
Auceps, Adariir, A Fowler ; C.
Edhanor, A. Edhnctacr, Ir. Eana-
doir, eoinhcalgaire.
Audror, Audur; An Author i
A. Othor, Ir. Ug'hdar.
Auda;k;, Hv,con, covn, hyderys,
Bold; Confident. A. Diloudhan ,
hardidh; Ir. dana, fdeadlaj Sonn-
ta, doxii'^Z , kruidhAiuifeaA: , ur-
rudhanta.
Audeo, Bcidhio, meidhio, ar-
veidhio, hydery, Ihyvafy, antyrio ,
To Dare ; to Prejume ; A. Kreta, Ir.
Lavam, f luifim, i laivim.
Audio, Klyued, klybod, t An-
dau t Dav. ] gurandau, diglyued ;
yftyried, To Hear, &c. C Klouaz,
dho glouaz, A. Klevet. Ir. Klu-
ynim, kluifim, eifdim, f ailim, lu-
iAjlaim.
Avena, keir.?;, ker;K ; Oats ; C.
Kerb, A Yierz ; Ir. Koirke f She-
arvin.
Aufero , Duyn ymmsEth, duyn
odhiar, yfglyvio, kipio; Kymryd
ymmeth,kymeryd i furdh ; To take
or cany away. C- Dho kymeraz,
kerr j A. kerneret, tenna , lemel;
Ir. Togvam liom, beirim no im-
xnim liom-
Augur, Deruydh, deuyn; A
Southfayer,an Augur, f C.Kuiliok;
A Devinur, Ir. Droiche coin, eon-
di-yi, faifteanoir, tarraghalaidhe ,
e6inA:eloir,dreanoir,dreallanaidhe.
Auguftus, i. m. Auft, Augufi, C.
Eaft. A. Eoft. Ir Oguft.
Auguftus, D>iedog,kyfiegredig,
Anrhydedhys, breiniol, brenhinol,
i^c. iloyal , Imperial, Majejlick ,
Princely, Noble, &c. A. Magnivik,
koifrcagtha, n^'vcha, earlav, oird-
heiik, uafiil.
Avia, main j;y, nain, henvam j
A Grand-mother i C. Dama widn,
i. c W. Mamwen; A. Mam goch,
Ir. Sean vathair, nain mor.
Avis, Aderyn, f Eden, A Bird,
C. t Hedhen. A. Ezfl [pi. eznett]
Labus. I. ean, eon.
Aula, Ncyodhi AHaU-, f C.
HelljA.Sall. Ir. All, halla.
AuriSjKl^j yf^yvarnj An Ear;
C. Skevara , f Skovarn j A. Sku
Comparative V ocabular y
A. 1 B.
arn [Aurcs, Diuskoarn] Ir.Kluas,
f 6, t Snuot.
Aurora, Guaur, y uaur dhydh,
Ihyg y dydh, klais dydh, di;Klais
dydh. The Dawning of the Day . A.
Mintin, Ir. Ormaideanj ammaide-
an, kreapuif^el.
Aurum, N.W. Ayr5S W. Oyr ;
Gold; C. Our, A. Aur. Ir. or, f a-
foft.
Aufterus , W. Sf r , SyrAiuibl ,
Ihymdoft , trufgul ; anhyviryd ,
anvodhog, farrig, Kreylon ; Sour,
Rough, Auflere, Rugged, CraUed,
Ir. Boib, pont,j;earg.
Aut, ne,Or ; C. & A. Pe, Ir.No.
Autumnus, kyuhaiav j Autumn,
Harveft ; C f kidniadh, j kyjiiav,
A. Ragveauft. Jr. Fovar.
Avunculus, euythr, braud mam j
The Mother's Brother, or Uncle on
the Mother's fide. C-CXmtcr, f Eui-
thr o barch mamj A.Eontr^ Ir
Aithrean, orlcathair, dearvrathair
mathar.
Avus, Taid, fid ky, hendad ; A
Grandfather i f C- Hcndat , fira
uidn i A. Tat koth ; Ir. Sheana-
thair, flieanghaid.
Auxilium, Forth, porthordhuy,
kymmorth, kynnorthuy, ymuared;
Help, Succour i C.Kyueras, A- Si
kur. I. Kavar, kuideaghadh, kong-
nav, Furta;(;d
Axilla, kei'el, The Armpit; C.
Kazal, A Karel,Ir. Afgal.
Axis, EA;el, guerthyd ; An Axle-
tree. A. Acl. Ir. ^Iul, akaftoir.
B.
BAcca, kriolyn ; graun, man-
aeron ; A Berry ; C. Mo-
ran is one fort of a Berry ;
as, Moran diu, A Black-
berry, vnot^a kala [& fivi] a Straw-
berry Ir. Kyr, [kaori] ga;e mm
veas kran.
Baculus, Fonn, Lhaufonn , oyr-
Ihyfg, kulbren, Ihyf?;, Ihyfgbren,
paftun, A Staff; A Bath, "baz j C.
L6r. Ir. Bat, bata, maide.
Balbus, Myngys j mantaAi, bri-
uieythys ; Stammering, Stuttering.
'Tongue-tied ; A. Gaguill. Ir. Brio-
tax, mantax, prantaA:, balv, f ma-
6n i mantaire, prantaire, briotaire.
Balsena, morvar.j;, AJI^ale, C.
fMorvil, A. Balan, Ir. Parn, mil
m6r.
Balneum , ennaint ; GolAiva ,
ymolAiva, ymdro;eva j A Bath; Ir.
Fothrag-hobar.
Balo , as , Brevy , To Bleat; C.
Dho privia, Ir. Meilighim, Meyol-
1am.
Balteum, Guregis, Kledhuregis,
t aluar j A Belt ; Ir. JcnAJris ,
airmA:ris, beilt.
Baptifma. Bedydh j Baptifm, C.
Bedzhidhian, A. Badidhiant, Ir.
Baifteadh.
Baptifterium , Bedydhvaen, A
Font; A. Dlen Font, Ir. YAox
baifte.
Barathrum, Annuvn, morger-
uyn, A Gulf, a deep Pit, &c. C.
Pol doun ; I. Andoivne, t Deirk ,
K.Pol flugtha, fughvoire, iyvxoire.
Barba, Barv, barav ; A Beard;
C Bar, t barcv, A. Baro Ir. Fea-
fog, t grinn, t greann, f ul;ea.
HarbaruSjGuladedh, tn.ilT;ul,tay-
OgeJh, diuibodi Barbarous, Rude,
Ignorant, ^c. Ir. AinvifaAJ, anvo-
dzx, aincoia/;.
Bafis, troed kolovn, bon, fail,
gofail, guadan ; The Foot or Bafe
of a Pillar ; a Foundation. Ir. Cofh,
bonn, laxdar j f Fotha , Fundai-
nient kolv, kolavain, earkaili.
Baxes, efeidise difoudl, f Fel-
hy;t , French Shaboes ; A- Bottes
pren, galoig ; Ir. Broga maide.
Beatus, Deduydh, bendij;edig.
guynvydedig, Happy, Bleffed ; A.
Beneft, Ir.Sona,flieanvur, adhvur,
keineavana;*; ; laidiivir , toikeai ,
beannaigh.
Bellis, Lhygad y d<^dh; A Daife;
C. egr, egr deli ; neonin.
Bellum, Rhyvcl, bruydr, f A-
ban; Kadi ^'ar ; Battle; A. Brc-
fel. Jr. Kogadh, f j;rim, t duAion,
t gliad, t kofnav, doiA;e.idfaidh
Bene, yn dhaj vn iou^idha;
mil ; A. Mat; Ir. Go maith , go
t nir, t go t nadhas.
Benedico, Bendithio, rhoi gair
da, moli To Blefs, to ExtoS ; to
fieakwellof C. Dho bcnij;ia, A
Benidhien. Ir. Ecanuaymi f Shea-
naim, f adhavrayim.
Benignus, Muyn^ tirion, houdh-
gar, karedig. Kind, Courteous', O-
i>lig>ng. Affable. A. Hcgarat, Kyn,
a di^cmcr mat ; Ir. DeachoileaA;,
deathoilteanaAi, deaAiroidheaA; ; ky-
ift, min, kmealta.
BoJlia , Mil , Aniuel , buyflvil,
gueftvil ; A Beafl j f C Mil, gur-
thvil; A. Aneval [pi. anevalonl,
Ir BeathodJia;>; , whence probahfy '
our Biix.
Betonica, kribx S. Fred, Betony;
f C. L.es dufliok ; A. Bctonik, Ir.
Bitoin.
Betula, Beduen [pi. bedu] A
Birch- tree; Ar. Bezo, bedhtii Ir.
Beth, beith, bethog.
Bibo , y ved ; Jigno j f Lheua.
To Drink, to hnhibe or Suck in; to
Soak, &c. C. & A. Dho evaj Ir.
Olam, ivim j dinim, diulam.
Bibulus, y vgar ; a y vo ne a fygno
yn vyan ; Soaking. &c. Ir. Ivthea;^,
olkaAijfughthaA;.
Bidens, For;K,Pikk)rA;j./^Pro»g
or Pikle, a Pitchfork. C. Forh. Ir.
Gaval, gavlog, laghar, glak, gla-
kan.
Bitumen; pygloin glydiog.Br//»-
fiotie; Ir. BoirAJriadh.
Blaefus, Bloefg ; One that Siam-
meretkor Lijheth; C. tStlafFj Jr.
Boigveala^j, KirthafnaA;.
Bonus, Da , Daionys ; f mad ,
Good; C. Da, maz, A.Mat. Ir.
MaithjtDa, t avra,tadhas,tnar,
t fearn, f ba, f takar, f mealla^,
tbil, ffo, tfial,tgle,tld,tne-
oth, makanta.
Bos, yx, cidion, ftyuarAraur
\_Dav.'] By, byu^ ; An Qx; a Cow.
C.
Of The Original Languages Of Britain And Ireland.
4T
C.
C TJdzheon, f Odion ; byuh i A.
Kzhian ; bivA; ; Ir. Dav j bo, marc,
t learb , ■] eark , | agh , f iithrc ,
lannoir.
Bracca,K16s, f Ihaudr, i Ihodrx,
i brykani Breeches i C. Lavrak.
A Brjgu, brakes. Ir. Brifte, trius,
triulan jfearbolg.
Brachium, Brai/:, y4» Arm; C-
Brcli, t bre;K, A Brc,>i, pLdiuvre^-,
Ir Raigh,tbrak
Brallica,Kabctnien,tkauI; Cai
tage; C. Ka-i-atjh, kiol ; A. Kau-
Icn [pi.Kaiil] Ir. Kal, gabaille.
Brevi--, B)ri\S'/!-tfrr, (j. Ber, A
Bcrrj Ir. jcarr, gairid i fl^carrj
airhghcarr.
Bubo, Tylhyan ; \ blodey wydh
Ah OtpI C. Ola, A.Kauen. Ir
Mul/ia.rr.ul/iin, uJ);t;avkan, kallia;;
oiuhAjc.
Butca, Boa;, A Cheek; C. Boh,
A B6x' : Ir. I'luik, pluikin j me-
lUc, meillin.
Buccca , Tammcd , A Morfel ,
C.Tabm,tam; A ^enauet ; tamet.
Bufb, Lhyphaucdv, AToad , C
Kranagd:u; A.Tuieg, [pi. tu-
lej;cc] Ir. Buaf.
Hulga Kod grocn, bylgan,krid j
A Iliad i a Budget. A. Mai, malil-
fen ; Ir. Bolg, bolgin, pukan.
Bulla, \i\bx ar dhur, A Bubble ,
C Huethvians an dour, A. Klogo-
rcn , LagadcD. Ir Plub , pluibm ,
klui^iii.
Butco, Bod, bod y gueri3i, &c.
A Buzzard i A tuzard, If. Prca-
/sin jearr, hnecn, j;ile6n
Bucio, Aderyn y bunn ; bump y
gors j A Bittour or Bittern , C.
Klabicter, Ir. Bunnan.
Bucyrum, ymenyn^ Butter i C
Manyn , f amenen ; A Amman ,
Ir. Im, paiteog, kaiteog.
Buxus, VV .Bokkys ; Box, a Box-
tree A. Beys, Ir. Bukfa, krann
bukCa.
Bync Brag j Mault ,• C. Brag,
Ir. BraiAj, gruyd.
C.
Slaughter i C. f Ar, bar; A.iVIyntr ;
Ir. a;,irv.i;K, duinvarvadh, duinea-
varvadh. pi.
Ca:do, Puyo, kyro, fyfto, taro,
maedliy; To beat or ftrtke , to
cudgel, to bang,&:c.CDho kronkia;
A. Duma, fibla, fyfta, kanna, dar-
Aiant j Ir.Buailim, puilgimj lillam,
kairlirr, flinkam.
Caelum 1^ r. coclum "] NcVj y fyr-
vavcn, y wybyr, yr auyr. Heave?!,
the i'trmament , the U'elkhi, the Air.
C. An nev, an cbron, an air j A
An c f (Sc en i anoabr, an car ; Ir.
\n neav, f kcal , f cark, Haitheas
no flaithcavnus de
Cicrulcus, Glas . afyr, brithks ^
ncvliu : f ballalarn ; Blew, Azure,
Skie-colour' d ; -wan. CL BloUjfglaSj
A Pcrs; Ir.Gla:, foghlas, lia:h-
ghlaf, acardhaice; fBathghorm^
l-'l. no gorm ar dliath na t"airj;e.
Cxlaries J Gualht , fbrijier,
I Dav ] Hair, a hiijh of hair ; C.
Bleuanpedn. gols. A.Bleo; W .
Blci', />//< ; bleuyn filus. Ir. Folc,
gruag, tcrillis, ffiiuadh.
CsBlpes, TyuarA^en, mopnen ^
A C'od, a turf or fid i C. Kczan,
i_plkc2iul A.Muden [pl.mu-
dec ] ta var;uen ; Ir. Fod , Ihgaith ,
Igraithog, fhpairt, fpartan.
Carter &-cerus; y reliu, y Iheilh,
yr creilh ; The remnant or rejidue,
others; the reft: Ir.KaAJjOilcan fui-
ycal; PuiyeillaA;. pi.
Calamus, f Kalav, korfen ^ Bon
afj5elh, bon aden ; A Reed, aftalk ;
a quill; C. fKorlenj kuilan^ A-
Pendyuen ; plyuven bras. Ir. ^i-
olka, kuilkj jilkog ; kleite, kuiJle,
pcan.
Calathus , Bafged , kauelh ; A
Basket , a hamper or fannier. C.
Basket, A.Paner, [pl.paneriu] Ir.
Baskeid, kliav, keis.
Calcar, ysbardyn, f barrog, f go-
doiu, fethyj A Spur; A. Kentr.
Ir. Spor fbrod.
Calceus, Ef^id, f kuaran, f gu-
ineas, t foliar;, t Ihoppan, f ar;ten.
Hence in Monmouthjhire, &c. Di-
arjien. Barefoot ] ajhoo, afick.^c.
C.Efgiz, ■\OTX'mit A. Botes [pi.
C Acumen, Brig, blaen, trim, butu j Ir. Brog, fas, io'mxu ftb-
kribm, guarthav ; The Top las;' triaghin, kuaran; This word
or Summit of any thmg, C. feems the fame with the Greek and
Latin Cothurnus , and is us'd in the
High-Lands, for a kind of Sock.
Calcitro, gumgo , To winch or
j^urn A. Ryal, guinkal, fringal. Ir.
Preabam, fporam.
CalcLilus, Tauaudvaen, karre-
■^yn, graienyn ; marienyn ; Atittle
Pebble or Gravelftone; C-Mean bi-
A. Bilien [pi. biliul mean
Ir. ShruthA;loz, mmAjloAi,
airtein, llipriugog, oinnin, ainin,
■nearog.
Caldarium, kalhor, pair, fevy-
.ihyn 1 Dav. ] ACaldron or Kettle.
Caecus, Dalh, tywylh, tkoeg,'c Kaudarn, tper, rkaltor; A
kocgdhalh ; Blind, Dark. C. & A. Shodudron. Ir. Koire, bruin, aig-
Dal, teual j Ir. Dall, kiox, i k\K 1 1 hean. '
tIcrea;;,tlorg,rinne,dorka,drox: Calefacio, Tuymno, brvdio,
Caeaes , Acrva , Iheas , Ihadh- 1 poithi, gurelb?;!, kvnncly j To heat
va,k>vlavan; manioljcth, angaclw make hot; to warm; C. Dho
M
Acumen, Brig, blaen, trim,
kribin, guarthav ; The Top
or Summit of any tktng, C.
Bar, A. Blm^icn, Jem, nein,
fcarr. Ir. Rin, bar, mulla^;, baird-
heis, t odh, jmuUanj t ei^c, \ kle-
•the, t dighais.
Cadaver, Kclain, korph maru,
vf^erbut ; A Corpfe, a Cerkafs, a
dead Body; C [ & A. | Korph
maro ; A Ur Xx\n , Ir. Klarvdn ,
korpmarv, j ablaA:, K.conablaA:
Cado Kuympo, f\rthio, ikuy-
dho, diguyaho; To Fall; C. Dho
kodha; A. Kucdha, kue'^ia ; Ir.
Tuitim, kudaim, t totAiaim, j- tc-
arnodham, eaii^raim, fhleavnaim
tul.roa, A. Toraailr. Teagham,
gorain.
Calcndx, Kalan, fev y d\d!i
kynta o bub mis ; The Calends or
Firft day ofeiery month. C Kali^^
halan. Dcii halan gu.iv, j>iU Saints
day, q. d. the Calends of ]Vwter ;
Ir. Kallaiii, kcad la ga^; tmla.
Calcndarium , Kalcndar ; Kyv-
nvlyvr, rhivlyvr; kovrcltr Ar.i-
lendar or Alman.iik , A Book of
Accnunts. Ir 1 cilirc, ka-leandoir,
milcavar; Rivleavar, Lcavar no
kldr kuiitaJs.
Calidus, pocth, kynncs, giuefog,
brut], tCiym, tuymyn j Hot,'warm,
fiiltry; Jialditig , &CC. C. Tubm , j
r toim, A. Tom, poath ; Gurcick,;
Ir. Tcgh, [tc J tmieaAi, toifliuniA;, |
greadanta. j
Caliga , Hofan , koefuifg , koe- :
iarv, t kuaran nx. j^yran miliary.
An hc/e or ftocking ; a buskin ; a I
leg-hamefs , C Lodr, [ pl.Jydrau ]
A- I pi. j bazr, leru Ir. Koifvcirc
Calix, piol.trylh, karcgl, kupanj
A drrnking cup , a bowl, a dijh, a
mug; C.Hanarh, bolla ; fhanaf,
riol ; A. Tas, gubelcc, anav, skyu-
del, pockardilr. 1 Korn K.fkuib.
kupin .
Callidus, yitryuys, kyvruys,
kalh, Fel ; Cunning, crafty , wily ;
Ir. Kealga^i, meanga^:, lobaifea.^.
V. Altutus.
Catlis, Fordh, Lhuybyr, A way,
a path ; C- For, pi. Furu ; A Henr,
pi hinlhu; Ir. Shhye, beaia^;, ka-
lan ; gnath;!iyi, gnaithflighe.
Calor, Tuynidcr, giires, tea,
brydania:th,Wi?<»/,jp-irOT/^; C.Tom-
dcr, A. Gurcs, tomder, tomigenj
Ir- Teas, r time, f faith.
Calvus, Mccl, Ibura, Ihymrigj
nocth. Bald, bare; C. Pilez, pcdn
pilez; A.M6al; Ir.MaoI [mvl]
kcanvv'l, ra^'il/ieannaA:, Lom, lom-
noA;d, noA:t.
Cal;;, cis, m. &f. Soudul, A
heel; C. Gueuan, A. SeydhI, calun
antroad; I.Sal, failin.
Cal.>i, cis; f.g. Kal^;, Lime; f C.
Kalx, Ar. Radh [razj Ir. yil,
kailk.
Camclus, Kamel, kourvar.'< ; A
Caj/iel; C. fKaurvarA;, Ir. Kaval.
Camera , Krongluyd , nen ty ,
mui; yltavelh, fiambar; A Vault
or Roof an Arch-Roof; A. Cambr ;
Ir.Boghtainn, keanftuaighc, fraigli;
Iheomra.
Caminus, Shimnse,t fumcr, f
fauclh , A chimney; C- Tfhimbla, '
A. Shimilan,fhemii3al. Ir. Mu;t;4n.
Ihimilear, forn. j
Camilifl, Kr«s, f hevis ; AShirt. \
a Smock ; C Kr<s, hevez ; A. Ro- '
llict [ pi roflicdu ] a Shirt; & hin-
vis, a Smock. Ir. Leine, f kona^,
fguird , t cneaA; danbtha.
Camifia, VV Gtienuisk, ASur-
flice; Ir Suirplis. V'.Alba.
Campana, Kld^J, A Bell; C.
K16h, t kloA:; A.Kldx, plklcA:;
Jr. Klog, [£>;».] kloi5in,Kcolan,
fmuillcan.
Campus, Maes, maefdir, goaf-
dattir.
4<J
Tit. IL A Comparative Vocabulary
C.
dattir, gmyn, guein; a V lain or
Domi; a plain Field, a Chantpain ;
C. tGun , guein ; pou izal; A
Mesledan; Ir.Magh, maAiaire,
maighneas, froe, tbri, kavan ,
a;Kadh-
Canalis, kanawl, kavn dur, pi-
ftilh ; pibelh dur, Fos, A Channel,
a Conduit Pipe i a Gutten C. Sha-
nol, AKanal. Ir.Pib, feadan,klais,
guitear.
Cancer, Krank, fkruban; A
Crab-Fijh ; C. & A. Kankr, grill j
Ir. Partan, kruban.
Candela, Kanuylh, golasj A
Candle; C. Kantl, fkantuil [pi
kyntulu] A. Kaiicol ; gulu,gula-
uen i Ir. Kainneal, f Innlis, t kyr
t loikead.
Candelabrum , Kanhuylhbren ,
A Ca?idleftick , C. Tfliounlcr , A.
Kantoler ; Ir. Kainleoir.
Candidas, V- Albus.
Canis, Ki, gaft ; A Dog, a Bitch ;
C.Kei,tkii5elt[plken,sefti]
A. Kij kies ^ Ir. Madadh,madradh,
gayear [ gyr ] fagh, [ Scot. Syi &
galla ] a Bitch. A Gray-hound, ku,
t V\x, t kuiv, Sibne, gre^;, f luan.
Cannabis, KyuarA;*n, kyuar;^ ;
Hempi C. Kuer. A.Kanab; [&
kanabek, a hemp-yard] Ir. Kan-
naib, knaib.
Cano,Kany, kyuydhy j To Sing
C. Dhokana; A.Kana; A A;ui o
Xeus k;net? have you fung} Ir.
Sinnim , kanam , gabham avran ;
vul. gavatn 6ran.
Cantor, Keiniad, kaneyur, kan-
tor J i kyuydhur Dav . A Singer ,
a Songfleif. fCKeniat; Ar ki-
niat ; Ir. Kantaire, fheanmaire, ga-
valadhe foinn no avran, fear keoil
Cantus, cantio, canticum ; Sing-
ingi afong or tune. C. Kans kana;
A. Kan, kanauen, Ir. Avran [ -vul.
oran] f eafnadh, kovA;lan, kaint,
kaintik.
Canus, Lhuyd, penlhuyd, brig-
luyd , t blaur , f kaened ; Gray ,
gray-hair d, C. Ludzh, A. Guen,
gris. Ir. Liath, grant.
Caper , Hyvr ; A gelt-goat or
■weather-goat. C. Byk, j boch, A.
& W. Bua;, a hee-goat; Ir. Pok,
Kulphok t kadhla firean.
CapiUus, W.[&tC.] Bleuyn
pen ; gualht ; kydyn ; A hair of
the head, a huh of hair. C. Bleu
an pedn, A- Bl^o, Ir. Ribe, roinne,
dlaigh, dlaighe6g, ^iv, jivog ghru-
aige i Gruag, Felt, kiav, f Trillis
Capio, Kymmeryd ; derbyn ; To
takctofeizeorfurprize; to receive.
C- Dho kymera, dho kymera ker,
A. Kemeret, Ir. Gavam , glakam,
f edim.
Capiftrum, Kebiftr, rheffyn, ten-
nyn, penuar, rhuymyn; AColler,
a halter, an head-Hall. A. Kabeftr,
Ir. aghaftar, keannra;;, kin-fhrian,
f peatruik.
Capital, Yfnoden; A head-band,
a fillet ; a hair-lace. A. Taleden ,
talguen , talgen , Ir. Shrangan na
gniaig.
Capitaneus, Tuyfog, ACptawi
4-
A. Kabiten, Ir. Tyifhea^: no kin-
veirt keada, kaiptm.
Capito, Penvaur, penvras, pen-
deu , pendrum ; A jolt-head , a
grout-head; C. Pedn braoz, f pen
maur, A Klopennek, Ir. Keanna-
van, keann m6r.
Capitulum , Pennyn , pennod ,
penklum ; cabidul j A little head,
a chapter , Ir. Kinnin , keannog ,
gairtin , kuitin , foixeann , min-
cheann.
Capra, Gavr [ gavar ] Ihilhen ,
A Goat; C. Gavar, Ar. Gauvr
[pl.gcor] Ir. Gavar.
Capreaj Iyr;t;es j jyrAielh, guyd-
hzvT.,ARoe; tC. & A. ior;Kes,
Ir. Fearbog, Fiadlighavar.
Capreolus, lurx, kariur;;, iyrA;-
vu;i: ; A Roe-huck; ■\ C KydiorA;
[anq. kQed-iur;!i .' ] A. lur^ ;; Ir.
Fcarb , earb i'c bu;Kkcarb.
Caprifolium [al pcriclymenum]
Guydhvid, guydhuydh, tethae 'r
gafeg., Ihaeth y j;eivir, iygn y jeivr^
Wood hind or Honey -Jiickte ; A.Gui-
yuden, Ir. Fethleog.
Caplula, Prennol, [Dfw. pren-
vol ] t clior, kiHan j AJmall Cheft
or Coffer, a Box, &c. Ir. Koifrin,
krilin, truinkin, kruifgeid
Caput, W. A.&fC. Pen, A
Head C Pedn ; Ir. l\eann t koll.
t kuth t gart t truU t itros, toll
CarbOj Gloin; maruoryn; a coal
C Glou, A Gluuen [ pi. glau ] Ir.
gual , dealan ^ athainne , f bran ,
t gorr t eivlcog, t air)S, gris, Ime
arthoid.
Career, Kar^jar, jeol ; A Prifon
or Jay I. C Karhar, A Prizim, Ir
karkair , maineir , gunlann , luA;-
bnn.
Cardo, Ba« dr&s, koUyn d6r,
baA;aE 'x d6r, The hinge or hooks of
a door or gate ; C. Bahau an darraz
A. Midyuryn ^ Ir. Tairlea;*; ao ba
kan dorais, lubldn baklann.
Carduus, Yskalhen [ pi. yskalh ]
A Thiftle ; C. Askallen [ pi- askal J
t Askellen; A. Askolen, pi Askol
Ir. Fovthanndn t Fcothan, leadan
Careo.Bod meun eifise, bod hebj
To -want or lack; C Ma faut dho,
I lack or -want; A Faot, goall;
•want, defeH. Ir. Eafvayim, teafta-
yim, ataim ar eafvaigh, ar uireaf-
vaigh, ar dhith, ar dniovail, no a
neagvaisi Ata eafvai no f iniitriv
orum.
Carex, Hefgen [pi hefg] Sedge;
Ir. Seifg.
Carmen, fKathl, kan, kaniad,
t mydr , guers : Bardhgan , bard-
huaud, guaud, kyuydh, audi, au-
dyl •-, Suyn, Deuiniseth, Suyngau j
C.
A.Kig ; Ir. Feol [al feoil] f broth,
t bruith, t kua, f karna; fliearkollj
kollan.
Carpus, yr ardhurn. kad^uraidh
y Ihaw \pav:\ The -wrtfl ; C kod-
na breh LI 'i w. gudhv brai;t;]
A. Alxurn ^ Ir. krodhvaiDj tnuine-
al na iaivcj i e. munugl Ihau.
Carrus, kar, karven ; kerbyd ;
A Carr, a Cart; a IVaggon ; Ir karr,
kairt, f fen, karbad, f korb, i kul
t drav, f a, koilf e. Carrus inanua-
lis, A hand - harrow ; W. btrua
dhuybu, C. Gravar dula, A. Gra-
vaz. doubennek. Carrus S vehicu-
lum trufatile, W . Beiua oluynog,
CGravar roz, A. Grav'az rodcllek.
Carus, Dryd, pr^d, guerthvaur i
Dear, Cojily. C & a' ker; 'ir.
Daor [dyr ] luaAjvor, kollala;):.
Cafa, Buth, kydhigl, tulk, kyt,
Ihyefty f ymogaur , A Cottage or
Cabin ; a Hut, a Tetit, &c A. Lo-
(Ink, fC. Overgugol. Ir. Both,
bothan, urvoth, kro, kabdn f lias,
bothdg, boitin.
Caleus , kaus , Cheefe ; C. Kez ,
Ir. Furmaflij ir. kaile, ff'aiskre
Caflanea, kneyen galtanuyd-
hen, kaftangnayj kaltanuydlien ^
A Chefsnut ; a chejsnu:-iree. A
kiftinenj pi kiftin ^ gut-^an ki-
ftin j Ir. j^eanm;KnM, knu j^eanni
naidh; Fos krann geanmnaidh.
Caltellum, Kaltelh, kUs, ymd-
hifynva, A Cajlle, a port &t, Ir,
kailleann pure, f tun;t;ailtel f fon-
naPi, tonna*, bavan, daingean.
v/. Arx
Callor, fAvangk, fadhangk,
fLhoftlydan ; A Beaver ; Jr. i:ea-
var,kafl:ar, f Davaran loifleathain.
Caftra, Guerfylh, pebylh, Ihye-:
llaii Tetits; Ir. Payailieun fFin-
voth, kampa , foflongphurt , Du-
nadh.
Caftus, Diuair, dihalog, dilugrj,
Chajl, Pure, Cont merit, Uncorrupt,
Undefil'd; A. Shaft, f C. Guaf q ,
Ir. ^eanmnaidh , f Kaidh , geana-
(iX- glan, idhan, f pur, macanci,
Innraic, neavhalax, <^c.
Cafus,kuimp,kodi!m,tramguydh;'
damuain,di;tuain, diguydh. AfaO,'
hap, cha?zce, adve?iture, cafualty, a(-
cident. Ir. Leagadh, Ipirlinn, f of-
gar no eafgar, tagvais, tagvail, tui-
tim, f cadaim, ftearnodh, [crin-
near ; tapog, tapadh, jion, kailli-
6g,fpailleadh,contavairt W.Cado.
Catalogus, Rhiv-reftr, kovrellr,
A Catalogue ; Ir. Rivrolla, rivlift,
rivAiIar no ainimlift.
Cataradla , Rhaiadr , eiru ; ku-
ymp dur ; kored, argae j ACatar-
ad or fieep fall of Water ; a flood-
A Song, meeter or verfi; a poem; 'gate , a mill-damm , &c. Ir. Eafa,
A charm, a prophejy. A.Guers, jleim no tuitim mor uifj^ re fair-
[ pi. guerfiu ] kanauen, poefi ; Ir. i neadh ; eark;eovla, kovla vrca;i;
Rann, fduar, fearfa, keathrava, | Catena,Kaduen, f lyg; «cA<ji«
kov;Klann, avran , bordiin, lyidh,
dan, diian ^ Filidhea;ed ; dryidhe-
a;Kd, t briAjd.
Garni fprivium, .ynyd; Shrove-
tide; C-Enezi A. MorJargez, Ir.
Inid.
Caro, Kig ; knaud ; Flejh. C.&cor porringer
A. Shaden Ir Slavradh ^ f muinke,
t muntorko f Idh, f ronn.
Cathedra, Kadair, Eifl:edhva ; A
Chair. C. SkavaL a Stool. A. Ka-
dor. Ir. Kathaoir.
Catillus, Dyfglan ; A little dijh
C. Skidalj podzher.
A
Of The Original Languages Of Britain And Ireland. 47
A.Skyudcl [pi skydili] Ir. Mci-
sin, kluaisin fkeiinin
Catulus , Kene , f koluyn j A
Whelp, a Puppy, C. 1 Koloin, A.
Kolcnki, [pi kclinfhas] Jr.Kui-
lean, kuileainin , fkanaj meai'dn,
f moaf/Sii, maidrin
Catus, Kath ; A Cat; CKath,
AKds; Ir. Kar, ]u;eaire, braikne
Caucia, Kynfon, kloren, f Ihofl-,
rhonclh, fkonclb, Uofgurn, LMu j
yitail, a rump, &c. C. & A. Loill,
Ir. Earball, f los, f feam, t bod
Caudex, Kyf, bonkyf, kippilh ;
paladr pren ; Tke ftock or trunk ,
the ftem, body or trunk »f a tree.
A Reyneyden ; Ir Keap, krann-
tavann, bunn krain, kcap krainn
Cavea, Cavema;Ogov, keydulh,
Fay i A Den, a cave ; A . Kaftj ka-
ov, kavarn, [ p|. kaviu, kavaruu ]
Ir uaighulvan.
C»veo, GoAicI, goAiclyd, gtiilio,
govaly, hariony, I)*"-' To beware,
to take Ned. C Dho kymeras ui-
hithi Arm Evelaat, lakac evedh
[evez] Ir. Koiveadaim , airiyim,
beirim aire.
Caula, Korlan, fkail ; AShetp-
coat,afo!d C. Boudzhi, a Fold;
krou, a Hut; a Stie ; krou moh, a
kogs-fiie; A. Krou dcnvec, a Sheep-
coat. Ir. Kru, lok, kyrlan, banraA;
kyra>:, &:c.
Caulis, Kolovn nx baladr Ihy-
lis, bonyn Ihyleyin ; A flalk or
Jlem of an herb; A. Trynzhen, Ir.
K-oIv , gas , iglad , koinlin , buin-
nean.
Caupo , Tavarnur , Ihetteiur ;
A ViHualler, a Sutler, an hm-keep-
er; C -[Maidor, A. Sharreror, ta-
vernor; Ir. Mangaire, taivcmeoir
Caupona, Tavarn Diowtcy ; ^
Tavern, an Ale-houfi, a VUlualling-
houfi; A. [ & C. ;| Tavargn ; Holl-
Icri i Ir.Tcagh ofta, tavairnc.
Caufa, Aaios, ethrib j kyngaus
kyngheyiedh, h.ul, dadl, A caufe
or reafon ; ajuitj a procefs at law,
a plea; A. Pen, abec, kiriek, ki-
riok, kos; piaidi, breytaac, profe-
di, profeohi , klem , Keinvan Ir.
Adhvar, alfat, f fjAiain no fo>:ain,
davna,mana, jtugaid fJual;kuis,
t leas, t kain^ean, f ai, teadhma j
kas, tagradh, aighneas, imreafan,
keannairj^c.
Caufidicus, Kyvreithur, gur o
j;yvrath, dadleyur, fkanlhau, E-
drydh haul ; A loTPyei-, a pleader,
a counfiUor, ait advocate, &c A.
Breytour [ W . Braudur , Judex j
Ir.Tagarth6ir, agnaiidhe, feardlij^-
hidh, avkoidthc, tearmantoir, co-
vairlea^;.
Cautus, Go;iielgar, go»aly$, gu-
aftad-buyjh, fynhuyrol, kyvruys;
Wary, provident, circum~ ~
C.
Kavv, kao ; tullek, Ir. Folav, kOa-
fix, kuafanaA;; loga>:^ logana>;j
poUaA:, fc tolla;K.
Celebris, Klodvaur, kanmolada-
duyj pelhglod , liyglod, cnuog,
anrhydedhys, par;i;cdig, hybarA; ,
Renown d, famous ; celebrated A O
hano mat; raeylabi ; Ir. lomraidh
tea;t , luadhraidhteaA: , ni6rA:lui-
teaA;.
Celer, Byan , bywiog , ;<;uyrn ,
X,\iym\M\\, fclgid, cbruydh, yl-
gavn; Dem. yngloy. Swift, ahive,
).'imble,f tick, Sec. C.Strik, A.By-
han. Ir.Luath, f in, ff^cinvnci?:.
c.
Cdio , Pe,d,o , dyfpeidio cor
phouy.;go.phen, dibcnnyVda"-
vod, To ce/7/e, to deffff t«J
a;- beloved C K h^ dearly-
tadmalh jgrib, fa.tlL f traid i | A K(:t • h .QndLx^^'^^y'M^^
tdoi;e,tdiskir;eadtrom, rapaidh, infeirke. ' JOf^-ohraidh,
elide, briolg, deifrca;t, t eiigaidh I Chclidonium minii<! ru- j
Cella,Kelh, buytty, f kydhigl, Ebrilh ; P:le.wort \r\}:^^'^
almari ; A cellar or iiore-houfi, a
buttery, any private room; a pantry Ciiiragra , Lhau-uft
or larder ; C.Selda, a cellar ; Spens, ihaw ; The Hand Gout \ rvc ^
a buttery. A. Sellier; armel , Ir. an douarn. Ir. Lav-<^huta t o "
Saileir, fcalla, fiorlann; butrai, ghuta, mearghura ° 3 "^odh-
CeloKe]y,dirsely,keIky,tm)T-U>.v.^GVj/.S/G i?y'
nio, kidhioi To conceal; to hide ,\nik, A. AJaneg Ir r i ^ i^'*-
cover or keep clofe C.Kitha, to hide ; Chirurgus, Medht T "v,' '""°°-
A.Kydha [kyza] /</.^.'lr. Ke.- ihig ; ^ ^^.^.'f ^C^S^^^^
I'm, tal.ghitn. I A. Shinurzhanf medhe^" r r '''
Cenfus, Treth, macl, ardreth, 1 liaigh, dcirgliaigh, taithliaic-h
dovreth; A tax or tribute, aJub-\ ChoJora, ^eri klevvd •
fidy. A.Tafs; Ir.Kis, f bes, kin, %n aeluircholer. cW A^k" '
kion, fmaljkovaA;, f eark. l(>r Krn»;ik 1 ■ n.. 1^0
Centum, Kant; AnhuTidred; C.
Kanz. A.Kant; Ir. Ked, kead,
t keantr.
Cera, Kuyr, Wax; C. Kor,
t koir ; A Koar, Ir Keir.
Cerafum, S W.Keiroefen,N.W.
Sirianen ; A Cherry ; A. Kerefen
[pi. keres] Ir. Shilin.
Cerebrum , Ymmennydh ; The
Brain ; C. Pidnian , f impinion ;
Ar. Empen fervel. Ir. iDAjinn,
tkoinAiin.
Cerevifia, V- Cervifia.
Certe, yn uir, yn dhiai, yn fikir,
yn dhioer, yndhinam, yndhio^el,
yn dhiammas, yn dhilys, yn hysbys;
Surely, verily, for certain, without
doubt. C. En uir, A. Adra-fyr, en
deCin ferten, hep mar er bet, nen-
deys mar erbet. Ir. Go fir, go di-
vin, godearv, go f doigh, goffi-
onn, go firinnea^;, go dearvtha, gan
vreig, gan avarus, ^c.
Cerva, Euig, eilon, hydhes ; A
Hind; AHcidhes; Ir.tCigh,ei-
lit, t brii t boiskeal, f airAjealtraA;,
■arr,fiadhbaineann.
Cervical, Gobennydh, klyftog
ben,klyftog fdydhed [_Dav ] a bol-
fier ; a pillow; A. Pen guele, treys
plevnek. Ir.Kcanadhart,adhartan,
idhart.
Cervifia, Kurv , kuruv , Ihyn ,
;';|',''^"'^'^^byaneguedh;Ir:Ru:
adhlauh,linnrua:dh;ruadh]aithin-
f>d,^C^^,«]Shrang,korda.^
Chorea, Aaiare dauns; A Dance
f^re,nanydancetogethlr;abaU
A.Koroll Ir.IJ„„Jce,ioldhamfa'
Chors, Kyt peski,kluydieir
&C A pen or coup ; AplL wTere
poultry « kept, Ir. iCearkioA;, keark-
,^S''^'^-^i^van,keark;^roTke-
Chorus,K6r,tkavelh: mints
Muff- C tKar^; h.Kovxeol
kovfmim, kov^caireaAid.
Cibus, Buyd, ymborth, porthi-
ant ; Meat,food,fuJienance.t.?,xxT.
iieavuyn.
Cicada, V. Locufta.
Ciconia, Kryr guyn, A Stotk.
Ar. Sikun; Ir. Korr ban.
Cicatrix, kraith, kJais; A mark
of a wound or bruife , a fear Ar
Kleizen ; Ir. Kreilineav , krea^rd-
lorg.
*,-^'5u''',P^''' S""' guardhov,
hyuedh, IJowvaeth ; Tame, gentle
kyvrOys; Ihyn ha.dh; .^/.. BeerrC.)Lor:p^.^t^f^,^^^^^
frbttl,fure, cautious. C kudnik, Leann. ' r-ji A Siriu ■ Ir f.«.;l
"^cunning; {h,wiji; A. Kretek, e- Cervix, Guarr, guev;U; The'^ CmdSTkvdvnWr^^T'r.
vedhek._[evezek_] (lit.l, ffr, mzf\ hinder part of the necl; C. Kodna v,ilhT7od%f^gJl'ri'xX^"^
full of holes. CSiT^er, tollck, A. fthydun; A Hart or Stag. CV^o,
j\J-
CinexeuSjLhuyd, Lhydliu; Gray,
48
T I T. II. A Comparative V o c ak u l a r y
C.
\Ajh-colour'd; C. Glas, AGris. Ir. Pengot, doronen, cren vas^ Ir.
iLiath, luatha, luaithreavanta , lu- | Kuaille,loigaimrcavar, tflion,re-
aithre'avail. i i"ill>^S kairle, bata.
' Cingo, guresyfly, amgyl^iy iTo\ Claudo^ Kay, kloi ; ToJJjut ; to
vird; to furrouvd or encompaji. A- ii'ock; Dho lyhuetha, A. Serra, al-
Guriza. gluiiza, troedella uoar droj | A;uedha, cnka, kcat j Ir. Druidim,
Ir Krifamj timxioUaim, timziol-
rayim, tt^mangaim.
Cinis, Lhydu, Ihydy; ^Jhes;
C.UdzWw. A.Lydy. Ir. Luaith,
luaichre, Iiuithrcin.
■ Cingulum,Gure5is,gmfgruym,
^ Girdle , a bmtd i C Gri.^iz, A.
Gurysi Ir. Kris fferenn, (eirfinn.
Circa, yngbylA;, am?;ylA;, u'th.
About, round or round about. C
Adro, A.Toftavad. Ir. Um,im,
fa, a tim;.iol, fyi Siiairt; ar ga;^;
tyiv, ar ga;;; kith.
Circulus, Kyl;i;, kant, tor;e, do-
len, I d)laith, V.y\z\g, Dav. A
circle or compafs ; a rifig, a hoof . A.
KelA; ; Ir. t Kirkal, kompas, be-
axt, fainne, fail.
Cis , ckra j O'r ty ymma ; 07t
tkitftde. C &A. Antyman, [an
ty eman ] Ir. Don tyivfc , ar an
tyivfe, ar an leithfe i t skeo.
Cifta, Kift, kofor i A Chefi ; C.
KofiT, A. Kufr. Ir Kriol^ bardog.
Citcriur, y ncfa ; The nearer, the
kitkermojl , A. Ar neda, hentedh ;
C. Nella. Ir. As neafa, as foil j;e.
Cithera, Telyn ; a harp. \ krijth,
a croud] C Kroud, a fiddle, a -jiolin;
\ telein, a harp ; I.Kruith,clairlea;(;.
Cito, yn vyan; ar vyrr,yn y man,
huap, huyppyn, gida 'r gair, kyn
nemmor j Soon, quickly., prejintly,
immediatly ; A Suden, prcll, prom-
ptamanc , byhan ^ ir. Ar ball , go
luath, go tapaidh, go deithvreax,
go foirthe, go [ grib.
Citus, Ryan, kyvlym, byuiog,
pryflyr; S-wift, Speedy, quick, nimble,
haBy, fudden ,- Ir. Liiath, tapaidh,
klifte ; luathvur, f grib , calgaid ,
t athlav , brisk, bras, cadtrom, ga-
(la, deithvrea/: , deineafaA;, dian,
mear, feavfganaAi, \ fjeinmneaA;,
luathfganaA^ oban, grod, prab.
Glades, f Har, aerva, Ihadhva,
kyvlavan, diftriu. Slaughter, &c
Ir. ar, arva^; , maidhm, koaiaA: ,
klada^;, marvcha.
Clam,yndhir5el; heb uvbod,
in Ihcdradcdh , Privatly ; clofelyi,
una-amres, by ftealth. A En fekret,
en kidhedk, en fiul ; Ir. Os ilheal,
OS ifliea;K,gan his, fo ;eleith.
Clamo, Gueidhi, Ihevain, bloid-
hio , I gouri , f cigi , t Sermain ,
t ybain, | geluain, f dylevain ; To
cry, to ball, to cry out ; to /bout, to
hoot or hollow, 6cc. A Krial, lenva,
garmi, j:;crvel , hyuperi ; Ir. Gai-
rim, fgairtim, liuvam, eijim, bei-
kim,blaodham.
Clarus, Gloiu,eglyrj Clear,
C. Spladn t;fplan, fplen ; A. Skier,
fplan,Ir. Gian, | gle, gluair, f glor,
iodhan, glonra.
Claflis, Lhynges, Ihy mor ; Ihy
oleftri, Ihy oiongas; A Fleet, A.
Lv leilTi. Ir. Luycs, karly;:.
Clava, Klupp'a, knuppa, paftun ;
A club, a baioon ; C. Lor vraoz A.
diianam, ftopam
Claudus. K16f, baglog ; Lame,
a cripple. C.Kloppek, A-Kam [W.
kam, curi-us] gilgam, gargam ; Ir.
Baka;e , kam , ) lolg , kirthamax,
klairinea;e.
CJavis, N.W.Agoriad, S.W.
alhuydh, alhucdh, A Key. C. Ahu-
elj'faluedh! A. AlaA;ys, Ir.Eo-
;i;air.
Clavus, Hoel, \ kcthr ; A tiaih
a pin or peg. C. Kentar [pi. ken-
trou] pidn; A. Tafli; tryfiaden j
Ir. tairnse, fklo, (hc-amfa, taka,
Ipikc, pinna, dula, i eo.
Clavus, Lhyu Ihong ; The rudder
ofajkip. CLciigurhali A. Styur
leftr, Ir. Stiuir loinf;e.
Clemens, Lharixdh, guar, hy-
naus , hyuar , mijyn , adhvuyn j
Meek, mild, gentle, courteous. C.
Triuadhek, A. Dus[doc^] hyu-
men, tryuedhck ; Ir. Keanla, kyin,
kinealca; anairc, tailj^ean.
Clericus, Mab Ihen , gur Ihen,
yfgolhaig ; A clerk or Clergyman.
tC Cloireg, A. Kloreg [pl.klo-
er] Ir.KIeireaAJ, eaglailea;t, f rea-
taire.
Clibanus faxeus , aut fcrreus j
LheAJ, IheA; pobi ; gradelh, A bake
fione, a gridle ar girdle C. Man po-
baz ; Ir. Greideal , greadog, forn
ibghluaifte.
Cliens , t Dyn gofgordh, Dei-
liad ; A dependant, a tejiant, a vaf-
falC.-f Den koskor. A Guas, [W.
Gvlsjervus, olim juvenis] Ir. Tro-
mara, dufara, duifj^hilla, troimghil-
la, greifghilla.
Climax, yfgol, kaniva,ef5ynva,
dringvaj A ladder , a fltle ; any
afcent by fleps . A. Deredh [pi. diri
& deredhiu] Ir. Dremire.
Clivus , llhiu , goruaered , gu-
aered, brynkyn, dif^ynva mynydhj
Ihedvron, Ihechr bron, gordhiij^in,
yftlys bryn \ tir penalht, ^urthalht,
goralht, euinalht ^ An ajccnt or de-
fcent ; a rifing or jail of an Hill i
a cliff or pitch of a Hill. C. Als,
alz -y A. Koftez ar muntaing ^ Ir.
Fana, foirneadh, uxdiX, kala;s no
mala knoik.
Ciunis, Klyn, f pedren, f folen ;
bontin ; A buttock or haunch -, a
crupper. C Patfhan, f Pen kl^n, Ir.
Ton, fnad, jead.
Clypeusj Tarrian, yfgiiyi ^V^-
led, t taluas, f aes ; A Jhield, buck-
ler or target. C. Koftan ; A Buk-
ler ; Ir. Sjiath , t kailk, f luivne,
t finnen, ffinnelL kokdhar f fearn,
t lumain, f kovra, -\ixzg.
Coacervo , Tyrry , pentyrry ,
krynhoi, guneyd krig ne garnj
To amafi or pile, to heap up together;
A.Daftyum, gronna, dafpyugn.
Ir. KovA^arnam , kovghnuvam ,
kov-A;ruinyim
Ihaeth ^ kaus maidh ; Cheefe-rumet -,
Curd, fr.Kruth. mul;!;aii, t niil-
flieaa.
Cochlea, Kogurn malucn, korn
malucn, maluodca; A /heU-pail -,
CBulhonij [ molhuidzhon, a ;uik- \
edfnail] A. Mel/iucden [ pi. mel-j
A;Uet ] a fnail, krogen^ a fljeU, pi.
Kregin. Ir. Shelishide, ballanfliei-i
lighidej Fy;:og, gnavin, kota ban
bighisj fhlij^ean. /
Cochleare, Lhuy, A Spoovi , C.
Lo [pi. leu] A.Lua, pi. loiui
Ir. LiaA;, Sponug.
Calum, V. Cajlum.
Coemiterium, Mvnuent, korph-
laiii A Church-yard' C.Goihn, Ar.
Bcdhrcc [W.BeJhrod, Sepulchrum \
1. Reileag f tir thre tholl.
Ccena, f kuynos^ fupper ■., A /up-
per -, C. Kun, A. Koan, Ir. fSenc,
kuid, fuipear.
Ccenobiarcha,Abod, Priory An
Abbot or Prior ; V. Abbas. Ir.Ab,
Prior, iiiav.
Ccenobium, Mvna;Klog, m vnaA;-
ty, abatty, priordy j An Abbey or
Monafiery, a Convent. A.Abbati
[ pl abbatriu] Ir. Manillir, cov-
thionoi, f klo;i;ar, koinveint, tcagh
brathar, mana;i;, no kaillea.^i nduv.
Coenum,Tom, lbaid,mign, bau,
t.iil, plukka, tomdailj Dirt, mire,
filth i C. Pol i A. Fank, buillen j
Ir. Kant, kanta, kanaigh, lathaA;,
labin, laib, klabar, f kea^iair, kla-
da;i, grib, muirgin, lal, neivcadh,
broghayil.
Cogito, A'ledhvlio, medhylieid,
tybio, buriady, iynniedj myvyr-
rio, f arvaethy, amkany ; To think,
to conje&ure, to confider ; to ?nu]e ; to
aimor imagine. C. Kridzhi, lybbo-
fiaj A.Sonzheal, mennat, kridi,
ftyudia i Ir. Smuaintiyim , fmuai-
iiim, t imradhaim -j meiilieavayim,
mcadhayim.
Cognatus, Kar, karur, kydgarur,
kyduacd, yndras, tralol; Kin, al-
lied, of the fame bloud fC. Karo-
gos [Jorte quafi kar agos ] A.Kar.
[ pl. kerent J Kenderu [pl. kindir-
VI ] a coufnigeimaji ; It. D'aonghaLl,
kongafa;;, Idiavain.
Cognomen, Kyvcnu j Lhyslie-
nu ; A by natne. or fir riaim ; a nick-
name ; A. Les hano ; Ir. Slaineadh,
covflaineadh, covainim.
Cognofco, Guybod, ymwybod,
kydnabod, aduain, ymorol,dealh ;
To know , to perceive ; to under-
fland, &c. C. Adzhan, A. Ad-
fa naiu j Ir. Aithniym, fifaiym ,
tuij^im, fionnam, mothaiym.
Cogo, Kymmelh, f dirio, gu-
thio j to force or compell; A. Forfi,
contragn ; Ir. Eigniym, [ W. eg-
ni , Vorce ] coiveigniym, ibireig-
niym, dinjim, fatham, flieolam,
timainim.
Coitus, Kydiad, kytgnaud, ym-
read ; Copulation ; Ir. Lanavnas ,
t koivlij;he, koivriatain.
Cola, &CoIum, Hid), A Strai-
ner ; A. Sil , Ir. Sithlan , dloA;d ,
dloA;dan.
Coagulum, Kayl, keylcd ; k\ uer' Colaphus, Dvrnod,kernod, bon-
Of The Original Languages Of Bkitaik And Ireland. 49
tuir^hin, fuhng, garmain, polla,
luuhncjl.
Colus,l<.oj;eI rk-cigcil] ADiJiajf,
Cfigil; A Kcij;d ; Ir. KuiT^cal.
Coina, Guilhc, kydynnx gualht,
brit;cr, rfyli;^ ; 7 he hair of the head,
a btijh of hair, locks, &c. C. Hlou
ail pcclii ; I kydynuou, A. l.lc-u
[ bled pen : bko rodellet, curtd
tocis. Ir. Kiav, f tnJis, f kurkais,
i auairc, gruig, f grog, gl:b, urla,
]okAidhe;7;iv,dualnocilyighriiaif;c
Coincs,Kydymma;tli ( , [kydy m-
claich 'I kyvailii , kyueithydh ; A
Companion, a Comrade or fartner, a
fcUotp-traieUcr, an attendant ; A.
Compamun,martc'loCj Ir.Kompan,
kompinai;, jKoigle, kuallaidhc ^
parcaidhe i kovphartaidhc
Cotncta iSc ccmetes, Seren ualh-
tog, Icieii y j^ynfon, feren Iolj:;yr-
nog ; A Comtt or Blaziiig-Jlar ;
C Scerran Icski. A. Stredan loftek;
Jr. Moingreal:, rcak vonga;K, koi-
C
a clufure, a contmijfure ; Ir. Alt, co-
ivA;cangsl , j kabir ; koivghrca-
mnghad'h, kovdblathadh, kov^.ur.
Commodijs , Bvdhiol , Ihefol ;
kvmmuys, kvtDmhcfyr, kyvadhas,
adliasi Profit atle , advantageous ;
conveiiie}it , commodious i fit , apt,
a^reahle A . G unitctik, mat, profi-
tablj dcreat, dleet, kcnipcn ; Ir.
Tarva/;,cadala;K, avadara^;, maith,
gara^, garavail, jivin, Hiv, Ihola-
;a., glealta, galb, dcas, koidhea-
vail, dathavail, (^:.
Commoror ; Bvu, trigo, anncd-
hy prelliylio; kyd-brcfliiilio, ky-
d.uos; To dwell or mhakt, iq fo-
journ, to pay or abide ; to C07ttime
or dwell -with ouci C. Dbo U\x,\i,
dho kontrcva ; A. Shemal ; dale,
Ihom I chom 1 hcr/cl , Ir. Kovna-
yim, mm anvain no kovnaidhe ,
nim muil a nait.
Communis, Kyflrcdin, kyifre-
dino! ; fathrcdig ; Common, publick j
meata, t boidrcak , realc a nzzr ,\ general, univerjal i A Butin, com
kiyft. t kis, t palvod ; A buffet or
blo-m vitk the fifi, a box, &c. C
.skat. .Ar. Bo^iat ; Ir. Dern , bis^
Liiiilc dnirn no biile.
Colk-ga, Kyviilii kyvclh 1 kv-
dyn>maTii , kydiuy Jh ,' yj feUow ,
a copaiti.'-r in office, a coltegiic, a
joint -cemmiljloneri Corn. Ryuedh
[^ t k uedhiad] A. iVlartoloc, kom-
pjnniun , kamatad ; Ir. Kompa-
\ax. , k(.iv;tonipanj;t, kiLilIanJlic ,
t coigk ,kov/ioi.><k'>kuvpharuidlic.
Colkgiuni, kynllieidva [kyn-
nilheidva] k^dlwyjhogaetb, kol-
heg \ A Corf oration^ a Society or
Sratentityi a College. A Cou:pan-
nyuntxitt, tolkfli , Ir Kuall.i,>;d,
koi\ thiouoi, t klo;!jar, kovluadar,
Geaiviathairea;Kdi kolailte.
CoUigo, Kaigly. kvnnilh, kryn-
hoi Ta gather orbrivg together, to
coUelf , C. Uho kynti, A. Kutuil,
diiUinii Ir. Kruin'yini, cimlayim,
knualayim , tinolaim ^ cov/;ruin-
iiiShiui, ; grinidhim.
C.olhs, Bryn. l're.brvnkyn,kryg,
kevuen , A hdl, a hillock. C.Hal,
rrenc-th biao, i kryg; rhyncn; A
hiucluii, krc;<;en; nienedhen Ir.
Knok, m\iK t koidc t Din, fmam,
fbri, t rinni knokin, khoikin,
ftrjatb, tuilg.
C'olloquium , ymgommio , ky-
dymdhidhan, kydfurid kydlava-
nad ; Difioiirfi, talk, conference C.
Kouz, tkoums; A Komps , prc-
zek; Ir Kovradh, y keileavradh,
!nwidh, kovlavra, f ara, kovA;an-
tain.
CoUum, Gudbv, gudhtig, mu-
uUgl j The neck, the crag ,• C. Kod-
na, -\ kona^ A.Iiudhuk [Guz.ul'^]
Ir Muincl, braghaid, jmuln.
Colo, Adholi; anrh dcdhy, per-
Xi; k • ry , hoffi ; To -worJlAp ; to ho-
nour or re^eB ; to love, 5cc. C.
Dho gurria, I An bobl rig urria,
the people Tporl/ifed ] Dhok;r3 j To
lo've^ A. .'^dori j cnori^ karet ; Ir.
Ac:hram ; onoraim , arvindim ,
f miadham j uta ineas agam ar ;
graidhim [ grayim] fearcam.
Color , LLiu, eiliui A colour ,
d^eor hue ; C. & A. Liu ; Ir. Dadi,
li t'''v--i ' ''"■^'1- 1 laic, fbriocht,
tfnaftli.f '-!:.:
Co.aber, K'fidir , An Adder ;
C. Nadar A Acr^ Ir Nathair,
buaf'an, ! i:.:..:t.u;r, buaifiphiaft .
Coliimba, K'kmmeni A dove,
a pigeon or c;:k - ; C. Kvlobman,
; kolom, A Kiilm [kulym'J pl.
kulir;cci Ir. Kolm
Columbariji. , Kiommendy ; A
pipovhoufe, a dove-cote i C. Kly-
miar & klomiar, A. Kuldry \ Ir.
Kolmailtj-kolirxa, kolmlan.
Coliimis, laA:, ia;;-lai.ten , hci-
niv ; IVhole, found, fafe] healthy ;
C \iXy A.Ia>;,gaillatdi Ir.Slan,
fillan, in.lin, kvvanntx
Columna , Kolvn , pilcr , poll ,
tTyboft. Da-j. exK H A pdler
or pofl, a prop or fupporter ; a' co-
lumn; C.P6b & po(t. A. PiUier,
kolomn , Ir. Kolavuyn , uaithne ,
tear>;ail, fortoil, faeghlan, colv, tiad, kydiad ; kymm'al j'^'7^w/,im6rdaim^ koindeaigani, kuirjin al
.. f£ goi%- ■
t loUrcalc, \'.Los, in Diet. Hib
Comis, Muynaidh, krocl'au s ;
hynau3,Iharijcdh, bonhcdhig, rhy-
uio;^cdh, boncdhit;edh, houdhgar;
Gentle^_ mild gracjous, affable, kind,
courteous, debonnair . A.Kyun, hc-
garac, a dijemer mat, hyumcn;
Ir. Kyin [caoin] kinealt, min, mi-
A;air, mi>;arta, fineka, kw, fail,
t aik, t ailghean, f ;in, uafal.
Comitia, orumiKymmanvagyf-
frcdin ; Dadleydy, parlmant ; An
ySffembly, a Parlamcut, a Convejt-
tion. A. Parlamant Ir. Pairlemeinc,
Ridhail [K. ] kovdhail, !</. feas,
Id. Kodal
Comitor, ynaj) vcilha.?; , kyd-
xerdhed, kydymganlyn, kanym-
d ith,kanhebruiigi kynlhuyn; To
accompany, or go along -with, to fol-
loTP j to attend. A Kompanniukat
urebennak, der;tel companniunedh
da urebennak, Ir. f Sailim, kovliia-
draim, kuidca.;idayim , koiglyim ,
imthyim a goivideaA;d ; nim com -
panta;td , coigIea.^d , no kualaid
miunj Ir Koir;Kean, kov^.oitA^e-
an, j^eincaralta, puibligh, gi)atha;e
Como , is , ere ; Kribo , kribo
pen; pinkio, guy;Ky, ymdrullio ,
taklylo, hoiui , kymmhenny;ro
kcmb or deck the hair; to trim or at-
tire;todrcfsor.TCCouir.C.Dhokii'DA
an pedn, to comb the head, A.Kribat,
para, aflcijonni, tifa, fifha, kenfla^
paramanti, kinkla, pinfa. Ir. Ki-
rara, kiovalaim, dcafaiyini gruaig,
koirighim, eadaiyim.
Comicdia, ;Kuara2, antarliut, gu-
ars Hiftori, [I><ZT/1 A Flay, a Co-
medy C. GuarsE, guare mirkl, an-
tarlick; Ir. Koiviok, dealvAjluithe^
grean;;!uithe, SheanAjuithe
Conipages, KylSjlht, kyd, kym-
mal, kylsylhtiad, kydiad ; A Clofe
joyning or fetting together; a joint
or clofure ; Ir. Koiv;Keangal, dluith-
A;cangal, keangaldluth , kovdlilu-
thadh, kovnafg, alt-
Compar, Kymmar, kidwedh,
kyvailht, [kvvclhl kydradh, ky-
vartal, kymmar, f kyftedlydh, ky •
hea/id •• Leanam, kovleanam, nim vyf dh, ky vadhas, kyffclyb j A com-
leanvuyn \pani0n, guar J or (econd, a compeer,
Comrcentarlus & commentari- \^apartner, equal, even, like. A-Yiom-
um,Kovlyvr, byrdraethaud oryu panniun, [ pl. ou ] Martolo: [pl
bcth, byrr adhyfgi A brief Regi- martokdet] confort, kamarad, par,
ffer or account of Anions, Sec. -^ ,iugal, hOnvcl, hanval. IrKompiu,
Day-book; a Commentary or ^Wf/" kompana.>; , fkoigle, kuallaidhe.
Abfl>a&; an Hiftorical y^^va'^- ' Kovthrom , fkadrama, kovaith-
ment ; A. Paper pcmdedhiek, kun, 5hein,korvuil, kov;tOivuiI, kovba-
niemoar. Ir. Ath^ioivearan, aith- jvail, ionavail, ffiri covanaii, lei
gheirrein, j^erradan no leavar na thid,kovlcithid,koived, koiv-frea'
mbid neithc /t;rivtha go hath;iioi- gartha^
nicar. Irilleavar airrdheal, leavar
irife coivne, no covarthadh.
Comparo, Darpary, arluyo, j
;0, pe
ri darmenh, parottoi, rdaphar; ky
Commcrcuim,KydvafnaA: kyv- vartaiy, kvftadly, kvmhary, kyfl"
rannoj;ixth, k- ttyi'cdh, kyttro, ky- • lyby, kybydry, kydofod i to pre-
varrisetb; yroj;yr;>; marA;nad, mar- [pare or provide, to procure ; to com-
/jaduiixth; marfiandacih [Dav.']
Commerce, traffick, merchav.dife . A.
Trafic, mar.^aduredh [marchadou-
rc7." Ir. Kovj^aidrcadh, kaidreadh,
mintirca;, jjcillios, kovghnothu-
ghadli, coiglea;);'', kuaiKidhcaxid,
kovthra^id, koivA:eanniidhea/;d ._^
Commiflura, Kynulht, kyfsylh- Uadh. SavIa°mrkoivnieal'am, kov
pare or collate, to parallel, to exem
plify i A. Akkifita, prepar, prepari,
Ola, ktmpen, diCposj Ir. Ullva-
yini, glcafam, dealayim, reidhim,
lalaraim, reivim. kruiuniyim, no-
nolaim , knuafayim , tionifayim ,
kuirim ar faghail, ar part no re ha-
fo
T I T. II. A Comparative Vocabulary
C.
goivmeas, a gompraid j nim koiv-
meas, i^c.
Compedes, Lhyfethair, troedog
fhyal, tSevyn. Fetters , gives ,
Jhakls,&iC. Ir. Luanaifg, ringhei-
veanna,ringhcivlea;Ka, ur^ail, lua-
ghlais, glais;Kos, boltadha. Fos
buara;ia, kofara;Ka. Fos jne ar-
raidh, do viodh ar mnaiv. Fos dru-
da a mbealaighiv a naitnfhir xo-
gaidh
Compendium , Arbed , timx ;
elu, ynnilh, bydh, kronodeb,bcrr-
fofdh, byrAJUedl ; Thrifim-efs^J^ar-
h!g7ieh; gam J profit; an abftrail
or abridgement. Ir. Kogaik no ba-
laighe; tarva, bidiea;*;, gnodhadh
no ro;Kar ^ aithshirre, ^earfhoirm,
gairreim no foirm aithj^hearr.
fmut.
Compcnfo, Taly'r payth gu-
neythyr iaun, bod vn inion am
bech; To recotnpe?!je or make amends^
to requiteor reward i Ir. Kuittiyim,
fafam , ne falayim, loirgnivam ,
ikam, diolam, beirim kuiteaghadh.
Comperio, Kacl alhan, kael dio-
J^eluybodxth, kacl fikruydh, guy-
bod yn fikkir, To find cut or difco-
•ver ; to get good intelligence ; to
knoTo for certain and hy trial; C
Dho kavaz, To find, to have or
obtain ; Dho godhaz, to know ; mi
ry adzhan, / kno-w, or am acqitaint-
edvith. A Kauc, invenci.gudhut,
Ir. j;eivim re grudadh, re fpinadh,
re kurtaghadh, re IorgaireaA;d no re
toraidheaA;d ghearj jeivim dear-
vadh Ijeala ar^ ata fis no fgeal
deivin agam ar.
i Compono, Kyvanfodhi, f kym
'moni , kyff/lhty ; trevny , gunei
thyr, ordeinio; kyvartaly, kyhy-
dry, kyftadly j f adhyrno, takly,
trufio^ gofod. To Compofe, to corn-
found or fut together ; tofet in or-
der, to make or frame ; to compare
collate or confront ; to drefs or adorn;
tofaj}.non,totrim. C. Dho gora To
put orfet ; A. Kompos, difpos , pre-
pair, gronna ; ordreni, ola, kem-
pen. Ir.Kovfuirivim, kovfi;;im,
kovfvidhim, kov;Kuirim, kovdhlu-
tham, koivjieafam, dcafayim, fhi-
nim re ;ce!le, irc-
Compos, Kyvrannog, kynnyf-
gaedhol ; abal ; Ajharer or partak-
er ; able, capable; A. Galkidek,
galludys; abk:, puifajit ; Ir. Ran-
phanas;, ag a viiil kiiid no pairt do
ni ; koraafa;c, akvninjea;!; ; kuvaA;-
da;S ; Compos animi, ar a ;Keil, kei-
lidh, rcalunta, konnaA;
Comprehendo,ymavaeIyd; kym-
meryd gavel, kyrhaedhyd , gord-
hiues, kraffy ; Amgyftred, kynuys;
To take or lay hold on ; to reach, to
overtake, to fiije ; to contain; Dho
Kymera, dho fmdzha , dho iefia,
A.Kemerct, fefia ure bcnnak, pe-
ga en, krej^i ox, Szc. Kompreni ;
Ir. Faftogam , greamuighim , ga-
vam, glakam, f edim, kongvayim,
coimfigim, j;eivim, tuigim, fion-
nam, mathayim, airyimj aithnig-
him j kri;!snayim.
Conamen, Kais, prauv, ymgais,
C. I
egni ; Endeavour, an attempt, an
cnttrprife; an effort, force. A- EfliK,
after, poanj Nerz. Ir. Dith.^iol,
divirke, faraidh, konaifi, foathar,
lathar ; neart, dreim fpa^n , fran-
ghaireaA;d.
Conccdo, Kanhiady,kanniattay,
gadacl, godhev ; Toyeild, to grant
or allow; to permit or confent. C.
Rhei an gucUa, i.e. VV. Rhoi *r
goriE : Mi vedn rhei dhiu an guel-
la j /'// yeild to you. A. Permiti,
Ir. Fymam [ l7. f.vF. C. ] bron-
nam, dalayimj fuiangamjlijim dho,
yntayim , kcadayim , beirim aic
dho, (ire.
Concha, Kronen, A fhell ofttx
bivalve fort; fuch as O'fters, Mufcles,
6cc. C. & A. Kronen, pi. krc^in j
Ir. Sli^can.
Concilio,Kymmodi,Hedhy;iy ;
To make friends or reconcile ; C.
Dhokyzalatha; A. Oberpeo;: ;Ir.
Reidhim, fithghnifim , nim sith-
;ianta, nim Ciih^An,&c.
Concilium t Kunfli, kymanva ,
kynnilheidva; Acouncilor ajfembly;
C Bagati Ir. Kovthionol, kov-
.<;ruinneagadh, f klo/.ar.
Concinnus, Kryno, proppor,
pink i tlus, guyA; , taklys , hoyu ,
heini ^ Lhiniidh, kyucir, f deftlys,
t dilhin ; S. W. Pert. Fine , neat,
trim ; well fafliion'd, quaint, J>ruce,
gay , Sec C Fein , teg \ja:r or
handfome'j A. koant, koantik, pro-
pik,dcreadik,millriki I.Deas,gIe-
afta, gafta, bolunta. finealta, fjean-
mnaigh , kaidheavail , dathavail ,
maifca/; , kyin , kinealta , blath ,
blathvar.
Concio, onisj Araith [arsth]
prejeth ; An Oration or Speech, a
Sermon; C.'Prognh, A.Orafon,
predhek, peden. reket^ Ir.Oraid
llicanmoir.
Concionator, Areithiur, prege-
thur ; A Speaker, a Preacher, a De-
magogue; C. Progathar. A Pie-
thegur [^prezegour^ Ir. Sheanmon-
taidhe.
Concordia, f Kordiad [ Dav. ]
kynghordiad , yndeb , kyttyndeb,
ky vyndeb , kydvod , kymmodlo-
nedh fkymrodedh, hedhu/i ; Peace,
concord, agreement. C.Kyzalath,
[A. PeoA;] peace; Ir. KovA^roi-
dheaAjd , kovardadh , kovarda^id ,
kovyntaAjd ; Sithj sith^ian, ofadh,
(ocraidhea;td, kiuineas.
Concubina, Kariaduraig, kariad-
ver^;, kywely, gordherA;, gordher-
)i\xn\g, t kyfoden ^ A Mifs, a con-
cubine, a bed fellow, a paramour j a
ftrumpet. C. Hora, a ftrumpet. A-
Gall, gaft oza;!;, pyuten ; Ir. Lion-
nan mna, toithleannanj meirdreaA,-,
flitripaA;.
Concupifcentia, Tra;>iuant, An
eager or earnefi defire ; A. ;(;oant
bras, avaris; Ir- Ainvian, ajntoil,
antolidheaxd , ainviongas , andui-
lidheaA^d, anhaint, anhintayeaAid
Conditio, Kyvlur, modh, dylh,
fyt, anfodh ; State, quality, condi-
tion ; A . Stat, condiflion, Ir. Staid,
\\XAy kruth.
Copdo, Rhoi i jjadu, kidhio ,
Adeilady , To lay upfafe, to hoard,
to flow , to hide , alfo to kr.ld. C.
Dhokidha; dhodereval; A Kydha
[cuzaj goloi Batifla, edifia. Ir.
Tailgyim, falayim, kynam no kui-
rim a valaA; ar- Nim, foirgnyim,
no kuirim suas.
Condono, Rhidhay , madhoe,
pardyny j To releafe or acquit , to
forgive ; A . Pardonni , lakat adarre,
dilelel, kitaat ; Ir. Maithim, log-
ham ; beirim maitheavnas, loghadh
no pardun.
Confellio, Kyfte:, adhcviad, k>'-
vadheviad, kydnabydhiad ; ConfeJ-
\fion, acknowledgement ; A. Koes,
koles; Ir. Advai!, fyfyide, [fto-
faoiden. pi. ]
Confidus, ymdhiricdys, hyderys,
trahy, eovn, [ eon ] confident, lueU
ajfur'd, bold. A. Adra-lyur, ende-fn
lerten, hep mar j dllbudhan, har-
didh j Ir. Dana, ibnnta, meardhan-
ta, ainlgianta, neiveagla;; ^ doth-
Ajafax' ; lealva^;, divin, f nairne
Confluvium, Kymmer, kydtrud,
kydliv, Aber; a place where two or
more Rivers meet, f C. Aber j Ir.
Konavan, kovrhuth, kovnhuadh.
Congruo, Kyttyno, kynghordio,
kyflbni ; To agree with, to accord, to
flit or match, A. Otren, Ir.Koiv-
reirim, imairgyim, tigim leis, re-
idhim leisi koivfreagraim dho,
yntayim.
Conor, ymegnio, ymorA:efty ,
keilio, rhoi kais, ymgais; To en-
deavour , to attempt or ajfay. Ax.
Epiuf, eflea, klas poania, en em
nertha. \r. Dreimim, dithA;eollam,
rpairnim,gleakam, tairgim, righim,
coiveignyim.
Conlanguineus , Kar, kyduaed^
Acoufin, a kinfman i C. Kar [pi.
keranz] A. kar, pl.kerent; ken-
deru ; a Coufin German, i>l kindir-
vi. ir. Dyn d'ynhuil, a ^yivghaol,
kovvrathair , koivhiur , brathar
j:;yil, e^c.
Confcientia , Kyduybod ; Con-
fcience, C. Keskians, A K6nfians,
Ir. Kojudhas, koinfias, koivfis ; fi-
odhnaili duine ar fein.
Confcius, Kyvrin ; beiys,eyog;
Conjcious ; guilty ; A.Kuvntabl, kia-
pabl, [ G«/70' J Ir. KoivfifaA;, koi-
veola^;, koiviulaA;; kovA;oirthaA;,
kovArionta^;, koirtheaA;, no kion-
tiX a giii^.
Conientio, Kyttyno, kydfv'nnio,
kylTynio, kordio, kydgordio^ To
confent, agree or accord; C. Dho
bargidnia, A. Otren, Ir. yntayim,
kovyntayim , kovthoilyim.. koiv-
dheonayim, fymam, Tighim leis,
ataim reidh leis no ar.
Confilium,Kyngor,kynyljbarn;
Councel, advice, judgement ; C.Kyf-
I'yl , A. Avis j barnj Ir. Kovairle
fairlo, t koindcag, f aitheak, oide's,
breathavnas, run-
Confobrina, Ky vnither, [ Glam.
knithder] kyvnitberu, kyvnith-
deru, Ajhe coufin-german ; A. Ki-
nideru, I. Bean;;ovua, totA:ovui.
Confobrinus, Kevnder, kevnde-
- - TU:
Of The Origin'al Languages Of Britain And Ireland, fi
ruj A Ctufm-Gcrmtin , A Kcnde-
ruj Ir. Kovua, m;nh;!50vua , fear-
Piovi'ia, mak dcirvfiura>j pi.
Conl'picuus , I lywcl , nmlug ,
guydhog ; Cetiffticuou! , tap* to be
fee?!, very clear er affareyit i (S..
Spladn I dear or trighel A. Sklcr^
(plan, patant, dnat, rcidn. Ir. Fol-
hs, loillcar, reii, ffoireil, fran,
t meaiiin , -f eke f eafaidhe , fo-
lalda.
Conilans , Giiaftad , dianuadal ,
difcrvilh, (cvydlog, dioriog, diyf-
gog. Conjlant, fteJdy, ftcAfeft, rc-
Jbh'J, ferjevermg. A. Conlbant ,
padiiis, flare Ir. SheafvaA; koiv-
hcafva.»r, dainjqcan, f dron, urru-
dhafa,Vj iaidir, bunaiteaA;, ncavthy-
d&x , ueav?;orra,v: , neavghogaA; ,
dearv, doigh, kovnaidhea/;, nca-
vcagruaidh.
Confuetudo, Cnottaad, arvcr,
devod, k>'nnevod, kynnevindra,
hcnvoes ; dylh , ^cdh , mcxlh j
Cujlome , iifage , uje ; a fajhion or
manner. A. Guis, kyftyum j Ir.
Gnath, bes, n6s f mos, f tal, f feo-
dhradh; modh.
Confumo , Treylio , guarrio ,
t dyualhdrain, avradloni, diva, di-
vrodi, yily, divetha, gormely, di-
ftrvuio, To -wear out, to ^end, to
rpafi or confume.to defiroy. CD ho
guaftia^ dho touli d\ vc-as ; A . Go-
afta , Ir. Kaithim , mealam, kear-
narrij kreanam, kealam, knyiym,
fcarlakaitn, knagham , kovA;nvi-
ym, korbam, kov;i;orbum , bran-
nam ; flugam, millim, fgrilam, do-
nayim.
Contamino ; Halop , duyno ;
bydrcdhy ; To defile, to pollute or
corrupt i A. Sotra, filrbuilla, kon-
(heza, hakrat, diflipa, difegonni,
koli J Ir. Truaillim, falayun, for-
bam,^c.
Contemptus, Dirmig, f dibrif-
fiad, tremig, diyftyrU/i, faluedhj
Tdicluedhj Contempt , fcorn , dif-
datn. A. Dilpris, [ difprifuc, /c fl^-
^//?1 Ir. Tarkaifhne , f tar, mive-
as, divea.s-, fpid, f dennis, f divi-
7;im, neiv-veas, droi^-veas, neiv-
headh, easonoir, mivodh
Contendo, vmdre;t:yp ymryflbn,
ymorcefly, vmdynny, ym5eiDCa;>;,
kynhenny, kckry^ ymryvaelio ; To
firne or contend, to lie ■mitk, to
Rrtigle ; to debate, to quarrel. C.
DhoomdhaL A Brefdekat, fkan-
dalat, tabyutal, trybuillij Ir. Nim
duvlan , fpaim, imreal'an; kean
nairjyim, kiapalaim, confpoidim,
bruidheanaim,troklim, kovrakaitrij
dreanam, kathayim.
Contineo, Kynuys, farrt;yfifTcd,
dal, kynnal j To ho/dor contain ; C.
Dho(endzhe,/o ^.Wj A. Dcr-iel,
kompreni ; Ir. Kongvayim
C.
5ena i; ; Contrary , repugnant j a-
verji; A. Kontroli , cr Aiontroll ;
ktxiarfna, a naghaidh, koninry x,\ together , to par'c'^c. C.Dhod
Copulo. Kvplyfly, kviK-lhty,
kydiu, kymhary ; To couple or joyn
konnailica/; , trithvcarta/; ; drc
andha, eafvnta<;.
Controverfia , ymryflbn ^ dadl ,
gUrthdhadl, ymravel, fymurthrin,
t kyurvilcdh , f kyvrvlcdti ; coh-
troverfy, debate, variance, difpute,
quarrel, A. Argyll, tabyut, profcdi.
Ir.Imrealan, ktMnnairT:;e, konCpoid,
kiapail, f imnili, krinkan, eaglava-
IaA;d.
Contubernalis, Ky veilh f t ^y-
veilht] kydymma-th, kyuely,
f kytcy. [Diioi "I Amate, or compa-
nion i a coatr.ide, a chamhcr-fellorp
nia, A.Kuhli, parat; Ir Ka-
braim, koivi;canglaim, koivT^rea-
mayghim, kovnalgam, kovCnadh-
mam, koivA;uivryini , kuplayinv,
faivnyim.
Coquo, Bcrui, To feet h or boil.
C. Dho bridzhan i A. Binii ; Ir.
Hruithim, bcarvam. W.Brydio
to heat. '
Coquu.s, Koor^ACooki fCKcg,
A. Kcjjincr, Ir. Kukaire.
Cor, Kailon, The hart. C K'v
Ian, A Kalon , ir. Kroidhc rTork
Corallium, Kurd, Cora/l i Ar
A Connpannyun, marcoloc , con- Gular, Jr.Kroivcal , korudhan pi.
fort, kamarad ; Ir. Compan, com- 1 Coram , yng uydh, -er bron
pina;,', I koiglc, kuallaidhc; koiv- rhag bron, o vlacni ^Before or in
Ihe.imroir, koiv-vilidhc. \pre/enceof; C Dvrag; A.Dirak- I
Contumax, Anyvydh, kyndyn,
avrvUiog,pcngaled ; Stubboritjelf-
■wiU d,Jiille7i, peevijh, froTPard, per-
verfi, refi-alioryi A. Mulpennek ,
kiipcnnek, pcndok, penvcrz, kil-
verz; efii-ontet. Ir. Kafuval, neav
a lathair, a viodhnaifi, o Pioinne,
o A;ovair, [ \V. ar5\ver, oppo/ite\
ar aghaidh , aghaidh ar aghaidh ;
Roiv.
Corbis, Baft;cd, kauclh j f kec-
tOg,lDav.]afwrg-basht,a pannier,
urrama*;, kinntrean, kruaidh, te-i&:c C. Basket dorn, a k.vrd-basket,
inveala>;, krofanta. ; A. Paver; Jr. Baskcid, kliav, keis'
Contumclia, Sarhaed, ammar;:, | Corium , Krocn , tonncn ; Ihc-
dirmig, tremmigdiyftyrU/;, dryg-.der; A skin or hide; leather; C.
voes, icnn, enlhib^ A reproach ,\^to\\i.n ., A. Kro/ten; ledhr'. Ir.
an ajfront or abufi , a tarmt or Kroikean , ancis, iechig , )■ ton
checque. A. Inzhiur , difmegans , f kart, f kadhal j Leathar.
guall 6s; Ir. Aivieas, tuaileas, Comix, Bnin, ./^ Croro ; ydvran,
j;rain, miAilu, toiveim iganail, be- 1 a rook; C. Bran drc, friu. Ir. Fia;^'
illein, eafmail, fal ; athais , aith- 1 [fcannog the Roy/Ion Crow] prea
vir, raafla, imdheargadh,rpreagadb,
tarkaifne-
Contundo, Puio, briuo, kym-
mnuo, kymmhuyo , dilio , kyro ,
baedhy; drylhio; To beat or bang,
to bray Or pound; to knock,thump,^c.
To dajh or break rnpieces. C- Dho
kronkia, dho terhi, (^c A. Pilate
teri, bryufiuna, myunyudi ; frika,
frouefa, flaftra, fodtra; Ir. Kov;;-
nagam, kovthiiarkaim, kovA;aini-
kim, koivgheangam, fakvuaillim ;
Gavam fakadh, knagadh, kainke-
adh no fpalladh ar.
Conventus, Kynnilheidva,kym-
manva, eiftcdhvod ; ammod , ky-
vammod dijvmnaod; An ajfembly ;
aijo a b.rrgain or covenant; f C.
Kedva, a Jynod or convention; A.
Bagat, baden^ ryura; Accord. ■
Convitiiim. V- Contumeiia.
Convivium, Guledh, kinio, k>'-
vedha.'; ; A feafi or banquet. A.
Kuvi, banket, Lcin, ilicr vat ; Ir.
Fleadh, fcafda, f fuircas, f urgnav,
j ftirthe, f imdhiil.
Conus, Aval piquydh , (^c. A
cone or pine-apple. C. Aval zaban,
A Aval pin pc aval (apin, drc. Ir
kin. q. Pi. badhv, fuinkc , f Te-
athra, fkluivealta, f kruii-heaA,-r^,
f ma;!;a t neavan.
Cornu, Korn, A horn ; C. & A.
Korn; Ir. Adhark, beann, fbean-
A;avar, fludha^;, fluadhakin. P/.
Corona, Talaerh, koron ; A
A crown, a coronet, &c. A. Kyu-
ryn, Ir. Kor6in, fleafg ; kruinnea-
kan, c^-f.
Corpus, Korf, A Body j C. & A .
Korf ; Ir. Korp , truaill , f kras ,
t ark, t kli + kura;i;, f aA;t, f kun,
t kroA;ar f kuni f fithcal, f Luva
f Sheatna;^.
Corte.Y, Rhifj;in, rhifglin ; ki-
bin, plif-Jn; A rind or bark; a
IheU orpiU. C. Risk, A.Riusken,
kro;tan ; plysken Ir Kairt , kroi-
kean krainn, blaorg[blyrg 1
Corvus, Kig-vran, A Raven;
C. Bran vraoz, A. Bran, Ir Prea-
yAn, Pi. KnaivigheaA; , knaiv-
fhia>;, f Brin
Corvus aquaticus ; Myl-vran ,
mor-vran; ACormerant; CShzg-
ga, A. Mal-vran , mor-maut. At.
Ir. Fia^imara, shar.
Corylctiim , Kolhluyn, kelhi ,
Kirin klogaide no leithid oilc go \ Hjiiyn kylh, A hajle-rcood, a grove
mbar j^yl agus go niban leathan or'coptojfha/le-trees.A.Kclucdheki
Copii, Amldcr [corr. Andlcr : Ir.KollAiaill, kolvuinc.
Contra, ynerbyn7j;yveiruyneb, Dav.]^ amiedh, f havlyg, hdacth- ; Corylus, KolhenjKolhwydhcn,
y ngurthuyi eb ; Again)? ; C Enap, ruydh ; Colyd, kvvocth, kyiTseth ; f Kolh ; An hafle-tree ; C. Gutd-
bidn^ A Lnep , En ty dicrcb , Ihiolbugruydh. P/wfy, /rArWirwrf ; ban knyfan , f Goluidhen, A. Ke->
e co7itrario ; Ir. t Tar, anaj;haidh, irfa/r^j riches. C Lufdcr ; peth. lucdhen , Guedhan [ & guezan ";
kodartna, ar rhyivno ar Icithoile; A Fon madu, pcnvidigedhu , Jr. kraun. Ir. Koll, krann koi'll.
athy-vnoaran leith thall. L6n,lKSr; ¥ ox\i'u enough ; laivreadb, Cos, Agalcn | An v hogalen? J
Contrarius, Gurthuynebol, yng \_r:ckes'^ toike , myin, f teacmoc, maen hori ; A-aketJlone ;<Z Ago-
urthuyncb; a vo yn erbyn, am- f ana jti.xr;:ar, iarmart. Ian, Ar. Igfilcn, Ir. F; varon klox
^ hyvar.
52.
Tit. II. A Comparative Vocabulary
C.
hmr kloAj livtha; fairrneav. I Tros; brabm j A. trus, turni, far
Cofta,Afen,eiien,[plur.N.W. var, gigur. Ir. Bryilleadh , flileaf-
AfennKjS W.Ais '\Aribi C.
Azan, [pi. a-iou] A. Koftenj ir.
Aina, f airve.
Cothurnus, t FolhaA-', t kyran,
Dav. jl buskin; f Ir.Folasjkuardnj
^ kind of Jock I
ComrniA:, Scfl-iar, t rhingk ; ^
ffitinil. A xmW; Ir ^earghuairc.
'^oxa &: coxendix ; Klyn, mor-
dhuyd, aigura pen klyn^ The hip
or hau}!cl.\ the huckle-bone C.Mor
raz, the thi hi A.NiorMt, Idem.
Ir Leis, lealha.';, Uiafad, urran^
kna V no aval Icifc.
Crabro, Kakkynen vaur, mar;e-
gakkynen,C. i ;Kuilkiores,^ hornet,
A. Guefpeden vraz. ir. EirkveaA;
tn6r.
Cranium, Kreyan, afgurn pen,
penglo?; A Skull i C Pcdn pral
I pednpial mix\\,ydyu pevglogka-
fylj A Kran, Ir. Kloi^ean, Bal-
log an kinn no blylf; na hmAiinne.
Crapula, Medhdod.fbruyfsedh,
rhythni, bolull i Dnmkimiefs , crop-
fkknefs i a fur charge of fiomach, a
furfet. C Medhdas, \ Dru7ikennefs\
A.Mcfvinti; Ir. MiHiSe, f baji ,
Pvitcafadh, kuibthinneas, poitchin-
neas, h^x\\^vx^■, ba;<;vradhad, baA;-
vualadh.
Cras , Y vory ; To viorrow, C.
y vuru; A. Ar x'oadh. [_M.'\ Ir.
Klara;;, a mara;ii.
Cralfus, Tcu, braifg, rhevr, prat,
bras i Grofs, thkk, big. fat. C &
^.V>rlz, large, big i Ttu, Fat. Ir.
Reavar,tiu, f Tin, urovaidh ; te-
olvar r F/c*)' J t kuavar Idem ,
meth, Fat.
Crates, Kluydj plaid wud, <&c.
An hurdle of Rods mat I'd together -,
C . t Kluyd, L y- <'-ww- '» t^tf^*' ]
A. Kluct. klueden , Ir. ls.liach,kov-
la, brciki kreatax no kreataigh
thighe. VI.
Creber, Teu, anil; arvcredig ,
kynnevin; myny;« > Thick, thick-
groton clofe ; frequent, commoji ; of-
tc7i. Q. Liaz, 3 .lias KetmenJ'requejit-
ly: A. Till, itank, teo, fonnyiJs,
pyuU i a liers, meyr a ucth. Ir.Tiu,
t tin. Ian ; kathayeai;e, jnathaA; ,
•t5reafa;K, klea;;da;ii, koit;Keaai
30 minik, ar vorin d'uairiv.
Credo, Kredy , koelio j To be-
lieve; C.Credzhi &krid2.1ii; A.
Kridi ; Ir. Kreidim , jcillim , ty-
vam,syilim; beirim Icreideav, &c.
Credulus, yfgavngred, hy-^red,
houdhgrcd, t ehyd ; Credulous i
Soi-^rcidvea;;, meir^reidvca;;, lu-
ai"thxi'cidveA;K, meir;ireathar.
Crcna, Rhigol, rhygn, buUi
guly faeth ; A flit i a nip or gap; a
notch of an Arrow, &cc- h Fig, be-
am, gm'iis, gag, rig, f^ailtcadh ,
[«c/f/f] igaineadh.
Creo, Krey, To create; C- Dho
gurei, dho jil, i'c wm^c ; A. Kiua,
Ir . Kruthayim, uim, dealvam, ko-
mam
Crepitus, Diafpad, tonk, tguith,
kleck, fain, trufti Bram ; Abounfe;
gadh , blo4gadh , dyrfa , truiplea
gadh, toran,torman; rgonnogjljin-
ne6g, brem, bruma.
Crepufculum, Kyvnos, gogyv-
nos, ky vlyxjuyr j kyvliu gur a Ihu-
yn ; Giuur, kyvdhydh, klais dydh,
y dydh-lyg ; The tivilight in the
evening, after fun-fet ; the da-W7iing
Auero. A'.ryyftjdifafyun tenn^din-
vat, ingratj digar, kryuel, krJz Ir.
Borb, f pont, garg. djganta, aordha,
fuiltea.*;. neivnea.;tj ainn:uk, anu-
ais, anuafalj fiadhta. ncavdhaonna,
neavdhuineatSj deineap:da;<i.
Crudus, Amrud, Ihymrig^ ir,
kri ncuydh-uncithyr , anadhved.
Crude [ or. cold j raw ; green or ?ictp
7nade i'uKripe. C.Krlv, A. Fretk.
of the day. C Gydhihuar,r/:c'ew»- 1 nevedh, anhao j Ir.Glas, tin ana
i}ig, terri an dzhcdh., the daunmg of
the day ; A. Kemesk deidh ha uos
dar mare ar ruedzheu; Ir Tuai-
lea;tt, brejk-holas, krcapuifjeal.
Crefco, Ty vy, kynnydhy, fkyn-
nyrAiy , anguanegy i To grow or
wax bigger, to incrcaje. C. Dhote-
va, A.Kriski j Ir.Fafam, meadayim,
\ arthrayim , tiyini a f vorvair ,
ataim domuileadh.
Creta , Pridh-galAj, chalk;
Arm. Cleis; Ir.ls.ailk, Ivriadh-
,->:ailk.
Cribrum, Gogor, guagar, rhi-
dilh ; A fieve or fierce; C.Krodar,
ridar a kazher ; A.kiocr, tamoes ,
Ir. Kriathar, pivarj krethirin, pi-
vrin.
Crimen, Bai, karedh, f farbaed,
fkyvlavan; A crime, a foul fault
or offe7ice, an injury, &C. C. Pen
|/»J A. fcandal, offtnce , -^tx&x..,
Jin. Ir. Koir, kion, kionta. lo/cd,
t forb, brobar, dimbuaid, aithvir,
mafla, ^c.
Crinis, Gualht penn, bleui^n
penn J Hair of the head; C- Bleu
an pedn, A. Bleu pen. Ir. Gri'iag,
folc [Sc. fait] tsrog, ftrilis.
f barr.
Crifpus, Kry^;, modruyog, gu-
alhtgryA;, pcngry^:, 7 dylhiog, yn
rhy;ca:, yn dhilhix ; Curl'd criffd,
frizl'd,-wrinkl'd,cru7tipl'd. C. Kryl-
Uaz, curl'd^ A.Frizet j Ir.Kua^ap;,
kamoga;;;, ba^ila;;, ba;i;alla/j, ba;;^-
logach , kua;i;oga;i;, koirnincaAi ,
JdoigineaA: ; Ranga;e, gruga.?:, ra-
ga;i;, rokaA.-, rokana;e kliba^;, gi-
ba^;.
Crifta, KribjBri^injkoppa adc
ryn; A crejl , as of a lapwing, a
lark, &C. a tuft, a plume ; C.Kri-
ban;, A.Kribel i Ir. Kirin, kurka,
turn, tuimin., tor, puirtleOgj ftu-
irkin.
Crocum & rcus j Saffi-um, Saf
fron ; A. Safrun, Ir. Ki6a:. kro;Ka.
F/.
Crotalum. Simbal ^ rhygl groen ;
A cymbal, a rattle. Ir. Krotal. P/
Crucio, Poeni, ny;ttyj dirboeni,
dygnbocnij govidio, f dygnflino ,
t arteithio, m'erthyry To pain or
torment, to grie'vejo affiff, &c. C.
Dhofpeitiajfo vex. A. Poania, an-
keniaj enkrefi, ncx'h turmanti, af-
flizhea, trybuilla ; Ir. Piloidmij pi-
nam, kroA;am, keafam, kradliam,
urA;radham, prea;Kam,gallruighim,
bruidim j greadam no loii'j;im ar,
buaidhrim^nokuirim buaidhirtar.
Crudelisj Kreylon, kethin, fyr-
"'g> t dyuaL f -jthy t:,Cruel,fiirce,
il/-7jatur'd ; rude, bar bar ow, hard-
admOTTioife, a creak; a fart ; C.\hearted; C. & A. Garo , hagar,
4
buidh
Crumena , f Aluar , f amner ,
tpoutneij kodeii, pursj Apurfe,
a p4)uchsa7>207iey-bag; A. lal;5 ; Ir.
Sparan ; peas, pcalan, fpriiuva;i;an,
Tiagh, tioAiog t bolg, lpiA;og.
Cruor, Kray, guyar ; Blood drop-
pi7ig out of a wound; Gore. Coru.
Giidzh, [A.GoatJ Blood. Ir.Fuil,
t flan j kru.
Crus,.KoeSj fLhorp, tgom-
ma^: ; The Jljank or leg from the
k7tee to the a7ikh; C. Garr ; A.
Gar, [ pi diupjar & divcskar ] ir.
Lorg, an ;t;os o ghliln go mug-
harla
Crufta, Kaen, krauen, krcft, kre-
ften, blisk, guisg, kryftyn, kram-
menj Acrufi; a Jheil ; the Jcurf or
fcab of afore; C. Krevan j A.Krc-
uen; Ir.Sgreav, krufta , blyfg,
kroikean, jearVj doiVj pjiltar no
garvjiadh ,
Crux, Krocs, [ pi. kruys ] krog,
kro/iren, kroguytih,prendi6dhev
Govid, blinder, helbyl, tralhod,
farteith, poen, crc. Acrofs, a gib-
bet or gallows ; affliiiion, vexation,
any thing that troubles, grieves or
tori)ie7ns ; Cj. i Krois j A- Kroas ;
Ir. Krolli, kr6;s, kees f'^o^ &
riagh, j- garman. • •
Crypta , Fay , ogov , k'cydulh ;
Ihc kay [S.W.Koy] yn y dbaiar ;
A grot, a cave or den, &c. A Kafi,
kaoVjkavarn; Ir. itaigh talvan.
Cryftallus, Krilhial, knfluant,
Gridiicl, kerig keUer ; Cryjial. A.
Kriftalj ir.Knihtail.
Cubiculum, Kyvigl [& corr
kydhigl ] yftavelh gutly^ hyudy ;
Shanibar ; A bed-roui/t, a lodgmg-
room ; C. Tlhombar; A. jKambr ;
Ir.kuil-heomra, kuilt-heomra,flie-
omra kodalta no le.ibtha, f imsking.
Cubitum & -tus ; Elin, pen elin ;
kyvelin ; An elbow; a cubit ; C
Gelen; A. Elin, ilinj elmat, Ki-
vilin; ir. Ulyn, knav raighe; ban-
lav, kuvaith, raighveas.
Cucull s, KoAjol, t kul, fkuvl,
f Kukkulh ; A friars cowl ; a hood,
a moTttiro cap; fC. Kugol; A.
Kapot. Ir. Kuidarun, bairreadj a-
tan-f mel.
Cuculus, K6g, kethlydh, >' guk-
ku i A cuckow ; C. An gog , A
Kykkug ; Ir. Kua;t-, t kai no kyi :
Scot. Mo7!t. kiiag [& ^ilag] I>ian
kivag. .
Cudo, Morthuylio, bathy, CT-f
To hammer ; to flamp or coin money
A. Morzola, to hammer, forziiea,
tn forge, jr. Inneonam [ to beat on
the a7ivil'] klodhvuailim, to Jtamp
orimprefs.
^ CujiS'
Of The Original Languages Of Britain And Ireland.
Si
Cujas ? Gur o ba wlad ne a ba
ryu blaid ? dftpkat count rey, Se&
or fa-ty ? C. Den o piui an pou ?
o pa an f ruivanasdh ? e^r . AO
pea IcAi ? 6 pea an ruanteleth ? Ir.
Kait as ? ge dar muintir , drying
no tir?
Culex, Guydhbedyn , [ Dav. ]
man-iiybedyn, tcdnoj^yn j A gnat
or littlifly. t C Stur, A. Fibyuen^
Ir. Kuyl, kui leog, milcmilt6g. P/.
Culina, Kej;in ; A Kitchin :, C.
& A. Kcj^in; Ir. Kirchana;K.P/. f.
Culmenj Krib tV, Drym y to j
krib^ koppa^ koryn, y^jedh, yA;der,
guarthav; The ridge of an houj'e, &c.
the to£^ peek or fummit of any thing ;
C Krib an tllijij the ridge of an
houfii A. Lcin an ti ; Ir. MullaA;^
t mua), t foi^e, barr^ ua;!idar, fir-
varrj fir-vulla^;, erf-
Culmus, fKalav, guelhtyn yd^
korfcnyd, paladr; Holm; the fiem
or fialk of Com from the root to the
ear; C Y^zh. , firara> ■, A. Korfcn.
Ir. jiolk, jiolkog, koinlin^ lorga
arvar.
Culpa, Bai, f kul, kamjul, f ka-
redhj tguyd- A fault or errour -,
A. Faz, fot, goal, rebelh, blam. Ir.
Koin kion, IoA;d, f forb.
Culter,K.ylhelh,bidog ; A Knife;
C Kyllhan ; A. Kutel ; Ir. Sjian^
kuirk; A fen-knife, iriuin, mea-
dix, meadog. A highland durk or
dagger, Bidoc.
Cuker, Kulhturj A coulter of
a Plough. C. koultyr ; Ir. Koltar
Cum , Kan , gan , ^ida , ^i-
dag; With , C. j;enj gan; A- Di-
gant ; Ir. Le, la, re, laisj go gus^
fre, fria, agj naaillcj t oinme^ mail-
le rcj maile ris.
Cumulus^ Turr, penturr, fup,
tkyrt,klydaer,IJai'. A. &C.Bern,
graA;el ; Ir. Karn, karnan , gnuvj
moil ; knok, knokan^ knoikin^kno-
kaire : Retairvreie, )omad,moran.
V- Acer-vM.
Cunabula, N. W.Kryd. S. W.
Kader; A cradle; Q. Lesk , A.
Kavel [W.Kauelhj a hampire']
Ir. Kliavan, nocrufgan; keangalL
leinv-luska.
Cuneus, N.W. K<n, S. W. Ga-
ing ; A Wedge ; C j;edn, A. jen^
kifeli Ir. j;in, f pilcj licnean, fpalla.
Cuniculus, Kuningcn, Phioj:;en
[ Dav. ex Ul>. Land. ] A rabbet ;
C. Kynin; A. Kunigl, konifl; Ir.
Kuinin.
Cupidus, A;uannog, kybydhj
auydhys ; Defrous, covetous, greedy,
eager; A. xoantek^ avarifius ; Ir.
Santa;!:^ akovarax, akon^;, myin-
^hirama;Kj myinkikra;e, IbitvinaA;,
dul/^nna;K.
Cuprum, Koppr^ rhydh-evydh ;
Copper ; C. Kober, A. Kuevr ; Ir.
Kopar.
Cur, Pam, paham ; am ba beth ?
D.
D.
dy valuA,-, ymjjeledh, Care^diligetice; Goddefs -, A. Dues ; Ir. Biindia ,
indujlry. A. Prcdiri, fourci, ftyudi, bainduilcain.
damant;lr.Kuram,gringal/riA;nav. Deauro , Eyro , goreyro, gor-
Curia, Lhfs. dadlcydy, kyng- j;ydhio ag ayr; To guild, to lay
hordy, Senedhdy ; A court, a town- over with gold. Jr. LiSioram , oir-
haUi a council-houfi, &c. A. Odi- ghiltealaim.
ans; Ir. Kuirt, fkuird, koindcal- Debco, Dyly, bfld yn dhylcdys,
gairt , Teagh kovairle ; t Waid , bod yn rhuymcdig ; To one; to be
palas; t Lis^ A houfe. V. Lies m indebted; iobeoblig'd. Q Dha bos
the Irijh Didionary
Curro, Rhedeg ; To run ; C.Dho
punnia ; A. Redek ; Ir. Reathaim
t rordam, rilidim
Curruca, Gura;telh y kay, Guas
y Gog [ Dav. 3 gui;celh y gog, id.
guigyn y gog, id. A hedge-jf ar-
row. C. Gylvan Je, A. Perdun.
Ir. Kylog.
Currus,Menn, kertuyn, kerbyd;
A cart , a -waggon ; a chariot or
coach; A. Karr. Ir. Kairc. fcn^karr,
karbad, kro^^ar.
Curvus, kam, krum^guyr, kruk-
ka, baA;og ; Crooked, bended, boTp'd,
awry , hook'd; C. Kabm , f kam ;
krum ; Ir. Kam, f kuar,fiar, klaon,
ftaon; Iubtha,c$-c.
Cufpis, Blaen arv, ^\g-,The point
of a -weapon; A. Beki Ir. Rm,
t eo, bar.
Cuftodio , Kadu , guarxadu ;
guilixd , di%uil ; To keep or pre-
ferve i to guard. Q. Dho kuitha ;
A. Miret, dihoal ; Ir. Koiveadaim,
kuvdayim.
Cuds, Kroen , tonn ; A Skin ;
C Krohan, A. Kro;Kcn, Ir. Kroi-
kean.
Cyathus, Fiol, godart, kuppan ;
Adriitking cup. C. Hanath, f Fiol;
Bolla , a borwl; A. Potkard , tis ;
Gueren, a can or tankard. Ir. Ku-
cn kyndan. Ir. Dliyim, ata d'hia
xz\y orum ; As fia;ia orum.
Dcbihs, Guann, cguan , Ihefg ,
eidhil; Weak.impttent, infirm C.
Guadn, devclo; A. Dinerth, fall.
Ir. Lag, anvann.
Deb;tum , Died, dyled, dyled ;
T>ebti C. Kyndan, A Die; Ir.
FiaAj, fia;i;a
Deccdo, ymadau, myned ym-
mxth, kilio, rhoilhe ; To depart,
to recede or go off; to give place ;
A. Difpartia; Ir. Imthyim , fiov-
laim, t ortayim,aitfiCarrayim ; bei-
rim ait dho.
Decem, DegiTca, C Deg,A.
Dek; Ir DeiAi.
December, Rhagvyr [Mis rhag-
vyr] The mojith of December ; C.
Mis kevardhiu , A. Kerdiu ; Ir.
Dei;i;vis, mi meodhain an ^heiv-
ridh.
Decens,Guedhys, guedholjgue-
dhaidh, teg, hardh, adhyyn, kym-
muys, hardhuedh ; Decent, becom-
ing, be feeming; comly.handfome C.
Teg ; Handjome, fair, decent , A.
Dereat. Ir. im/;uvaidh , f imair-
j;idhe, kaideavail.
Deccc, E wedhae, nwc 'n uedhys
guedhys yu. It becomes, Ir. Asim-
AJuvaidh e i as kaideavail Ihin.
Decipula & decipulum ; Magal,
pa, kupan, korn, f kuib, f krithir. f telm, f annel, brad bulh, kyph
Cygnus 5 AJarA; , Afwan ,- C. Ihygod, yfleppan, kroglath ; Apit-
tEIer^;, A. sin; Ir. Eala, j;eis,
tgal],tAi&tyi-
Cymba, Kua;, bad, ylgraf; A
boat ; C.Kok, a boat \_plur. kuku ]
skath ruz, a fjhing-boat , skath hir,
a long boat. A. Bak, treiz Ir. Bad,
koi:e,tgrodan, ]f.mzx.\Ahorfe-skiri
boat'] fkoka, kok-vad.
D
fail to catch birds ; a fnare or gin ;
a moufe-trap. A. Stoker, gripec;
Ir. Gaiite, gaifteog, dul, painteaL
Decus, HardhuA;, par^:, kym-
meriad, anrhydedh, yrdhas, id-
myg, maul, kl6d ; Decency, credit,
•accept aiue , honour ; praife ; A . E-
nor ; honour ; mylydih, [& luans]
praife ; Ir.On6ir, f oirvid, fmiadh,
gloir, klu, mear , aireav, moladh,
adhvoladh, maife, fftillon; kai-
deavala^d, datbavaIa;Kd, makan-
tas.
Dedecus, Mevl, guarth, anyr-
dhas, kuilidh, [S- VV.Kuidhil ]
ammharx;, anhardhuA; ; Difgrace ,
difcredit, diJ}ionour,Jhame, reproach,
di^arageme7/t. A.DizenoT, mepris;
Ir. Salaij^he , fobas, broghaighe,
tutaighe, truaillidheas, miovaJcan-
Why, wherefore. C. Prag.' praga?
fraga, rag fraga, rag fra .? A. Perak ?
Ir. Kiodar? kiodfa? kiodfar? kio-
duime .•" kreadfa ?
Cura, Goval, pryder, hariany,
Idydhoriad. Dav. Aftydruydh,
D.
Ama , Gavar dhan , euig
luyd; A fallow-deer ; f C.
Euhigluyd, A.Bi(h;Ir.Fi-
adh odar-vuiye, noruadh.
Damno , Divarni , kolh-varny ,
condemnio, buru i varuoteth, be-
io, kerydhy ; To condemn ; to dijlike,
difapprove or difaUow, to caH in a
futt or tryal at laic ; to arraign and
prove one guilty. A Kondoni. Ir. ' tas, graineavalaA;d, grain, malla ,
Damnayim, dyram [daoram] loch- nairc, nairighe, naireaAid, aile.
dayim, ionnlaiyim. Defedus, Diffig, palh, abalh,
Damnum, Niued , t ar^yuedh, [ gualh, eifiJe, janghael, raeth, biU;t;.
kolh, kolhed;H»rf , damage, lofs, de- DefeEi , want , failing ; C. Faut ,
triment, A. Kollidiketh. Ir. Divail, ' want , A. Defeut ; Ir. Eafvadh ,
doledh , pudhar , ur;s6id , Do«ar , j uirealVadh, eagvus ; dearoilea/td,
kaill, kailleavuyn. dith, diovail, tlnntriv.
De, O heruydh, am, ynghyl,e ; Degener, Avriu, Ihedriu, avry-
Of, about or concerning; A.tvit; uiog,anvonhedhig, ileluaed; De-
Ir. O , ar , de , ua , ag , na, am, do generate, bafe, mean-^irittd, awk-
reir, do hviv [dothaoiv] fa. -ward. Ir. AininnskeaAi, cil;sin-
Dea, Diuies, f duyues, Dav. A neala;^.
O Deinde,
H
Tit. II. A Comparative Vocabulary
O-K traon, en diaz. Ir. A nuas,
sios.
Deplumo, N.W. Plyo S Plyvo
Deinde, yii 61 hynny , heb lau I Deorstim. Ty ag i uired, ar i
hynny, wedi hynny, ymhelhaik, 6 uared,ty acobry ; ilod Downicard,
hynny alhan ; Aperwards ; €■ Ud- 1 down ; C. An dor, lour,^ f ^'ot Ar
zhe, udz,he henna, udihe hedda i
A. Gude, gude-fe ; \x. iar , iarav ,
iar (hi'n, dels fliin, na dhiagh fhin. , , ^ -, ^ ,■
Dekaamentum , f dyuenydh , i To plume or pluck off the feathers ;
divyrruAJ, digrivuch, hyvrydUA; ,! Ar. Phuna; Ir. Kiuvam, (golJam,
didhanUA;. kyvannedhruydh. be- beanam.
light, pkafnre, paftlme ■ Ir Solas, Deprxdor, Preidhio, anrheithio,
fonn, taitneav, yivneas, taidhle- yfpeiiio; To rob or f^oiL to plunder
achd, faivea;td. \a?id ptUage i C. Dho robbia. Ar.
Deleo, Diley, kravy ymmxth, |Ribla. Ir. KreaAiam, argnaim, eil-
dielui, diftryuio; To blot out or . kirn, fpoASam, fladam.
deface ; to raze out, to deftroy, to \ Derideo , chuerthin , guatuor ,
aioliJl.ii to avnuU. Ir. Dallam, mil
lim, fjjriofam. carA;ailim, ftiadraim,
arghairyim, krofam no kuirim a-
ma;s as Icavar
Deliciie, Priv-ankuin, ankuyn.
melyfvuyd , buyd amhcythyn;
niuythi, divyrru^;, digrivu^ ; De-
lights, dainties, pleafures, pajlimes,
toys,fa}icies, Ir. Solas, aitcas, moc-
nas, faighle, fheafgaire, (avas, gre-
ann, luarkas, meadhaiv ; miifliedn,
earkan, carkvann, biadh mil'fli.
Delineo, Lhineo, Ihinelhy , To
Delineate ; Ir. Uirdhealvam , uir-
dhrea;uam, uir/j'inmiolaimjCumam,
tairnyim, kcad-hoirmim.
Deliqueo, Todhi, ymilhung,
ymdhattod, yniroi, dadlaith, dad-
mer, meirioli ; To melt, to thaw or
diJfol've,S<c C.Dhotedha.A Tey-
dhi, Ir Leagham,tinam, meotham.
Deliquium, V. Deledtus.
Dehrium, Gorphuylh, ynvyd-
ruydh, fvndod, furdandod | syvr-
dandod Dav ] f ymlev^rydh, Id
Dotage; A.Rambre,lorhenn, dio-
taifli ; ibtoni, follencez j Ir Ama-
danaAid , mearaghadh , lliea/iran ,
keanighadh.
Delude, Guatuor, fliommi, tuy-
Iho ; To mock., to delude, to beguile,
to cheat or deceive, &c. A Guapa-
at to mock; Trompla, delevui^ to
deceive s Ir. Ssijim, knaidaiiti nim
magadh.
DemOjTynny ymmaeth. To take
away, to pull off; C. Dho kemera
kerr, A.Tenna, lemel; Ir. Bea-
uam as no dhe, eiskirdam, ufga;r-
dim, fTallaim no tallayim, fgaram,
tairrngim de, kuirim as.
Dcmum, yn y diuedh , o'r di-
ucdh; Finally, at length, at laft. C.
uar an diuadh; A. Uoar an di-
vedh, uoar an fin, uoar an ifliu
Denarius, Keiniog, ji penny -, C
Dinar, A. Diner i Ir. Piin. Kean
nayira, I buy i do AJeannuigh fe,
he bought.
Dens, Dant, yf?!)''!''' j -^ tooth.
a fang, a tusk C. Danz pi. Denz;
Denz rag, The fore- teeth , Denz
dhclhor. the jaw-teeth or grinders.
t Dant, pi. Dannet. A. Dant pi
Dent , kildant , Dens molaris Ir.
FiakaiL t feag no feg^ kuil-hiakail,
A grinder.
DerJus , Teu . Thick ; C. Teu j
A. Poftif i Ir. Tiu.
Denuo, Dra;Kefenj etto , etua ;
uinew, afrejh, again ; C. Huath ; A.
Adarte^hoathj arrej Ir. Jarain, a ris.
guaudio ; To laugh to J'corn , to
mock, toflear at, to deride ; A Gua-
pa.ti Ir. Sgigim, knaidaim, mm
magadh.
Uclcendo, Difgyn, myned i ua-
red.myned i laur; To defcend, to
go or come down, to alight or light
off C Dho deiskyn A. Deisken.
Ir Turnaim, 'f'uirlinim, Tigim a
nuas no teadham, Imthyim (ios.
Delero, G-du, gadael ; gurtnod,
To leave alone, to for fake, todefert ;
Ar. Dilefcl, kitaat. Ir Treij^im,
fagvairi, fgaram, tibim, lig.m, dea-
laighim.
Defiderium , ;(;uant, tuylbys,
euylhys-A,uai t; Defire , lip lont-
mg ; want or lack of a th'vg ; t\i .
/CO.int> gairihi .ioaiitaat, ?tf dejire.
u. Du.l, min.fon, failgheas, rnui-
gna^, lamt., f adlaik, faike.
Deliiio, Arus, ymaros, gorph-
ou/b crigo. p la o , ymattal ; to
ceaji or leave off i to dtfifl, to give
over i Ar. i^ibuUes. li. otadaui ,
l^uirim, igithim, anam, feaumj lai-
dhim
Dei'peratio, Anobcith ; Defpair -,
Ar. D»:eiperi ir hadoA;as, mi-
ovumeaUh.
De.pero,Anobeithio,diobeithio
f diiiharbodij To defpair, to be out of
hope; Ar Dilci^cri. Ir. hadoig-
hmij nuovuinira, teadham.
Deipuiiio, Dieuynny, tynny 'r
euyn, euynny; To fcum or clarifie
liquor i Ar. Spuma, Ir. Sgeimim ,
dugeimim.
Defquamo, Di?;enny, Dirifglo;
Tofcale {JJhi) alfotobark [a tree)
or pull off the bark i Ar. Diskanta j
Ir. Laiiam.
Deluper, OdhyAiod, odhiv ynu ;
From above, aloft, over head i Ar.
A didan, diou^r, dreift, eu-. al lae,
diuoar lae ; Ir. A uiias ; fos fios
ar.
Detego, Datgydhio, dadannydh;
didoi j dia;(ilydh : To detefi or un-
cover i to lay open : to dijclofe or
difcover Ar. Ditkueus Ir. No-.-
tam, lij;im leis, faifneifim ; diovra-
tam, o;glaim, inifim.
Deus Dyu ^Godi C Deu ; A
Due, Ir Dia, f Seathar.
Dexter, Deh^, deheyig; cym-
muys J Right, dextrous C.Dehou
Ar Eun. ir Deas, DireaAS
Dextra, Deheylau, y Ihau dhe-
hay, y ty dehay ; The right hand or
fide : C. Dorn gledh, Dyhou i Ar.
An dorn dehou. Ir. Lav deas.
D.
DiaboIus,Diavol, Diaul, y kyth-
rael The Devil-, CDzhiaulj Ar.
Azrouanc />/»r. Ezreuent. Ir.Di-
aul, Deavan, ainfpiorad.
Dico, Dyuedyd, Ihevaru, heby,
adrodhj To fay, to Jfeak, to telli
C. Kouza, laoli Ar. Lavaret,
prezec. Ir. Abraim , deirim , lav-
raim, raidhim, Innifim, fuighlim.
Di(ftunj, Dyuediad, gair, yma-
drodh, diarheb: ^word, a faying,
a proverb: C. Lavar. Ar. Comps,
ger plur. geriou. Ir. Focal, Briar,
ffuieall, fduar.
Dies, Dydh, Diurnod ; A day.
C tDet, dydh plur dydhiou ,
dzyrna, Arm Deidh plur. ded-
hiuu, de plur dedhiou Ir. La,
dia. Dies lobs, Dydh fyl ; Sunday ;
C. Dezil j Ar Dilul Ir. Dia dov-
nigh Lunae, Dydh lhyn;»x«»</<iy:
C. Delin.Ar Diliun ir Dialuan
Martis , Dydh maurth j tuejday :
C De merh Ar. Demeurs ^ Ir.
Dia mart. Mercurii, Dydh mer-
rier ; mdnefday ; C. De marh^r j
Ar. Demcr.Ker i Ir. Dia keadam.
jovis, Dydh ley ; Thurfday; CDe
.eu, A.L/inou. ir.Diardyn — ve-
uens, Dydh Liuener; Friday;. C
ije gueuar; Ar. Guener. Ir Dia
hyne -S.irurni, Dydh Saaurn j
Saturday : C. De Zadarn j A. Dar
S idoi n : Ir. Dia sarn
Difficilis, Anhaudh,kaled,H/ir(/,
difficult, uneafie; G.'Callifll A-Dixs,
puanius. Ir. Dokar, deakar, Dok-
ra^:, deaklaA;,dokavail, dokavala;t,
(ioiligh, crughah/:, J aire.
Digero, Dolparthy, trevny, go-
fod mcun trevenj Todifpofe or fit
in order; to digefl : Ar Reiza. Ir.
Eagraira, gleaiam, ordaighim, ru-
nain, ruiiiim.
Digitus, Bys ; A finger : C. Bcz
(/>/«r. ) byzias, Ar. Bes, bis {plur.)
bifiat Ir. Mear j griov , criib ,
adhal.
Digitale, Guiniadyr, byfledrgu
nio i A fnger-flall , a thimble : C.
Bclgan. Ir mearan.
Dignus, Teilung, guiu ; Adhas,
cymmhelyr, Pf'orthy , defervmg,
meet, becoming , &CC. Ar. Din. Ir.
Fiu, airigh, diol, cuivid, diong-
vala
Diledus, ky, hoff^ anuylgy, ca-
redig j Dearly beloved ; alfo choice
or chofen. C Kyr. Ar. Ker. Ir.
Daor
Diluculum,y borei-dhydh, Ihyg
y dydh, klais dvdh : The dawning
of the day, day break : C Terri an
dzedh Ar. Goulou deidh, tardh
an deidh. Ir. Glafana.s;, breakana;K,
brcakadh, j;ealkadh, kreapuil'seal
an laoi, maidean.
Diluvium, Dilyu, Ihiv, Jhivei-
riant, Ihivdhur; A deluge, a great
floud: C Lyv. Ar Dilus. Ir. Di-
le, anhalk, anvathad.
Dimidium, Hanner, hatinereg ;
Half; C Hanter. Ar Anter. Ir
Leath, leathog, leathAiUidj leath-
ran.
Dimitto, Anvon f r led, gellung
ymaith, rhydhhay , To difmifs, to
__^ fend
Of The Original Languages Of Britain And Ireland, yc
D.
fejtd away, to let go: Ar. Pcllaat-
Ir. Kcadayim , beirim kcad, ftwf-
glaim.
Diploma, yfgrivcn, fhartar ; A
charter , a patent , &C. Ir. Bulk,
kairt, paitcant, toghraiv.
Dilcalceatus , Diclj^idiiB , diar-
chenog; Vnjhod; Ar. Diarchcn.
C Diclgiz,. Ir. Ko(hlomarka;t.
Difccdo, ymadau, ymadail, my-
ned ymaith ; To depart ^ to go a-waj,
to leave. Sec. Ar. Dilpartia, dipla-
{'i j loda , lodenni ; ranna : Oor.
Dho dile^sa. Ir. Imchighim uaigh,
oramuaigh ; fgaram, dealayimjleir.
Difcerpo, Rhuygo 'n dhrylhi-
ay, drylhio , karpio , Iharpio : To
pluck or tear i:i pieces : C Sguattia;
Ar. SqueizJica Ir Straillim, Tairn-
gim, klibam, gibam.
Difcipuluus, Dll'gybl, yfgolhaig .-
A fcholar, a dtfciple, a prentice, a
learner; Cbr. Desgibl. Ar. Di-
skibl p. diskiblien , diskidic, sko-
lacr. Ir. Diskupal, fgolaire, f fo-
gblainteath.
Dilco, Dyfgy [ gan aralh j To
learn or get the knowledge of a thing,
to underHand. C t Dcsky,dho del-
ga. Ar. Diski p. disket. Ir. Nim
t(3ghlaim, gheivim eolas.
Difcordia, Anghyctyndeb, ang-
hydvod, amravael, ymryflbn, fan-
nyfgymreod : Difcord , dijagree-
ment, variance, debate, ftrife : Ar.
Dizikord, skandall, aigu, tabut.
Ir. EaJ^roidhea;>;d, Imrealan, aim-
rcidhea^d, Eifich.
Difcus, Dyfjil ; M dijh or plat-
ter for meat -, alfoaquoit. C- Sky-
del. Ar. Skudel. Ir. Mias, plaitin.
Difloco,Symmyd, diJchay, i oiod
o'i Je. Todifloca1e,todi§lact: Ar.
Diuempra, dileA;i. Ir. Diniititn ,
eafaitryim.
Dil'par, Anhebyg, angjyffclyb,
anghyinmarys •• Unlike, unequal,
different : C. t Anghefpar. Ar. Di-
fpar. Jr. Eagfavail, Eagkofvuil,ne-
av/iofviiii., neavaithghein J ffain,
cagkudrama.
Dili, yn hir, tros hir amfer ; A
long tine or vhile, long, of long con-
tinuance : C Pel; Ar. Pell, hir. Ir.
A vad, go fada, go him.iian, go
t rudhraAJ j taraal, dreivflie no (he-
al i^da.
Dives, Kvvoethog, golydog,
fberthog : Rich, wealthy : C. ; Pu-
ludoc. Arm. Pinnuidic. Ir. Sai-
vir, Toikea;e, Toikeavail, akvam-
geaAjjkoftalaA;; Ian do vaoin.
Divido , Rhanny , kyvranny ,
parthy,dosbarthyi tuahany, \ Igar :
To divide, to dijfnlute, toJever,to
part: Q. Dho radna, dho barri;
Ar. Ranna, darnaoul, Ir. Rannamj
ruinnim, anlannaim, koivreanaim,
dailim tklairim.
Diviims, Dyuiol, nevoL fang-
tzdb, rhagorol, ardher/.og: Di-
vine, heavenly, excellent ; alfo holy,
conficrated : A. Dcvinour Ir.Dia-
dha, fQieathardha, daadhavail, dui-
leavanta j neavdha, neavaidh, nyv.
Divifio , Rhanniad , rhannodi-
5XCh, parthiad, guahanijeth, gua-
I hanedigflECh, yfgar. Diviflon. par-] Domus, T^, kartrev trevred
tition, dijinbution fevering^^ C. trevad, trJv. AnholfiJalT^'
Radn. Ar^Ran^lr.Rumn.tDu.l. « dwelling. C. Tn.vi [ plur frf-
tearnaU.tfodhail, runntail, run- ven.J Ar. Ti [ pluf ] dtfsoruer
dcrnuranes. Ir. Tcagh,aras, a,Jt;
iong ilann,ikai, j Diiiadh
ys LJ>osJ [kongvail, fDom'
Domuilios. ''.•">
,„^''"'^*^'Hyd l;ydpan,hydoni,
{D metis) fed; kvd ac, tva Uiiiill]
"! lon^as, whilft that. C.Tty, fpas,
en men termcn. Ar Emcitma, an
dra. ir.Nogo, kemgo.gobdch,
gogus, arfeadh,arfad.
nadh, koivrcan, kovruinn; deaJu-
hadh.
Do, Rhodhis, rho:; Kaniattais
kanhiadi j kynnyg. To grve, to
grant or yeild, to allow, to tejlow,
to offer. C. Dhorei. Ar Rci, p.
Roec. Ir. Beinm , Toirvrim, Tu-
gam, radam, j-daigbim.
Doceo,Dy(f;y, adhyiJ5y,athrauy,
athraiiiacthy. To teach or infiruti,
to informe. C. Deljgy , tesky. Ar.
Skolia, kelcn. Ir. Muinim, teagaf-
OKoiia, Keicn. ir.MUinim, teagai- -hp„ ^... ^„;/-,' ' ', S'-*""
.a.m, .on;t:oigam, f'oir;ecadalainj, S^'/i'ifi'^' '''■'"'r''',''/''■^-
? kolaidhim. ' J""' "J'r- "" '^"'"'S Ar. Done-
fkolaidhim.
Doiftrina, Dyfg, Dyfgeidiaeth,
athrauiaeth , athrondhyfg , yfgoi-
hcigtod. Ljearning, doarine, teach-
ing, injlrudion, knowledge. At De-
skadiuredh. Ir Foghlaim, fath, for-
^eideai, caladha, f faoladh.
Doemon, (potius daemon) Di
aul , kychreil. A devil, a dtemon
or^rrit. C. Dzhiaul. Ar Diaoul,
azraolant, ezreuent, drouk-l'perec.
Ir. Deavan, Diaul, ainl'piorad.
Doleo, Dolyrio, govydio, cuyn-
van, triftai, galari, To grieve, to be
in pain, to be firry, to ake, to repine.
Ar. Daladuriat, iaia Ir. Mairg
nyim, ata doilgheas ciam, itu
feolgaire oram.
Dolium , Tynnelh, baril , pob
math ar lefter maur. a tub, any great
vejffel, a tun, a pipe or hogshead. C-
Balliar. f tonnell Ar Tonnel. Ir
DavaA;, -f koiniuhe, tonna, pioba,
ftanna, ftonta, buta
Dolor, Govid, dolyr, poen, ky-
fteg, gCifl, gua) u ; trymder, alaeth
Grief pain, finart, forenefs, forrow,
angui/h, C. Poan. Ar. KueuAJ, po-
an, angen, doladiur. Ir. Doilgheas,
i 7 ionnl'a , f dreann , f eabeaire ,
I bearran, doA:ar, bruid, avgar, gle-
1 odh, pian^ doa^ial, mairg, gailleav-
j um, tuirle, dolas, dobron, brug ,
daigh, arraing.
Dolus, Tuylh, hokked, di;Kelh,
|(homedi;;2eth. Guile, deceit, trum-
\pery, craft, treachery, faljhood, a de-
j vice, a wile, a plot. Ar. Fallagricz,
tromperes, Soutildez Ir. Lub, ke-
alg , meang , f imdioll , f Eadir-
[ naidh i lubais , kluin , kluikeog,
meantail, gaftog, kaimfcog, meal-
I ladh, feall, meaval.
I Dorainus, Argluydh, [SW. ar-
luydh] meiftr , Ihyu , I'hyuydh j
(■ nav, fni-r, j pery v. A lord, a ma-
jfler, a ruler, a chief. C. Arlcth f ar-
luydh. Ar. Macflr (plur Msftri;
Autrou(plur.;) autrynez, ticc, [pa-
ter tamilias. ] Ir. Tiyarna , triath,
ftor, t tuir, t ruire, f muireaohaA;,
tfo,tab.
Domo, Dovi, guarhai , daro-
ftung, gorefjyn. To tame, to fib-
due, to vanquijh, to overcome, to
break { a horfe, &c ) to keep under.
C. Dhodova, dho terhi(marh,&c )
I Ar. Donva. Ir. Smachtam, keann-
layim, kloidhim, farayim, brifim,
kuirim sios no fyi.
Donum Rhodh,daun,rheg, an-
ion, Rekumpans. h. Brontannas.
tidhlakadh, tndhnait, tim;Kho-
vauk,tdeol.tair,tdathadh, feir-
neadh, tiodhnakal, tfuithkearna;e,
mioAiaine.
Dormio, Kyfgy, hyno, heppian.
To fleep, to he afleep. Dho kyfga.
Ar. Kouskec, morkousket, morhe-
di,founia. Ir Kolaim, r Kodlaim 1
luanaim , kalam, f tudim no tu-
lUfim.
Dorfuale, kevnlhiain, yftam,
pynnoreg. (adelh, yftrodyr. An
horfi-cloath,a fack-fiddle,an houfmg
C Dibre. \a fiddle^ A.Bafs, pannel,
Dibr. Ir. Pillin, paineal, I athar,
uii.uh, eada;t, diaJlaiahc folachno
kanavas ciA;.
DorfumjKevni tkurrum,t trym,
penrhyn, morbeni efgyr, kevnen
o vynydh, Ihethr bron. Aback of a
man or beafi , a promontory or hill
lying out, a ridge or fide of a hill.
C. &A. Kein. Ir. Druim, muin,
dronnan, kruit, kul, dromain j 'aif-
jeir, umaire, droimlin, taov, be-
annjlearga, nomalaknoik.
Dos, Guadhol, kynnvfgaedh ,
[kynhyf^xth,] aguedhi, eguedhi,
fargvvre. A portion or dtrwr'y, mo-
^y, goods or lands given with the
wife in marriage. Ar.Argouron, ar-
gobrou. Ir. To^ar, krodh, feart-
^rodh. LanAjrodh, baAirodh, t Li-
vearn, liveadhan, |divadh, kryi-
dhea;ed.
Drachma , Uythved ran Uns j
Bath arian a Ihyh byftax; amo,a da-
lai rod ouvth vn yr uns Adram,
the feventh ( once, now the eighth )
part of an ounce. Ir. Dra;KV3 no
kovthrom thri fixeid grainneadh
orna beige i teftun [no tuiftean]
kota bin.
Draco, Draig. A dragon. C.&
Ar. Dragun. ir. Dragun, draig,
dreagan, drig.
Dubium, Petryfder, aramhey-
aeth. A doubt, a quefiion ; Ar. Due-
tans, difeidh, Anfeidh. Ir. Avras,
kontavan, fainAicas, fa;!::, f math-
ftdh, t oii;Keas.
Duco, Tyuys, tuyfo, aruain, cj'-
varuydho; duyn, aruedh 'To/f^./.
to convey, to bring along, to draw ;
to wheedle, cajole or allure. C Dho
ledia, dho tedna. ArKai, ren,
condiii, embruk. Jr. Trcoraitn ,
airveartaim, flieolaim, kinveirnm,
ftiuram.
r<
Tit. II. A Comparative Vocabulary
D.
ftiuram , fmuainim } Tinlakaim '
driiidim, keafnayim iiias.
Dudum, yn dhiuedhan yn huyr,
ynhuyro amfer; o vlaen hyn,o'r
blaen, er ys talm, gynt. But late,
ere^hik, not longftnce ; alfoagreat
while fence , lovg ago. C. Pel dhan
urma, long-fence. Ir. O AJineadh ,
tamall, treall, fliealad no dreivfe 5
hbin.
Dulcis :, Mclys , per , peraedh ,
croyUj croyuber, melysber, Aiueg,
di;tueruj Hyvryd , Hyvrj'dber.
STteet, delicious, fleafant, delightful,
favourable: alfo gentle. C- hueg.
Ar. Dus, hegarat ; kenduA; , Ir.JVli-
lisj blafta, I'aiv, favafa^ {oMzx,,
taithneavaA;, toidhlea«, neivhearv;
keolvur.
Dum, Pan, pryd, tra, hyd oni,
lurd tra, kyd ag, truy. while, ■whilfl
that, as long as ; yet, as yet, after
that. C. Try , fpas, en men ter-
men. Ar. Ahet, an dra. Ir- Trath,
aniiair, ar feadh, f kan^ gus trathfa.
Dumetum, Mierinlhuyn , Dav.
tir mieriog, dyrys-le, dyrys-luyn.
perth, kixbenh-A place full of bujhes
or brambles. Ir.Tor,tom,kriA;,kri-
Ajan, duvar, no tiu draeghein, dre-
as no fjeaAi fiodhruva.
DurnuSj Pob rhyu dhrain a mieri
a dryfl. ji bujh, all kind of thorns,
briers or brambles. C. Bagaz, [ ba-
gaz eichin, a bujli of furz. ] Ar-
Guedhen vian. Ir. Dos, dofan.
buntaxat, yn ynig, o'r hyn Ihe-
iav. Only, at the leafhvife ; to -wit.
C. En ednak. Ar. Hep muy ken,
hep ken. If. Avain , go hairigh ,
meath, dala.
Duo, N.W.Day, S.W.Doy,duy.
Ttdo , twain. C Deau. Ar. Doit,
fam. Diou. Ir. Do, dis, belt, f faiv,
koraid, kupla, kuinj;ir.
Duplex, Daydhyblyg, dyblyg ,
Deyryu, deyvath. Double, twofold,
twice as much. Ir. Diibaltaj eavantaj
do uraid, fyi dho, da uraid.
Duro, Kaledy guneythyr yn ga-
led j ymaros, ymodhev, godhev ;
parhay. To harden, to make hard;
toflof or make coferue ; to abide or
endure; to lafl or continue. Ar.
Gudhan, padout. Ir. Kruaidhimj
fuadayim, lainfeadayira , lanthai-
rim, lanvairim, mairira no beirim
ar fad amaA;.
Durus, Kaled , f d vrvng ; Hydr,
dryd, dyraidh j creylon, farryg, ga-
ru, geruin. Hard, fo lid, dull, grie-
vous, ft ijf, rough, rugged, hardy,
fturdy. C.Kallifh. Ar. Kalet. Ir.
Kniaidh, kaladh:, fkruideata, fdur,
feodaidh, duirk, kaiikidh, kailke-
vail, neavmog, teann.
Dux, Tyuyfog Uy, Pendevig,
pennaeth,ynbeai Arueinydh, blae-
nor,Penkiudad, Penn aig, Dyg. A
captain, a guide, a leader, a principal
or chief, a ringleader, a Duke. Ar.
Cabiten ( plur. ) cabitanet, condu-
<Sor. Ir.Kaipun,Treoraidhe, airv-
eartoir, kinnveirt, keanfeidhne,
ttavartana, tyifeaA:, flaAidaran.
flaith no privdheantoir.
Dyfenteria, Haint y gallon, y
E
E.
darymred guaed. The bloody-flux
or the griping of the guts. C. An
girr. Ar. Fuerel. Ir. Flainghearr-
tha;; , kruflugla , kru-fgyileadh ,
Flanfsyileadh, flan-vuinea;e, kru-
vuinneaA;.
Dyfpnaea, Dyffyganadl. Hard-
nejs orftraitnefs of breath, purfenefs.
C. Ber anal. Ar. Beralan. Ir. Te-
an-kleivcj muA;adh kleive, Jearr-
anal, jearranala^d, kliav-vuAiadh,
kleiv-theine, droix-Ajliav.
E.
O, allano. Outof,fram,of,
fence, for, according to. C.
« Mesj meas. Ar. Eys, di-
ouz. Ir. De. as, ua, a, oi.
Ea, y hi. She ; C. Hai, hodda,
Ir. I, flu.
Ebrietas, Medhdod, bruyfjedh,
medhuaint, Drunkenvefs,fulnefs of
juice or liquor. Ar. Mefvintih. Ir.
Miflise, ba^^;, mifhj;ea;t;d, mifhjea-
valaAid, poic.
Ebrius, Medhu, tbruyfg,diaud-
rydh. Drunken ; aljb caufeng drunk-
ennefs. C. Medho. Ar Mezo &
Medho. Ir. Pocaire, mifhgeircjba-
Aiaire.
Ebur, Dant yr oliphant. Ivory
or any thing made of Ivory, an Ele-
phant's tooth. C. Danz elephant-
Ar. Olifant. Ir. Knaiv no fiakail
eileafeint.
Ecce,yele,uely, f nyA;a, na^^av,
Ihj'ma, liiyna, t yAja Lo,fee, be-
hold; Ar. Sheda, fhetiu. Ir. FeuA;,
ag (ho, t enne.
Ecclefia, Cynnylhcidva, tyrva,
egluys. a congregation or ajftmhly
and meeting of people to worjhip
God; a church, a temple. C. Egliz.
A. His. Ir.koivthionol kovAiruin-
neaghadh, Eaglais
nerthol, galhyog, affeithiaul. Ejfe-
&ual, forcible, prevailing much ; ef-
ficacious, powerful, of force, ftrength,
and power ; that ca» do much. Ir.
Brighvar, eifea;KdaA:, tavafa;e, ko
malaA;, akvainj:;eaA:, laidir, farran
ta, feadhma;!;, kalma, krodhya.
Egeo, Bod ag eiCix arno, bod
meun an^en, bod meun eiCae. To
need, to lack, to be in want, to ft and
in need. C- Faut , want : ma faut
dho vi, 1 want. Ir. Eafvayim. f Iii-
trivim.
Ego, Mi, myvi, 1, I mj felf. C
Mi J dhebm, tome. Ar. Ma, me;
ma iunan. Ir. Me ; egimtet ; me
fein.
Elemofyna, elyfen, kardaud, to-
ftyri. yilms,pity. Ar. Aluufen. Ir
Deirk, almala, triaighe.
£ligo, Ethol, dethol, deuis. To
choofe, eled or pick out. Ar. divis,
diledd, flioafa. Ir. Togham, tu;t:
dayim, roighnim.
Elimino, Buru alhan, buru dros
y trothuy. To put , cafl forth, or
turne out of doors Ir. Eadtairfyim
Eloquentia, Hyaudledh, rhygli'
aith , ftraethder. A gift or good
grace of /peaking, eloquence. Ir.Dca
lavra, deaghlavairt, deaghlavra/jt,
t Sulvaire, faivriathraA;t, binvria.
rax.1, readhlavra;et, milskoiteaAjt
Emendo, Guelha, gueJhhai, di-
uyjio, diveio, gurygio ; lachai kle-
vyd. To amend , correii or make
better ; to heal or cure ; to fet to
rights. C. Guella, dho ouna. Ar
Guellaat, kitaat, difeza. Ir.Lea-
fayim, keaftayim, koirighim, dea-
fayim.
Eminus, O belh, o hirbelh. Var
off , aloof, at diftance. C. O bel.
Ar, Abell. Ir. Avaduath.
Emplaftrum, Plaftr, cli. Aplai-
fter or falve of divers things. Ar
^hinus , E)raenog ; An urchin i Paiaftr. Ir. Treata, keirin, plaftar.
or hedgehog. C. Zart. Ar. Yur-l Emo, Pryny, purkafy. To ^ay;
link, erifun, beureufhin. Ir. Gra-
ineog.
Edax, -Buytteig, rhuth, gluth,
diuala am vuyd, guangkys, f avle-
ru, tKVj gormefur. A great eater,
a glutton or greedy gut hx . Debriat,
debriat braos. Ir. ^eokaA;, jlavin ,
kryifin, glavaire, flugaire, anA^aith
veaA:, ainA;earnax.
Ediftum, Gor^ymmyn, ordin-
haad, kyhoedh. Acommand, ordi-
nance or charge of them that be in
authority, a proclamation,in]unBion,
a citation, an ediil, an order, a de-
cree from court. C.'t Gurhemin.
Ar. Ordrenans,giu;eemen. Ir.Or-
dughadh, aithne, fuagradh.
Edo, Buytta, Iheua, yfy, diva,
ymborth. To eat, to graze ; to con-
fume or waft. C.Dho debbry. Ar.
Dibri. Ir. Ithim , f toivlim , kai-
thim.
Edo, onis; V. Eda;e.
Educatio, Meithrin, magiad, dy-
giad i vyny. Education, bringing
up, nurture. Ar Magaduredh, ma-
gadiur. Ir. Beathaghadh, aileadh,
altrannadh, aliavuynj dalta.S5as
Efiicax .
to purchafe or procure, to farm or
take to farm. C. Dho perna. Ar.
Prena. Ir. Keanayim , f kiuram ,
t ruikillim, fularaim, koivkyim.
Emunftorium, Glanhiadyr, ju-
ellae kanuylh, kan-uelhae. A pair
offnuffers, Bearradan,fmdladan.
Emungo, Torri penn kanuylh ;
syA;ytruyn To fhuff a caudle; to
wipe orffiift the noje. Ar. xxieiz e
fri. Ir. DifmUgam, difmalam.
En, Uele, nyA;a, yxz, Ihymma,
Ihyna, fnaA^av ; Lo, fee, behold Ai.
Sheda, (hetiu. Ir.Feu;e, avairki-
dcak, ag Iho, f enne.
Encomium, f Aruyrain, kerdb
voliant, maul, f guaud, molaud.
An oration or fong in praife of one.
Ar. Meuleydi. Ir. Direadh , mo-
ladh, moladadh, faille, fblatbj
feartaille, feartvoladh.
Enim, Gan, kanys, o heruydh,
o blegid. For, alfo, truly, forfooth.
C.Rag Ar. Rak. Ir. Oir,do brigh,
imorro.
Enormis, Maur, dirvaur, amrof-
go, tabruyfg], anveidrol, alhan o
vefyr; Avreolys, anihyuodraethys.
Gryriimys, gxytn\o\,'Out ofrule.outtf fquare, irregular ■
exceed..
Of The Original LanouAcJes Op Britain And I rel and. j^
exceedivg great, vafl, huge, of u»-
reajbnalile bifjiejs, enorinoiu. C Bri-
oi. Ar. Dirollct, dsrcii, Jixxlon,
dibropos,cliuar;.ct, dilordrcnct.Jr
Mor, anvor, adhvalvor, t jjiavair,
jiiivcafarthi^, an/;oiix\(iaw<:^ Aivria-
ghalta. ' -T ..
Kniis, Klcdbyf, brdog. A/pord,
a rapici-j a tuck. C. klcdjli. Ar.
Klcdhc, (pUir.) kledheicr. Ir.Kloi-
dhcav, t Kolk, f lann, f.jgen, j; du-
ivghcann, grcillcan.
Eo, is j Myncd, kcidhed ; Uci-
tliiic Qvvod. To s;oi fimetime to
cotfe^to p.Tfs , to fioceeii. C. Dlio
jarras po maoz. Ar. Moijc, pcriio-
nec. Ir. Inithiyini , tcadluni , ga-
vam. fiovlam.kcininyim/cimnyim,
ailwiiaHif Karcidhiin, gluairim.
. /^phippium, 'l ibiri", \ llaru, kyv-
ruy. 2'hc karriefi of an horfi.ajad-
i'.e, cu koufiui, or horjc-cloath. Ar.
Dil)r. ir. Uiillaid, fladhall, piilin.
Epiglottis, Tavodyn.j.kacad y
gcs;, kJoAi yr ymadrodh. The cover
o>\fli^ of the rpeafgiid. Ir. Sgorn-
^.wilve, fjjoirnfcas.
.. j^pigroroma, ArgraflT; Pennilh,
en^lya. W» itifcription upos ajiatue
or the like ; ati epigram. ir.vJigraiVj
oif^rivean.
l^pileplia, yr liaiiit diguydh, y
kliiy diguv'dh, f gloclion Iheuyg,
kluy Tegla, fy glocfion maur,
giiiaJcn Grift, y kievyd bcndigaid.
l%e' fillhig Jicknefs. Ar. Kadyuk,
kadyures. lr.Mork-hyth,mojrkea-
ikiJn, fkud.iimearadlii Tineas m6r.
Epiphaiiia, ymdhangoliad, am-
Ivj^iad, dydli vlluylh Epiphany or
twelfth day. C Dcgl ftul. Ir. Taif-
beanadh, foillflieaghadh an darna,
fell na riogh, kcann-aA;ra, no a;i;ra
Aiinandala dheag.
Epiicopus, Efgob, golygur, go-
rVAiUiliUr. A Bifhop , a Prelate, a
chief officer in the church, afuperin-
tendant. C lipak. Ar. Eskop,/>/»r.
cikcb pe eskibicn. Ir. Easbag, iia;c-
tr.in, muirncav, braichcoir.
Epiftola, Lhythyr , ihythyr an-
von. An epifile , a letter jent , a
mijjive C. Lytherau, liters. Ar.
Lidher ( Lizr ) cpiUbleu. Ir. Litir,
Eipiftil.
Epitaphium, EcdlnrgraiT, yfgri-
vcn ar vcdh, bcdh^erdh, marunad.
Art epitaph or injcription Jet on a
tomh-flone j alfo a funeral fong or
yerfe. Ir. Mnigli, fearcghraiv ^ fos
Marvna;; no kuvad.
Epuluin, KyvedhaA;, guledh..<€
folenn feajf or tanquet ; a great
treat, a irieal. C i'xCL bu7.. Ar.
KCivi, baukct, fcft, banvez [plur. )
benveziou, Ir. Moirfleadh, rieadh
mor no foUamiiaA; j Epulum ferale,
Torradh ne fleadhtorraidh.
Eoua, Kafleg, t guilff, t guilog,
tguil. AAUre. C. Kaza.t Ar. Kaf-
feg. {plur ) Kcfek Ir.Laer,kappal.
Equcs, Gur mar^;, marA;og. A
horfeman, a nan of arms : » knight.
C. Marhag. Ar. MareLaour. Ir.
MarkaA;, Kidire.
Equito, Marx;c^xth. To ride, to
fit on horji, to beflride. Ar. Mare-
I
kat, mareguc/,. Ir. Markayimj nim
( no initliyim ar ) markaya;KC.
tquuL'us, Kbol, cb()ulvar;c A
horje-colt. C. Ebal , Maih biari Ar.
l^bcuil, ))/.vr Ebeulieu. Ir Moith-
llicarr, iliearr,.lhcarra;»;, flicarr;tan,
klibog ci/j.
l^quus, ^farch, kcflFyl,fgoruydh,
.^oruydhvarA;, j cdhellyr. Au horje
C. Marh. Ar. Mar^. Ir. Ea;K ,
mark, |^ peall, Iliad, grcadh, fgo-
var no gavar
Eradico, Diureidhio, dadurci-
dhio. To pluck up by the roots, to
root up i to dejlroy utterly. Ar Dif-
gridhicnna. Ir. Freavftraillim, dif-
lrcva\ im,freivfgnlam j Icirlgrilam.,
Icir-villim.
Ercmus , AnialuAJ , diflcitliiu.
A ■wilderitcfi , a defart , a folitary
place.lr Dichreive, fafa/;,uaigncas,
ait uaijhcii no uaigncaAj.
Erga,Tyag,Tyagat, parthijCr-
byn, gv vcrbyn, ar gyvcW.Tojrards,
agai^. Ar Ektinvcr , dajehcla ,
en andrec. \t. lodars, arforraid, k
goinne, fa thuaraim, ar yi, [aragh-
aidh ] ar ■ cadao . a n'yi , [a na-
ghaidh. ]
Ergo, Urthhynny, am hynny,
heruydhpa ham. Thereforei then.
Ar. Eta, ir. Ar an adhvar fliin, do
vi ! Ihiii, tre Uiin, uime Iliin.
Erica,. .Gryg, f mynkog. Heath
or li?tg^ hather. Ai. Bruk. Ir.FryA;,
t fraoA; J (tyxza.
Erigo, Kodi, kodi y vyny, ky-
vodt, dyr^iavy. To ereff, raife or
build up i tofet,pull, Itft.ftir or hoU
up: to advance. Ar.Iiuna, renka,
oidreni, kcmpen. Ir. Togvam,
foiiguyiip, no kuirim suas, tairn-
gim, korrayim.
ErrOjKyvciliorni, f arar\ vyfedhy,
guneythyr ar vai , kamuneythyr j
iiiyncd ar dhiuanva, ar dhidro, &c.
To err, rove, wander or firay ; ta
/^''''ii^^' "> go out of the way; to
mifiake or mijiinderjland , to be mi-
fiaken or out. C.Dho miskyraeraz.
Ar Fazia , dianaouc. Ir. ihcaboi-
dim,flica;;rakaim, imrollaim, mea-
rayim.
Error,Kyveiliorn, famryvyfedh,
didro, kamdyb, kamgymeriad,kru-
ydr, iomiant, ibmm, kamfvnniad.
An error, a mifiake, a wrong orfalfe
opinion; a wandring, winding or
turning out of the way. C. Mysky-
mcrians. Ar. Erryl, tazi. Ir. Shea-
;iran , imroll , f fordal, mcarvall,
1 meirve, meavra, nieaA;malall,me-
araghadh,kearghadh,flieavoid, fi-
than, aivrios, ainvfis, mcalladh.
Eruca, Pry'r dail, Tailiur dyu ^
Apaliner or canker worm ; a cater-
pillar. Ar. Prgv cdcn. Ir. Ail-
flicog , ». f . Knuv no piailog ga-
baifte.
Eruditus, Ucdii dhyfgy, dyf-
gedig, uedi kael adhyfe , kyvar-
uydh i aught, infiruiled, bred up,
teamed, skilfuU. Ar. Gouizick, la-
vant, pervcz Ir. Muinte, teagai-
fgthe, JbirA;eidealta, foglarotha, ea-
ladhjinta, fifa/;, fodaA;, iathavail,
eola«, eoka, grithcaA:, treatha;s.
P
E.
Eruo, Tynny alhan druy nerth,
t\ nny o'r gUraidh, diiyn alhan, To
pluck, root, tear up, or out, to pitV
out , to dig up. Ar. Lemel, tenna,
diframa, digrizicnnai difplanta ,
didiatranii. Ir. Tairn-llircangam,
llrangam , Itrailliin no bcanam
ama/; .
Elca, Buyd, abuyd, ymborth.
Meat, food; » bait to take filhes or
birds with. C. Bfii. Ar. Botr. Ir.
Biadh, biralg, baite no taip.
Efuries, Neuyn , ncuyndddj
Hunger ; niggard linefs or mifery C.
Guag. Ar Nauii, iiboet. Ir.Ok-
ra.s, gorta, knuas, gantan, gamai-
nighc, gainne.
Et, A, ag, hcvyd. And. alfo. C.
Ha, a, Ar. I fa, hak ; yues. Ir. A-
gas,agus,takt, nco,ked
Etiam, Hevyd, do, ic, eil'oes, et-
to, ymmhelha.^. Alfo, too. more-
over, yea further, even. yet. yes. Ar.
Yucs. Ir. Fos, leis;*;eana, lonvaifij
tar kcann, tar flio os keann.
Etiamli, Er.kydbai, fbcrhdn.
Dav. although. C Syl. Ir.jiodhgo,
biodh go, ar fon.
Etymologia, Guir-air, kyuir-air,
tadogacth gciriae, iaun ymadrodh.
Etymology, or an account of the ori-
gijial and derivation of words. Ir.
Kaifiueirt, bunadhas, foras, Ibras
fokal, (Jianafan, fflianas, (ain-his.
Evidcns, fHonnaid, kyhoedh,
eglyr,goJK,amIug. Evident, cUsr.
"Pparent, plain and eafie. At. Pa-
tant, anat, skier, fplan. Ir. Follae,
loillcar.
Eunuchus, DiCpaidh An Eunueb.
Ir. Ettiana^;, eanuk, siiiiii.
Ex, O, alhan o, odhiurth, urth,
druy, er, ucdi, yn 61; Of out of
from; by, through; after, accord-
ing unto; C. Dhort, dho ort, me-
as a veasi gen, der. ir.De, do,
da ; as, o, a, le, re, tre, fa, for, ar,
na, do reir. ' "^
Examen, Haid, mintai , tyr*,
fdiadelh, grei Dyval holiad. A
Jwarm of Bees ; a /lock or company,
ajhole; alfo examination or trial.
CGiez. Ar. Hetguenan [a /warm
of Bees ] Ir.Saith bezx, &c S5< igh
imad,moran.Fos fgrudadhjipmadh.
E.xamino, Hoh, ymovyn, ym-
;!iUiIio, provi. To examifie. tofearch
to try. Ar.Examina. Ir. SSrudam,
mireatham, kraireighim.
Excellens, yn blaenori,rhagorol,
godidog, ardherAiog, gor;tcftol.
Exceliing.pajfing.furmounting. ovtr-
toping;exceUent Ar Excellant, ef-
kis, maenivici dibaot. Ir. Ag
niarughadh, ag dol os keann , ag
ofeeimneagbadh.
Excipio, Derbyn, kymmeryd,
t arvolh, kroelauy, guarcd, aA;yb
rhag. To receive, to take, to accept ;
to entertain or welcome. Ar. Keme-
ret, kregui, e.vccpti Ir. Giakara,
Savam, edim, beanam as.
ExcJto, Kvffroi, kynnhyi^y;
kodi 1 vyny ; Peri, anncg, zico'iio;
Ueflroi. To move, fiir or raife up,,
to waken ; (o quicken, to encouraged
to rowze. Ar. Gorren, (evel ; aiJia'
attila '
a
Tit. II. A Comparative Vocabulary
F.
attifa. Ir. Korraighim ,_ kuvfgam ,
brofgairo no togvam suas.
Exemplar, Kynlliyn, kyndhelu,
eilyn; elampl Afrmfltr, a fat-
tern, a modeil ; a copy of a writing ;
anexampley afamfk, &c Ar. Squ-
ezj, patrom,exempl Ir. Shompla,
eafamplair i koib.
Exercitus , Lh^ , bydhin. An
army, a hand or troop ; an hoji or
k^d of armed jovldiers ; alfi exer-
cife. C fLy. Ir. Sluagh, f arvar.
Exilium, Herurizcth, deoliad,
alhdydxth. Exile , hanijhment. Ir.
Divirt, deoraidhea;cd.
Expefto, Difguyl, aros, ymaros,
ky varos, edryz am> gobeithio. To
look for, to tarry, alfiae or wait for :
to jf ay for. to expeSl i to hope. Ar.
Gortos, deport, dale, chom. Ir.
Fea;gam, anam no foiryim leis.
Extollo, Kodi, dyr;eavy, ardhyr-
>;avy; klodvori, maurygi. To lift,
held or take up ,- to extol, to praife,
to raije or advance ; to amplifie, Ar.
gorren, Teuel, guinea. Ir. Togvam
no kongvayim fuas, meadayim, ar-
dayim.
Extra, Odhialhan, y maes, alhan,
eithr, odhieithr, odhivaes. With-
out, on the other fide. C- E meas.
Ar. Adiavez, er mes, mes. Ir. jan,
ar an tyiv, no ar an leith a moigh.
Extrinfecus , A vo odhialhan.
Outmard, om the outfide, out of the
matter, from without. Ir. Go foiri-
meala«, go flica;ttair, go flieaAia-
vail.
Exul, Guladuahardh, gur deol,
divro A hanijhed, man or woman.,
an exile Ar. Divroet. C Diures.
Ir. DcoraidhCi dibeartha^;, no du-
ine dibeairtha.
F.
FAba, Faen, f ponar. A tean
C. Favan. Ar Fa. Ir. Ponar
noponra. Fabafuilla, [i.e.
Hyo/cyamut'\ gavan, kloj;.
Faber, Pob math ar faer a gov.
A work-man, ahandy-craft' s-man,
a fnttth , a forger , a hammerer.
C. Gov diu , A hlackfmith. Ar.
Kaluex {^plur.) Kilvizien , car-
penter. Ir.Keard; fahr ferrarius ,
gava; Faber lignarus, Syr [Saor, ]
Fabula, Aiuedcl, ;euedel guney-
thyr ; Aiuarae. A Paile , a tale, a
ftory, whether falje or true ; a fib i a
feign d device; alfoaplay. C.Gou.
[W. Ke/ayrf*.] Ar. Rimadell, feri^
ruaill : Gau. Ir. Finnfgeal , brafl-
geal, dofgeal, ffaval.
Facetus. fArab, arabedhys, di-
griv, digriv-air, kelhueirys, jeirl-
hon. Facetious, merry, pleajant ,
witty i alfi brisk. gay, Q-c. Ar. Ma-
ruailler, farcer. Ir.Greannvar, grin,
fiiairk.
Fades, Uyneb,uynebpryd,drf aj,
guep, y golug a vo ar yn, edryAiiad,
^urthdhryAsiad. A face, a v'tfage,
the feature, make orjhape ; the form,
fajhionorjhew. C Enap,f envoch,
mein,miras. Ar. Ar fas, drem, ar
vJiafh. Ir. yi , f aghaidh ] eadan ,
kainfij f tork, gnuais, ttul,dealv.
Facilis, Haudh, hyruydh. rhu-
ydh, elhiuyth ; Hyuedh, hynaus,
bodhgar , medhal , yvydh. Effi'e ,
feafible; facil, gentle, pliable, tra-
dable , good-natur'd ; eafie to he
pleas' d; favourable. C. Hedh Ar
&&.f diboan, habask, fafil, reidh.
Ir tJras, sykla^;, reidh, f fukridh,
eafgaidh, iafalax-
Facinus, Kyvlavan, c«rys, gu-
eithred dhibryd; antyr, gorxeli.
AviUanom deed, a prank; a great
aflion whether good or bad ,- an ex-
ploit, an enterprije or adventure. C.
Drog-ober. Ar. Gual-ober , fall-
ober , druk-ober. Ir. Ainghniv ,
droi^ighniv, tiavan, fiavghlon.
Facio, Guneythyr, ^nTomake,
to do, tofadge; C. Dho ^11. Ar
Ober. Ir. Nim, Siiidhim , f gni-
fim.
Facultas, Galhy i uneythyr peth;
grym; kennad; Golyd, kyvoeth,
da. Power to do or J^eak ; faculty,
leave, licenje; occafion, opportunity;
force orflrength ; riches, wealth, &c
Ir. Komas , komala^id , akvaing ,
t ara^:, f rea^it, feav j neart
Faex,Guadhod,gUaelodion, Iho-
rion, rhyttion, ibeg. Dregs or lees
of wine ^ the ground or fettleme7it of
any liquor. Ar. Li. Ir. Dcafj;aidh.
Fagus, Fauydhen, prervfauydh,
A beech-tree. Ir Krann faighe,fagh-
vile, fegh-vaifinc.
Faico, Hebog, Gual^; A harwk,
a falcon. Ar. F6kun. Ir. Shea-
vak.
Fallo, Tuylho, Oiommi, hydo
feithyjio, peri feichyg. To deceive,
to beguile, cozen or cheat ; to difap-
point; to lurk, to abfcond, to keep
out of the way. C. DoUa & DiUa
To Deceive. Ar. Trompia, dece-
vout. Ir. Meallam, kealgam, bre-
agam.
Falx, Krymman, pladyr, ifarn,
gudhi , ba;e , Tjavlaz , bilug. An
hooky a billy fit)} or fickle , &c. C.
Voulz , tilh. Ar. Faux , fels. Ir.
Korran, f (hear, knika no fpeal.
Fama, y gair, y f6n ^ Enu, bri,
parAl, kl6d. Fame., bruit, common
talk or report , tidings; re7tow» ,
praifi, good name or reputation ; alfi
tradition , hear-fay. C. f;er da, ( a
good word. ) AT.TT\ls(plur. ) tru-
iiou, briut turni, fauar ^ briut mat,
hano mat ( a good name ) Ir. Klu,
t bladh , t kloth, f nafadh , laga ,
luadh, luadhradh.
Fames, Neuyn,A;uant buyd,Gu-
angk, auydh. Hunger, dearth, fa-
mine, fafiing; alfi greedy defire. Ai.
Naoun, ilbouet, naoncguez- Ir.
Gorta, nuna, ampal, akras.
Familia, Teyly, tyluyth ty, ty-
aid, gofgordh, yntyaeth, teyl^seth,
kymmaethly; Lhuvth, tyiuyth,
kenedl Ak houjhold, a family, a li-
neage, flock or kindred. C- f Gof-
kordhi. Ar. Tieguez. Ir. Teghla^;,
treav]aA;t, la^t, bunadh.
Famulus, Gu5s, gueinidog f^,
guafanaethur,gur Ihys. Afirvast,
an houfl^old-firvant , a valet, a man, \
a waiting -man. C. Den huel,!
Ar. Serviiher, meuel. Ir. Ogla;!:,
IhervifeaAs.
Fanum, Teml, Ihan, egluys. A
Temple or church ; or plot of ground
confecrated. Q. Hgliz. Ar His,
Tempi. Ir. Daivlia^:, Lann, kill,
teampal no eaglais.
Farcio, f Sengi, f fe;ti, Ihenui,
pefsi. To fluff, to farce, to cram;
or feed. Ar. Karga, leuna, bar-
ra. Ir. Gloitlinam , linam, car-
kam.
Farina, Blaud. Meal, flower ; alfo
powder, asfaw-dufl er pin-du^. C.
Blez. Ar.Bleut. Ir. Min, pluar,
luaithre, no piidar.
Fartum, -tGuacdojen, ffelfijen,
fmonoAien, [S.W. Potten] A pud-
ding, a farce ; or the fluffing of a pud-
ding or other thing: afa-wfage. Q.
Gudzhyjan, (a black pudding) pot
guidn, (a bagpudding) Ar.Gmdo-
Sen, filfig. ir. Putug, inreaictan.
Fas , Ky vreithlbn , rhydhf urch
gyvraich, kyvraith, iaun, ynion-
deb j kyviounder. A thing lawful!
orpeffible; iuflice,equity,ri^ht. Ar
Shyullis. Ir-Koir, keart, kovthrom.
dlillcanaA;.
Fafcia, Rhuymyn dyn ba^Jj fy-
nen, talaith liain, guafgruyni. A
fwaith or Jieadling band; a band to
tie wounds ; a wreath. Ir. Kris,ke-
angal, rtrioUa, Itrea^itan.
Fafciculus, Seldrem , dyrnaid,
Ihoueth, dyluv, tyflii, tuyfg, tuyf-
f^ea. A packet or little bundle; a
handful; Ar. BeA:,fam,karg, pocs.
Ir. Glak, glakalla.J; , dornan, glai-
kin, kQaiiin.
Fafcino, Arganvod, fuyno, Ihy-
T^attyny, rheibio. To bewitch, to
forelook orforeffeak. Ar. Sorfa. Ir.
Aidhvrim, fulradharkaim, fiilveir-
nim, kronayim.
Fafcij, Sup o vriuydh, yfgyb o
^d, yfsybelh o vaniaydh, fagoden,
baiA:. Aknitchofwood or twigs, a
fagot, a bundle or far die, a packet,
ajheaf. Ar. Fagoden, {plur. ) fa-
got, bcAT, bot. Ir. Brolha, kor6g,
punnan,kual.
Faftidium, Fieidh-dod. t>ifdain,
diflafl, loathing. Ar. Mepris, dil-
brizans. Ir. Grain, deiftean, mi-
ghrean, f tarkuilne.
Faftigium, y brigin yA;av, krib
t^', trym, yAielgrib, divlaen, brei-
dhben. The top or height of a thing,
the ridge of a houfe; a head or chief
point. C. Krib an tlhyi. Ar.Lein
an ti. Ir. Barr, keann, mullax,
mual.
Fateor, Ky vadhev, kyfefTy, kyd-
nabod a'i vai, adhev. To confefs, to
acknowledge, to own, to grant. Ar.
Kofes, koes, kofeUaat. Ir. Advu-
yim , nim ad vail j ataim adva-
lax:.
Fatum, Tynjed, tynghedven ;
maruol.ieth, angae, faudh trangk.
Fate ordefliny^ the courfe of nature ;
death; calamity, misfotune. At.
Ankou , ( death. ) Ir. Kinradhark
no ordughadh de; fulradhark.
_ Faveo,
Of The Ohioinal Languages Of Britain And Ireland.
f9
F.
Favco, Favro, hoffi, dityn cu-
ylhvs, kyllynio. TV bear good -miU^
to favour or countenance ; to he for
on»j or on hit fide ; to Tpijh one well.
Ir. Fayrim ; mm foyar, no taillibea-
naim deagluhoil.
Favilla, Ylu, maruydos, gurci-
;Kionyn. ^n hot emier, the white
'ajhes wherein the f re u rated up. A r .
Lydy brut. Ir.Bcoluaithc, fmall no
lmala;K ilcarg.
Favor, Favor, hoftedh, hofftcr,
tyedh, (or;:, kariad Good will , fa-
vour^kindntji. Ar. Favor. Ir. Foy-
ar. f toghar. ]
Fiiufhjs, Lhiiydhiannys , dedu-
ydli, fvnnedig, tynnaduy. Lucky,
fortunate, frof^eroas. Ar. Fyrys,
j^uinvidik. Ir.iiona,nieanvar,adh-
var,deagluhoiI, j;radh.
Favus, Krib.i; guenyn, kiiybr.
Akoneycomb. C kribinnicl. Ar.
Tullu suenan. foUen koar, pe di-
rcn mcl. Ir Eirkriovor j kriathar
no t riovar mcala.
Fax, Kanuylh, fagaJ, eteuyn. A
torch, a flambeau, a link, A Torfh,
flamboelen ; Ir. Prikead , f ftaral j
kainnMl.
Febris, kryd, y dheirton, yr ak-
fcs. Afever,anague. Ar.Terfian
Ir Fiavras.
Fcbiuarius, Mis ^luevror. The
month offebruary. C. Huevral [cor.
Huerval] Ar. A;eveurer. Ir. Fcav-
ra, fyili-
Fecialis, Heraud,arwydh-vardh;
kennad yn kyhoedhi rhyvel An
herautdat arms, to denounce war or
peace Ir !"eafgaluidhe, Griom;eal-
laire ^ sithvollaire.
Fel, byftl, ;kueruedh j Govid
medhul Gall, hittternefs, grief of
Jpirit C.Bcfl Ar.yvcftl.Ir.D6m-
blas, flieirve, bearran.
Felis, Kith. ACat C-Kath.
Ar. Kas. Ir. Kat, luxaire.
Femur, y ty alhan j'r uiordhuyd,
y r irr. The thigh -, properly the out-
fide of the thigh. C. Morraz. Ar
Mordhct Ir. Lei«, leaftraA;, lairjc,
fluaiad,fercn
Feneilra, Feneftr, golse; aduy.
A window ; an entry or way into ;
a gap. C- Beildar, t fcnefter. Ar
Prencft. Ir. Fuirmeog, f Iheini-
ftir.
Fera, Auivail guylhr, juydhvi),
Guydhludn. Avild beafi i any kind
ofbeajl. C.fGurtbvil. Ar. Aneual
5UCS. Ir. Beatha^, [ beatbodha;s 1
Mil.
Fcra^,FruythIon, toretbog, fru
ythvaur, knydvaur, hv gnud Fer-
tile, fruitful, abounding.fuU of. Ar
Fonnus. ir. ToraidheaA;, torrthsA:,
torrthavail
Fcrtulum, Saig. A dijh or mefs
of meat bom to the table. Ar. Meys
boct. IrKoithvias, m;as bidh.
Fere, Agos, odhieithr yA;ydig,
haiaA:, haia/;en. Almoft,ntgh, with-
in a little; for the moft part, gene-
rally, commonly. Ar. tlogos, kafi-
mant. Ir. Beag na^;, gan naA; ; ni
mor na;e.
F.
Ferctrum,Elor.j!;eIor, eloruydh,!* A'w^'^ inflrument. C. f Tcici-
A bier C. Klar. Ar. ArA; , ar/;et,
\a cojfin] Ir KroAiar , Elcatrain ,
ara.
Ferise, Dydhiic guylion. Holy-
days, days vacant from labour. C.
Dtdh soil & De-1. Ar. Gucl ,
(/>/Kr. ) gucliou. Ir. Laithe syirc,
rj;itlie, foire.
Fcrina, Kig hely, kig aniyjcl v;u-
ylht. 'Blejl.f of a wildheafl, I'enijbn.
:\r. Kig vtn&on Ir. fFiadhPiua,
Pi Fi;i(Jh vrorh,(])engl-vroth.
Fermentum, Syrdoes, ;Kuydh-
docs. Leaven; a lump levvned ;
barm, yefl. Ar. Guell. Ir Laivin
Fcro, Duyn, aruedh, aruain ;
odhev , diodhcv , aros. To bear.
nior, ; Hartcllor. \^Fidicma, i fel-
lores 1 Ar. Rebetcr" [afidler. ] Ir.
Klairdicoir, flcais^A; , caladarna ,
Lonin6ir
Figo, Guthio i mcun, Jyrry i
ipeun, ■* kethry,lioclio,planny, 50-
iod. To thrufl in, to drive in; to
flick, to fix, to fajlen ; to fet or plant
C Dho kclmy, dho takkia Ar. Fi-
Hia, filhcUa, planta. Ir.Satham,
din^:;im, tcannamjfeifjim.
Figulus , KroA;cnydh , krcje-
nydh, gueithiur Iheftn prydh, pri-
dhaur. A potter or worker of things
in clay. Ar. Podcr. ir. Krkdhcalv-
th6ir, krithA:omad6ir.
Figura, Dylh, gofjedh , Ih^n,
to carry, to bring, to fujfer endure or \ cilyn, dclu, dcluad. Figure,Jl.^ape,
abide; to lead or guide. Ariquzan, j /'?/''<'», mould, image, Ukenefs or
enduri. Ir. Iom;Eruim , altraini , make. Ar Fyrm, felon Ir. Figh;
beiriin.
Ferox, Krcylon, fdyual, j^or-
uylbt, ttlihavar-; naufuylht, anhy-
ueth, fanftyualhr. Fierce, cruel,
/hrewd,furly, ijifolent, proud, huffe.
Ar. Riuft , tenn Ir. Borb , garg ,
t pont, di^pnta.
deaJv, ■} drca;K
Filia, Mer;s. A daughter. C.
Merh. fmuj;. Ar. MerA: , ;>/«r.
merxet, plc;i:,/>/«r.plejiet. Ir. In-
;5eanj fscaiw dear, nigh.
Filiafter, Lhys-vab. A Jlep-fon.
I C. 1 Els, Ir Lealvak, Lealluan
FerrugOj'Rhud haiarn. Rufi of\ Filius, Mab. A fin, a child C
iron. Ar. Merkl uarn. Ir. larn- i t Mab. Ar. Map. Pi'a^-. Mibien ir.
vcirje. _ _ I Mak, f lAm, t bar, t ork.
Filix, Khedyn. Fern, brake C.
Reden. Ar. Kaden. Ir. Raith ,
raithneaA;.
Filum, Edx, adev,edev)in, Hi
nyn Athred, yartt; a line,fhingj
&c. C.Linyn, noden. Ar. Neu'
den,plur. neyc. Ir. Snaithe, jiblie,
Line.
Fimbria, ymyl guilg, godre, go-
dreon, ymylj;ylA; , amaeruy. The
skirt or hem of a garment^ a fringe,
a welt : the border, end or edge, the
C t Pillen. Ar. Bcven, bort, Le,
lenn. Ir. jivas, im^al, bryk, ur,
bile, favra.
Fimetum, Tcmmen,tomir,endail.
A dnng-kill, a muck-hill, a lay -flail.
Ar. Bretyjen , bern teil. ir. Kar-
nan iligb, lbrb;earn.
Fimus, Tom, tail,bi(ljeil, kagal,
\A\S. Dungor ordure. (2,T^\\ Ar.
Teill. Ir. UeaA:, ka;Kj klada^;, lal,
falA;ar, keall6ir.
Findo, Torri, holhti, yfgyrioni,
delhienny , aftylhodi. To cleave,
to rive, to flit, to^lit, to divide. C.
Dho fallia po t'eldzha. Ar. Fauta,
frailla, drailla, digocntra, ranna. Ir.
Sgoilcam, fgainim, gagam, fgaram.
Finio, Diuedhy, dibenny, gor-
phen, tervyny, kuplai To fn'tfh or
end, to accomplijh ; to determine. C.
Dho diuadha. Ar. Dibcnna, digoe-
7,cut. Ir. KriA;nayimj eidirgfica-
dham, forbam, fuinim.
Finis, DiUcdh, diben, tcrvyn,
gorphen, pen, diuedhva. C. Di-
uadh. Ar. Fin , termen , ilTiu, di-
Ferrum, Haiarn ; Arv, offeryn
Iron ; aiiy weapon or tool made of
iron. C Hoarn. Ar. Uarn. Ir. la-
rann, carnaA:, no iama'.j:.
FerviduSjPoeth, brQd, beruedig,
ttanbaid, tanflam, f Teruynj Ihit-
boeth. Scalding hot burning, fer-
vent ; fierce, hafty, vehement, ear-
nefi. C. Tubm. Ar. Lisgidik,tom,
poath. Ir. Teagh, ar brui;Keailj
dith.<;ioila;e, diA,ra.
Ferusj Guylht, kreylon, jo-
ruylht. U''ild,favage, cruel, fierce.
C Gueliz. Ar. ^ues. Ir. Fiadh,
fiadhain, fiadhanta.
Feftino,Bryfio,tfryftio, pry'fvro,
ebruydho, divrj fio. To make hafi,
to hop en or do a thing ^eedily. C.
Dho feftinua. Ar. Hafta, diffi-e,de-
pefh. Ir. Deithvryim, tapam, lua-
tham .
Fiber, V. Caftor.
Fibula, Guaeg , pcnn guresys,
bax', gavaelva.i. Abutton,abuckle,
a claf^; a hook, a cramp, a haj^.
Ar.Buttun. Ir. Biikla, klasba, [Scot.
Braft] bakan, kruka, knaire; Knap,
krap
Ficus, Fijybbren, A fig-tree. C.
t Fikbren. Ar. GueZen fics. Ir.
Fijog.
Fidclis, Fydhlon, ymdhiriedys,
krededyn. Faithful, loyal, trujly,
fure. C. Leal , t Laian. Ar. Leal ,
fidel, guir. Ir. Feidil ; tairis, f fm, fi-
rinneaPi, dileas.
Fides, Fydh, kred, koeI,hyder,
fydhlonder, kredynisEth , ymdhi-
ried, f Ihougair. Faith, truth, ho- ' vedh. Ir.KriA;, deircadh, foir;tean,
nefiy ; belief truft , credit ; faith- f fuinn.
fulnefs. C. Krcdzhans. Ar. Fcidh, Finitimus, Agos i, agos at, ky-
lealdet, Ir. kreideav, krc, kread- vagos, nefav at, ar dervyn pcth,
vail. am y tervyn. 'Bordering upon, like,
Fidicen. t Filor, Lib. Land. Te- cloje or near to. Ar. Hentcz, ncl£,
lynior, gur urth gerdh tannae. An amezek Ir Asfoifse; neafa.
harper , i^c. he that playeth on Firmamen & Hrmamentum, fi-
Po kruydh,
l'>p
"T,Y'T.,Ijf. A 'C0U¥.A^>:^:T.iy^y.VPQfipiJ l^AKY.:ik =J
kmydh, kaJeruid, dioseluAJ, di-
lyfruydki Sylvaeii dx'i punkpen-
mv o ryu dhadlj y fyrvaven yr
uybyr , V uybicn. Security i a
groioid or'fiay . the chief point of a
bufinefs ■> "^jo the firmament, she or
heaven. C. Sekerder, krevder , an
mean ler; An ebron ^ Ar. Nerth i
[ nerz, ] forla ; fynt y /in oabr ; ir.
DaingneaAid ; bun, idu i Air, an
tair. , , >
Firmus, Kadarnj firv , kryv,
fikkir, diosel, kadarngryv, f diyf-
god, northol, grymmys ; lavaduy,
I dianuadal, difervilh , Finn.fteddy,
firong ; conjfant, refih'd, ferfever-
ing i Ar. Meyr, meyibet, galludys,
vaiUanti conlhnt, padyus, Hart.
Ir. paingnea;K, tren, laidir, flieal-
vaAi, bunaitea/:.
Fiftula,S.W.Pib, N.W.Pi-
belhi piftilh; ;Kuibanogl; A pipe
of -what fort fiever, a water ^out,
afiute,&cc.C.?lh; A.Pibell,hui-
tell, huibanell. Ir. Pib,piban, rea-
dan, fide6g, lonloinxcan i Itaidhg
no fteig braghad , rrhe vezel or
vind-pipe, W. Pibelhyryfsyvaint,
breyant, y korn pori.
Flabcllum, Guyntylh , A fan,
C.Guinzal. Ir. seoitWean , gei-
dcal, fheafal.
Flaccidus, f Guyu, Dav. Gueui
giaydo, [S.W.guedigvyuo] egu-
an, Iheipr, Ihippa, diffruyth, di-
nerth,)hak, Ihipprynxdh ; f/;-
t her' dy feeble, veakJoaTi^ivg^ lolling,
flaggiug or flapping , C Guedrys ,
guadn, drc Ar. Goen, fcmpl, fall,
diiierth. Ir. fhearkiha, krin, anv-
fenn.
Flaccus,Kulla, klyft-lippa.F/<r;'-
eared, flagging and hanging down.
Ir.Spad;clul"a;c, nofadxlulaA;.
Flagellum, Guialen, fFlanjelh,
ffreuylh ; fs'rt : Gol;^fon. A f nail
branch or twig of a tree , a whip or
feourge : a flail: a battledoor. C
Vyft, [ a flail. ] Ar. Fraill, guialen
plur. guiali fcurzhez, fouet. ^^
Kryibin, kruobog, flaitin, no nay-
thigbeag; fgiurlajfhrogalj'maloid
no flat fuiftc, no buailtin.
Flagitium, Drugueithred , z\x-
aen dhrug, gucithred dhybryd, di-
rafruydh, fe^irys, gueithred ej;ry-
floni yfgelerder. A naughty a&wn;
a -viUany or mifchiefi an hainous
offence ; a detcftable aSi i a wicked
prank. C Drog-ober. Ar. Gual-
ober,fal-ober,druk-ober. IrDroA:-
gniv, mighniv, feillghniv, Doigh-
niv, tiavdn, fiav-;::oir, fiavla^d.
Flamen, ;>;uaouynt, Aiuyth pi-
bx- Ablaft or puff of wind, ahlafl
or found in an inftrument . Ir. Shei-
deog, Iheideadh, gyithe.
Flamen, offeiriad >"m m^fg y
kenhedloedh. A prieft or Arch-
priefi Ar. Belek. Ir. lodhaileaf-
bag, Ardfagart, t flavnaidhe.
Flamma,Flamm,tagaI, f eirias,ei-
riafdan, tanlhuyth,kynnx. Aflame
or bright burning fire ; a blaze, a
flafl} of fire. C. t Flam- Ar. Flam.
Ir.Lafair, l.ziux, loilcead, rikis,
breo, faighn.n.
5 ______
Flatus, zuyth, anad],,tSi1,A;Ua' ]
auel, ^iuythad. ylpuff, Hafl or gale
of wind. h. Shcidhghe , flicidcog .,
Sythreog, Iheideadh, 5ru;Kd.
Flavus, Melyn, melyn gloyu val
gualhtmer;t;. A bright yellow like
gold. C. Mellyn. Ar. Melen. Ir.
iBui, [buidhe] or-vtiidhe', 6r-
1 voidhe.
, Fledto, PI>7;i, kammy, krvmmy,
I guyro ; trbi. To bend, to low, to
I crooken i to turn.
Ar. Plega , kruma. Ir. klynam ,
ftynam, kruniam , lubam, pillim.
Fleo, Uylo, uylovxti. To weep,
bewail or lament. C. Dho hoalea.
Ar. Gucla, dalaoni, kanvaoui,
hiruoudi. Ir.Guylim,kyinim,ky-
im, nim gul no kyineadh.
Flo, A;uythy, auely, anadly. To
blow. C.Dho huethia. Ar.;!iuedha.
l.Sheidim, Ihealnaim, bolgam j.nim
bolgaireaA;d.
Floccus,Kydyn,IhouetIutdyluv.
A lock ofreool, a flock of the jhear-
ing df woUen c loath Ar. Tor^iat
gloan Ir. t LAj ribe , giv j kliiv ,
kluvas, Hokkas. ' '.
Flos , Blodeyin , blacndardh ;
pr'dverthruydh. A flower, a bloom
or blojfom. C. Bledzhan. Ar. Bleu-
nuen,p/«r. bleun. Ir. Blath, fgoth
no fgaith, foillear, foillearan, iox-
lagan, breada;;it, maiiea;«c.
PIu6tus,tMorgymmlaudh,tonn,
Ihiveiriant, Ihiv, guarfor, mor-
donn ; A wave, furge or biUow ; a
tofs or dijquiet, Ar. Goaguen, plur.
goagou- Ir. Tonn, krca;i;, nin,
triathah, anfadh.
Fluidus, Hylithr, frydiol, rhe-
degog; Gulyb, tena:, tenieulyb.
Falling or droppingoff; fluid, ?iioifl,
watirifb; wavering^unconftant . C.
Gleab. Wet, moifl. Ir Shrutha-
vail, flinjthvar; ag rioth, ag fjy-
ileadh amaA:.
Flumen, Avon vaur, priv-avon ;
fhyttynt dur, kerrynt dm. A river,
flream or water-courfe ; afloud. C.
Auan bras. Ar. Rivier, fter. Ir.
Avan, Dothar, broinach, fluuth,
Ihriav, flinuadh.
Fluxus, Maris, Trai, nae'r Ihanu,
Hyttynt dur, kerrynt dur, rhediad
dur, kerdhed dur. A flux or flow-
ing. C. An frou, & trig. Ir. Lain
mara, muirlan, f bathlliruth, bath-
Ian.
Focus, Padelh dan, aeluvd ; Ty
annedh, ymogor, tan. A hearth or
fire-fide ; a private houfe or family ;
fire. C.Shimbla. Ar Oalct. Ir.Te-
alla;e no teintean beag, f Draigei-
ghean, no f Draigvias.
Fodina, Klodlwa, kledhiuig,
muynglaudh. A quarry, a mine, a
place whereout any thing is digged
C. Kuare, huel-lVean. lAtinpit.']
Ar Menglys', Min. Ir. Koileir ,
t0A:ailt, ruvar.
Fodio, Paly, klodhio, kladhy^
aredig. To dig, to delve or mine, to
plow. Ar. Kleudhia, Ir. To;:]aim,
kea;4;laim.
Fcecundus,Torethog,-t andlerog,
knydvaur , helcethlaun , digonol ,
dibrin, dianidJaud. Fruitful, aiun- \
dant, plentiful. Ar.Fonnus. Ir. To-
raidheaA;, torrtha;K, rultv,ur,.meath.
F'cedifragus, A. dorro' kyngrair
naeammod, adyrrfarvolh That
breaks a league, ir. Sithvr.fl:ea;t y
fithreabtha;;, naimreabtha;*;.
Famina, Henyu, byn ; Guraig,
mer;;,rhiaiu. A woman i in brutes
the female. C.Ber.en,gureg.Ar.Ma-
oiies, femellen, [//at.' femellerec J
grek. Ir. Bean, t be, aindear, ge-
an, koinnt, gruag, j frag, rfcmen,
t fern, t tot.
Fcenum , Giiair , guy ran, s;uei-
ryn, doluelht. Hay. CGorha" Ar.
Foen. Ir. Fcur, fikfcur. Pi. no feur
tirim.
FoetOT, Dreui, dreuiant, dryg-
faur, drugarogi, dryguynt. shnk
or iU favour. C. Drog-lauaru. Ar.
Fler. Jr. Breine, breineaid, bre-
antas, dro;ii-vohdh, dro;c-voltan,
droAi-voltanas , fheuntas, flieanva-
ladh.
Fcetiis, Beixiog, torrog, ky vebr,
kyvlo;'. yr hon a efgorodh, blith.
Great or big with young ; alfo that
ir delivered of her youKg. jr. Tor
x%X, toraigheaA;, lin, lionta.
Folium,|Deilen, d2.\en. A leaf of
a tree, or of a book C. Delkio. Ar.
Delien, plur. deliou. Ir. Duillc,
duillein. '
Folium, Deilcn ; dalen. Aleaf
C.Delk, dclkio, Ar.' Delien, Ir.
Duile, duillcn, <luilLeog, fc. dei-
libg; Mutt. bill6g.
Follis, Kod, purs, pel drosdj
me^in ; A hag, a leathern pouch or
budget ; afoot-ball ; alfo a pair of
bellows. C. Mij^inau, a'pair of bel-
lows, Ar. Mcjin ; Ir. Bolg , rak ,
fparan, mealv, no mala leatliairj
cadtroman, les ^ bolg Ihed, builig.
Fomentum , Plaltr i eimuytho
dolyr^ pob peth a liniaro, <^c. Dav.
Any plaifier that allays pain. Ir.
Keirin , treata no plaltar do veir
furta;t;d
Fomes, | Gofgvmon, f yfgruth,
peth idhcAjre ag i gadu tan ; kyn-
nyd, kynborch, tanuydh ; Titider,
toucl:iwood ; fewel ; ir. Daighvioraig,
t Draighviralg i ga;i; iiiloloifgthe.
Fons , Fynnon , f fynbonyys ,
t Goyer fynnon ; A well; a fotiv-
tain or fj>rivg C Fentan, Ar, Pi-
uns, fentan. Ir. Tybar ' Ltobar]
tibradh, fopar, £ons, fuarun, bir,
tiobra.
Foramen, Tulh, Ahole -, C.Tol,
Ar. Tul ; Ir. Poll, toll, breifne,
tol;K, P/. ftlmuir, paighear, pollir.
Foras, Alban, ymae alhan o dy j
Without , on the out fide; out of
doors : C. Meas, a vez, A. Emcs
Ir. Ama;K, as.
Forceps, gevail ; A pair of
tongues , Ar. Tyurkes, jevel. Ir.
Teangdhe, lirfal, kjaiv i fos gnv
no kruv partain no riakail glio-
maigh j korrin adal no kruka.
Forda,ByuA; 7;yvlu; byuA, vlitth;
A cow with calfi alfa a T/iilch-cow ;
C Biuh gen leaub, A. \iiyz gant
lue bivA; leyii. Ir. Loilghea;i; no
^__^______ lovghax, I
Of The Original Languages Of Britain And Ireland, 6i
F.
lovgha^;, uideJA:, klcathair, 7 f«i i
bo no mart vlio*d no baine uairn-
Kax no bo pukain.
Foris Alban, txlhialhan, o't ty
alhan; y macs. Wtkout Jaarsj o»
the out flit, C A vez; A- Ames,
Ir. A mui^h, Don leith a inoiijh.
Forma, tGo/7;cdh,clylh,6Utdh,
agucdh,tcg,ux, pryiJ, jHf r, uyncb-
pryd, Ihvn, tyrv, rhith, moclh,ky-
Hyoiscth, tebygolixth, math, Rhiu
rhiuoj;irh, (yt, Ihyn , A formfa-
Jhioti or Ihapt ; teauty, the air or
favour of the fact or Mean of the
body ; a reprejentation refemblance
or charader ,- J draught or fat tern,
a kivd or fort ; Ar. tyrm, imafh j
patron ; kaerdcr, kenct. Ir.Dealv,
t drca;ts foirm, arrajst, mudli, fio-
gair, kruth, modh, rioAid, komadh,
gnuis,gne, gleas.
P'ormica, Morgri5in,myuionyn,
gryKionyu, Wn ant orfijmtre-, an
emit C- Murrian, Ar. Mcrrienen;
Ir. Shcang.in, nx)irb.
Formidololus, Kalonduylh, ov
t30g,ovnys,arluydys,dy.>:rynlhyd,
ovnaduy, er^xylh; Dreadfully fear-
fully terrible, dav^erous , Ar. Nou-
nik, Iponnk ; Ir tagl.;e, j^ea!ta;e,
mrtta , fjitea;K , lag - xtovi\\Ki.x. ,
dro-A;anfaiihenA;, iiathvaiaA;.
Formoi'us, PryuuedhOl j prydys,
teg,glan, f berth, fpevr, gol?;ci-
dhig, t^irian, cirioes, gucuhei-
dhdlusj T guymp, guedhys, gliiys;
Fair , beautiful! , comely , veU-fa-
■our'd; C. icg, A. Kaer, koant,
F.
F.
brao, magnivik, miflr, dcreatj Ir fhean, t'uinfheog.
rhigol, foflc, Ihyn tro. A ditch or i Frivolus , Over , gvael , falu
trench, &c. afurrom. a mote i C. f diJas, Uibris ; brcyol'; Vrivolau:,
Klcdh, pollan troiUia. Ar. KJcys, ' of no naomt or -valti' (M-t, forry
pul; Dig, klais, trainfe, kloidhc. i/./r./.i', trtflmg. Ir. Diovajin, di-'
I-ovea, Fay, ogov, tulh, pulh, vyinca;;, fdemvcar, fciliofa;c,nii-
bradbuJhi Aden, a cave, a pit- - ' ■ ■
fall i A. Kaf , kaov , kavaru ; Ir,
Kuithc, login f lothar, mil, pt)ll,
uaigh, kualan, P/.
Fracnum, Frawn, A iridUi Ar.
Brid, frcn ; Ir. Snrian, all, nail.
Fraga;N. W. Mevys,S.W. Sy-
VI, Straw-berries, C. Sevi ; A.Sivi.
Ir Siiv, fiiv lir, fuv talvan, ftla^d-
fuv.
P'ragilis, Bray, breyol, liydor,
hydhelht.hydruA: ; Brittle, friable,
&c. Ar. Hrcsk, Ir. Suvriltca;e,lbi-
reabth3;f
Fragmcntum , Drylli, darn, ta-
nicd, rhanj Apiece, a fragment.
C Tabm. A. Skiricn, talm, tarn,
pcz, , drailJen , fclpcn. Ir. BLdh ,
rann, kuid, buikcad.
Frango, Torri, darnio, drylhio,
rhuygo; To break i C. Dhoterhij
Ar. Flaftra, terri,trika. Ir. Bntim,
reabam.
Fratcr , Braud , A brother ; C
Bredar , Ar Brcur ; Ir. Bratliair ,
dfar-vrathair.
Fraus, Tuylh, di,i;clh, hyd, Iho-
miant, hokkcd, yftryuj Deceit,
fraud, guile, cheat , Ar. Fallagrics,
tromperes. Ir. Meang, lub, kealg.
Fraximus, On, onnen, onv;y-
dhen, An ajh-tree. C. linwydh, A.
Guezan on , ocn, M. Ir. Fuinn-
Breidha, i-^wiz, foirmeavuil.
Fornax, Furn, pobty, odyn ; An
oven, a kiln; C- Forn, an oven;
Ar. Fum i Ir. Sorn i foimeisj
bakus.
F"ornicator, GordherA:ur, godi
nebur , pitteiniur ; A fornicator
Ar. Lubrik, lyki'yurius, paillard^
Ir. Druiiteoir, baifteoir, lotoir.
Fornix, Mud,buamaen;pyttein
dy. An arch or vault , aljo a bro-
tbel-koufe or feres. Q. Guarrak ;
Tfhyihorai Ar. Vols ; bordeJ,
galty : Ir Straigh, gaireadh, bogh-
tain no uirfe; F6s druthlann, no
tcagh (IripaA: no meirdreaA:
tor£in, Agatvycih, yfgatvydh,
t agatvedh, Perhaps i Ar. Rag
fhans, rag av;intur ; Ir. Do b'eidir,
do budh eidir.
Fortis, fKadr, kadarn, grym-
mys, dryd, glcw, nerthol, pybyr,
dihavar;; , dt-ur , guy;Kr . Strong,
imprepiable, Jiout, courageous, va-
liant. C.Krev- A. Galludek, gai-
ludys, piuiflant j vaillant. Ir. Lai-
dir, nearcvar, tren ; kalma, kroidha.
Fortuna, Damuain, dam;Kuain,
diguydh, T Faud, | antyr, f kvn
Fremitus, Turv, durdh, da-
durdh, godurdh,' nad, rh<ad,tnill j
moruerydh, trult dur ^ A roaring,
a great xoije; a murmuring or
rumbling; a noije of waters. A.
TrCis, turni, lavar j Ir. Beikeadb,
baireadh', Ualkdh, fgf^ad, fgr^a-
dadh, fgreaA;adh, fiiaim, toran.
Frendco, Guaij;y dannedh, rhin-
kian dannedh, grydian, grugnaA; ;
To gnajh the teeth, to grumble; At.
grirgnofa an dent, grinlal. Ir. dif-
gam,di)ganaim.
Frequens, ammal, Hy7;yrA;, my-
nv;^;, Frequent, ordinary, often ; C.
Liai, Ar. A lies. Ir. 'I athuighea^;,
Ian dodbyinedh.
Fretum, Kyvyngvor, rafir-^y-
ving; Bray^; na; gaingkovor; A
narrow Sea between two lands ; an
arm of the fea; the fir ait s ; f C.
Frot, Ar. BrcA: mor, guaz mor ;
Ir. Krealvuir, fairrj^ekuvaing.
Frico, Rhyglo, rhvgny, S. W.
RhUCtio, t rhathy ; To rub, chafe
airdcaA;, mithavjfa>;, mieiica;etai;; i
wdtrom, amid.Tn3;e, ciombiian. j
Frixorium, Padclh frio ; A fry- \
ing'pam C. Lctrtiar. Ir. Fn^tan,]
friA:t-aigheauri , aighean fro^taJa
Irons, di.'i ; j.)eilen prenn, lean- 1
gen, guryfgeu. A green boufh or]
leaf of a tree, a green branch with I
leaves. C Dclkio gucr. Ar.Dcl-l
lien. Ir. Uiiille, duillc6g, Btg
kryvglas.
Frons, tis ; Tal, talken ; ty bla-
eii, wyucb, pen blaen, de;Kr;i.-, ky-
A;uyniad The forehead; the front
or fore-part, the countenance , the
brow ; the entrance and beginning of
a thing. C Kodiu tal. Ar. An
tal, ar vizafli. Ir. Eadan , ftul,
ionxcin , kcannafg ■ | tuide , tiis,
tola^:, ur, brolla;i;, adbnaire, tub-
thaivreadh.
Frontale, Talfruyn ■ Rhagtal,
talaeth , tal-lia:a. The front-fall of
au horje-bridle ; a frontlet, a fore-
head-cloatk. Ar. Ryuxeres. Ir.Ea-
dinan, beindealin, keannra;^, kc-
annafg.
Fruiftus, knud,niuyniant,fruyth
koed,i-aeron,lhC-s,^<:. fruit of trees
or of the earth; alfo benefit, profit, ad-
vantage, pleajiire. Ar. Fruasj mac,
gounit, profit. Ir. Torad'h , mcas,
t maothla, math ; fos tarva, foAiaT,
eadail, \ frith, gnoghadh, taghval-
tas, b.lheaA;, f faidhir, feidhm, fe-
alv,yivneas, folas.
Frumentum, yd, <d bara, amyd
ylU manner of corn or gram for
bread. Clzbara. Ir. Ith, aivar.
Fruftra, yn over, yn jhiies, yn
dhivydh, yn anolo, yn fcithug. In
vain, tonopurpofe. Ir. Go divaoin,
go divyineaAi, go deinvea;t, gofei-
liofaA;, go miodiavafaA;
Fruftum, V. Fragmentuns.
Frutex, Prylgylh, mangoed, ma-
nuydh, pr;/fgoeden, Ihyfgluyn. Ar.
Guezen vian. Ir. FyiAirann, ra.tc-
A;rann,raA;tvaide; ga^ maide ilheal.
I"'ucus, Filiu, adliu ; Fyg, fyanr,
tuylh. Afaljedieor paint. Jr. Bri-
ondath, dath brcighe, keaJg, lub,
kliiain, bok no bokan. 1
Fucus, Bcjejyr, euenynen or-
mes ; A drone ; Ir.KeinicivaD.
Fugio,Foi,kilio, lenteithio, rhc- [
deg \ mmxth, diangk, rhvfio. Go-
xel, goAjelyd, myned ar darv ^ To
fee, ejiape or run away, to vanifh
or fret; C. Dhorhittia ; A.Yto\.i;\and dij'appear ; to Jhun or avoid C-
Dho punnya kerr. A . TeA;cr dio«,
mont kit, aflup kit ; en cm tenna,
pe diframa, pe dilirapa dio;e j la-
quat eucz, bcza uar cvez ; mirct,
Ir Comlayim, tiiarafaim, (griobam,
lommam no IJ5il!im : fpiiam.
Frigidus, Ocr, adhoer, oervelog,
rabod; Farfvw?, ^o/>f, fifeaTrff, &c. j anghynnes, anuydog, lbippa,lhdg,
Ar. Shans, avanryur ; Ir. Kinea- Ihaei, Iheipr, Ihibm, cguan ; C<»/</,'dihoal.' Ir'Teatham, tearnodham!
vain, foitun, kouuvairt. chilJ, fiigid, famt, &c. C.lein ; Ar. j gavam na thcathah.
Forum, MarAJnad, mar^^nadva, foW, icn: f r;;g/</ or rm//?, dick, di- Fugitivus, Foedig, kiliad, anfa-
foir; A marketplace, a market or ej;ys, lyui:;icer, lezirek, tudallut, vaduy, enkiiiad , ga^eiiad. Fugi-
/k»r. C. Telhar marhaz, A. Plasi laosk. Ir Fuar,lag,anvann. \tive,runningaway,arunnagate. A.
raar^at; Ir. TlaAitairm, ait ynai:! Frigo, Fr!o; to fry ; C Dho Fiuptif j k. TeithveaA: , | ski-
no margaidh; ReaA;dairm. ; fria, Ar. Frica ; Ir. FriA;talairo, mm j urlang.
Fo(Ia,Fds,klav;dh,tkkdh, rhy^;, fri^jtaii. I' Firlgeo, Difgleirio, geleyo, Ihe-
__^ 9^ iiy «y ,
6z
Tit. II. A Comparative 'Vocabulary
uyAjy, gloivi ; damleuyAry ; fnelh-
denny ■^ToJ}:ine,glifter or glttten to
lighten. C. Dho gylyua, dho fplan-
na. Ar. Skleraat, fplanaac Ir. De-
alrayim, nivam, foirreilim, ruithea-
naim, glonrayim, foillfyira, drith-
lighim.
Fulgur , LhvAjeden , melhden ;
Lightnings C Louas,golouas i A.
LiuAietjSklerizhen ■■, Ir. TeincreaA;,
foillfe, folas.
Fuligo, Hidhigl, Soot; C Fil-
tedh. Ar. Eyzili Ir. Suthaighe ,
t muA;toic, fmuid, fmuidean, I'ma-
dan.
Fullo , Pannur ; A fuller ; C.
Trykkiar; A. Kommer mezer ■-, Ir.
Fukaire, kivaire,breithioncoir,mu-
Uleoir cadaigh.
Fulmen , melhden , Ihy^eden ,
tan melht; A thunder-Bolt -, Ir.
Teintrcaxd, folveim, tbreo-A;yr,
kyr [ no caor ] teintrighe, ainne-
art. V. Fulgur.
Fulvus, Gloyu-velyn ; eyraedh,
eyr-lhiu, rhydh-velyn, Ihiu y
rhydh-ayr ; Of a deep yellow, &ic- C.
Ridh-velyn, Ar. Ryys-velen; Ir.
ur-voidhe, dearg-voidhe , riiadh-
voidhe : ar dhach flieannaigh.
Fumaria, y Ihyfeyin a elwir mug
ydhaiari Fumitory i It . f Thxt-
vUx, i.t.fumus tirra. Pi. Koman
Ihearraigh. Id.
Fumus, Mug i Smoak ; C. Mog,
Ar. Mogec , ir. Deataa ; Scot, oc-
cid. toit , Sc. Sept. tex ; f Mu;; ,
fmuid.
Funda, Tavl, pren tavalj A
fling ; A. Bacalm ; Ir. Tailm,krann
tavall.
Fundamentum , Sail , fylvaen ,
guaelod, guadan. A foundation or
ground-vork ; a bafts, a ground or
chief flay. C-t^el. Ar. Fonda-
mant. Ir. Bunn, bunait, iaA;dar,fo-
tha, fundaimeint j Tiis, tola;K.
Fundo, is; Tyualht , buru al-
han , &c. To four out i C. Dho
toulaemeas; Ar. Skuilla, fenna ;
Ir.'Doirtim; Fos Bearvam, leag-
ham.
Fundum , Guaelod , lliaur ty ,
fylvaen, &c. A bottom, a floor of
an houfe. C. Golas, ler ; Ar. Goe-
let, fol ; lyr ti, Ir. laAjdar, tireadh,
grinneal, f grian, eagan, lar,urlar.
Fungus, Buyd elhylhon, kaus
Ihyfant [madarA;, Fungus arhorem}
A ?>iulhroom, ti toad-ftool, &C. Ar
Kabal tufeg; kebel tufegadi Ir.
Fas na henoidh^je, puki peil, beak,
beakan; Scot. Ballag lolsyn.
Funis, Rhaf tant , kord , rhef-
fyn ; a cable, a rope, a cord ,- C.L6-
van, A rope -, Ar. Kordeii, Ihabl.
Ir. Tead, ropa, cordi, fLovna,
fugan, [ a thum-rope made offtraw
or hay ] breadaAJ, breadog no trei-
gis.
Funus, t Ar wy I, arwylianc , kla-
dhedigaeth, kynhebrungS. W. an-
gladh. A funeral, a burial. A.Ser-
vifs ; Torradh, adhlaxadh marvan.
Fur , Lheidir ; yfpciliur, herur.
C. Ladar ; Ar. Laer, voler, Tru-
Kn'\i!a.XyAcut-purfe. Ir.Gadaye,
fleitr, fladaye, bithveanaA; , meir-
leaAi, ladran, f tadhad, f ceol j flad-
thoir, robaire.
Furca, Yoxx, pilcfor;^, kigfor;;,
fur^; ; a fork , C. Vorh , kiguer.
Ar. For;K j Ir. Gaval, aighe bea-
na;e,glakan.
Furfur, Bran, Eifin,.i rhyAiion,
t yfgarthion, Bran , gurgeons. C
t'l'ai;t- q- Ar. Bren Ir. Bran; fos
karra, jearba, ftinlc klaiVj no fal
.Tineife, IgrutaA;.
Furia, Kythreilies, y valh ; A
fury, a fiend or hag. C. Dzhoules,
diaul A. Diaules, adhrauant,druk-
fperet. Ir- Drcavna;i;, fear no bean
mire. Furia, Ailldhreavnaigh,aill-
/;eas, diinaigh, kealdunaigh ifrinn,
LuA;t pionafta na nifreiac;a;e, tod-
vruid, fod;iinuv, foid;^reidhm no
knijv kogudhais. P/.
Furnus, Furn, pobty, odyn. An
oven, a furnace , a kiln. C. Vorn,
a7i oven. Ar. Furn, an oven., fur-
niez, a furnace. Ir. Som, foman,
gread6g no bakudhas.
Furor, Angerdhol j;ynnurv me-
dhwl, kyndharedh, kyndheiriou-
gruyh, gu^'n, ynvydruydh, guylh-
tineb ; dibuylh. Fury, rage, mad-
nefs, a trance, a poetical rapture.
Ar. Koruiar, diboel. Ir. Tym,
t readhg, tyd no fpang mire, ku-
th.ix : mire mainigh , f dreavan ,
dafaA;t, yiveal, buileadh, botalla^;,
bodog, Ihivas, imi[Iiea;ean : ainfhe-
arg, peircadh, konadh .- ainpiikras
Furtum, Lhedrad, f anghyvar;t;
Theft , robbery , ftealth. Ar. Lae-
ronfi. Ir. Goid, flad, f tall, f tai-
dhe, gadaidhea.;;d , f lleiteoraA;d,
t livas, fliearb no fearbaidh, air
.^ealladh.
FufcusjTyuylh, dy, t5uinae,t;ui
neidhy . J3ro5r»,/<i»K^, a dun or dark
colour, dusky. C. Teual, diu. C
Teval, kommolek, dy. Ir. Dumi,
donna, la;k;na, kart-voidhe, ieath
dhiiv, LeathdhorA;a, leith-A;iar.
Fuftis, Kluppa, knuppa, Lhoii-
fon, kulbren ; A club hajf or cudgel,
abattoon. C. Lor vraoz; A. Baz.
Ir.KuailJe, f fonn, kyirle, fron-
nadh, bata, fmai^itin.
Fufus, Guerthyd ; A Jpindle, C.
jigal; tgurchyd, C.KerdhitjGu-
erthyt, guerzit. Ir. Fearfad, uir-
threan.
G
G.
Agates, MyA:ydh, maen
myA:ydh; jet. Ir.Gaighid,
gaingfe. Pi.
Galea, Helm, Penfeftyn,
penuisk dyr. An helmet or head-
piece. Ar. Kaskec. Ir. Klogad,kath-
var, keinveirt, t diniath, f gailia.
Galerica, V. Alauda.
Galerus, fHeylrhod, Het, fku-
len. Dav. A hat. C. Hat Debr
dour [».f. fella pluvialis] Tphich
fome ufe,feems a late invented mord.
Ar. Tok. Ir. Hata, kuithveirt, gar-
tan. Pi.
Gallica lingua , Fremiig [ al.
Frennaeg] The French Tongue. C.
Vrinkak, Ar. Galek Ir,Teanga
'RankaAij no tcanga Ghalta.
Gallina, N W. lar, S. W. Giar.
Ahen.C-.Hr. Ar. I-ir. Ir. Keark. ,
Gallinago minor, kyphylog. A I
woodcock. C. Kvvelak, Ar. Kephe-
lek. Ir. Kridhar ; Sc. occid. Nefg ; {
Sc.Sept. KeiicaAi na kyiligh. q. j
Gallus, Kclliog, keilog, A cock ;
C. KuUiag , t Kehog , Ar. Kiliog
&k6g. Ir. Kylia;K, tGali. j
Gammarus, Krangk, f kruban ;
morgrank; A crab-fjh; C.Kan-
kar. Ar. Kankr. Ir. Parcan j Sc«t:
Kruban,
Garrio, Trydar, rhyo, Iharad^'
aldordh, Iheilio mal adar. To bable
or chati to prate or talk idly , to
chirp as a bird. Ir. jirakaim, kil-
ratajm, biolafgaim, glifrim, kaibei-
fim, glafraim kilearaim, nmi kla-
bairea;Kd.
Gaudium, Lhauenydh, tgora-
uen, hoen , gorhoen, divyrruz ,
didhaniu , digrivuA;, fmenuyd.
Dav.Joy,gladnefs, mirth, delight,
&c. C Lauenez, Ar. Lauenedi-
ges. Ir Gardeas, urghairdeas, lu-
athghaire,i foikle no |foiA;eall,Lai-
nca;t;as , folas , alteas , fonn, fuva-
;Kas, fugaighil ; taithneav, fuilvire,
fuilvirea;Kd.
Gaza , Tryfor Brenin , f lulht ,
kyuoeth, fHeniar. Dav. Thetrea-
fureofa Prnice ; Riches, Ifialth, &cc.
Ar. Penvidi jjezii. Ir. RighAjifte ,
Flaith^ifte, f breaf-oirAiifte,oir/;i-
fte righ : Ga;t oirAsifte, kifte inn-
vus, faith, inntliv, faidhvrcas no
faivreas.
Gclidus, V. Frigidus.
Gelu, la, iaen, rht-u, dyreu, oer-
vel IcOj aflaque of ice, frojl, a black
frofi ; cold. C. Klihi, ue, ixm,frofl.
Ar.Sklas, reo,frimieinder. Ir. Shik,
flukan ; f Sc. reodh no reo ] aith-
reodh; oighear, oireog, cuifne,
fua;ed, leaoighre.
Geminus, Dubul, dyblig, day-
dhyblig ; Double, two-fold Ir. Du-
baka, eavanta, do uraidh, fyi dho.
Gemitus, Gridhvan , kuynvan,
y;KenKd,o.?;,tybain,tebu;!:. agroan
or figh, a howling, £cc. C. Hynadz-
haz ; Ir. Ofnadh , kneadh, akyin,
mairignea.^, gul , kyineadh , ko-
vadh, gleodh , criavain , eagnax ,
gearan, komairk.
Gemma, s^nim, maen guerth-
vaur. A precious flone, a jewel, a
gem. Ir. Neavuin, fseam, VS.ox
uafal, filed.
Gemo, Gridhvan, kuynovain,
kuyno , a;;uin , ubain, y^eneidio,
ox\, eby;Ki, alaethy, galary, dryg-
nady. To groan, to figh, to make a
lamentable noife; to lament or mourn;
alfo to roar. C. Dho hynadzha. Ar.
Guela, daloui, kanvaoui, hirvou-
di. Ir. Ofnaim, kneadliam , mai-
righnyim, giiilim , kyinim, nim
kyinadh, dobr6n, tuirfe.
Gena, B6A;,Gr<;'dh,lhethrgrydh.
The cheek ; the ball of the cheek. C.
Boh. Ar. B6;c. Ir. Lika, gniaidh ,
•^iall, gailieaA;, pluik ; Scot, occid.
Lehian, Sc. Sept. I'erkil.
Genea-
1 Of The Original Language s Of Britain And Ireland. 631
G. G.
Gcncalogia, Az, ax ag edryv, bragad. Mith, modh,dylh,guedh,
cdryd, iz aj', cdryd, guclygordh. fynyd. T/:e rifi of ones hirfhi .z
A defcription of the lineage^ fiock or kivdred^ family^ breed, ftock, /mage,
ftdigreeof any cne i a genealogy. [tJft^a&iott , race or parentage-, an
Shean;eaye, f franvas, ffeineaA^as, | off-/t'^''>gi a nation or people -. a fort,
eilaA;, fli,>;t, lorg, (hU, kiiieal, 1 manner, kind orfafhion. Arfjucn,
ie, treav. 1 Lignez., kirinticdh ; maniel, I'clhn,
»t.i ,__.._. L i_j .... I fccurc. Ir. Fincur, treavur, tolax
fine, j^eiiiealaigh, no treava ; Tc-
aghla>;, j^cincala •<; , (liA;d , lorg,
kiaiiii, keap, bunadhas, flieinllici-
rea^c^aichreaJiC, aikme, ailtCjjne,
(ore, modh, kaidli, n6s.
Gcographia, Argraph ydhaiar,
Geography. \x f Tla>;t5hraiveaA;l,
clai;Ktheift:, tlai/,tebcirc, tuarafvail
talvan re fgrivadh.
Germanus, A hanftoo'r >ii k^f.
laun, juir, rhyuiog, natyriol, prio-
doi, o'r iauurhyu. OfthefameJloc.L;
near a kin. aljb right, proper, true.,
not counterfeit, genuin, natural. Ir.
D' yriAicap , d' yintreiv ; direa;^ ,
firineaA;, hnoruiruik , ro mdurtha,
ro;tofvuil.
Germen, Kangen pren ne ]y-
feyiii, blaendardh, t blagyryn, fyf-
^yuylh, tuv bluydhvn, esinin. A
branch of a tree or herb, a bud, a
year's growth, a young ttttigor jfrig,
a Jj>rout. C. Skirau, branches. A.
Grefen, a J^ig ; imbue, a fitcker ;
Burzhun, a hud; Ir. Kryv , geg,
bangan, buinncin, mythanogkra-
imi no luivc.
Gero, Duyn, arucdh, aruen, kj-
Ucn ; Tobear or carry. Ar.Du^en.
Ir, Im^i^raim , aftraim , beirirn ar
im;>;air liom.
Geltio, Dangos euylhyfgarUAi,
seme
aikmt,
Gener,Mab ynghyvra»thjtdauv,
dau, Dov , JJb Land. A fin in
law, a daughter's kxsbana. Ar.
Mapkacr. IrAdhluan, reaAitfgoth,
baiinfgothjbannva'cdeirv^liavuin.
Generatio, Kenhedlxth, kened-
liad, hiliad, eppiliad, eppilcth In-
ge-idring , begetting ; a generation.
Ir. j;eineadh, jeineavnadh, toirke-
aghadh, koimpreadh, jeineadhail.
Genero, Kenhedly, hilio, eppi-
I Ho, ynnill eppil, kael plant ; ym-
dhuyn, ergor, duyn plant. To breeds
to ingevder or beget, to make or cre-
ate , to bear or bring forth. Ar.
Engucnta. 1 j;einim,j;eineavnaim,
toirkighim , koimprim , geivim
kUinn.
Gcnerofus, Bonhedhig,d>icdog,
yrdhiliyu, bonedhigryu, guiuryu,
dileda;e, kcnhcdlog; Da i ryuo-
gxth. Noble, born of a noble race,
of a good f.imily ,- gallant, generous.
Ar. Nob], dizhcntil ; \aillant Ir
Uafal , I'lais , f niiaUann , f fyr ,
t'rann, fuaCaA;, fmi'iadh, miadh,
baravail, fyithcavail, kryidheavail,
mei;;neavail ; galh, duthavaiJ, do
Aiincal vaith, toraidhea;*:, fhiJvur.
Genilh, N. W. Banhadlen, [>/.
banadl ] S VV. Banhillc;n,/'/«r. Ba-
nal ; Broom. C. Banal. Ar. Balan.
Ir. Bcallyi, byrra;^, mealaga^;. , ^^ — •-, .^^-ov^- ^v7'"7■5•""''-
Genilta fpinofa, Eithin j furx. or guneythyr mynydise, Da-u. Ihajn-
gorfl i C- Eithin. Ar. Lann. Ir.A- my gan lauenydh,tpy;^;o. Tofljew
tin, ctna^. or defire by gefiure of body; to leap
Genitale,Dir5eIu;^gurneuraig, lor skip for joy. Ir. Fontaivrim, no
The privity of a man or woman. Ir. i taisbeanaim fonn no luath^haire re
jeineadin, flull-vali, krovall, ball i gliiifa;:: /;oirp, Leimnyim, urg-
aivr^;e no uaignca^; 'hir no mnal hairdim.
mar ata an ball teardha no baineafi. ; Gibbofus, Kevngrun, kevnhur-
Genitivus, A ^ynhedlo; ania-irug, krum, kruban, kevn-grubaj
no], kynenidj That hath poTter to. Round -jhoulder'd, bunch - back' d ,
ingender , alfovatural, that is born\bofs'd ; crook-back' d C- Kabmfgu-
with us. Ir. j;eintca;>; , jcincavan- 1 dhak Ar. Tort. Ir. Krora;;;, krui-
ta«. |tinea-<;, knagaidh, knapa;e, fadh-
Genius, Angel da nc dhriig per- i vaA;,^fadhvana;:.
thynaCoI i bob dfn, yfpryd dyn ; ' Gigas, Kaur, koures, guydhon
natiriai'th ag anian ne anuyd dyn. A giant; Ar. Zheant j Ir Arhaz ,
A genius, a guardian Angel or fpi- ^ FathaAi, avas, lala;tt, molra.v, t:o-
rtt. Shail-fpirad, fpirad no aingeal i valla;>j .
koividc^xtJ niuj'.h no oik ; fpirad Gigno, Eppilio, kenhedly, yn-
no anam duine i nilh eppyl, ynnilh plant, planta,
Gens Kenedl,kenhedtethjlhu- j noajy, \mdhuyn efgor. To ingen-
yth, pobol, ty luyth j A nation orlder or beget, to breed or bring forth,
people, atribe,pock or family. C- 1 Ar. Engucnta. Irjeinim, j:;eineav-
Tiz, Ar. Tyd ; Ir. Kineadh, Fine, I naim, toirrkijjhim, koimprim, ^ei-
aikme ; poball, dream, drung F6s ' vim klainn.
5iol, trcv, teaghalJa;;;, Ihil Oili^c, I Gilvus, Kiglyu, ko;Kliu. Carna-
jcineala;^;, muinntir , keap, lorg U/W or fleflj-colour , the colour of
Genu, Glin, A bies ; C.Vedn' brick half burnt C. & Ar. K
na!d,hare orvrhotit hair,rmc,oth
W C.Noath, leven. Ar.Di-
blysk, diis, noas, noasdibitil.mo-
aipill,nwal. Ir Lorn, lomardia,
lomai(tca^,m^vi^ no^daA: , (lea-
;vum, mm.
Glacics la, lacHi Ice; C.KIihi
L icin eold-\ Ar.Sklas [i^n, fr.g,-
«;«r] Ir diar, oireog |-W.Ocr,
frig,dus ] kuifne, niikain".
Gladiolus, Kiedhyvan, f bidog,
L 5 '^^'y* ^'''' ttruydheu
ilvr/fS^"';'' ponyard, a baganei.
C Mcdha bian. A. Kutclaken. Ir.
bgian hada, Scot, bidog.
Gladius, yi\td\x^v ° Afford. C
Klcdlia. Ar. Kledhc Ir Kloi-
dheav, tduivseann, f ^cn, r lann,
r kolg, srcillean, f^ian adda.
Glans, Melen, An acorn; C &
Ar. Meien. Ir. Darkain, meaiog
k^^rrkior] a berry °
Glarca, Graian,gro,marian, Ty-
Uod. Gravel, round little pebble
ftones courfefaiid.grit. C. Dreath.
Ar. Trcas, Gruan. Ir.Grothal,
gameav garv, fruthA:Io;t;a, min;K-
\.ox,x.
glin [me-^is a dnedxm innepen elm']
Ar. Glin. Ir. Glun.
Genuinus, Priodol, anianol, na-
tyriol ; Peculiar, natural , proper.
gliu Ir. Feoildheondha , broith-
dheandha, foidhearg, bamdhearg.
Gingiva,tGor^vanedh,tgor;:ar-
vanedh, kig v dancdh, yr en y bo'r
genu.n; Ir. Dual, duth;ea, dileas, damiedh yndhi. The gum wherein
nadurtha. \the teeth be fet. Ar Kig an dent.
Genus, Rhyu, kenedl, paladr, j Ir. Dead, gailleaA;, kior, kair. Pi.
Ix i kyfaj;, bonedh, rhyuo5acth, Glaber, Lhum, Ihymmyn, Ihu-
kenhedlarch , f Edryd , karennydh | vun, divleu : wedi i hifio, giniedig.
Glaftum, Gladys. The herb wo-
ad. Ir Goirmin.
, Glaucus, Glas, guyrdhlas, Ihiu
r u y bren . Gray or blew,sky-colour'J
azure; fea-green. Ir. Gormghlas^
liarhghlas, goirmriavaA; ; fos iiaine;
fos nvav, (liseana;u, broiknea^ ,
brokaAJ, kuileaA;, i'5eada;e, break.
Glis, ins ; Patheu, math ar Iv-
goden. A dormonfe. Ar yry;eyn
Ir. FeaskarluA;, milt6g.
Globus, Glain, globyn,pcl, pel-
hen, tkronnelhjknappan, ^*(w/,
or any other thing very round; a
globe, a baU. C. f Pellen. Ar.BuJ.
Ir. Mogal, kruine, f topnaska,-fga-
la, meal], mirle, gaA: ni kruinn ;
meillio;:;, kua;i;.
Glomero, Diruyn vn grunn ,
pelheny, peleny, fdirynn v, fTuyf-
go. To wi?id round as they do thread
upon a bottom, make round balls of
any thing ; to gather in a round heap .
Ir. ToA;ardaim, kua^iam , keirt-
lighim.
Glomus, Pelhen. A bottom of
yarn or clew of thread. Ar. Pellenn.
Ir. Keirtle.
Gloria, Klod, gogoniant, moli-
ant, yrdhyniant, tgorhydri jRha-
gorixth, ardhcr.xougruydh. Glory,
re7iown,praife, reputation,advance~
ment, good name. C. Guoryans.
Ar. Gloar, enor- meulcudi. Jr.
Gloir, fortan, moladh, klu, deagh-
ainim, ainim maith, onoir, kaith-
reim, ua.»;daranaA:d, ardaghadh no
meadaghadh.
Glos, /:uaer yn y gyvrxth, fev
.ijuaer gur, ns uraig braud. The
husband's fifler , or brothers wife.
Ir.Deirvhiuar 'hir, no bean dearv-
rathair.
Gloflarium, Geirlyvr. A glojfa-
ry, a diHionary or table. Ir.Shea-
na^an no fokloir vinighthi, glo-
laire.
Gluten, yfglouring, yrgrauJinff,
gltd. Glue,faft, filler. C. f Glut.
hi.
Tit. II. A Comparative Vocabulary
64^
G.
Ar. Glut. Ir. Gliuv , glydh , tath ,
tys, lite, fhodar : bura^'d
Glycyrrhiza, Likoris, y xuegn-
raidh, pcr-uraidh. Sweet-root or Li-
<luorilh. Ir.'Maide milis, caskreav.
Gnaphalium , jr Adavedhog ,
Ihuyd V fordh, LhCiyd bonhedhig.
Cudwort , cl:aff-u;eed. Ir. Gnaflus ,
P/. Gnafal, Id. Kadtluiv.
Griarus, Kyvariiydh, kelvydh,
kvuraint, hyvedr ; Adnabvdhys.
SkilfuU , expert ; -aell knoirn. Ar.
Guiziek, iavant- Jr. Eola^j , fifa>; ,
fo^a/j, foghlamtha, fyitheavail, ai-
theanta/:, tui'^fliea;);, tuigflieanax;.
Gnavus, Byuiog, pytiyr, cfj^yd,
blaudh, heiniv, A;uyin. ^«i,/«//r,
a&ivCy apt to every thing., diligent.
Ar. Habil, kapabi , diligcnc. Ir.
Klifte, luthvar, koilglidh, gafb,
beo, brigvar, urrudhanta, gniva/i,
biodhjhavail-
Gnomon, Koduydh y deiol,b<s
y deioli y dant ir aducinir oc-
dran marA; Urtho. The pin or cock
of a diali the tooth of a horfe, -where-
by his age is known. Ir.Forais, heg,
hakail-'horais, fis-'hiakail, /' e. an
'hiakail re niithntcar yis €\z no
Aiapail. Cloigvear, cloglhathadh.
Gonorrha;a, Had-red, had iiv.
The running of the reins. Ir. Shil-
hlagfa, no aran-lilagfa, I'i^. Dor-
tadh no innthea,^t hil nadurtha o
dhuine gan his i no dortadh du-
Viin no aran.
Gracilis, KvljCidhil, main, tcac,
a;Kyl, mcinduvi tlus. Small., thin,
flinty lank^JIender, lean, meager. C-
Tanau, fMuin. Ar. Grifill, ka-
zarx, treut, muan. Ir. Bo;t;d, tru-
adh, \ fhirrea;;,tana,fgolbanta,kyl,
Iheang, fciv, feivid, flieagan,(healg.
Gradatim, Meun ucvn ar j;ylx-
o vefyr y;iydig ag y.ydig. By de-
grees, I'f flep!, hy li'tle and little i
gradually, ir. Go toueama;>; go
kcimeavail, go rcimeavail, go hor-
daighthi, go gleafta.
Gradior Kerdhed, rhoi kamrx,
rhodio. To go or va/k , to go flep
iy ftep , to march along. C. Uho
Maoz; dho garras. Ar. Kerdhet ,
bole , purmen. Ir. Keimnyim ,
rcimnyim.
Gradus, Gradh, drfng, Ihettring,
gris, kam, Apep, ajfair ; a grieje ;
a pace; a degree. C- f^Grat. Ar.
Kamet, ur palen. Ir. Kcim,beim,
koiskeim, iVayire, reimire.
Grxcus, Groegaidh, Groegur.
A Greek, a Grecian. Ar. Grcfian.
Ir. Grcaga.;;,
Gramen, Glas-uelhtyn, guelht-
glas, bleuyn glas, iruelht, gueiru-
clht Grafs; all kind of herbs and
grafs. C. Guclz,. Ir. Ga;e fcLir glas,
gla.sfiiur.
Grammaticu.s Grammadegur. A
grammarian, a teacher of grammar,
h. Monadoir, monAJofgaire, mon-
vaighiflir, Gramadoir.
Grando,Kenlhyrg,S W-KclTajr.
Hail ;C.Ke7.Zir. Ar. Kafar^;. Ir.
KIoa; Ajuifnc no rneaA;da, fnea^id-
A;1o;;, (3 ran. Pi.
Graflator, ylpeillur, anrheithiur,
treifiur. j4 padder or robLer on the
bigh-Tsay, a Bandito, a high-TS>»y-
man ; an affailant or aggrejfor. Jr.
Sladvarvthoir, krea;i;adoir, lpoA;a-
doir, robaire, foireignightheoir.
Gratia, Gras, Rhad, Ihid, kcd,
daun ; bri ; hofledh, tegu^,haudh-
garuAJ ; kennad ; kariad ; Akos ,
aA^lyiyr. Grace, favour, geod-v>itl^
kindnefs ; gracefulnefs , lovelinefs ;
courtejie or good turn ; leave, txcuje,
pardon; fake, caufe.^occafion. C.&A.
Gras. Ir. Grata, deolaidh, deagh-
thoil, Foyar niaithc , fgeivfea^id,
brcadhaAsd.
Gratis, yn rhad, heb haedhiant,
yn hael. Freely, gratis, for nothing,
■eoithout defert or hope of reward. Ir.
Cian luaidhcaA;t , gan tarva , gan
tO/;ar.
Gratus, DiolAJgar, diolAjys ; ka-
redig, kvmeraduv ; Hyvryd, kroe-
iauys. Grateful, thankful, kind, ac-
ceptable, welcome. Ir. BuidheaAi,
Ian do vuidhca.;ias, kinealta, tait-
neava^;, taidhlea;e.
Gravis, Trum, amdrum, ath-
rum, gorthrum ; Govidys, poenys;
puyfvaur, raaur, amrolgo. Heavy,
•weighty, of weight or importance ;
grievous , cumherfome , troublejome,
burdenjome, inconvenient . Ar. Pon-
ner, poefus. Ir. Trom,muirineaA:,
muirteavail, dokraA;, doaklax, do-
iljeafaA;, dolalaA:, mivnea^i .
Gremiura, Kyvung y dhay vor-
dliuyd,ar9cd. A tap.the bofom,^c.
C. Dcvra. Ar.Barlen ; Brulhct ; Ir.
taval, foA;ras afgall nogajeait div-
ra;c; BroUa^;.
Grefliis , Kerdhcdiad , kam. A
pace, flep or going. Ir. Keimncag-
hidl), rcimncaghadh, aftradh, Ihi-
val, imthcaA;d, f toikioll.
Grex, Haid, torv ; kn<d ^ kcn-
vaint. Afiock,an herd, a drove; a
company or band. C. Tonek. Ar.
Bagac. Ir. Tred, fealvc, mukla/;.
Grumulus, Tuyn ba;e, tumpe-
thyn, brynkyn, tumpath turA: dai-
ar, tumpath morgryg ; guely meun
gardh. A little hillock, an hop-hill,
a mole-hill or ant-hill, a tump ; a
bed in a garden. C. Pil gudhar. Ar.
Bern, graA;el. Ir. Tulkan, tulog,
knokan, knoikin.
Grus, Garan, kryr, kryhyr, ade-
ryn garhir. A cratie; C. Krana,
jGaran.A.Guriy; [Gru ] IrKorr
Gryps,Grifli.in, A grype or gryf-
fon. Ar. Grit'on. Ir. Gnr ingneaA;.
Guberno, Lhyuio, rheoli, ky-
varuydlio. To rule, order, manage,
guide, conduit or govern. C. Dho
roulia. Ar. Guam, kondui. Ir.Fol-
lavnayim, foUam, ftiuram.
Gula, y fevnig, y j;eg, v ffbrdh
i'rkylhai gudhv. The gullet, we a-
rcand or pipe; the throat. Brand-
7.ian.Ar Gueol. Ir.Staidhgno ileik
braghad, t Lonloinjean.
Gurges, Lhyn anodhyn, Ihyng-
kly nn, mor-j;eruyn, a gulf, a whirl-
pool. C. t Abcr. Ar. Golf mor ,
pul troen. Ir.Sugmairc,LuA;thairc
laov, koire uifge.
Gu(to,JA;mc:hi,tarA:uacthi,blafi,
H.
provi, kacl prauv. To tafle, t» fip,
to ajfay, to fmack or fmatter. Ar.
Taiiva. Ir. Blafam, iormam.
Gutta, Davn, devcyn, dcigryn,
dos, difelh, dcvnyn. A drop of
any liquid matter, very Utile of any
thing. C. t Banne, Hadna. Ar. Ban-
ne, banncA;, loum, (trill, beradcn,
daguennik, divcraden, ftrillik. Ir.
Braon, deor, f arg.
Guttur, Keg, breyant, korn po-
ri, gudhv. The throat. C. Braiid-
Zhian. Ar, Karnallien , gargaden ,
gourlanflien. Ir. Sgoig , Igogan ,
Gymnaliarcha,Pen yfgol-veiftyr
pen-meiftr yfgol, pennaeth yigol.
A chief fchoolmajler, a red or or go-
vernor of a fchool ; a principal or
head of a college ; the mafler of an
Academy Ir. Airdfreakarthoir.
Gymnafium , Lhe i ymarver j
kynncvinva,ylgol dhyl'g, yfgoldy.
A place af exercifi ; A Jchool ; a
college or ball in an Vnivcrfity . Ir.
Freakaran, t'reakarairm ; igolj ko-
laifte.
Gypfum , Pridhsift , kymrud
kalAJ Parget, W}ite lime, plaijler.
Ar. Plallr. Ir. Doib , plaldar no
keirin.
H.
HAbeo , Kacl , kaflFtI , bod
idho, bod ar ei helu. To
have, to hold; to keep,topof-
fefs,to contain,iic. C.Dho
Gouas,dho gaval,Fedii ArKayout.
Jr Ata agam, ataini a flieilv, ata
part no ihealv agam, no ata ar ftig-
hail no ar part.
Habito, Trigo, prefuylio, pry-
fedhi, kyvannedhi, anhedhi, kar-
trevi, trevad. To dwell, to inhabite
or live in ; to lodge. C. Dho trega.
Ar. Chemel, chom, chcmmet. Jr.
Aitrighim, aitighina, kovnayimj
foflongam, nim fbnong.
Habitus, iij ; Kyvlur, j gordhi-
gor, anlodh, gucdh, aguedh, dyJh,
modh, diuyg, dyli ; Guifg, dilliad,
adhyrn. Form, flate, fajhion, car-
riage, manner, feature and demeanor
of a perfon ; the conflitutiou of body ;
an habit whether of mind or body ;
Apparel or attire. C. Dillaz & Ar.
Diliat, a garment. Guifgammannt.
Ir.Dealv, dreaA; , foirm, ftaid,
f Konghraim, kulaigh, ionar.
Hac, adv. Heibio yma, y ffbrdh
yma. By this place; this way. Ir.
Ar a naitle, ar an leithle, ar an ty-
ivfe ; ar a nait fliin, ar an tlighe.
Ha£lcniis, Hyd yma, hyd hyn,
hyd yn hynn. Hitherto, thus far ,
to this time or place. C. Bet an ur-
roa. Ar.Bete ureman. Ir.Gustrdth-
Ca, go namfa, go foill, go fliead, go
froigheadh, go foijheadh, go Iraig-
headh, go nuijeuiin.
Hsemorrhois , Kluy't n5ar.t;o5i-
on , Ihodeuiguil. The emrods , or
piles, the fwellingof the veins ifithe^
fundament. Ar. Dyuadyures. Ir. }
nadfuinc. I
' Hzreo, \
Ajel , daUec. Ir. Keanglaim , tca-
nam, dcillidliim j am i;caiaim, av-
rafaim, f nun no kuirim a nam-
xeas.
HKrcfis, Kam grcJ, j;ai-grcd,
hxreli. j4u epnuon contrary to found
frmdflestfreUpmii attlxrejie. Ir.
EirikeaA;d, i tjris.
H.vreticus, Hxretik, yn kam-
^rcd, < n 7;ii-5rcd. Anheretick. Ir.
EirikcartjCrikcavail.
Halcion, Glas y dorian. The
Khig's fiber. C PylgadN r vn my-
tern. Ar Allion. Ir.Biorra, kruiiltn.
Hxrcs, Ecivcdh, dyledog, trcv-
tadog Anheir, cue -who fiicceeds in
lauds or efjic. Ar Mcritour, pen-
ncrcs. Ir. oidhrc, krodhaidhe.
Haelko. \Mlxreo.
Halcc, N.W. Penuag, pennog ,
SVV. yrgadenin./»»M-rmg. CHcr-
nanguidii, Ar. Arink. Ir. Sgadan.
Haiicus , Mygydarth, anadl.
Breath or v-rpour; agajp. IrAnal,
toic no imuid.
Hallucinacio, Dalhincb medhul,
ryuylhni fynuyr, fliommcdigsrth ,
ky\'eiliorn. A blundering overjight^
amijlake. Ar. Tromplcicz , fella-
gricz. Ir. Rofgdhalladh, dalladh.
Hamacus, BaA;og, a bzK'x. arno
Crooked or hooked^ fet with hooks.
Ir. Korranca , korraiUA; , baikcaA: ,
bakana;!;.
Hamus, Modruy llyryg, kadu-
en, baAi, kreftyn ba/iog ar j;ifi;
Heifylht kyuar;^ .A chain, an kook -,
a hitchel ; the hook or crooked head
of a fl-^aft i an iron co?nl> to kemb
flax or hemp. C- ig. Ar. Krok ,
ba/;, igucn. Ir. Duan, bakan.
Haraj Kytt mbx, tulk mo;e,
kytt guydhse, krau mox, kreuyn
Ar.Krau. Ir-t Lia-;i!;ro,miik-lann,
muk->;ro.
Hafta, fGyayu guayufton, flat-
fuy, frhcthrcn, Ihoft, tarlhoft A
^ear^ lance or pike. Ar. G uao, lans.
Ir Ga, T gOj t gochjgatnadh, t dii-
illean.
Haurio, T) nny alhan, golhung,
gualhau, diualhau, tyualht, guag-
hai, diylpydhi, lygno alhan. To
draw, take or fuck out., to empty, to
drink, to faialloTP, fuck or fip up ;
tojiciortakein. Ar.Pimla, lonkaj
korvoi.^ Ir. Tairnj^im, rugham,di-
ulam, &c.
HaulluSjTravIungk, trankelh,
tynniad, tynn, tarlyngk. a draught,
afoop, a taking :n. C. Suidnan. Ar.
Bannae. Ir. Tarraiiig.
Hedera, Eidheu, eidhiorug. The
lyy-tree. C. Idhio. Ar. llio. Ir.
Eidhean , cidhcinean, eidhcineog.
Hemicyclus, Manner kyl^:. ^n
half circle, Ir. Leich-veaAid, Leath-
A;roinne.
Hera, Argluydhes, meiftres. A
fuelhc. Fuli of herbs, graji or weeds.
Ir. Luivea,^;, lufaA; , fearvur , Ian
do luifiv, no luiviv.
Heri, Doe, dhue. Tefierday. C
De. Ar. Dca;. Ir. Ne, la nc.
Herniol'us, Borlbg. That hath n
hurtling or rupture. Ir.Madhann-
'hikncaA; ; ar a mbi madhan fiknc.
Mcros, Arur , gur bonhedhit;;
yn a una orAfeftion yUA; Iju arver
dvn. A noblt man ; an hero , a
■worthy -, an. enaUent perfonagc for
courage or other vertues. Ir. Eargh-
naidheaA;, uaifeaA;, uais'heail.
Herus , Argluydh , meiftr. A
Lord or Mafter. C. f Arluidh. Ar.
Maeflr, plur. ma;ft:ri, AutroU. Ir.
Maighiftir, triath no tiama.
Hefperus, Seren y n6s, y go-
huyr. The evening ft ar i the even-
ing tide. C.Gydhiuhar. Ar.'Gou-
Iper. Ir.Feaskarin, noinrcak, rcalt
iomfcafgair , realc an tratha nona.
Hefternus, yr hynn oedh dhoe.
Of the day before;yefterday. Ir.Don
la ne.
Heu, yhin,guae vi. Alas ! wo's
me. C. ah ! ah fyweth ! Ar. Alias,
(igaz. ir. Faraor ! as truadh ! as
boAid, as kraidhte.
Heus, Ho, debre. o ho .' Do you
hear ? Jo ho ! alfo, alas 1 Ir. 6 ! a
'hula, a dhuinc, a vean.
Hiatus, ymegoriad, gaj^endorr
daiar,iavnrhychni,aduy. a gaping or
or wide opening of the mouth, or of
the earth ; a yawning or gaping :
alfi a gap. Ar. Digor- Ir.Brao-
fadh, gdgadh, gagayil, ofgailt.
Hie, prono?n. Hun, hon, hyn.
This man,reonian or thing. C. Ma.
Ar. Heman, homan. Jr. An fearfa,
an beanla. Ilioifliin.
\-{'\c,ad:J. yma, fyman. tiere in
this place. C ymma, obma, ybba.
Ar. Aman Ir. An flio, fliiv agus
thai], a vus agusthall.
Hilaris,Lhauen,tgoraucnys,hoe-
nys, digriv. Pleafant., cheerful, mer-
O": i^y^poliik, \ocund. C. l.euenik,
Louen , Louenak. Ar. Laouen ,
mao, feuen, gaillart, dreo, gardiz.
Ir. Suvax, fuga;e, fuilvir, luag-
haireaA;, folala>c, lainnea^:.
Hinc, Odhi \ ma, odhi fyman,
vn 61 iiyn, uedi hyn, o hyn. Vrom
hence, from this place, hereof, here-
upon. C. A lebma. Ar. Ahan. Ir.
o nil), de flio ua, an flio , ^o Iho,
lar Iho; o naitfe.
HinQitiis,Guervriad. The neigh-
ing or ■ahinying of an korfe or mare
C. Kynihas. Ar. Gurilh, ;tuirin-
lub. Ir Sithrea;i, fithreaghadli.
Hinnulus,icilon,7elain,trh.vdain,
karu ievang. A young hind, a kind-
calf a young deer, a foTsn, &c A
</o^j5/Z'. Ar. Bifhvian. Ir. f Baigh-
M.
Of The Original Languages Of Britain And Ireland, rfy
Hxreo, Glyni, glydio, gavacl* herb, grafs or weed, a blade of graft.
'ndynn i.\mmx, ymattal. Toftick, C. Lyiuan Ar.Luzaiian,/>/«r. lou-
to cleave, to take faft hold , to doubt, ibu^ gucauten, plur. gucauc. Ir.
r»</fOTar. C- Dhoglcnys. Ar Dcr- Lils, liiiv, f foilt;Kib.
Herbiilus, l.hyfeyog, Ihaun gla-
lady, amiftrefs, a dame. Ar. Itron j Ic, | mang. Lygh no gavain tiadha.
(/>/«r. j Itrouneiet. Ir.Banpbupa. fl.
Herba , Lhyfeuyn , glaiuelhc ,
guelhtglas, korfen yd, e3inyn. An
I OS koiniafg no madadh niara
Hircus, i\ix ^eivr A buck-
goat; The rank fnteU of the arm-
R
hoUs. C. Byk. J.iilbyk , [ a wea-
ther goat'] Ar bu;s. Ir. Pok no
bok gavair; f6^ br»ne afgil no'
breanafgalla;Kd.
Hirquitallus, Lhcngkyn XITTI
ocd a ;eLiant y knaud yn dcxxTi.
dyvod arno. A boy about the age
of fourteen, when his -joiee breaks.
Ir. Boikina^, fear boikmea;t;da re
miuiv.
1 lirlutu.i, Garu, bleiiog, Ihaun
gury;;, pigog j Anvodliog, i;eruin.
Rough, hairy, rugged, briftly., prick-
'tJ^aggy; alji> unpleafant and au-
//'■re. C. Blciiak. Ar. Bieuck. Ir.
kliba^;, sibax, ribca.^, j;arv.
Ilirudo, giil. An horjileech or
bloud-Juckvr. Ar 5claucn,/'/«r. rc-
lauennoLL Ir. Dall6g , Liaigh na
vionn flaindialta;;, peiftc6g do dhi-
lilas full.
Hirundo , GiiennoJ, gijenvol.
Afwallom G. Tlhikuk, f Gucn-
nol. Ar. Guinili, /i/w. guuiiliet.
Ir. Ainlc, ainlcog.
Miftoria, Hillori. hanes. A hi-
ftory, affory, a tale Ar. Hiftor,
/>/'(r. hiitoriou. Ir. Stair , f irifal-
dhra.«t, fkuadh.
Hiftoi icus, Hiftoriaur, yfgrivcn-
nydh hilloriac, koviadur. A itrit-
er ofhijlories, an hiftorian. Ir. Stairr-
thoir, igealaidhe, dreaK;ciaire.
Hiilrix, Pork\ pin, rhyu vath ar
dliraenog. A porcupine, ir. Grai-
neog t gruim.
Hiulcus, Ajennog, holhtog vel
y dhaiar ar uies^ Anghyflulht ,
diymuafg Gaping as the ground
doth m great drouth; full of gaps ,
not well fet together. Ir. GagaA: ,
fgainte, fgoilte, broila.;i:.
Ilodie, HeahyUjhedhy. Today,
in thefi days, in this age, at prefent.
C. Hidhu, yn dzedh. Ar. Hiriou.
Ir. A niugh, a nois, fa naimfliirle.
Hasdus, Mynn. A kid or young
goat C. Mynan. Ar. Gavr biaa.
Ir. Minan, gavarog.
Homicida , Lhovrydh , Lhau-
rydh, Iheidhiad dyn, Ihadhur ke-
lain A Murtherer , a man-flayer.
i\t. Muntrcr. Ir. Duincavarvchoir,
duineaflaightheoir, fear duinea-
varvcha.
Homicidium, Lhadhiad d^n,
Lhovrydhiajth , lliaurydhia:th ,
myrn, myrndurn. Mur'ther, man-
flaughter. CHar, Kalanedh Ar.
Muncr. Ir. Duineavarvadh.
Homo, Dyn. A man or woman.
C.Dca,plur Tiz. Ar. Den, plur.
Tyt. Ir.Duine, fDae, tear no
bean.
Homuntulus, Dynyn, guael-
dhyn,anur,oerur, boudhyn,koeg-
dhyn. A UttU forryfellam. Ir.DlJi-
niri, Finn j avak.
Honcftus, Oneft, da, o ymarue-
dbiad da,dinam,adhuynj kannio-
laduy, kvvrivol, guedhys, hardh
Teg. Honefi , kind, civil; honou-
rable,fafl?ionable, of good behaviour,
well condition' d, of good reputation ;
alfo handjbm, fair, &c. C. Oneft,
leg. Ar.Onell mat, meulabi j
kaer, koant, brao , magnjvik,
miftr.
666
Tit. II. A Comparative Vocabulary
H.
miftr, defeat. Ir.Kneafta, makan-
ta, maith, kincaka, uaial, ononx
Honor, Yrdhas, anrhydedh, tei-
lyngdod, edmyg, pirr., bri, kv-
myrredh, maurhaad,gory;iaviEeth.
Honour, rvor/hip, rej^eff, regard^ re-
verence i glory, promotion. ArEnor,
plur. Enorriou. Ir. Onoir, katha,
airtnid, airmidin, airminne, f mi-
adh.
Hora, Ayr, amfer. An hour, a
Jpace, a ttme, a feafon of the year
C. Our, ouer. Ar. Heur, />/»r.
hcur iou ; aml'er. Ir. V^'''> t kan,
f ionvaidh, tan, aimfhir, re.
Hordeum, Haidh, Barlis.Bar/cj.
C. Barliz. Ar. Heidh, brazet. Ir.
orn.
Horreo, Kodi guiy>-, kodi gu
a!ht; hylhy,dy;tryny, arluydo,5e-
ruino,(ynni arno,ttyfmuyo. Tofet
up hi} brifiles, to have his hairs
fiare; to he ajlonijljed and deadly
afraid ; to Jhiver or tremble for fear
C. Dho kernah [ro tremble ] Ar.
Krenna,skri2.hea. Ir.\JathA;algam.
Horreum,yf5ybor,ytty,tbeini-
ardy,yftordy. Aharn or com-houfe,
a fiore-houfe , a grange ; a ipare-
houfi C Skibor. Ir. Ij^ibol , ith-
lann , iothgardha no agart ; jeir-
tical, jeirnedn.
Horribilis, Ythr, arythr, efA^ylh,
ovnaduy. Horrible, terrible, dread-
ful,frightful, ghajfly. At. Terribl.
Ir uathvaiaA;;klibaA; fadghruaga.*:.
Horridus , Hylh , erAiylh , ovna-
duy ; DyAiryncdig, a gryno gan
ovn nae anuyd ; Garu , j;eruin
Horrid, dreadful, hideous, grizly ;
ghajfly, frightful i fiaking for cold
or fear i rugged. Ar. t'uzik, krucl,
ternbl, elHam. Ir. Uathval'a;*; ,
mith.'^lc, an\ai.inaX', deanafa;K.
Horror, DyAjryn, te;Kryn, i'i-
reth, fergryn, kryn, krynva, kry-
nedigaetli, deinrgryd, ylgryd, e^;-
ryd, kryd ; farluyd. A Jhivering
pr fliakivg for fear or cold; korrour,
fright, dread,a-a> Ar. Horror, Don-
j;er, rcket, euz Ir.UaithAirith,
fuairzrith, yaith;Kreathadh.
Horsiim , Ty ag yma. Hither-
ward, towards this place , to this
purpoje. Ir. Gus flio, an fho, idir
(ho, gonui7;eflio.
Honulanus, Gardhur. Agard-
ner. Ar. Zhardiuer. Ir. Garradoir,
uirliltoir.
Hortus, Gardh, Perlhan, kad-
lys. A garden or orchard. C. Liiar,
Dzhara. Ar. Liorz, zardin. Ir.
Garrdha, gairdin, f uiriis.
Hofpes, Lhettyur a dherbvnio
dhiekhrsd; Lhettyur a gaflo letty,
ofp, gueftai, guahodhur. An hoft
that receiveth flrangers, an enter-
tainer, a landlord i alfo agueflthat
lodgethinones houfe. Ar. Oltis. Ir.
Greafaire, oftaire, bradhtaAJ.
Hofpita, Lhctteyuraig. An ho-
fiefs or landlady ,- a fix guejl, a 100-
mavfiranger. Ar Oftifes. Ir.Bain-
ghrealaire, banoftaire.
Hofpitalis, Lhetteygar, yn rhoi
Hietty, krocfauys , lliettyurxdh ,
teylyxdh. Hofiitable, friendly, uje-
H.
hojpitality ; of or belonging to
guejls or ilrangers.
Hofpitium, Lhetty, yfpytty, y-
rpydhaud , Ihattyuriseth , kroefau
An bnt, a lodging, a place to enter-
tain grangers or guefls ; an hoj^ital;
entertainment , friendfinp. Ar. Ta-
varn, holtelen. Jr. Greafailt, gre-
aflann, greaflong ; Fos teagh olla.
Hoitia, Aberth, o&rumernnuyn
kael gorvod ar elynion. A facrifice
for the obtaining vidory over the
enemies. Ir. Keirniodhvairt , fuai-
dhiodhvairt.
HolHs, jelyn; ynbulad aralh.
An enemy i a Jl ranger, one of ano-
ther countrey. Ar Advcribur. Ir.
Navaid, nava, bidhva.
Hue, yma, y ty yma. Hither, to
this place ; to this end, to this point .
CDhybba. Ar. Aman. Ir. Goflio,
go nuije ; an iho, go naitfe.
Hujulmodi, Kyvryu, o*r vath
yma. Such, of this fori. Ir. A lei-
thid flio, a 'havail flio.
Humanus, Dynol, dyn-gar, hy-
naus, haudh ei drin, trigarog. Hu-
mane, belonging to man, gentle, kind,
compafflonate. Ar.Humen. Ir.Dyn-
na, dynnaidh, duineavail, kinealta.
Humerus, ylguydh, yfguydhog,
yfpaud. The fi.wulder. C. Skudh.
Ar. Skoas. Ir.Guala, fglang.
Humi, Ar y dhaiar, ar laur. 0?^
the ground. Ir. Ar no fa talav, ar
lar ; sios nonia.-:dar.
Humidus,GuK'b, Ihaith, fynuft,
gulybyrog , dyvrlhyd , glauog
MoiR, wet,waterilh, rainy, d^ink. C.
Gleb. Ar Delr, leidh. Ir. Tailh,
fiiu>;, miflijcavail.
Humilis, t Hyvell, Lib. Land
Goftyngedig; He), guael, dibris,
fdiftadl, daud ; yvydh, dival/;, di-
draha, dityvig, ifdvryd Humble,
low, mean poor ; of little worth or
account ; baje ; feeble, -aeak C
fHuvel. Ar. vmbl, iiel. Ir Iflieal,
uirilheal, tairkailhnea/<;, uval.
Humor, Lhynn, gulybur, guly-
baniseth, Iheitndrai f'ydh, iRg, dur.
Moiflure, -water, juice or fap, an hu-
mour. C fGlybor. Ar. Humor
Ir.Leann, flaich, lionnrafg, taiflile-
a;K,Uilhj;eala.j;.
Humus, Daiar, pridh, gueryd,
Ihaur,daiar ulyb. The ground, moijf
earth ; low ground; earth, duji. C-
An 'oar, fGueret. Ar. An dCiarj
dCiar diflu, frauft. Ir. uir, kriadh ;
kriadhvog, kieag.
Hybernus, Gayavcedh. Of or be-
longing to winter, winterly, rough,
rainy. Ir. ^eivreidh, J^eivreavail ,
5eivtha, geivradhta, ftiar.
Hydra , Dyvineidr. A water
ferpent. Ar. Kuriufen. q. Ir. ^ilviia.
fog,j;ilneive6g.
Hydromantia , Duvr-dheuini-
£Cth. Divination by water. Ir. Bir-
dhryidhea^d.
Hydrophobia, Klevyd a bair
ovni dur, dur-arfuyd. The fear of
water, which hdppens to thofs that
are bitten by a mad dog. ir. Bir-
eagla.
Hydrops, y dropfi,y dyvrgiuyv.
I.
The dropfie. Ar. Hydropifi. Ir.
Irpais.
Hyems, Gayav, tymmeftl, di-
hinedh, anardymyr Winter, ajform
of hail and rain together. C Guav,
t Goyv. Ar. Goan. Ir. geivreadh,
tgav.
Hymen, Kroenyn yn arfed
mer;; a dyrr pan golho ei moruyn-
dodj kyuydh priodas, kerdh brio-
das. Athtn ski7t, film or membrane -.,
alfo a nuptial fong. Ir. Sgan, igan-
nan, fgannailrid.
Hymnus,Hymn,temyn, kyuydh
moliant,taruyrain. A hymn or Jong
Ar. Kan, muez, ton, guers,kana-
ouen. Ir. Imain , avran no dan
m61ta.
I.
Ilto, Kerdh, kerdha, dos. Go,
get thee gone. Ir. Imthigh ,
• Bidh , ar fluval , toigh ort,
triallrovad.
Jaceo, Goruedh, bod a'i 0(0-
diad ; Bod yn Ihonydh , bod yn
dhirmyj^ys ag vn dhibris. To lie,
to be fituate ; to lie along or out at
length ; to be in no ejleem, to be un-
regarded. Ir. Luidhim, al. laidhim.
JaciOj Buru, tavly, Ihyxio, er-
j^ydio , faethy ; Golbd ; adrodh ,
kyhoedhy. To caji , throw, fling,
hurl or Jhoot ; to dart; to lay or
place; toJf>eak or utter; to puhlifh
or fet abroad. C. Dho toula Ar.
Tf^A.prat tauleti ftrinka, finkia,
kafs, ftlapa, LanCa. Ir. Teiljimj
Lavayim , t hrlakaim , flireidim,
ur;taraim no beirim ur;(;ar, kai-
thim, tarlaikim, bearcam.
Jaitura, Kolhed, cniueid ; Pe-
tha: a davler alhan o long Lofs,
dammage ; lofs byfi:ip-wrack, or the
throwing of goods over board in a
form. C. Kollet. Ir Kaill , kail-
Icadh, kailleavuin, kailleug, Dith.
Jadtus, us; Tavliad, erj;yd ;
Tynn a rhiiyd. A throw, hurle or
caH ; a cafi or draught vith a net.
Ar. Taul. Ir. \Jxxox, f Kor, ftail.
Jaculator, Tavlur, ergvdiur, fae-
rhur, tavkdydh alhooter,a darter,
dart-flinger. Ir. Bonulbir , bonn-
faidhe, kaithveoir.
Jaculor, Tavly, er^''dio, buru
faeth, leitliy, pikkio, fpikkelhy.TV
jhoot, to dart, to fling Out. Ar. Te-
url, taulet, tenna, ftrinka, finkia.
Ir. Bonnfayim, Lavayim, teil^im,
kaithim.
Jaculus, Math sr neidr. A fer-
pent that lietb under tries, andfiid-
denlyJl.<oots himfelfout with a great
violence, when any one pajjeth by.
Ir. Koirnivean, korvuafan, kran-
vuafan
Jam, yn aur, yr awrhon, weithi-
an, weithion, belha;K, eifoes. Now,
at this time, atprefsnt; jufloreven
now, now at length or at lajl ; al-
ready. C.Breman. Ir. A nois [fw/^.
a ni(h ] ar a nuairfe, ar an larhairfe:
F6s kcana, tair.>;eana.
Janua, Dor, porth j De«rK,ky-
A;uyniad. A gate, the firfl entry in-
" . . _ to
Of The Original Languages Of Britain And Ireland. 67
1.
i.
/* a hoiife;the begtmung or entrance. \ f vimeadh, brugadh, f toixneadh
C I'urth. Ar.Uor,/>/«r Donou, ', jemaculum, Horeivuyd,torr ym-
porth, flur. perchier. Ir. Doras , i p^yd- A break-faJL C. Iliunlcl
Dizhiimh. Ir. tSeirc,kcdthovailt,
bronvuA;
Jefus, lefy Keiduad , aA;ybur,
iataudur Jffus i A Saviour., a Re-
Jeemer C L3'icziu. Ar. bhcius ;
Salver, Rcdampt>r. Ir Slanaigh-
theoir flanaidhe, llmadoir.
igitur, Ani hvnny, gan hynay,
urth hynny Therefore, from hence-
forth., then, thereupon. Ar Eta, iiak
evit lb Ir Cioiiadharre (hin, uimc
(hin, trid (hin.
Ignarus, Diuybod, fdiariiybod,
anhvlpys , heb wybod. Jgnoraitt ,
unskilfnl, unacquainted with ; un-
knosBn, Jlrange. Ar. Ignorans. Ir.
Aineola;e, ainvcafaA;, anv'odaA; ,
Ibidiallta.
Ignavus, Lhurv, dicg, niyfgrelh,
furth, ka/iad, dirym-legyr, aiiu-
raidh, digalon, Ihegy.";, f Ihegen-
raidh. Idle^Jloatkful, fluggijh, co-w-
ardly, lither, unmanly, falfe-heart-
ed, faint, dull, good for nought A r
Diek, Diejjyus, luguder,lefirek,di-
dallout, laufqi digalon, digu-
raifli. Ir. Meata, -^^i^nK, cagiax,
lag4roidheaA:,beagA;roidheaA:,me-
athoglaA;, klaghaire, lorganaA;.
Igneus, Tanlhyd, difglair val tan
poeth Viery, bright or fliinifig like
fire, burning, fharkling. Ir Teintea-
vail, iafanta, loilj^canta, f breodha
Ignariutn, tGolj;ymmon,y peth
y galher Ihadh tan ag ev, ysburn
sy'Ai . any thing that -will take fire quick
dhul. An idea, form, model or pat- I ly, tinder or touchwood. Ir. Teineal.
terni aljb an imagination fancy or\ Ignis, Tan, fyvel; izxy,. Fire,
concert. Ar. Furm. ir. Rofgmuadh, /'^^rw/fff; heat, -vigour; love Q
rofgA;lo.>d. Tan J Ar. Tan ; karantes. Ir Te-
ldein,vr <iTy.Tke fame, the felf fame, ' ine , f ydh , [ no aodb ] f breo ,
alike, all one. Ir. Kionda, ionann, i t drag, Daigh no doigh, f boit,
koivionan. 1 1 buite, "iial , f ur. f Buiteala;!: ,
Ideo, Am hj-ruiy, urth hynnv, ; A great pre P. ex CI.
o ethryb. Therefore, for that caufe.\ Ignitus, Tanlhyd, tanbaid, po-
Ar. Kak evit fe. Ir.Gonuime (liin. | eth, Iholgcdig. P'ery, burning It
Idioma, Priodoldcb iaith, tavo- : TeinteaA; , tcintreaA; , teinteavail.
dixth, Ihcdiarth. An idiom or pro- \ Iguobilis,Anvonhcdhig,annyle-
per form of j^ech, a propriety /« dog, iangur ; Ancnuog, lalu, difas,
Jbeaking Ir. Dakvearla, daivearla, ! anhvnod. Ignoble, of low birth,
Ibearla no teanga dhuth kais no di- | meanly born, bafe, vile, of no repu-
leas ga;i; tire, fa leith dir-vearla. tation or ejleem, nothing ^oketi of;
ldo!oUtria,Dclu-adholia[:th,gay- <»^ fo«r/?, common, ordinary. Ar.
dhyuirtth. eilyn-adholiacth. /(^/i- Dianavezet. Ir Anual'al, anuais ,
try, Idol-worjhip. Idaladhradh, lo- 1 failillieal, fainifheal.
dalaAsd. I Ignominia, Sarhaad,dirmyg, en-
Idolum, Delu, lhyn,eilyn,j:;ay- I Ihib, Thort, gogan, anair, anglod,
dhclu. An image, an idol i alfo a I anyrdhas. Difcredit , reproach, di-
falfe imagination At.\Ao\,\Tva^\. Jhonour,igntmi7iy,difpact. Ar.Me-
jcata, t inntea;e
Januarius, Mis lonaiir, v maru-
vis, y mndy. The month ofjanuary.
C. ^envar. Ar.Guenver. Ir. jjin-
vair.
Ibex , Rhyu avar u<'lht vyan.
Eannavar, kreig-avar. A kind of
■wildgoat lr.Gallghavair;Gncgha-
vair hadhain fan fieivtiv Alpa
Ibi, yna, yno, fvngo, fyngod.
There, then, when that was done. C.
Ena. Ar Kno, di. IrAnfhinjan
Ihiid, fa naitfliin.
Ibidem, yn yr vn mann, <ti yr
vn Ihc There, in the fame place ; in
the fime thing, or in the Jiime cafe.
Ir. Sa nait kionda.
Ifterus, y kluy melyn, y kr-Cd
mclyn , f y rhivunt. The yellow
j.iundife Ar. Shonis, teriienzhau-
nifs. Ir Boyealadh, galar boyc.
Idtus, Dyrnod,lab, fknith, jkis,
palvod, -fgurflon, kyrva, yfpongk,
Jfatt, dyl, trained. A ftroak , a
blow, ablaf,apuff. C. Bynk. Ar
Koup, plur. Coupiou. Ir. Buille,
Itallcog, poiftc, plouka, plcata.
Idcirco, Am hynny, o heruydh
hynny, o'raAios hynny. Therefore,
for that caufe, thereupon Ar. Evit-
fe, dr'an abek fe, a balamour dake-
menc Ic, drc-fe. Ir. Uime (liin, fe
fliin, trid fliin, gonadhaire fliin, ar
anadhvar fhin.
Iiiea, Rhith, k\'\'rith_, ffyrv^ Bu-
riad medhul, tyb,dy;irymmyg me
ir Idal, Laivdhia, Dealv no dia
breiT;e.
Idonrus, Adhas, ky vadhas,ky m-
muysjkymmheffyr. Fit, meet, pro-
per, cvtivenient, due, able, fujjicient,
&c. Ar Dercat, kern pen. Ir. Ain-
n)ea;>:, im^uva;!:, oireavanaA;, oi-
rcavail, oincavail; Tarva^;, eifc-
aA^dav.
Jecur, '> y,avy .r/&f liver iff man or
beafl.C Avy Ar.Aij Ir Acv.gruan
jeiunuim, ympryd, ynpryd, di-
rueft, kvthlnng, katgor. Fafirng ,
hun^ ; alfo afafUnrday. Ar. Tjn
lun, pA/rr luniou. Ir. Frofgadh;
pris. Ir. Mafia, iruA;lu, fganail,
naire, dro/jainim.
Ignolco, Gvybod yn dhaj par-
dyny, madhx. To know and under-
fta7id; To pardon, to hold excufid,
to take no notice of; to forgive. Ar.
Pardonni. Ir. Mathaim, logham ;
bcirim maitheavnas, <irc.
Ignotus, Anuybodedig, anhv-
nod . Ignorant, irat doth not know ;
unknown. Ar.Diauavczet. Ir Nea-
vaithcanta.
Ilex, Mith ar dhcnicn. A kind
of oak tree, called of fon» Helm ;
the fear let oak. ]r. Gne dhara;t ;
Rz
I.
fos kiiileann no krann kuileinn.
iliLO, yn y man, yn dhiamuxl,
hel) attrcg, ar vrvs. Anon, by and
h. '» aU hafi, forthwith. Ir. Ar Lai,
gan vuil, go (iian, go mcar, go dci-
ncala., go dcithvreaA;, go Juath.
lllc, a, ud ; Ev, eve, evo, hi, yr
yn huiiiiii,Hf,y/,<.^ ii^at, tbeonejthe
other,Jomeone; the forefaid C E,
ev, hai, honna,hoddi. Ar. Eunan.
Ir.bhe, ci tlliin, (luilhin, an few
"iiii, ail fear ud, flu, i, niinii;llu
od, Ihud.
Illecebra, Hvd, deniaddruy yf-
l^l'-dha.i;. IrSaivin, biralg.'biraf-
gadh.
lllegitimus,Anghyvreithloii,an-
nedhvol. illegitimate, bafe born, un-
lawful. Ir. Aindligluhca>; f deal-
gnuidh.
lllcx,egis yndhigyvra;th,heriir.
Lawlefs, that lives without law, an
outlaw i r. Edlightnea a;, eabanna;K,
gan dlighcadh ar bith, direaA;ta;>;.
II line, Odhi tno From thence,
from that fide. Ar. A hano, a lefle.
Ir. As (Inn, 6 (hin, lia fliui , de fluQ,
on leith (hin.
Iliullris, Eglyr, gloyu, difglair,
gluylgam, golcydeg, Ihathr, eglyr-
latlir, gol-.<; ; enuog, hynod, ardhcr-
;>:og Lightjbm, clear , bright, illu-
flrious ; plain ; evident ; famout, no-
ble, renouned, excellent. C Spladn.
Ar. Skier, fplan, patant, anat, reiz.
Ir. SoilKhea ;i , iolalda , ffoirreil ,
fekfidhe, faikeala;e , feke, glan,
tgle, t gluair.
Imago, Delu, deluad, Ih-^n^ ei-
lyn, dry.x, dry;Kiolasth, kftelybi-
xth, kynllyn, kyndhelu; Guedb,
aguedh, fgof^edh. An image, a re-
femhlance or reprefejitation of a
thing, a likenefs ; a counterfeit; a
fiatue, pidure or portrait ; a vifion,
a fancy , &C. C.|Avain. Ar. I-
majlh, hcvelediguez. Ir. Dealv,
drca^;, j Muadh, f Arrait, ivaigh,
foirm, fighair, fuajjaidhi avra.
Imbellis, Anviluraidh,anuraidh,
lhuvr,ka;ijad, digalon, ovnog,lhef-
J^ensedh. Cowardly , weak, faint-
hearted , fearful. C. Guadn. Ar.
SempI, (all, dinerth, digalon, di-
guraifli. lr.GrimA;itaA;, grimveirv,
neivionn;iiogaidh, lag no neavain-
meaji, neav;t:ogavaiJ.
Imber,S VV.Kauad, N.W.Ka-
vod, glau, giilyb- hin, f glauojydh.
Ajhower orfcudofratn, rain-water.
C Kuas, glau Ar. Kahouat glau,
Ir. Kaoth , t kalair, keorthin n©
kiavarthanj Bailteax no frais fear-
thanna.
Imberbi':, Divarv, heb varv an-
varvog Beardlejs, without beard. A.
Divarvek. Ir. Neiveilbgax, ain-
ghrinnea.!;, ainvulka;e.
Imbre.x, Kavnbeithyncn i'rffbs
na: I'r grib. The gutter-tile or roof-
tile, made crooked for the paging of
ram. Ir. Kir-iglata, mualfglata.
Imbricatim , Ar uaith peitbvn
krib. In the marmer of roof-tiles.
Ir. Go fglatavaii, go (lainnteav ail.
Imitor, Dynuared, dilyn, kan-
lyn, elvydhy, kyfJelybu. Toimitate,
6i
Tit. II. A Comparative Vocabulary
I.
to refimik, to counterfeit, to doe the
like, to follow an others example. At.
Imita, hcul ar rout eus , deguila,
diflefonnij dichevelebi, hevelout,
beza hcavel, pe hinval ou'i. IrLe-
anam, nim Icanvuia
ImmaculatuSjDivryA;, f divann,
divry;Keylyd, dihalog,dilugr, glan,
tdiogan,dit;nlhib,tdibort,tdinam.
Unjpoteii,itudefiledyimmacu/ate,fiot-
lefsi clean. Ir. Neavalla;t, neavalll-
ga;i;, neivfgeadaA:-
Immanis, Kreylon , avreolys ,
ythr j Maur, amrofgo, tamr\fBe,
fanftad, er;Kylh, ovnaduy. Cruel,
outragious , ijierce , favage , -wild ;
huge, exceeding great i unreafonahle,
dreadful , -wonderful , incredible ,
Jlrange, C Braz., Ithik. Ar. Garo,
;t;uero, ruH:, difalun, tenn, dinvat,
mgrat, digar, kruel, kriz ; guez. ;
meur, gras, pikol. it. Borb, garg,
tponc, fuilteiA:, fiadhta, fiiad-
hanta.
Immaturus, Anadhved,ir, ir-las,
kynnar, kyn yr amfer, annbym-
moraidh. Immature, unripe, green,
four, ujipleafatit j out offeafon, taken
or done before time ; o'verhafty, un-
timely , oiier-early , under-age. ir.
Auabaidh, glas, domviafta, Ihearv,
goirt.
Immemor, Anvedhylgar, ang-
hovys. Forgetful, unmindful, heed-
lefs , regardlefs. Ir. Dearmada.^ ,
dichlea;!i, eagovain.
Immenfus, Anveidrol o vaint ,
divefyr, tra melyr, fanvad va-
ur, tamryfflc, abruyfgl. Unmea-
furable, huge, vafl, immenfe, infa-
t table , unreafonable , infinite , bot-
tomleji. C. Itliik, brat. Ar. Gras,
meur , pikol. Ir. Doivcis, dotho-
vais, dothavaifte.
Immergo, Sodbi, fydho. tio;!ii;
Bodhi to plunge or dip over head and
earSitofoufe;alfo to drown. A.Plou-
ma, pluiivia. Ir. Tumam, batham,
mu/iam.
immerito, Heb haedhy, yn dhi-
hacdhianc, yn dhia;KOs. Without
caufe, undefervedly . Ar Go neav-
thuillveaA;, go heakora.^.
Immicis, Anlharixdh, anuar,
anhynaus, kreylon, didrjgaredh,
Cirryg, blung, anvuyn, toft. Cruel,
without pity, ungentle, rigorous ; un-
pleafant. Ar. Ruft, tenn; trenk.
ir. Ainvin, garv; neiv.^inealta.
Immolo, Abcrthy, oftirymmy.
To offer, to facrifice, to kill. Ar. Sa-
krifia. Ir. Idhvrajm,ofralaim.
Immortalis, Anvaruol, divaru,
didrangk, diangse. Immortal, ever-
lafling, that never dieth. Ir. Dovais,
doeaga, dovarvtha, Ihirdhaidhe.
immunis, Rhydh,diruydh, brei-
niol , didreth , ni unel uafanseth.
Exempt, free from duty , office or
charge i that pays no tribute, rent
or fervice. Ir. Eifjeirte, kaiarma-
na;K, eii'headhmanta.
Itoq, le, yn hytraA;, t cxrt- But
raiJKT, yea rather , yea but; uay,
yes. C la, huath. A lejhoguenjhe-
gon. Ir. A;Kd as kora.
Impar, AnghyvartaLfanogyftal,
I.
anghyfTcIyb, famynivcr, amryu.
Unequal^ not like, notfuffcient, odd,
uneven. Ir. Eagovthrum, nea'iov-
thrum , cagoivuil , riiiUgairteaA; ,
eagfavail.
lmpedio,Lheftair, Ihydhias, at-
tal, golydhio, rhuyftro, rhagod;
tHyaly,lhvffctheirio. To let, hinder,
cumber or d/Jiurb ; to tut angle ; to
fetter. Ar. Diftrei , miret , berfa ,
difFen ouzj huala. ir.Toirmeaf-
gaim , gnbim , bakam , bafgam ,
t carghraim.
Impendium, koft, trayl, kyr, go-
val ; kymmuynas, fked. Cojl, ex-
pence, charge i Ar. Kouft. Ir. Ko-
ftas, kaitheav, fkearn, f gleitb.
Impcrator , Penkiudad , pen-
naeth lliy, ymmcraudr, ynben, fte-
laig. ./4 Commarider, the Ge?ieral of
an army, the chief Captain of an
hofl ; an Emperor, a Ruler. C-f Ern-
pereur. Ar. Impalazr. Ir. Folar-
thoir, Ri 'heinneaidhc, mil-vreas,
keannthyifea;);.
Imperitus, Anghelvydh, anghy-
varuydh, anghyuraint, aughynnil;
Hyduylh; Trufgul, diuybod,an-
nyfgcdig, anhyvedr. V?iskilful, ig-
norant, rude,fimple, unlearned, un-
experienced, raw. Ir. Aneola.5i, ai-
nula;;:, ainvil'a/j, foidhialhA;.
Imperium,GorA;Ymmyn hynod,
Ihyuodraeth, rhuyig, audyrdod ,
galhy, ynbenna;th, ymmerodri\;th,
luydh, gurddcEth. A command or
office, power and authority , domi-
nion, empire, figniory, rule, govern-
ment, jurijdtiiion. Ar. Ordrenans,
gour;tcmen ; gouarnamant ; au-
trouniez Ir. Ri-'heinnidhca;i;d ,
ardth) litzxd, ard;<;eannas, aird^^e-
annfal, priv-fallavna;!;d , airds di-
radh,airdrialayadh.
Impero,GorA;ynimyn,kael mei-
ftrolaeth ar, argluydhiaediy, Ihv-
uodrae.hy, rheoli, bod yn ynben,
bod yn ymmerodr, rhufgo, duyn
rbuylg. To command with authority,
to have the maflery or command
over, to ruky govern and bear fmay
over. Ar. GourAiemen , ordreiii ,
karga. Ir. Foralaim, aithnyim, kui
rim daithne
Impetus, Rhythr, kyr;^, dygyr;i;,
ryrr, diebyd, hurdh, hup, guib,
IhyAiynt, kais, hyppynt. Violence,
force, an ajfault ojifet or attack, an
effort, a brunt, ajbock, apuJl.K Ar
Poan. Ir.Foirncart, foireij^ean,
forlonn.
Impiger, Anniog, difurth, divyf-
grelh, aneidhUjdilerg, diuann,tef-
5yd, dyuyd, byuiog, dihavar.J2,
guy XT , hoyu , didrum , byan ,
blaudh. Diligent, mettlefom, coura-
gious,lufty, quick, ready, fuiift. C.
Strik. Ar. DilizhanCilburcius, da-
mantus , aketus. Ir. Neivleiisea-
vail, neivlian, neivrighin.
Impius, Kreylon, annyuiol, an-
uir, drvjionys , didhyu , yi^eler,
anrafol. Impious, ungodly, wicked,
irreligious , atheiflical, ungracious ,
unnatural, undutiful , mifchievous.
C.Drog,hagar. Ar.Drouk,goall,
fall. Ir.Neavaidh, divaidh , ain-
vaidh; neivdhiadha j eadrokaire-'
aAi; olkjfnir
Impleo, Lhenui, k)'vIeDUi,kyv-
louni, kublhai ; gorphen, dibenny.
To fill up, to fulfil, accompliflj, per-
form or make up; to bring to an
end, to finijh C Dho Leana. Ar.
Leunia, barra, karga; peuraflievi;
goualA;!. Ir. Linam, earkam, foir-
Unam, koivlinam, kovallaim.
Implico > Goblygy , ymblethy,
ymglymmy, kynglymmy, kytn-
mhlethy, kyvreftry. To wrap or
fold in, to invelop, to twi?ie or twijl
one with another, to interweave, to
ijttangle. C. Dho plegya. Ar. Ma-
iliura, tortuilla. Ir.KuairfjjiiTijkor-
nam, kalam, pillim.
Impluniis, Dibly, dibly v, mod,
Ihuni. Featherlefs, callow; without
hair. Ar. Djbluen. Ir. Di;tluiv,
gan;:luua;K.
Impono, Golbd ar, dodi ar, do-
di i meun; Tuylho, fiomrai, ty-
uylhy llygaid yn, hydo. To put,
lay or fet in or upon ; to impoji ;
to deceive or beguile ; to put a trick
upon one. C. Dho gvirra. Ar. Jakat
voar. Ir. Kuirim, iuirivim, tyi-
dhim, fi;„im.
Importunus, Ammrhydlon, peth
ammrhyd; rhydaer, ylmala, ha-
erlhyg, tacr diguilydh, anrhdyrn-
mol, avlonydh, dij;ymmorth Out
offeafon, inconvenient ; troublefome,
rejihfs ; abfurd, unreafonable, im-
portunate, urgent. Ir. Antratha;i; ,
antrathailleaA;.
Impotens , Anlhyuodraethys ^
eguan, Ihefg, dinerch, ammhybyr,
dialhy. Unruly, that caitnot govern
or moderate himfelf Impote?it, weak,
feeble, unable. C. Guadn. Ar.Fal),
fcmpl, dinerthi feziet dihalJou-
dek. Ir. Neav;eovaAidaA:, neav;iio-
mafa;*;, gan neart, lag, fann
Imprecor, Dymyno drug i yn,
rheJ5y , melhdithio. To wijh Jime
evil to one, to curfe. C. Dho moly-
thia. Ar. Drouk komps, millizien.
Ir. Mallayim, anghuidhiru.
Imprimo, Printio, argraphy, fe-
lio, nodi, rhoi nod. Toprivt, or im-
print, to ingrave, to Jeal, to fit a
mark. Ar. Imprima. Ir. Klodham,
klodhvuailim j kuirim a glodh no
a brinta.
Improbus , Drygdhyn , koeg-
dhyn, koejyn, tanvadur, yfgeler,
dyrras, kyndhyn, f del, i derr, di-
rixd, drysionys, mourdhrug, dy-
gas, atgas ; toll, f d vrving. Djfho-
nefl^ naughty, wicked, lewd, knavijli,
waggijh, fawcy, Jl.^rewd , confident ;
pert, mifchievous, cruel. C. Hagar,
t drog. Ar. Drouk, fall, goall. Ir.
Oik, t av, t eilk, nir, don^, tubai-
ftea^;.
Impudens, Diguilydh, trahy,
taerdhrug, haerllyg. Shamelefs, im-
pudent, gracelefs, brazen-fac'd. Ar.
Djvergont; dive^:. Ir. Minairea/;,
avnaireaA;, f avnas, andina, gan
naire.
Imus, Ifav, dyvnav. The lowefl
or deepeji part, the lower or Mtker
part, the bottom of. C. Ifeldor. Ar
Of The Original Languages Of Britain And Ireland.
d9
I.
Ir. Ro iaAsdraA;, at ia^drighe, as
doivne.
In, yn, meun, o veun i yn Ihe,
i, yn erbyn, ty ag at, dros, ar, urth,
at, ar 61, hyd, yn uyfg, yn Ihuru.
/«, within i into, to, till ^ "^"'fit
towards , upon , for, after. C- to,
ynnc. Ar. H, er, eu. Ir. In, inn, an,
a, (an, na.
Inaequalis. V. Impar.
Inanis,Guig, goruag j over, fa-
nolo, guaglau, tmaiu, dielu, di-
dhim , noeth ; koi, koeg, guaci ,
tlaud, anvydhiol, kolhedig, dibris
Efifty , void ofi -vain , frivolous,
flighty unfrofitable, filly, proud, ar-
rogant. C.Sej;eri3 , po sigr. Ar.
Goullo, dincuz. IrFolav, faon ,
fais, toll, fa rcir ^ gan dadadhan,
ar dith, ar cafvai, cafvaiteaAi , di-
thea?i.
Incantamcntum, Kyvaredh, fu-
yn-gyvarcdh, fuyn, fuyn-ganj
GorAian, Lili-Land. A charm or
mchant merit. At Arfhant, fharm.
[r. Duardryidheadh , fliivrayadh ,
beaJdhryidhea;Kd, doilveaAid, bri^-
tora;Kd, lhivraitheaA;d.
Inccndium, GoCgymmon, go-
dhaith, goleydan, kynnje, tanlhu-
yth, fflamm, Iholg, ftagal ; Kynvi-
J^cn A fire, as wken a houfe or
town is on fire ,- a burning flame ,
envy , hatred. C. Losky , tor^ian
Ar.Loskadiures, FFam. Ir. Lof-
gadh, Daighidh, doghadh, toigre-
aghadh; Tnuth.
Inceptum, De^^reyad, kjauyn,
antyr. Al>eginning,anenterpriJeor
defign. At. Deirou, kotnmanfa-
mant. Ir. TofaA;, tiis, Tionnigain,
t taide.
Inceftus, us ; Lhofga^;, tralhof-
gax, godineb o veun k yvagos a^a;;
anniueirdcb , godineb ; pob rhyu
halogruydh. Jncefi, marriage or
lying with one too near a kin ; all
manner of uncleamiefs. C. f Sque-
nip. Ir. Koilpheakadh, ^yilvyis.
Incido, T orri, tryzy, yfgythry,
Ihadh, ymdaith. To cut or chop., to
notch or pare about ; to etch, to grave
or entatl. C- Dhotrehy Ar Tro-
xz , bulxa , cngravi, skriva, im-
pnma. Ir. 7;eirram, (iea.%;dam, ke-
arbam , korvani , rinnam no rin-
nayim, breakam.
Incile, Aauy, bulA; ^ Dyvrftbs,
klaudh diir. A trench, ditch or fur-
row to convey water. Ir. Beam ,
tbealg,gnuv.
Incipio, De^rje, ks A:uyn To be-
gin, to enterprije , to go about. C.
Rebea, Dhodallach. A.Kommans.
Ir. Tinlgnaim, tolayim, f taidyim,
I annam, f fobrayira.
Incite, Annog, kvnhyrvy, kyf-
froi, peri, kymmelh, yfpardyno,
hvllio. To incite or fiir up ; to egg
or Jpur on, to kafien or put forward.
C Dhodereuall aman. Ar. AUia, 1
attila ; halla, diffre. Ir. Broiigim,
bidhgam no beaahgam , greilim ,
grifam.
Incline, Goguydho , goftung ,
puyfo i laur, efgoi, guyre, yftlyly,
lhcd-eA;ri, Ibedpcie. Ammhai, paJ-
1.
hi, methi, guaethyj;i. To incline,
bend or bow down, to change or turn,
to recoil , to give back ; to leffen ,
impair or ahafe -, To decline or </»
cay i to be going down. Ar. An
klina. Ir. Klynani, ftynam, liibam,
no krunnam ann do xum, no lios
Fos mcatham, lagdayim, trytham
Include, GuarA;ai, arjiai, kai i
mcun. To include or inclofe, tofkut
up, to flop i to inchafi, grave or fet
in. Ar.Serra,enket,klora. Ir.Dua-
nam, druidim, ftopam, no kuirim
inn no a ftcaAi.
Inclytus, Gogoncdhys, cnuog^
ardhcrA;og. 'Famous, noble , exceU
lent, of great renown. Ir. Glorvor,
oirdheirk, iomraidhtea;e, ualal, ba-
ravail, farmaith.
Incola, Trijiannel meun gulad
dhieithr, trijiannol , preiijyliur,
kyvannedhur. A Sojourner, a dwel-
ler, an inhabitant. C. Trcvedig-
.doer. Ir. OilearthafaAi, oilear;tov-
nuidheaA;, keivcadha.Xj ea;i;dran-
na;;.
incolo, Trigo, kyvannedhy,pre-
fuylio. To inhabit, continue, abide
or dwell m a place. Ir. Aityim, ai-
tryim, kovnayim.
Incolumis, laA;, kubl-ia;;, holh-
ia;ii,iaA;-lauen,heiniv,diglevyd,dif
flais, kyueir, ky vrdo, ky van, dian-
gol. Safe, found, whole, intire. C.
Sau. Ar. \zz, gaillart, mao ; falo.
Ir. Slin fallan, bla, imlan.
Incommodum, Kolhcd, niucd,
avles, anghymmuynas , farrhaad.
Lofs, damage, detriment, an incon-
venience, dijadvantage, dij^leafure,
annoyance. Ar. Gaou, dommaifli.
Ir. Mighar, daA:ur, dolaigh, divail,
urAioid.
Inconftans, Anuadal, anuaftad,
anfavaduy, oriog, yfgoeuan, anl'e-
vydlog. Vnconftant, light, waver-
ing. Ar. Berboellik, skin, skanben-
nek, variant, penskort; variabl. Ir.
Neiv'heafvaA;, neavAJovfaidh, ne-
avt'olVaidh.
Incrcmentum, Tuv, kynnydh,
tyviad, tyviant, kynnyr;?;, priviant.
Increafe, improvement ; a growing,
rifing or waxing bigger ; ad advance-
ment, promotion or preferment. Ar.
Kreskadur , krcskans. Ir. Meud ,
meudayadh, j teifveirt, f tormaA;,
biflieaA;.
Increpo, Senio,fynio, cryftio,
rhoi icnn, kerydhy, kyftuye, dia-
Ipedain, annog. To rattle, ruftle or
make a noije; to chide, check, taunt,
accuje and blame. C. Dbo kanvas
flout. Ar. Tamall, rcbefli, diftazia.
Ir. Torannaim,tormanaim,tairne-
fim, aim terann.
Incrufto, Guyn-gal/;y, krauen-
ny, kreftenny, kaenenny. To par-
get or rough-cafl, to make hard in
a crujl Ar. Ihika Ir. Sgrcavam ,
ionnylam, ylam, [ aolam ] no doi-
bim.
Incubus, yr hynlhev. A difeafe
called the night-mare, lying like a
load upon one., that one cannot flrr
or f^eak. Ir. Lcuan fiye, no fliie-
dhvairthe.
S
I.
Inculco , ymhvrdhy , guthio i
nicun ; adrodh yr yn pith yn vy-
nyA; ; Icnji, puyfo i laiJl-, duyfo ,
guiifjiyi futhry, kymmelh i meUn.
To drive or thrujl in i to repeat a
thing often ; and, as it were, to beat
it into ones head. Ir Dinj^im, tean-
nam, fatham, timainim, fonnam,
faiff;im ; F6i aithfrithlaim go mi-
nik no kuirtm a goivnc no a mea-
vair godaint;ean.
Incumbo, Puyfo ar, gorphuys
ar, gorucdh ar,' bod a'i buyj ar ;
ymegnio, dvval gy^iuyn, myned
vnghyi;;;; Damueinio To lean or
lie upon, to fall, ft ay or reft upon ;
to mind a thing and apply himfelf
ear2teftly and vigor oufly to it. Jr.
Luidhini, I.eaiiuidhim , fdeiJli-
dhim, fladam, turnam.
Incunabula, KryddynbaA;, ka-
uia: a dilhad dyn hix, maboed,
mcbyd ; DeA;reyad , ky;euvnniad.
A cradle ; aljo cradle cloaths, chil-
drens clouts , alfo the age of infancy.
C.Lesk. Ar. Kauel, /"/ar. Kevel.
Ir. Kliavai), leaba, no eadaigh n> i-
dhein no leinvj Luska; i-os tir
duthA;as, keap, no keanntine.
Incuria, DiovaluA;, eff;eylyftra,
gualh, dibrydcru;e, divraUA;. Neg-
ligence, carelejfnefs , want of care.
Ar. Neglizhans. Ir. NeavAJuram.
Incurro, ]<,liedeg i meun, rhe-
dcg yn erbyn, taro urth beth druy
dhamuain, kyvarvod. To run in,
upon or againH, to incurr, to light
upon or meet with one by chance, to
happen or befall. Ir.Reatham, f ror-
dam ann no a naghaidli, imrua-
gaim leis no ar, tuitim ann.
Incus,udis j Einion gov. afmith'i
anvil. C. Anuan. Ar. Anneu. Ir.
Incoin ghavanna.
Incutie, Taro , kyro , yf^ytcio.
To ftrike, to finite or dafh upon. C
Dho kronkia. A. Kanna, skei,dar-
haygant, pilat ; Teurl, ftrinka, gin-
kla, kai's, ftla. Ir. Buailim, teiljim
no kathaim ann no fa.
Indago, Kcifio, A:uilio, ymgais,
oLrhen, dyval ymovyn ; To fee k, to
fearch for diligently ; to trace out.
C. Dho huila, aho mira rag, gj-c.
Ar. Klask. Ir. Lorgam, mm lor-
gairea;Kd, kiiartayim.
Inde, Odhi yne, o'r vann hon-
I, yn neflav at hynny, o hynny
alhan, ar hynny , aucdi hynny.
Vrom thence, from that place, from
that perfon , then , next , thence-
forth, thereupon, then or after that.
C. Nenna, Ar. A hano, a Icfle. Ir.
6, de, as no lia lliin, e n'ait fliin,
e fliin amaA; a Icith no fuas ; jkea-
na,no ar A;eana, ar aiCde, X. Hinc
inde, o bob ty, ymma a thrau. On
all fides, Ir. Ar ga;<; tyiv, ar ga«
Icith.
Indeclinabilis, AnoA;eIaduy,ann-
hreigladuy , didreigl j lavaduy,di-
\ fgog, dibiyg That canv^it be ef-
chewed or avoided. Ir. Do/ilynta,
do'hynta, doilliea;Kanta.
Indemnis, Diniwed, digolbed,
diargyucdh, diaduyth, diangolj
Scot-free , harmlejs i without hurt
ham
.M^
7°
Tit. II. A Comparative Vocaeulajiv
1. '^■
harm or iammage. Ir. Neavdho- rhoi i yn i ar;j, kyd-dhiiyn, tofty-
laya;i;, neavdhibalaA;. ' "O, trigarhay, porthi muythse, gu-
Index, A,>;uynur, kyhoedhur, neythyr fanues. To indulge or he
kvhydhur, myne^ydh, dangofur, ^iondof^ to grant or fermit, &c. Ir.
yir,y(vx.' Aninformer or Impeacher, Fyimm, yntayim ath,-i;uinj5idh go
a difeoverer, &c. Ir lonlaighteoir, j leidh ; Beirim kairde.
Fear kafaidc no rgeil, failnighthe- Jnduo, Guilgo am, amuifgo, rhoi
oir, fear faifneife
Judico, as ; Dangos, Kpy^yj 9^7"
nej;y, Dacgydhio, amlyj^y, eglyro,
kyhoedhy. To P:cid or dtfcover ^ to
dijikfi or make kKOwn; to accufe.
C- Dho diskUedha ; Ar. Diskueus.
Ir. Innifim, aicrifim, no/;daiti, li-
jimleis.
am dano ; kymmeryd arno rich a
ralh. To put on a garmmt ; to tranf-
forta Ir. Eadayim. '
Iduftria, Dyvalu;^, diuidrUydh,
yftryu , Ihavyrboen, govalboen
De induftria, O wir guaith godhe.
Indiiftry^ pains taking For theHonce,
of Jet purpofc. Ir. Dith;,eall, duth-
Indico, isi Kyhoedhy, rhoi guvs, I raAst, sythar, f sy th, duadh, doAjar.
guyfio, peri gofteg. To dsnounce,\ Inedia,Neuyn,gualhb_uyd^HKw-
hidor procLim j to declare folemnly,
to fublijli. Jr. Fiiagraim , for'hua-
graim ; beirim fiiagradh no gairm.
Indies, C) dhydh buy J^ilidh, bob
dydh, S W. Bojnydh, N. W . Bey-
nydh. C- Kynivar dzhyrna ; ftel-
la. Ar. A 7,eiz e deir. , [adheydh
e deidh ] bepret. Ir.Go laicheavail,
a la go la , gix ynla.
Indifterei^s, Diragor; didyxdh
Indifferent^ mediocral ^impartial. Ir
InveodhanaA;.
Indigena, Priodor, \ kiudaudyy;
yn a anuyd yn y ulad honno. Bro-
dorrion, indigena. Aiiative ; hoitie-
bred. Ir. Du.th;iaraA;, tirtha^;, tir-
tavail.
Indigeo, Duyn eifise ; bod ag ei-
fiae arno ; To -want or fland in 7teed
of. Ir.Ataimar dith, arealvai, &c.
Indignus, Annheilung, annuiu,
anadhas ; Unrporthy , unbefeeming
ger. Ar. Naun, llbuet. Ir. Gorta,
divail beatha no bith, ijna.
Ineptus, Anadhas,anghymm\iys,
anghymmhelyr ; ynvyd, over, di-
dhevnydh; Unapt, wcoiivenient ,
unmeet, unfit : fiUy, foo/i/h, frivo-
lous. Ir. Neavainvea;;, f Diavain,
neavabaidh, amadana;t;.
Jnermis, Anarvog, diarvj Un-
arm'd. Ir. NeavarmaA; , neav;i;o-
fanta.
InerSjDigreft, disclvydhyd,ang-
helvydh, diog, furth, ihelg, Ihei-
Sethan, Ihylgennsdh, mylgrelh,
anvyuiog , ynvyd, Ihcd-hyrt j Di-
gyflyr, digalon, diymadverth, di-
yipryd. Diftruyth,anvydhiol,hyrp,
divlas, trufguijefgeylys. Sil/y, that
hiows nothing, that hath no skill ;
Idle JloathfuU, fluggifl} , duU i In-
Jipid, hhnderhig. C. fDikrcf. Ir.
Neivealanta, aineolaA;, ainvifa;^: ^
A.Drt!g,guall,fall. I.Nifiu.na/ifiv., jg™ ^crd, gan ealadhain
midhingvala, granna; oik t nar. j Infamis, Anenuogienlhibys,go-
Individuus, Diran, diuahan, an- ganys; Infamous. Ir.MiA;luap;,mi-
hybarth, dibarth, didorr.' [ Indivi- ;cluicea;>;. ^
duum, kyvanbethl/w/pp-jr^^/fj/K-l Infans, Avlavar, mab avlavar,
dividual. Ir. DoidhealtaA;, doran- ; plentyn, maban. An infant, a babe,
m:c, korp koivbeagf-hin mK eidir i ^ child, f C. Mib avlavar. A-Kru-
a rannadh. \ adyr, by^el. Ir, Nyidhean, garlaA;,
Indoles, Tyedh, athrylith naty- ; Icauv gan ;>;aint.
rixth ; Bonedhi^eidhruydh par;;e- 1 Intantia, Mebyd, mabolarth. hi-
digruydh ; cyxdh at dha ne dhrijg. \fancy, childhood. Ir.NyidheamaPid,
Natural towardjiefs or d'/y^o/r/oc, 1 1 luska, leanvaidhea;t;d.
aptnefs to good or evil. Ir. So;;ly-
nadh , dea;i:lynadh , foadhvarrai-
dhoa^jd.
InfeliAi, Anneduydh, avluydhi-
annys, t triiJ:,truftan, janfodiog.
Didhaun, dignud, didorsech, hysb,
Inducix, Hedhu;i dros amfer, |anvydhiol, diflruych. Unhappy, un-
kyngrair. A truce 'or refitt from \ fortunate, unlucky; unproftable,u?i-
■marfer a certain time, h.OM\\,' fruit full. Ir. Miadhvur, dona,mia-
grunf^igh, fgur kogaidh ar feadh j dhala^ neavA;uidea;^, muumeava-
tamail, \ ntaah an dha rann. na;^, neav'hona.
Induce, Duvn i meun, tuyfo i I Infernus , Ifel, hyn fydh ifod,
meun, deny, annog, goguydho ; j ifav. Low, lowefl, nethermofl. h%-
Ihommi, tuyJho; kroefialhan, di- drax
ley, kravy ymmseth, f divydhio.
Tynny am draed i efjidiae dx i
hofanac fGorchoi, f gorxydhio,
Infero, Duyn i meun, kyuen.
buru i meun, dodiat,dibenny. To
bring in or upon, to cafl in, to put or
buru ar. To induce, lead into or\lay up07i. Ir. Beirim, im/;raim no
bring in, to perfwade, to draw on j aftraim , mm , teilyim , kaithim,
or over ; alfo to void or difa7inull i : isinnim, no fgirram ann no a ftea;*;
to pat on kofe or Jhoos ; to cafi up- Infcfto, Blrno,dygn-vlino, mo
on, &c Ir. Treoraim, fheolaim go,
a, no ann; kuirim no teilgim
ann.
Indulgentia, ymodhev,diodhev-
garuAijhynaufedh . Indulgence, fo7id-
nefs , gentlenefs. Jr. KinA;aireaA;d,
ro'hulant, ro'hoidhide
lefty, gormefy, dygny ; To molefi,
to trouble or amioy, to hurt, to in-
dammage; toinfeft. Ir. Buaidhrim,
kuirim buaidhirc no tribloid, nim
dogaireaAjd.
Infideiis, Anfydhlon, digred, di-
fydh, anghredadyn, digoel, divm
Indulgeo, Kaaiatcay yn haydh,) dhiried. U}ifaithfuU,difloyal,falfe.
I.
egkrcidvea'j; , f cakkradax, neav-
thairifh ^ neivionnruik, fealltax.
Infimus, lav, faluav, guaelav,
t diftatlav, koegkav, falu , guael,
dibris diyftyr; gorilel the lowefi
or moji bafe , the meancfi Ir. R6
ia;i;dra;i;, r6 idie-al.
laformls , Dibryd , avlynisedh,
dilyn, anvodhol, anfy rviol, anofje-
dhig, anh\ vodh, gurtliyn, tryfgul.
IVtthout jh ape form or fajhion ; mi-
Jhapen, ill-favour'd i rude ugly, &C.
Ir. DoidhealvaA; , dothair , mio-
Aiumra, gan AJomadh, gan dheilv,
gan 'hoirm.
Infra, Tan, is, ifod, iflay, odhi-
tan, tanodh, obry, odhi' danodh.
Below, under, underneath: C.Dadn,
Ar. Didan. Ir. Fq, fyi.
Iiifula, t Pengyu/i offeiriad, Pe-
nuifg, kappankdr; Ihenni egluys.
A mitre , a turban i an ornament
that priejls rpore upon their head in
old time. Ir. Barrayin, <f kearvnvar
no barreg- easbaigh , kris, fkril-
dall.
Ingenium, Anian, nacirixth, ty-
edh, disbuylh, puylh, fynuyr, ath-
rylith, anuyd. The nature, quality
or dif^ofition of a thing or perJo?i
aljo wit, fancy, inveation, judge-
?nent, apprehenjion. C. Natyr, ski-
ans. Ar. Natiur. ir Naduir duth-
;^as, dualghas, klynadh no ftynadh;
lnntlea;(iC, faireag, feadarghna,
t eargna.
Ingens, Maur iaun,dirvayr,am-
rol'go, anverth o vainc, maith.am-
rytie. Huge, exceeding great, mon-
f Irons, wheady , enormous. Ir. An-
vor, ainer, anva, adhval, adhval-
v6r, anadhval, diavair no f divor.
Ingenuus, Breiniol J5cni, rhydh
ener, tkynhuynol, bonhedhig;
Nacyriol fdyledog, ftelediu, o-
neft. Free-born, natural, ingenuous,
honefl , liberal, gentile. Ir. Fyirg-
heinte, fyirveartha, fyirtuifmigh-
thi, nadurtha , dual.
Ingero, Duyn i meun, kyuxn i
meiin, rhoi i meun, tyuaihc i me-
un, ravly i laur. To bring in, to
thrufl into. Ir. Imi;raim, aftraim,
Beirim, kuirim no doirtim ann;
keithim no teilighim ann, ar, no
lies.
Ingredior, Myned i meun, Rho-
dio, kerdhed, gorymdaith ; Dex-
ra;, ky;i:uyn. To e7iter, tdgo orwalk
into. Ir. Keimnyim, reimnyim,tea
dham, no fhivlam a ftea/:noann
Ingucn, KylAJ yr arfed i ijr ne
uraig, teneuyn , t y Ueryd , f y
uerdhyr, f plykkrorh , kedorlhe ,
kefel mordhuyd. Thegroin orjhare,
the parts about the privities, f C.
Ketorva. A.Tulartknk. I Bonn
tarra, broinii-ia;idar, blein, glotain
no gaval 'hir no mna.
Ingurgito,Kej;y,guankio, fym-
dhyvoli , ymrythy , bo;t;luytho,
hopprany , yfly yn uankys ; buru
ir kadhyglyn To devour greedily,
tokram, to Jwallow up, to Jivill \ to
fluff or fill one's feJf vith. It. Slu-
gam, plukam, glomam oram go
krifa;*; , mamam oram , fhirolam, ,
gloititoam ;
Of The Original Languages Of Britain And Ikelano. 71
f.
gkrirlinam ; no linartimefcin leis^
.Batham.
liihibeo, Giunvyn, guahardh,
Iheflcr, Ihydhias, attal, dal, rhuy-
ftro; rhagod. To vith-kold or keep
back ; to ft ay or ftop^ to k'nider or
forbid C. Dho guitha dhorc. Ar.
Mirec pe berl'a, pc diflcn ou'i, c^f .
If. Bakam , toirmealj^am , krca-
plaiin, bal'gam, koflaim, ftadam,
itoram, kralam.
Inhio, Lhedy favan, cgori favan,
favn-rythy, ;i:ucny^'y \ii vaur ,
ai'ivdby, ymcgnio i ?;eiiio. To gape
^ier, to (ovet or de/Ire very much.
Ir. Braofam , bain'heatham , ian-
tayim.
Inibi, yno, yn y vnnn h6nno;
ym myig, h)any. There., therein;
at thai place. C Kna, Ar. Eno. Ir.
An fhiii, fa nait fliin.
luimicitia , j^elyniaerh , galanas,
gaJanafdra, angliariad, kas, fdiga-
ledh, kafincb. Enmity, hoftility, va-
riance, flrife, filling out. Ir. Nava-
das, naivdeanas, cafA;uadhas, ea-
skairdeas , bidhvas , beodhvava-
la^d; +ollatha>;, hii'eterate enmity,
implacable hatred. P. ex CI.
liiimicus, selyn, kaidhyn, efgar,
yfj^ar. An enemy ^ ^fi^y "" "dver-
farj. Ar. Adverlur. Ir. Navaid,
nava, bidhva , cafearn eafvaraid,
aidhvciriheoir. Navada;i bidhva^;,
cagrauha;;.
Inde, Odhi yno, o'r varuj hon-
no, yn neffi. at hyuny ; o hynny
alhan, ar hynny ; Vromthence,from
that place ; then, thenceforth., there-
upon. C. A dhenna, enna, nenna.
Ar. Ahano, alelle. Ir. lia, o fliin,
dc (hin, as ihin, o'n mall Ihin.
Iniquus , Anuiftad , aninnion ,
anghvvartal, anghyftredin, anghv-
vion, pleidiol, tycdhol, anrhclX m-
mol, dibuylh, diglhoi'., yn dal gug,
gurth'ncbol, anf'odhog, trails, rhy-
draus, anhynaus. Uneven, unequal,
ruggedipartial, unjuft, unreajbnahici
fromard,perverfe. C. f Kamhinflk
Partial. Ar. Inzhiiill. Ir. t'agov-
throni , learhromaA: , neivimvea-
dhana^, eagoir, cjeart, leithlea;^,
mi;i;eilligh,
Initium , Dc/ireyad , kyA;uyn-
niad; [N.VV.1 A beginning; C.
Dallath [ An r.'tallath ? ] Ar.Dez.-
ru, commanfamant. Ir. Tofa>;, nis,
ttaide, kcadladh, | aireanaA:,dine,
t brainc no broine.
Injuria, Kum, f karauri, kamu-
edh, kaiTiucithred, tfarh^ad, tro-
fedh, t kaudh, gogan, kolhed, ni-
ucd, anghyviounder j Jl^rongy hi-
jury, lofs, dammage , injuftice. Ar.
Kam, in/.hur. Ir.E'.akkoir, dgkeart,
Icathtrom, ffroghaim, klannpar ,
foehail, dolaigh.
Innocens, Diniued , fdiargv-
uedh, Divalis, guirion, didhrug,
dicyog, divai. Itmocent, harmlejs,
guittlej's. Ir. Innolanc , divlam pe
glan, pe pyur ha net a beA;et. Ir.
Hanna;*:, neavurxoidea/j , neav-
;KoirtheaA;, ncavloxda*;, neivpca-
kavail ; ■ neivdhibala.>; .
InnuO, Amnerdio, katnmy Iby-
J.
gad, aruydho, buru amnaid , rhoi
amnaid, pc-nganmiy ; kenniattai.
To nod or beckon -with the head ; to
make Jigns to one i to grant or con-
J'tMt. Ir Smeidim, mm Imeidcadh
no (mcidear, ky^am mo 'huil ar ;
aontayim [ no yntayim. ]
Inopia, Tlodi angen, SV^l'i' ci-
fhc, prinder ; Poverty, necejjitouf-
nefs, ■want,fcarcity. Ar.Paurcntez,
tavantcj;c2,czom,diencz. l.Boi;;-
de, dearoileaA^d, dith, divail.
inops, Tylaud, digy vocdh, rhoi-
dys,3nghenog, feificucdig ^Dav.']
didhym,diborth, a guan borth gan-
dho, ag eillie arno. Poj)r, needy, ne-
cejjitous, unable, helplejs. C.Eohod-
iiiak, Poor. Ar. Paur, ezommck,
didra, didanvcz. Ir. Bo/jd, nop^d,
dearoi], dai'vir.
Inprimis, yn jynta ; FirB of all. \
C. En dallah. Ar. Da jenra, da
j^enta pae. Ir. O duSj ar doi'a.v, o
j^cadoir, do keid-ni.
Inquam, Ebr vi, f eb yvi ; me-
dhav, f e^re. / fay, quoth 1. C.
Thera vi koire, tliera vi laol. Ar
Me a koums, me lavara. Ir. Doi-
rim, ar millii, abraim.
Inquies, etis ; Goval , avlony-
dhu.x,anorphuys,anhyn. Anxiouf-
nep, difquiet, lack of refl. Ir. Ml-
kiuncas, neav fokraitheaxd.
Jnquilinus, Gur dyvod, gur dy-
vodiad ; a ardrecho dy, deiliad ; a
drigo yn yr yn ty ag yn, kytcy. A
fojourtter ; a tenant ; an imnate, or
one who dwells in the fame houfe
with an other. Ir. tear kovnoidhe
ar fearann kovai'thca;;; , ikaidhc ,
t Rudhra;^. Fos fear yintighe.
Inquino, Haloji ; duyno [/?»■»-
bitur <ir diuyno] bydredhy; am-
mher;;i , anyrdho ; To defile, to
fain; to dijgrace or dij]>arage. A.
Vikanfa, paillura^ taiflia, Ibcra, fur-
builla, conllicza, hakrat, dillipa,
difegonni, koll ; dezonora. Ir.Sa-
layim, neimim, lorbam, truailyim,
eillnyim.
Inquire, ymovyn, ymoralu, ym-
gais, keifio, govyn, /.uilio, holi.
To e7:(]uire, fearch, ask, demand or
inake inquiry. C. Dho gophen, to
ask. Dho huilla & dho viras rag,
to look for. Ar. Klask, en em en-
klask. Ir. Fiafraira, fifthrayim, i\-/c-
dam, fiarfayim.
lnl'ania,ynvvdruydh,gorphiiy]h,
kyndharedh, kyndynruydh ; Mad-
tiefs,dtftra6iion,willfuUttefs. C.Me-
skatter, diskians Ar. Follentez. Ir.
Mire, buileadh, kucha>;, botalia;;;,
maineadh, fdrcavan.
Inledtum, Guybcdyn, kilionyii;
A Fly, an Infeti . CGuiban, Ar.
Keiienen. Jr. Ga/i peilteog go fe-
inre idir dha volg mar ata nnltog,
kuileog, no fheangan.
inridue,DiA;elhion i dhal vn heb
w\ bod,rhagod,ky nlhuyn,k vragod,
kydviiriad , ymuneythyry rhung
rhaj, kynlhuyniou. Anambtijb,an
ambuj^ade, a lying in wait, fnares,
treachery. Ar. tmbyfgaden, faJla-
griedh, Trompleredli Ir. Luidhea-
1 Asdn, J Forvas, duma, datai;, brath
Si
I.
I Infidiator, Kynlhuynur, rhago-
dur, (elur. One that layeihwait, an
enjnarer, a conjpirator, a traytot.
Ir. Forvafoir, dato r, dumairc.
Indgne, Ar-vydh hvnod, Ihy-
nvn, amlyj5yn, arvje boncdh. A
notable fign or ma-k ; ' an tmpreji,
anenfign. Ar. Merk, sin, tcftena
bedh, enfcin. Ir. Kovaitha , nuall
A;ovarth, nuaIl;Kronn; Armas.
Ii^ignis, Hynod, nodo],go]N j;ys,
am!ug, cglyr. Ardlier/iog, ei'iyog,
pelhglod, hvfon. Remarkable, ' *o-
taile, conlpicuousi excellent, eminent,
illuftT:ous. Ar. Patant, anat, skier,
iplan ; cxfcllant, eskis, magnivik
Ir. lonA;ovartiia. ionairidhe, ion-
;<;rom, lon'haikfme , alain, f li-
ghva.
Infinuo, Mynuery,duyn i meun,
rhoi i meun, kydj;y(Iylhty, dir^el
dhuyn ar gov; ymlichro i meun
yn dhir^ej. To put in hts hofim, to
imbofom, to put or thrufi in, to in-
fmuate, to wrigle by little and little,
to hint, toflealin, &c. Ir. Kuirim
a vo^ras, no a n' afgaill. Beirim,
kuirim, lubam, fnavam, no thea-
dam a Ilea,';, ar fyi no a vo;ear go
tailidh nogoluba.>; gan &, iw go
tolaighthca;?:.
Inlbmnium , Guagvreydhuyd ;
A frivolous dream, a vain imagi-
nation ; Ir. Brafavra, brinaifling,
bririgloideaA:, diyyineax.
Infpicio, Edry^- y meun, kym-
meryd golug, golvgy, tremio, fv-
ihy gucled, fimmio, kanvod. A;ui-
lio, dvval yftyried. To look upon,
to behold, to view, to over fee, to
pry into. Ir. Fcu.>;am, dearkam, a-
varkam, fUIim, infia;>;am ar no nim
infea;Kas.
Inftar, Me^is, mal, [ val ] kvf
felyo, fhaval, tebyj;, kvmmeint,
kyftal, kyvrev. Like, as it were, as
big as. C. Haval, pykar, kara,vel.
Ar.IngaJ, kement, hcnvej, hanval,
par; cvel, ej:;is, hervedh. Ir. Avail,
mar, favail, ionavail.
Inftituo, De;i;ra^5 ky;enyn, go-
fod, ordeinio, trevny,'appuyntioi
burriady, amkany arovyn, paroc-
toi, arluyo, athrauiaythy, adhyi^;/.
To begin, to inflitute, ordain or ap-
point, to Jet in order ; to intend, de-
fign or projeii. To prepare or pro-
vide; to inftruii. Tinigruyim,tolay-
im,oirnim, ordayiraj ^realam, uJl-
vayim, deafayim, koiryim, cag-
rayim, kuirim a n'egar, a n'ordu-
yadh, ar gleas no ar kajdh.
Inlula, ynys, An Ijle, an Ifland.
C. Ennis, Ar. Enezen. Ir. Innihe,
chn, Scot, mfh, fi.
InfullUs, Dihalen, divlas, f fladr,
nvyd, annoeth. H'tthout Jmack of
Jtlt,unfavoury. Ar. Deholen, diha-
lon. Ir. Domblafta , miiafta , mt-
ghreanvura, gan vks, neavfhaidh-
IcaA;.
Infupcr, Hevyd, etto, heb liu
hyn, am ben hynny, gida hynny,
dros ben. Furthermore , moreover,
over and above, bsfides. C. Huith,
am. Ar. Uzpen l& uz benjke-
ment-fe, mui, Ivez. Ir. Tar, tar
keann.
7*
Tit. II. A Comparative Vocabulary
I.
keann, os keann de [ no Ic ] rnoigh.
Integer, Kyva, kyvaa, didunni
hx dhianav, kyvan-gubul, didor,
didolh, krunn ; p^r, anlhygredig ;
tdiafgen, diniued, fdiarsyuedh,
fdiveth, disbyr. Hevyd Ivank,
xuyrn, heini, boiu. Union ag o-
neit, klay, rliydh, digaeth. Iit'rt
and whole, fafe and found, firong,
healthfuU, liiflyjrefi, unfpotted.un-
fiayn'd^ innocent .^fure., upright, ho-
nefi, freJJj, faultlefs. At. Anterin,
an oil, a gren ; iix, gaillart, mao.
Ir. Imlan, iimlin, ogh, flan, fallan,
Neav'hala^, glan, idhan, fpur,
ur, beo.
Intelledlus, Dealh , puylh , sy-
nuyr, guybodaeth, synniad. Under-
ftanding,fenje, judgement, the intel-
lea. Ir.Tuigdie, frofg, f airve-
art, finneigeo
Intelligo, Dealh, guybod, dir-
nad. To perceive or nnderfiand. C.
Dhoadzhan. Ar. Entent. Ir. Tui-
5im, rofgam, fimiam, mothayim.
Intemperantia , Anardymerys-
/uydh, anghymmedrolder , anar-
dymmer, aiiuaftadruydh, analhy i
rcoli ci annuydse. Intemperance,
mmoderat dejire, excefs ; an unahle-
nefs to rule and moderate the appe-
tite and lufis. Ir. Ainveafarcha.«d ,
ainrialtaA;d, ainvinaAid, antola^id.
Inter, Rhung , y rhung , kyv-
rung, yn, f yngres, ym myfg, yr,
ym mhlith ; Betrceen, betwixt, at,
amongft:. C. & Ar. Etre, e mesk.
Ir. Idir, a mcfg, ar beal ; ar bea-
ladh.
Intercedo, Myned rhung, ker-
dhed rhung, bod rhung, kyvryn-
gy , gmieythyr kyvrung. Ihefter,
Lhydhias, guaravyn, guahardh. To
come or paj's between, to intercede ;
to hinder or forbid. Ir. Eidir;i;eim-
nyim, eidirreimnyim ; Toirmeaf-
gam, bakam.
Interdico, Guahardh yn dofl,
goravyn yn dynn, gorAiymmyn o
dhivn nas guneler. To forbid JiriSl-
ly, to charge to the contrary ; to bar
or keep from , to let or hinder ; to
put fourth an order or injundion.
Ar. Miret, pe berfa pe diftenous.
Ir. Lantoirmeafgam , Lan-vakam
Interdum, Weithise, riu amfer,
ymbelh uaith. Some times, now and
then. C. ht urou. Ar. A uithiu,
a uareadu,3 doladu. Ir. FeaA;dnailj
uail no Iheal eigein ; anoifli & anu-
arrtiin.
Interea, ynghyvrung hynny,yn
V kyvamfer, yr hyd, tra, y hyd ag.
In the mean time i Ar. Kulskude,
fapandent,ekeit, andra. I An feadh,
ar tad no ar omaid fliin, gus raike-
adh, go nuij;e, no gus fhin.
Intereo, Maru yn Ihuyr, darvod
am dano,methy, f abalhy, trengy.
To die, to fail or come to naught, to
to be undojie, toperijh. C Dho ma-
ru. Ar. Mervel. Ir. cagam , tea-
dham deaj;, jeivim bas, meatham,
teadham ar J^yl no a mugha.
Intereft, Mae 'n fydhiol,mae'n
Ibefy, mae 'n perthyn, e f <lhaur j
mea 'n brefcnnol, mac rhagor, mae
I- ]
'n araryu, mae'n y ky-vrung. It
imports, it's profitable i it concerns
or pertains to. There is a difference .
As maith, tarva;e, foghainteaA;, oi-
reavana^:, Im^uvaigh , no as oi-
reafaAi.
Intcrficio,Lhadh, divetha, Ihov-
rydhio; Tojlay, kill or murder. C-
Dho ladh, Ar. Ladha [laza] Ir.
Marvam, f madam, f ortam, fko-
martam.
Interims , maruolcEth , anje ,
t dylxth, t dilain, kuymp, tram-
guydh, trangk, diuedii. Death, de-
Jiru&ion, rum, utter decay ; an end.
C.Marnans. Ar. Mervent, anku-
Ir. Bas, ^ag.
Interloquor, Torri ar ;tuedel yn,
duedyd ym myfg, duedydkyn dar-
vod I'r Ihalh i A;uedel. Dosbarth
rhung pleidiae, tra vydher yn aros
barn. To interrupt one in difcourfe ;
alfo to determine fome fmaUer matter
i?i a cauje^ till fuch time as the prin-
cipal caufe be fully difcujfed. Ir. I-
dirlavram.
Interlunium, Kyvrung duy le-
yad ; kyvneuid y Iheuad The change
of the moon, when neither the old
moon 7tor the new isfeen. Ir Duiv-
re, re dotxi, a naimfliir idir an t'-
eig.re agus an re nuadh.
interraiflio, Golhyn^iad heibio,
feibiadt, hamdhen ; y baid yn y
kryd, dyfpeidiad, gorphuys, toliad.
A breaking off, an intermiffioti or
reffite. Ir. Tairligean , idirlijjean ;
fgur, fj^ith, f^iige , tas , turnadh.
Internodium, Kymmal ; yr hyn
fy rhung y kymmalx ne'r kl\ m-
•mx,. The joint or knuckle ; thejpace
between two joints or knots. Ir. Idir-
Ihaidhm, idaralf, idarghlan.
Internus, A vo odhi veun. That
iswtthm or inward, internal. Ir. In-
veadhana^:, folaighthi , a kith a
fli, inneavail.
Interpcllo, Rhuyftro i yn dhue-
dyd ne uneithyr, anoftej;y, avlo-
nydhy. Govyn, erA;i, deifiv. To
i?iterrupt difiurb or hinder one that
is ffeaking or doing any thing . To re-
quire, ask or deviand a thi?ig. Ar.
Miret, pe berfa, pe diffen uz, &c.
Reketi. Ir. Idarthoirmeafgam, Idir-
ghribim , Idar-vakam, idarvuai-'
dhrim, aithrifim, innifim, no fua-
graim dho.
Incerpres, Deonglur, f Ihadmer,
kyvieithydh, ieithydh, fgualftod,
tavodiog. Dydbiur, kyvryngur,
kyvlavaredhur. Eiewin. An hiter-
preter, a Truchman^ a tranjlator i
a mediator, a moderator, a South-
fayer or diviner. Ar. Interpreter ,
disklener, kemretter.
Interpretor, Deongl, kyvieithy,
Ihadmery , dirnad, yfpyffy, aruy-
dhakkay, bamy, k>'vriv. To inter-
pret, expound or declare ; to tranf-
late; to judge or account. Ar. Dii-
kleria, interpret!, kemeret. Ir. Idir-
theangayim, idirthinjim, minyim,
idirvinyim, idirvearlayim.
Interrogo, Govyn. ymovyn, holi
ymsyvar;K . To demand , to ask -,
to argue and reafon. Ar. Intcrrozhi,
I.
enklask, gulen. Ir. Fiafrayim, fif-
rayim, firhiyim, keiftnyim, fkoi-'
geartaim, foftam, ImAJovairkim.
Interrumpo, Torri yn y kanol,
rhuyftro. To break off in the midfl.
Ir. Idir-vrifim, idir-reabam. V. in-
terpcllo.
Interfum, B6d yn brefennol,bod
ym mffg. To be prefent-, to be a-
mong, to be in the mtdft or between.
Ir. Atainj a Jathair, ataim a vo;tair ;
ataim idir, ataim a meafg.
Intervallum, Kyvrung poUion
meun klaudh,guarA;32 rhyvelj kyv-
rung, gorjjhuys, hamdhen, gorlavj
Gorphuylva meun kerdh Tbefiace
between the flakes in trenches i any
diftatice of time or place, a pauje,
an interval, a recite. Alfo a reft in
mufick, or the taking of the time. Ar.
Spas Ir. Idar;iuaille , idar'honn ,
idarftada, idai'halav.
Intimus, Pelh i meun, eithav ;
k^'av, ages, karedikkav. Mofl in-
ward, moft intimate, the innermofl,
moft dear or familiar, intirely he-
lov'd. Ar Ebarfav, adiabarfav ; ke-
rav. Ir. Ro inveodana.^;, roindhiv-
tix, roifekreidea;);.
Intricatus, Dyrys, rhuyftris ; I?t-
tricate,ab[lrufe, perplex' d, intangld.
Ar. Maritellus. Ir. A ngaifte, a
brainteai, a gonial, a iin.
Intro , I meun ; Within -, into a
place. Ar. Ebars , adiabars. Ir. A
Itea;e, go ftea.?;avail, go, anu, a, a
fti.
Intro, as ; Myned i meun, a;Kyb
Ihc. To enter or go i», to take pof-
feffioH of a place. Ar. Antren. Ir.
Itea.Kam, teadham a ftea^; no ami.
Introduce, Tuyfoi meun, aruen
i meun. To bring or lead in,toi?i-
troduce. Ir. Treoraim, flieolaim no
beirim a ftea;t; a, aim, no go.
Introitus , Mynediad i meun ;
deA,reyad,kyA;wynva; A going in,
. an inlet, an entra7ice or entry ; a be-
ginning. Ir. Stea^idhol, ftei;ereim-
jiicadh, Iteigeimneadh, dol a ftea;e.
Intus, O veun, gartre, \ndre,
I yn re : o'r ty meun; Within, with-
in doors, at home ; Inwardly, from
within. Ar. Ebars, a diabars, ebars
an ti. Ir. Goiv, a leith fti, go hin-
meadana^;.
Invado, KyrA;y am benn, rhy-
tiiro am ben, kael gavel ar, gofod
ar, gorefgin, f antyno. To invade
or attack, to affail, to fet upon, to
Jeize or lay hold of, to come up or
into, to march along. Ir lonnfayim,
teannam, faifgim, ftiivlaimjdinjim,
timanaim ar, niatharaim, beirim
ruathar, ruag ; riiifj, ionnfcishe
no tuanaifjear.
Invenio, Kael, kaffael, dyA;ym-
mig, amkany, buriady, dyvod o
h\ d, gordhiues. To find, to meet
with, to find out, to invent, to con-
trive or devife: C- Kael, dho gael
dho gavel. Ar. Kaut. Ir. geivim
ama;^, ffornikim, komam, teili-
5im, dealvam, fhidim.
Invicem, 1 gilidh, y nailh ar 61 y
Ihalh, ar svl^e, b6b eiluers, bdb
yn ciluxtb ; One another, each other;
' ^ alfo
Of The Original Languaghs Of Bkitain And Ireland. 73
1.
1.
voya, Boya uifjc ; Fos an luiv da
ngoirthcar lli)rno blath dc lii'is;
an luiv dar.ib ainim gloiriaa.
Irouia, Dylh ymadroUh a eliiir
Guouduttli, guoudair, guatuai
;^erdh. An Irony orf^nre in Jf>eak
the
alfo one after another h turns. Ir.
CiO IhtaladaAi, a doraidhca/id, ar
oilc Icith, ar Icith, fa leitli, a ndi-
aigh a /.cile.
Jnvidia, Kynvij^cn, [ kynghor-
vyiu, t kilug; drug cuvHiys, k.'is,
kyndhiN j;e(jll. Envy, hatred, iU-\i7tg when one means contrary to
■ml/j^iic!, grudging, lU opinion, nrta- jignification of tkeicord. Ir.Au ;;
lice, dilpleafure. Ar. avi, kas, kal-
loni, c'icSj'nialis, icniscn, glalcn-
tedh. Ir.Tniith, imthmuh , tnu-
thin, cid, lovadh no f imaidh, for-
mad, F.C.
Invito, Guahodh, kyvar^;, dy-
myno dyvod, deny, annog, peri.
To bid or invite, to de/ire to come ;
to allure or iritice ; to provoke. Ar.
Allia,konvia, invita. l.l^eirim kui-
readl), iarram, Ihirim, j^airini.
Invtus, An'u lli>igar, o an-
vodh, \ n crbyn cuylb)s, hcb dhi-
lavraai ;.on-aghal
Irregularis, Avreolys ; out of
rule or order, out of tune. Irregular
Ir. Aivriaghdha, aivriaghalta, lon-
ghlaktlia a riaghail.
Irridco, Guaiuor,>;ucrthin gua
tuor, ymj^clluicr, guoudio i kym-
hQcdh. To mock or deride, to laugh
to [corn. Ar. Guapaat pc godilLe
urebcnak, ober guap. Ir. Mag.rni,
Ij;i3;im , | 5canayim , ftraikim ,
knaidim.
Irritamcntum , Kyffroad , kyn-
obj. Viraillmg, againjl one's or///,; nurv, anno:;. A thing that Jiirreth
by conflraint. Ir Aivuhcona/j, nc-'^ or provoketh, anmcitment or provo-
avthoiltcana>, areij;cin, aring. \ cation. Ir. Broigan ; no ga;*; ni do
Involucrum, S. W-Klaur, ToM" vrolgas, greannaghadh, brofgadh,
cr/;yr, gor,':ydh, gortho, yr hyn y brodadh, kuvlgadh, korrJghadh.
bo pcth ym mhlyg yinbo fi'fry Irrito, Kyfii-oj, kynlv. rvy, kyn-
thing that J'erves to cover cloak ot" n;r dig, ennyn lliid, anncg To pro-
hide. Ir. Ga;t; brat no tola^;. | voke, to move orjlir, to tar, to a?i-
Inurbanus, Karcrcvol, trufjuljigf?-. Ar. Attahlna, iskinac, hegal,
anvoelol,anuybodol ; koftouj:;cdh, ' hcgazi, argarza. Ir. Broil^inijgrc-
tayog. 'Rude,fviple,homeh , Kwnv/J annayim,brodamjrporam,kalgam,
ungentilc, unmannerly. Ar. Riuft,| prikam.
tcnn. Ir. Neav.-iatharya, bodavail, Irricus, Over, guag, difFruyth,
kaileavail. jdirym, anolo, roichyg. Void, of no
Iniitilis, Anvydhiol, avlefol, di- effeB, force or -weight, Clothing vtorth,
Ics, divydh, dielu, fanolo. Vnpro- 1 -vain, addle-, that mif]e:h ofitspur-
fital>le,ufelefs,unferviceable. A.D\-pofe. Ar.Dineu/.. IrFalav, taon,
fter. Jr. Muharva.Si, milbghaintc- 1 ealVa;t;, arcilVaigh, ar dith, ardhi-
^x J gan tarva, gan 'heidhm , gan
aird.
locor, Kelhuxr, A:uarc kylgam,
vail, gan eifea,>:d, gan tadhvaAid,
gan oird, gan vri, na;; fiu.
Irrumpo, Torri i meun, rhy
kymhuedhi gu.ituor,guaudio. To, thro i meun. To break in violently,
jeil or droll, to play the i^'ag, to joke. , to enter or rujl.i in by force or with
Ar. Huari, fartal, obcr guap eus,\ main flrength. Ir. Madhmarn, ftial-
godiila. Ir. Prail'^im.
locus, KelhuA-r, digrivair, kym-
huedh, kytgam, digrivu;., divyr-
ruA;, guoudair. Hytcan i ;tuerthin
am 1 ben Raillery, a jeff, a joke,
a droU. Ar. Fars, huan , lolori ,
ebat. Ir. Sugradh, greann, fgilea-
valaA;d,prai(g, anaos, antlas, liiar-
kas, aiteas, /port, magadh.
Ipfe, ipfa, iplum; F, ev, eve,
N. W. Evo; Hi, hun, yr yn. He-,
Jhei This, that. Ir.c, flici i, flu,
efliin, ilhcj fliin, fliod no fliud; a
fein, i t'ein. V. I lie.
IpfifHrnus, Hunnu i hvn E-aen
the very fame. Ir Kionda, kionna.
Ira, flredh, flrlhonedhjguyth,
guythlonder, dig, diktcr, digo-
vaint, Diklhonedh, Ibid, Ihidioug-
ruydh, tralhid, bar ; Fromder f gu-
<"n avruydh. Anger, dif}>leafure ,
wrath, rage,palfton. Ar. Koler, by-
uanej;cdh, bruedh. Ir. Fearg, ly v-
nos, T Tfi^, t ir, f dea;<;radh, f ire-
lilj;, ainine, Fi, fbearg.
Ins, N.W. yr envys, S.'W.Bua
glau; yreleftr; Hevyd maen gu-
erthvaur. The rain-bow, the herb
lam, reabam, brilim, teadham no
fj;iarramartca;i;.
Is, Fa, id ; Fv, evo, yr vn, hun-
nu, hun He, the fame, that, fuch
au one. C P-, ev ; hana, hedda ,
hodda. Ar. Henncs , honnes ; he-
velep. Ir. e, i, lliinj flic, flu fliod
nofliud.
Ifte, Hun, hunnu. This, thati
alfo he. C. Hana, hedda -, e, ev.
Ar. Hcman, f. homan, hennes, f.
honnes. Ir. e, ifliin,lhud.
Ifthmus, Gudhyv o dir Ihe bo
deyvor yn dyvod agos \ nghyd A
neck of land or narrow part of a
countrey betwixt twofeas. Ir. Inifli
no lhoik;c;vl do 'hir idir dha fair-
righearg^;!i tyivdhi.
IlHc, \ na, ihe 'x uyt ti. There,
m that place, in this matter. C.Fna,
Ar. Eno, di^ afe , ahonc. Ir. An
ihin, an fliad, an Ihud, fa nait fliin.
Iltiufmodi , O'r vath hvnny, y
kyvryu. Of the fame fort, fuch. Ar.
Hevclep. Ir. Don t'avail, don aith-
ghein, don ghne, do n'aikme, don
nos, no don tlort kioada.
lea, le, velhy, vel hynny. Tea
caWd Flower de luce -, alfo a kind of fi , even fo , in fuch fort , by that
precious ff one. Q. Kamdhavas, i ..._--
rain-bow. Ar. Guarek ar glau, ka
neveden, keneven ; Idem. Ir.Bir
means , on that condition. C. Yea
Ar. Ya, ya siir, evelcn, tvelfe. Jr
Seadh, | avlaidh fliin, mar fliin, ar
I.
an modh no ar an n6s fliin.
Item, HeVyd, velhy, a hcvyd
Alfo, likewife, in like manner. Ar
'^'vcs ; tvclen Ir. Fos, kcana, mar
an j;eadna, ar an vodh, no ar an nos
Sioiidlu, agus mar fliin, agus as
avlaidh fliin.
Iter, Taith, hynt, treipl, ym
daitli, rtordh, kcrdhcd,kcrdhediad,
liclynt. A journey i a way, a paf-
jage i a vay.--ge ; a march At. Hent
p/ur. hinlliou; bealli, pirAiirindct.
Ir. Turiis, fluval, altar, c.i>;tar, im-
thc.i.<;r, I toi>-call, fath.ir. , Hivall,
t Ibiinadh, t ioraiv, irntliuiiicadh ,
udmaille. -f dirmak, A long journey.
K.oilidhea,-:d, Iter pedeflre.
Itcrum, Dra.«cvn , dr.i>,j;cvn,
eiluaith, cil,,uyl. Again, the Je-
cc-ndtime. C Area Ar. Adarre,
arrc, A;oas. Ir Doiridhis, a ris, ar
athuair, ar an dara 'hea;i;t, ar a
dh6, fyidho.
Itidem, V'elhy, vnyrynmodh,
ynj5yffclyb. Ukewife, in like may
ner. Ar Hcnvel, hanval. Ir Av-
laidh mar fliin, no mar flio,' aran
;saidh, ar an vodh, ar a naille no
ar an nos jio.ndha, mar an 51011-
dha, mar angeadna
Itinerarium, Teithlyvr, Kov am
a uneler urth ymdaich -, kalendar
ij'r milhtyrocdh. An itinerary or
book of remembrance , containing
things done in purnies i the calender
of mites with the diflance of places.
Ir. Tuir-leaiur, Leavar tursis.
Juba, Mung, mynjen. The mane
of an horfe,&cc. CJ. Ren. Ar.Mue
mary;t. Ir. Mung eiA:, Vid. Tu-
adhvyile in the IriJb-Engli/h Di^
Uionary.
Jubar, Seren y dydhj Difgleir-
deb, Ihcuyr^, goleyni tan, peiydr
a th\uyn hayl. The day liar-, the
beam of the Sun or other fiar;
Brightnefs , light, ^lendour. C.
Splander. Ar.i)kleur. Ir. Lyirealt,
rcalt na mainae -, Dealradh,' loiiflie
no loiniier; griandlaiv, fLukar,
eathal dluiv. K.
Jubatus, Myngog. That hath a
mane. Ir. Mungax:, mungvur.
Jubeo, GorAJvmmyn, crxi, peri,
deilyv. To bid charge or comma?td
to decree , ordain or appoint. C.
Rygthc. /\r. Gur"<emen, ordreni,
kaiga. Ir. Foralaim, folaraim, +car-
bam, ailayim, tyil'yimj aithn'yim,
no kuirim d'aithnc d'ualapi no d'-
ia;*;aivar; fuagraim.
Jubiluin, Gaur o lavenydh heb
eiria;, gorhoeii. A joy full Jl: out. It.
Mcanmgair, meanmigairt, mean-
mnual, meadair vor.
Jucundus,A vo aA;os o lauenydh,
hoenys,digriv, hyvryd, llicnn, hy-
lon. PleaJant.delightful.liking.A.A-
greabl. Ir. Solafa<>; , favafa^;, fei-
Ihea/:, yivinn.
Judacus, lydheu, idh eu A "few.
C Edheuon \_Jeas. ] Ir.Iual, eav-
raidheaA;.
Judex, ynad, yngnad, braudur,
barnur, beirniad; l>itys A Judge-,
an efleemer or weigher of things. Ar.
tarner. Ir. Breathav, brcitheav,
. TRe-
74
T IT. II. A Comparative Vocabulary
I.
t Rea;iitaire , fbam, buadhlann,
i mciflii. , ^
Judicium,Pabl,U'ii'.braud bam,
barnedi2;a:th,haul,dedryd Judge-
moit ; a try a/ at law ; fintence, opi-
nion, advice. C. Brez,Gydhaz.Ar.
Barn, barnidigedh. Ir. Breithca-
vnas, breath, t meas, f ro'^'j ^^'^^'
^earr, f eidirghlaoidh.
Judico, Pabli, barni, rhoi barn,
dyvarni. To judge, to think, deem,
orfuppofei togivefentence. Cyng-
gyc. Ar. Barn. Ir, Breathnayim ,
)i:oij;eartaim,eidirgIaodham,syilim.
Jugerum, Hyn o dir a ardhogu-
edh yA:en meun diurnod, guaith
aradr, kyvair, atkor, eru, vllang
yln acre of ground, Jo much as one
yoke of oxen will ear in a day Ar.
Kenver duar. Ir. Akra,obair 'heif-
righe la 16.
Juglans , Kneyen Frengig. A
mil-nut. C. Kynyphan frenk. Ar.
Krauen Galek. Ir. Gall-A:nu, knu
Hranka/;.
Jugulo, Lhadh , torri gudhuv ,
torri guythi guaed. To kill or cut
ones throat, to butcher. C. Dho la-
tha. ArLadha. Ii.j;earram a skor-
mx no gavam fteik braghndaighe
Jugulum, y ty blaen I'r gudhv
Ihe mae'r pibelhion, breyant, korn
breyant, fevnig, korn gudhv, gu-
dhv, keg, gofle. The fore-part of
the neck -where the tcind-pipe is ; the
throat, the neck, &c. C. Kodna,
Brandzhian. Ar Gu2.uk, kornal-
Jien. Ir. Sgorna;e, Sgoig, muineil,
fmiolgadan.
Jugum, Trym, trymmen, kev-
nen, krib mynydh, guartha bryn ;
lai, guarrog, kuplus, iai y;Ken. The
ridge or top of an hill or bank ; A
yoke; a couple or pair. C. Kcinj
mydzhovan, f leu. Ar. Kein ;
ar yau, yeu. Ir. Drumain, druim-
linn, druim, t kleiche no mulla.^;
knoik no fleive ; kuing.
Julius , Mis gorphennav. The
month July. CMiz gorephan. Ar.
Guezre. Ir. Boymi, mi bo voye.
julus, Plykkan, y govleua vydh
ar aeron. The mofs or down of fruit,
as of Peach, SjMnce, &c. Ir. Meaf-
;Kyn, i.e. Fionfadh no an kynaA;
beg do vias a dyiv a moy ar mea-
faiv.
Jumentum, yfgrybl, anivail gu-
aith, tVUarAJaur. A labouring beafl
yphatfoever it be, whofe help we ufe
in carriage and tillage. C. Ehal ,
Beft huel , yskrybL Ir. Otair-vil,
duaidh-vil syith-vil, syithbeatho-
Juncetum, Kors,tuyn bruyn. A
place where rujhes grow. Ar. Broen-
nek. Ir. 1 oi^eanaA;.
Jundim, ynghyd, yn gyfsylhte-
dig. Jointly, clofe together. Ir. Go
hurnadhnicha, go keangailte , go
nafgtha, go greamaighthi,go dluch j
a vogas no a ngaol a A:eile.
Juncus, Bruinen, Kors-vruynen,
lavruynen, barv-vruynen,morvru-
yncn , morhefsen. A bulrujh. C.
Brydn. Ar.BrUyn. Ir. LuaA;ar,boi-
g6un.
1.
Jungo, Kyfsylhty, kydio, kym-
maJy, kuplyly . To join or couple ; to
fl^fwrf. C.Dho dzhunia Ar.Zho-
enca, aflembli, fouda, frama, ku-
pla. Ir. Keanglam , gramayim ,
Inadbmam, nalgam , diutham, ta-
cham, no finnam re ;Keile.
Junior, leya;; , icvanga;*;. Xoun-
ger. Ar. Mui iouank. Ir. As oige,
oifliear.
Junius, Mis mehevin, Themonth
vf June. C.Miz ephan. Ar. Mez-
even. Ir Mi ghiuine, mi meo-
dhain havraidh, oigmi.
Juramentum, Lhu, tung, rhaith,
Ihougair. An oath. C. Toun Ar.
Le,plur. Icou, ledouec. Ir. Mion-
na, t luye no luya , | urthaidhe,
t da la, t dinis.
Jure, yn gyvreithlon, truy de-
gUX. Rightly, not without caufe, by
right, Ir. Go keart, go koir, o x.^-
arc, 6 A;oir, go dlifteanax.
Jurgium, iienn, ymfen, ymferth,
ymrylon ar eirix , kekreth. A
brawling, chiding or fcolding, a flrife
in word! ; a put in law. Ar bkan-
dall , argu , tabuc. Ir. Buighean ,
bruighnea;ca.s, konfpoid, kiupail,
kointinn, keannair5e,krinkan, im-
reaiaii, trodan.
Jurgo, ymfenni, vmferthi, ym-
jeinio, ymryfloii ar eiria*, kckri.
To chide to fcold, to brawl. C.Dho
Deragla. Ar. En em skandalat,
tabutal, trubuiUi, enemargui. Ir.
Kainim, fpreagam, imdheargam,
leabraim,fglavam,lpcal.<;aidheaA;d.
Juridicus, a, um, ; A berthyn i'r
gyvi-aeth. Of or pertaining to the
law. Ij. Dlightheavail, rea.i;tavail,
dlighthea/i, f Kagaidh.
Juridicus, ci ; Ifel-veirniad , a-
drodhur kyvrxth. An under Ju-
flice. Ar. Barner. Ir. Foirea.'staire,
tbivreathav, breitheav beag no
Ia;etraz.
Juri(coii(ultus , Kyvreithur. A
Lawyer.^ a counfeller at law. I .Dligh-
theana/; no minighthcoir dlighidh.
Juro, Tynj;y, rhoi lhu,kymme-
ryd lhu . To jweare, to take an oath.
C. Dho Tiah. Ar. Tuet, ober un
le. Ir. Mionnaim, ffoirglidim.
Jus, Kyvrseth, iaun, yniondeb,
audyrdod, kyviounder ; ordinha-
ad, devod, arver. Lam, right, e-
quity, authority, rule, liberty, power;
an ordinance, cujlom or Jlatute. C
Laha. Ar. Eunj rsefon, abek. Ir.
Dligheadh, xfiict, fDual, f iris,
t ban, f eagan , airilladli , keart ,
kovthrom ; fummum jus., kruaidh-
;teart.
Jus, Kaul, brefyA;, ifjelh. Broth,
pottage, gruel. C.Ilgal. Ar. Suben,
kevaleni bero. Ir. Eanvruith no
anvruith, praiftiea;s, tfolla;c, bru-
A;an.
Juftitia, Kyviounder, yniondeb,
iounder, guirionedh Ju/lice,T!gh-
teoufrtefs , upright dealing, reajon-
<7^/«/i?//. Ar. Shyuftisjguir. Ir.Ke-
art, koir, kovthrom, k6rtas, rea-
fiin, kudhveas.
Juftus, Kyviaun, iaun, ynion,
guirion, dledys, kyvreitblon. Jujl,
I.
upright, righteous, reafonable ; «■ j»;'-
table, right, legal. CEunhifik . Ar.
Zhyull, guir. Ir. Keart, koir, kov-
throm, t ofa, kogaidh no kagaidh,
dlifteana^' , dlightheaA; , direa^t ,
fdron, reafunta, kofvuil^ Firin-
ncaA;, fireanta, fireanaA;.
Juvat,M.ie'n vodlon,mae'n hufF
It delighteth, pleafeth or is a plea-
fine^ It profits or doth one good. Ir.
As maith, as fona, as meanra.
Juvenca , Anncr , anneirvyu;K ,
treifiad. An heifer. CLedzick. Ar.
Ouner. Ir Kalvthog, bolog, bo-
dog : XJrxsdhz, a yearling heifer,
kollaid, one of two years ; Athua-
na;>; & bo dara, one of three years.
Jiivencus , Byfta.;;; , byfta£-yx- ,
treifiad ; cidion ievangk , dynie-
ued, t enderig. A bullock or fleer -,
a young ox. C. Lodn. Ar. Ezhian
bian. Ir. Dav fnartaidhe , bulan,
bolog, kolvtaA; fireann, Dovan no
dav og, tarvan no tarvog.
Juvenis, Ievangk ; gur ivangk,
guas ivangk. Young ; a young man
or woman. C- Dean iunk. Ar. Io-
uank ; pautr. Ir. OganaA; , ogan,
makav, oig'hear, oigvean ; anylaA;
ncavariaidh.
Juvcntus, levengktid, pobl ie-
vaingk. Touth, young folk. Ar. lo
tianktis , iouanktet. Jr. Oi^e, oi
5ea;;d, yidhe, ogas, 6ganas,ankois,
anvlaA.'d, yys 6g, makradh, ogain.
Juvo, Rhoi porth, kymmonh,
kynnorthuyo. To help, aid, fuccour
oreafe. Ar. Sikour, aliifta. ir.Kui-
dyim, kongnayim, kavrayim, ilir
tayim, foirim.
]u\ti, Frap. Ages, kyvagos,
urth, j^erlhau. Nigh, by, near to,
toward, hard by, next after. C
Reb. Ar. Ekiflien, toft da, a doft,
eharz, toft a doft. Ir. A \oxw, a
vogus, rehu;ed, alaivre, re tyiv,
a naike, re ais, ar koir, ar koraigre
kois, fa vun, faike, ai^e, ag farr,
K. a ngairea^yvair.
Juxta, Adv. yn gyffelyb,me5ys,
yn 5yftal, yn 61. Even, alike, all
one; as -well one as the other. C.
Reb. Ar. Henvel , hanval. Ir. A-
vail, konairde, do n6s, mar, do
reir, kovmaith.
LAbarum,Lhymman. The Roy-
al or imperial fiandard; a
banner oryf^^.Ir.Killveirje,
Lainnveirje , noitvcirjje ;
bratax teampaill no egluife. Fos
grimveirge no brata^ ;eogaidh.
Labeo, Dyn gucvIdeu,giievlog,
guevl-lippa , guevlyn. Blabber-
lipped. Ar.Mulellek. Ir.Braoftaire,
klabaire, libairej duine klaba* ,
piifa;*; , libra;e , bryfa^; ; pufvor ,
puifreavar, klabvor, ^c.
Labes, Rhyverthuy o dhiir nx
d} mhcft], daiar-dorr maur j Magi,
btyx, bry.^euyn, mann, bai, guyd,
diiiiftr. A great fall or gujh of rain
or hail, a great downfall or fjsking
of the ground, as in earthquakes -, a
f^ot, blemifl} orftain ; a dajh or blot i
Of The Original Languages Of Britain And Ireland.
75
a fault, ice. Ar. Untifs. IrKron,
ainiv, f on, ball, balllla, balllgoid
no leas granna, fiav-va!l,hav-A;ron,
Io/;d, i Ibrb, brubar, g:\>: pcakadh
no ga;t liil intinne ; millcadh, Ican-
tubaiftc, truaillcadh, Ipailleadh.
Labium, Guevl, giicvys, gucys,
mill. ^ ///. C Guclv, plur. gu-
elvanz, | giicus. Ar. Gucol, guc-
us, plur. diueus, muzcll. Ir. Fiis,
libar, kliib ; kab.
Labor, oris ; Pocn, Ibavyr, trcs,
k\ lleg, guaitli, gorAiuyi, Ihydhcd,
traflcrth, helbyl, tralhod, pcrigl.
antyr. LahouT, pains, travail, tur-
moil, drudgery i hardjhip , trouble ,
dijltefs. C Hucl ober. Ar. Labour,
gunidiguci, poan. I.jSn th,^iythar,
trcikar, obair, inonar, t modh, o-
car, diudh, doA;ar.
Labor , cris ; Lhithro , tripio ,
vmlylgo, vmlichro, diguydho, ku-
ympo i laur, s>rchio. To flide or
glide along ; tojlip and fall, to fall or
decay. Ar. Riskla, rampa, lan-.pra
I r. Sj^irram, tuillyim, lleavnayim,
lladam, Ihavam, gluaifim.
Labrum, Vid. Labium.
Lac, Lhaeth, Ihevrith, blith.
Milk. C. fLait, Lach, Leath. Ar.
Leth Ir. Bainnc, laith, bloA;d,
1^ Luim no | lean, Cl- p. +i. asiiik,
meilg, keo, seat, f bnn, f fegh,
bleagona-; ; f leavna;>jdat , fweet
milk. C- Lcverith.
Lacer, Rhuyjcdig, braduyog,
dragiog, drylhiog, karpiog, kan-
drylh, yllig. Torn, rent ; mangled,
maimed , difmembred ; Jl.^atter'd ,
mauPd, dtf/bl'd. Ir.Stiulca, rtrok-
:ha, Itialla;:, Itroka^;, kliba^;, •:;i-
ba;^;, kIiboga;e, jjiboga^^jbratoga^;,
keirteoga;ej prtabaiia/;.
Lacerta, N.W jenx goeg,peder
AiUilcn, S.W. Madvalh. j4 Lizard,
a 7iewt, an eft.C. fPedreiiv, Pedre-
vor. Ar. Glafarc. Ir. Laghairt. Ark
lua;eair.
LacclTo, Annog i dhigovaint,
kySroi, kynnyrvi, kythrydho;
avlonydhy. To provoke, fiir up or
egg a 7nan to anger or Jlrife; to
abuji with ill language; to trouble
one. C.Provyeha. Ar Dent trenk,
trenka ; attaina , iskinat, hegal ,
hcgaz, i, argarza. Ir. Broilgim, gri-
iiim , greilim , prikam, I'poraram,
grcanayim.
Lachryma, Deigr, devnyn, dei-
gryn. A tear in weeping C. plur.Dz-
grou. Ar. Da7.1aouen,/>/Kr. dazleu.
Ir. Guil deor, gviibryn.
Lachrymo, Uylo, gelhung da-
grje, Ihevain. To weep, to cry, to
fhed tears C. Uole, krio. Ar Gue-
la, dazlaoui. Ir. Guilira,kyighim,
kyinim,guil dcoraira, gulbrvnaim-
l^cinia , Lhiin ar ymyl guilg
ucdiichorri yn vyl.^x, gurym, ei-
rionyn,amaeruy, Ccra/S, fider. The
lappet of a gown ; The gard, hem or
ftnge of a garment ; a jag, a piece
or Jrtjp i a clout or rag. Ir. Raig,
raigvile, ragvivA;, kivas, beirn-
-Kivas.
Li&\ici,hetVjS.The herb Lettice.
A.Letuien,/>/«r. Lettius. LLeicii.
I Lacuna, Klaudh a dur yn fcvylh
yndho, korrlhynn, merlhyn, pulh;
Dyvrftosj DiHyg nx vuU mcun
pcth. yi ditch whereift water /land-
eth ; a puddle or dike; a gap or
empty place. Ar. Pull , kltUS. Ir
Dig uiij^c, trainllic* vcaranu , flod,
llodan ; plod, plod.iii.
Lacus , \ Grclyn Lib. Land
Lhynn, Ihu^, pulh, ievi dlyn, mcr-
lliyn. A lake, a (landing pool, or a
Lough, a bog. C. t Grclin. Ar.Lcn,
Lagucn. Ir. Lo;^.
Lxdo,Briuo,cniuo,7Jji; niueidio,
(arhai, dr j^i, argvucdhi. To hurt,
to wrong, to injure , to do difplea-
juretOi to ojfe7id,to trouble or grieve;
to annoy. C.Dho Droaga, dhoher-
cia. Ar Gulia, blcffi. Ir Gortayim,
gaillim, grcadam, no loifgim ar,
ur;i;oiditii, mm cakkoir, ckkcarr,
klampar, mighar.
L-xna, Dilhedyn dyblog a uifgai
yr Augmes; ko;tIuydhuri Hy5
j^edenog; mantclh Ucrdhonig ^
gorwn ttJied ; A priejl's cope, wherein
he facrificed , An Irijh mantle or
rug ; a freez cajfock. Ir. Landryi-
gheaic, rrealav kuUigh no ]iada.>j
do viodh ta tandr\ itheiv.
Littitia, Lhauenydh, W- vrydu;e,
digrivuAi, eluA; , hoen, gorhocn,
gorauea, divyrru/i, Ihonnder, me-
nuyd. Joy, gladnefs, mirth, plea-
fantnefs. C. Louene. Ar. 2;h6a ,
Lauenedij^cs, zhoauldet, Levenez.
Ir. Luathghair , liiathghaireaAid ,
gairdeas, gairdca;eas.
Lxtus, Lhauen, Ihonn, gorhoe-
nys , gorauenys , didhan , divyr
Glad, merry, frolick, cheerful, joyous,
pleajant, delightfome. C. Leuenik,
fLouen, Louenak. Ar. Louen,
mao, feven, gaillart, dreo, gardiz
Ir. Luathghairea^;, gairdeas; , ur-
ghairdca^;, i"uva;i: no lugaA;, foil-
vir, Lainnea/; , uflainnca;:, intin-
neaA;, fonvur, Iblafa;!;.
LvEva, y Ihau alTuy, y Ihau x\i-
ith. The left hand. C. Dorn gledh.
Ar. Durn kleidh. Ir. Kitan, ki:6g,
Lav ki:a^ no kll.
Lxvigo, Lhy vnhai, lh\ vni, ka-
boli , guaftatai , gorlhyvni. To
fmooth or Jlick, to plain, to polijli.
Ar. PolifTa, plenaat, kompoefa,
kompcfa. Ir.SIigam, minighim ,
planam, fukrayim, blatham, nim
minfokair; fleavam.
Lsevis, Lhuvun, cfmuyth, gua-
ftad, kaboledig. Smooth, flick, foft,
Jlippery , without fcales. Ir. Klin ,
(leavain, fleivail, Ibkair, kov^ov-
throm, tla/itvur , bearrcha, loinf-
gallta, lomartha.
L3EVUS, Afuy, afu, a vo o'r ty
afuy, AiUithig ; ynvyd. Left, on the
left fide; footijk , overthwart. C.
klcdh ; hep skians. Ar Cleidh ;
jdisqiantet, trellatec, diboellec. Ir.
KitaAi, kll, tuakvii ; amadanaAj, a-
maidca;!:, krolanta, carina, urA;oi-
dea^;. Fos miadhvur, duna, mi-
A;aidcavail, muuidvcafax:.
Laganum, Bara niiod, krempo-
^en. A fritter or pan-cake -, a fim-
nel. C. Krampothan, plur. Kram-
pcdh. Ir. Breakthort no bairgean
vrcak, pankog
Lagena, KynnaA;, koftrclh. A
flagon orjlone bottle to keep wine in.
C t Kanna. Ir. Kiagun, t puitrik
no buidcal.
Laicus, Lhvg, Ihygol, ni bo mab
Ihcn. A Lay-man, that is not of the
Clergy. C. I Laig, 7 Lcik. Ar.Lik.
Ir. J uatavail, tuata, neiv^ilcireaA:,
ncivrcochaire.
Lambo, Lhcppian, Lhy vy, Ihei-
bio, kjvurdh. To lick' with the
tongue, to lap ; to touch a thing foft-
ly. Ar. Lipac. Ir Lighim ; fos gla-
kam go kiiicalja, Inavam ar go mm.
Lamella, Lhevnyn o vcttcl. A
little thin plate of mettle. Ir. S^rei-
bin, Igrcabog.
LiiiDcntabilis, Galarys, alaechys,
kuynvanys,gracn,crum,toftyr.,irad,
bruyn Dav. Lamejitable , mourn-
ful, doleful, woful; to be bewailed or
lamented Ir KoinadhaA:, kyinteaA;,
dLura^;, eolkaircaAj, dobrona;;;, be-
arranaAi, doilghcara;e, dolalaA;.
Lamentor, kuynvan, galary, a-
laethy, gridhvan, kuyno, govidio,
drygarverthy. To lament , bewail
weep or mourn for ; to bemoan , to
takeonfadly. Ar. Guela, daloui,
kin vaoui, hirvoudi,keini. Ir Kyi-
nirn, guilim, ky ighim, f ki;>;im, ar-
x\f\ix\, ea^yinim.
Lamia, Anivail ag uyncb me^xx
a thraed mar;i;; Morki, ki bry^ ; ^r
ijylh, guylh. Ajhe-devil or hag ; a
witch orJbrcereJs,that does mifchiefs ;
a fairy, ^z Ir.Markdhae, Dae-
pheall. Fos Learmadadh, madaoh
mara.
Lamina, Lhavn o vettel, lhev-
nyn, Ihavn kledhyv, peichyn to,
altylhen liv. A plate or thin piece
ofmettal; a pate ; a fworde-blade ;
a thin board or plank. Ar. Lamen
kledhe, [a Jword-blade ] Ir.Sgreab
fgreabal ; Leak no plata , miuil^
eisine, flin, (lata, fdiail, klir no
lann thana.
Lanpas, Lamp, Ihygorn, tan-
leftr, kuyren ; Ffagl o dan. A lamp
or torch ; a lanthorn, &c. C. fGo-
louleftr. Ar. Flamboelen, torfli. Ir.
Stapol, -f loiAJcad, prikead, toirfe,
trillfliean, kaincall, fiunlisi Fos
foillfe, loAJran, tSudralla.
Lampetra, Lhamprse, Ihyfouen
bendolh . A lamprey, afuck-ftone, a
Jeven-eye. Ir. Naid, piaft an da
hul dcag.
Lana, Gulin. WooH that grows
onjheep -, alfo the down of birds, &C.
C. GliJan. f Gulan. Ar Gloan. Ir.
Olann, fLoi kalla no |kafloj
t Lomar, large wooU KiII;(;eis, La-
na femoralis, P/. keaflaA:.
ilanarius, Gulanur, trinur gu-
lan. A wooU-merchant ; a clothier
a draper; any one that worketh or
dealeth in wooll. Ir. Ollaire , kean-
naidhe, figheadoir, i^c.
Lancca, Guayu, guayuifon,
Ihoil , j rtang , fafiuy , rhethren ,
rhaidh, rhon , kaduayu j pen gu-
ayu. A lance or launce ; a pike^
ffear , or javelin ; the head of a
. tfL
76
Tit. II. A Comparative Vocabulary
L.
^ear or dart. At. Guao , lans. Ir.
Sleagh, f ruivne, no f roivne, fma-
nyis, t laighean, kryidieax, t om-
na, t keis, f rnuireanii, t gV"vu-
inne, fkail, t miomask, f karr,
t fidliAicis, t rinkus, f beara, | gav-
]a, t kodhna, f luin j -( kairdheadh-
vam, ILanced fug7io. PI ex CI.
Lancearius, Guayu-ur, iheidhi
aur, faffuyaur. He that beareth a
Jbear or javelin i a pike-mati .^ a
Jancier. Ir. Sleaghadoir.
Laneus, A uncler o ulan. Woollen
or made of vooU or flocks. Ir. Uila,
deanta d'olainn, oUavail.
Laiigueo, & Languefco klevek-
kian, bod yn glav, bod )'n mnn,
kyriau, guanhai Ihefgai, ny/^i; y
n- elhung, Ihacfi ; Dioj;i, bliiio, dif
fyj;io. To lafigui[l.\ to he fie k.^ feeble
or faint ; to cool /'» /•;'/ courage ; to
fiieak ; to he idle or lit her ; to he
■without life and&irit ; togrov weary
and dull. Ar Languifli. Ir. La-
gayim, meircnighim, troithlighim,
igagam, flieargam, krinam.
Languidus Lhefg, kyluarln, me-
thedig, palhedig, nvAjlyd, egmn,
klav; ovnys, diog, myfgrelh Faint.,
■weak.^ feeble.^ -wait., fick ; idle., Uther.,
flow ; ^iritlefs., without life.,fluggijh,
lazy, dull. C. Guadn, klav. Ar.
Sempl, kl>^, klini Dkk, dicgus,
lefirek, didallout, lausk. Ir. Lag
fan,annvan, tlaith, tamaike, marv,
marvannta, meirvgroithlidh, tro-j
tailte, loghtartha, Ipaideavail, ipa-
danta, righein, leil^eavail
Languor, Nyx;,nyA;dod, methi-
ant, Iheljedh, klevyd, guendid,
Ihefmair, govid, binder; Diogi,
myfgrelhi. Faintnefs , feihlenejs ,
•meaknefs , languijlmient , want of
flrength or j^irit ; wearinefs.^ lazi-
nefs, dulnefs , drowfinefs. Ar. Di
a.tdec ; Langour, Iannis; Die-
gi , lefircguez , didalloudeguez.
Ir. Laij;e, lai7;ea;!id, anvainnc, fai-
ne, lagar, meirveaArd, tluithea/;d,
tamailtea^id, marvanta;>,d, troith-
lidheazd, trotailteaA^d.
Laniena, Kigva, kigty, kij;'dli-
dy ; kij;ydhiad, div\ mad, drylhiad.
The flejl} Jl.-iamhles.^ the butchery., a
flaughter-houfe ; a renting in pieces ;
the trade of butchery., the flaughter-
ing and cutting up of cattel. Ar. Bo-
fercz. Ir. f Brothvargadh , f k^a-
vargadh, margadh feola.
Lanificium, Nydhiad giilan,tri-
niad gu'.an, guaith gulan Spinning
or carding, working ofwooll, cloth-
ing i the art of making cloath ; f^in-
ftry, hufwtfery. Ir. L6 vonar, ga;*;
uUvaghadh, Lavfradh, no gaA: ba-
nadhvairflieaAid ar olainn.
Laniger, A dhvgkoulan, adyvo
gulan arno That beareth wool!, or
hath a fleece on Ir f Loivcar-
thav olan-vearthaA;, c^r.
Lanio, as ; Kigydhio, divynio,
drylhio, darnio. To butcher; to
quarter, rent , tear, pull in pieces ,-
to cut up, to chop. Ar. Bolcr, kjj^-
uer. Ir Kafgraim, fpollayim, ton-
cayim, feoilghearram, kaaivghcar-
ram. K.
L.
Lanio, oniSjKigydh. A butcher,
ajlaughter-man. Ar. Bolcr, kijer.
Ir. Brothaire, baifteoir, no biulte-
oir, kalgarthoir.
Lanilta, i cnymladhur,pcn ymu-
itwxx.A majier of defence , a fencing
mafter Ir Keaniiva.idaire, airdpe-
anioir, dreann;.ol'gaire.
Lanuginoliis, Kiiroj;log,kottym-
mog,a iacthvleu arno Downy mojfy,
covered with cotton or foft hair:, [oft
like wooll. iX Myithghreanna^ ,
tlaithghrcannaA;, iryth/iairtheaA; ,
oii;,gnie.inna;K, minghrcann.
Lanugo, Plykkaiijgovlcu, facth-
j vieu, araenbly, giiianaA; a vydh
I ar aeron , man-bly aoar. Down,
I mofs, the foft andtender hairs which
\prfl appear en the face of young
^people; the foft wooll, cotton or fur
I up07: fruit and herbs ; the down fca-
i thcrs in birds. Ir, Myith,<;air...e ,
I myithj^hrcann, klaithghreann, oig-
I ghrcann, fionntaah, olan no kadas
I nun, luittire no luithreavan min.
^ Lanx, Dyigili\dan,dyrgil vu)d,
I yfgal , kloriau A great broad plate.,
chcrger or porringer ,- a deep dfh or
platter, to ferve meat up in ; afcale
' or' b a fin oftheballance. C. Talhiar.
Ar.Allia. Ir. Oihgreab, oill;!iuas,
! igreab no mias vor no Icathan.
j Lapatlium , Tavol. Dock. C-
jt iavolen. Ar. Tiinlhen. Ir. Sa-
j va, kapog.
[ Lapicida , Klodhiur kerrig, na-
[ dhur kerrig. A digger of fiones in
a quarrey ; a hewer offlone ; aflo?ie
cutter; a free-rnafoji. Ar. Bener
menglfudhier, piker mein. Ir. Oin-
Aiearvaire, fear thoA;al:a no ^carr
thaklo;K, iyr klo;e
DG
Lapicidma , Klcdhiuig
Klodiwa gcrrig. A quarry of fiones.
Ar. Mengleuuh. Ir. AitA;uileir,
kuileir kloA;.
Lapidator, Lhabvdhiur, tavlur
kerrig. A hurler offio7ies.h.¥Ao'\X-
tticoir , onnlavaigheoir, onnvarv-
choir, ann;iarntoir.
L„pidcus Mcinig,o'r maen ; ka-
led val y garreg Sto?iy , of ftone,
made offlone; hard like aflone. Ir.
Kloi;Ke, klox;avail, mur;!;loi^.
Lapidofus, karregog, graianog ;
kaled val y maen. Stony , full of
flones ; gravelly ; hard like a flone.
Ir KloA;aA;, onnaA;, arta.«, aileaA;,
li.iga;e, Iiagvur, liagana;K.
Lapis, Karreg , maen, Ihe^ien,
lhe.>v. en. A flojie, a pebble C.
Mean. Ar. Men, plur. mein. Ir.
K!o;i;, t onn, f art, f liag, t ail, lia-
gan;Doileog, dornog, Calculus.
Leak, Lapis latiis.
Laplus, us; Kuymp, Ihichrad ,
yfglent, trarr.guydh,kodum. A flip
or fall ; afliding or glidii;g ; a glance;
a trip. Ir. Leagadh, tuillc, Ijirradh.
ealgar, fpirlinn, tuitim, j krinnear,
kudaim, flaod, fy;iorrog
Laquear, Krongluyd tt, ncnn t^
ar uaith biaa, nenbren t<', trault yn
nenn ry. A roof, the impardroofof
a houfe, or the roof of a chamber.
C. t Nenbren. Ar. Aflaniuii Ir.
Kean ftekaidh no boghtainne tigha,
3
myil;>;eann no keann myl {maofA
thighe. ^ ^
Laqueus, Kebyftr, rhefFyn,ten-
nyn, hocnyn, magi, tant, rhaft'. A
jnare, a gin or f}>rii!ge; a halter or
cord to bang one in, or mfnare one
with. C. Maglen. Ar. Pifli. Ir.Ag-
halbr, keannra;;;, geirrnin.
Lardum, Mehin, kig max, xnz-
hinen ; kig hu -,, kig mo;e. Lard;
the fat of bacon. Bacon. C. f Me-
hin, kig moh Ar. Kig fall. Ir.Bo
gun, teoil larda.
Largus, Ehelaetli, ehang, rhuth;
fflu;, hael, haelfluc, haeluy^-,
amal, d\gv\nuz, digroQniad,digo
nul, lliaun, diamdlaud, dibrin, di-
arbed, guiiidrayl.Hia'^^f, very great ;
free-hearted, bountif:il,open-handed-
large. C. \ Hail , Leadan , ithick,
braoz. Ar Ledan. Ir. Fairiliin ,
lu;Kdvur, foirlearhan.
Larva, Klhylh nos, dry;tioliEth
nos, guylh, clhylh, anylprydj ei-
lyn ; yn uedi ymdhieichro ag ym-
dhioli. A walking Spirit, aghoft, a
phavtoyn, a hag ; a hob-goblm , a
bugbear; one difguifed. C. Spiriz.
Ar. Den bleiz. Ir. Fiika , goftu ,
puiglpirad, fpirad oidl:it;e.
Larus, Guylan luyd, bykkan.
ASeamerp, Cob or gull. C. Zethar.
Ir. Fyilleannan; l<os Gagadh no
olgaik.
Lalcivia, Drythylhu;i; , nuyv ,
nuyviant,teraA:,' moelyllod ; kroc-
lanaeth, bylHedh, I'erthedh, aviaith,
direidi Wantonnefs , playfomnefs ,
toyifl;?iefs ; ribaldry, lujlfulnefs . Ar
Impyudidite, pailiardiez. Jr. Mak-
nas, manvis, DroA;vunadh re mna-
iv, druiflieavala^d , ra;Kmas, ra-
vairt.
LalTus, Lhydhedig, uedi blino.
Weary, faint, tired, jaded , f^ejit ,
wornout. Q. Skith. Ar Skith, dar-
nou, darnouet. Ir. Kurtha, toir-
fliea;*;.
Latebra, Lho;.es, keih, kidhva;
Eikyl,lhiu, kvvrith.^ /'/W/z?^ place,
a lurking hole a clofe corner, ajhel-
ter ; a dijguije or jhift, a feigned ex-
cufe. Ar Kudhiat, kudhiadel. Ir.
Kelait, kealairm, kealpholl, kleath-
;^uas, no kuas duaithnighthi no
falaigh ; nead, dtilaic.
Lacebrolus , Lhaun \hoxe(x ,
Ihaun fteyx, lhaun gode;>;ve)'dh.
That is full of dens, coverts, holes,
hiding places, to lurk and lie clofe
in; dark, fijady. Ir Klcathfolla^,
kleath;;lLiidea;t;, kleathpiluala;!:.
Lateo, Lhe;i;i, gode^, tcji, ym-
^ydhio, ymdhirgcli, bod dan lex,
bod dan gydh , bod yn dhirgel ,
anuybod, anamlug To lie hid; to
lurk , to skulk, to ahfcond, to play
leafl in fight , to hide himfelf. C.
DhoGouea. Ar. Kudha, kudher,
golo. Ir Ataim a vala;e a n'ivar,
Fo /Jeith, gan fis a nait ; ni vuil
aithnc no eolas oram ; Teadham a
vala;>;.
Later, Pridhelh uedi ei ;era(i a'i
A;aledi, pridhvaen, pridhbeithyn ,
pobvaen, krafvaen. A brick , tile,
orfuch like. Ar. Teolen, plus teol
ir.
I Of The Original Languages Of Britain And Ireland. 77
I.Brike, kritrglata, no fglata kriadh.
Latibulum, Ogov, !hoA;es, ftay,
lheA:va. A den or burrow ; a lurk-
ing place; a covert to hide in. Ar
Kavarn, Lc^ , kudh. Ir. Klcath-
pholl, kleatli->;Mas jkuinikcir, klai-
reir.
Latifolius, Lhydandhail, a dail
Ihydain idho. Brtad-lenv'd , that
kath broad leaves. Ir.Lcathandhui-
lca;t.
I. acinus, O'r Ihadin, Ihadinur.
Latine., or of the feople of I .atium.
Ir. Lainnc, Laindcav.ul, K. I.aidc-
anta, Lainconta , l.aindconDidhc.
Latipcs , Tfocdl\ dan. Brond-
footed. Ir.Coilhlcachan, troithlca-
than, fpaiglcathan , kroiglcathan ,
fpaga^;, fp3g.idiJ:,kragaA;.
Laticudo, Lhcd, Ihydandcr, K-
hangder hclaethdcr. ^readthjarge-
nefs., latitude, width. Ar.Ledander.
Ir. Lcithne, leichneaA;d, leatha-
dha;t;d.
Latrici, Seydy, kodhyn, ka^idy,
yfgothva, karthic, cCmuythva. An
koufi of office, a hog-houle^ a jaies,
a prrvy ; ThefvL- of aprivate-houje.
Ar. Prive?.. li. Kamra, teagh beg,
giiitcir, tailciog.
Latro, kyvarth, dal kyvarth. To
bark, to cry out at one, and hay like
a dog. C-Dho harha. Ar.Harthal,
tzhilpat. Ir. Amaftraim, talnaim,
mm amaftar no tafann , konual-
laim, nim liall mar madadh.
Latro, onis ; Lheidir, Ihadrones,
yfpeiliur, hcrur. A robber, a thief,
a high-way man, a padder, a cut-
throat. (J. t Lader. Ar. Ladhr ,
plur. Ladhron, laer, plur. laeron
Ir- Tothaire [1 toaire | fpoA;choir,
argancoir, fladchoir, ladran, meir-
\c2lZ , gidaidhc no robaire flighc
moire. N. f Slarai'Si.
Latus, a, um ; Lhydan, ehang,
chclaeth, rhuch,a anno Ihauer yn-
dho. Broad, wide, large, fpacious.
C Bredar, | ledan. Ar. l.cdan. Ir.
l.eathan , leitlieada;<; , f'oirleitliea-
da.5;,tairlin,mur,la;<;dvur; Gaifa. F.
Latus, cri!>;yftlys, ty,ox;or, kurr,
paruydcn ^tynQXXin.Afdei a flitch,
thewafl. C. Tencucn, tcrnehyan.
Ar.Kollenff koflczen ty Ir.Tyv,
f tath, ftuaim, llis; air'-rion F. \
Lavacrum, Ennaint dur,dy vren-
naint, gol;^va ; bcdydhva, Awajb-
ing-place ; a bath or bain i a font. \ .
Fothargan, tobar, amar, lotharj foi-
dheax no ait foithairghe.
Laudabilis, Hyglod, haedhglod,
uiuglod, hyvaul, kanmoledig ,
klodvorys, kanmoladuy Commen-
dable.^aife-worthy [Kx\Ac\x\lkA.\x
Involta, inadhvolta, inaille intair-
tha,molta;K,t trolviai.-,c;umapN.t
Laudo, Moli, kanmol, klodvori,
moliarjli. To fraife or commend;
to name one with honour. C Dho
feyfya. Ar. Meuli. Ir. Molam ,
adhvolam, ailiighim, tairim, beir-
immoladh, mm taireadh , ar-
dayim; blatham.
Lave, Goizi, diftrcyli, glanhai.
To ■wajh. C. Dho Hambrokkya,
dhouolhya. Ar. jelxi- Ir.Nighim,
I..
lonnlayim , fruthalaim , glaiiam >
15111 ram.
Ilaurus , Lauryv, lauruydhen ;
diayduydh, preii y jeriiyn, dail y
kiiruv. A Bay-tree. Ar- Lore. Ir.
Lavras, krann lavsiw
Laus, Moliant, kl6d, maul, klod-
vorcdh, kanmoliiEth, molaudiGair
niaur, j:;cirda Vraife, laud, com-
niendation, glory, renown, a good
name, a good report. C. Ooniiola
Ar. Mculeudi. Ir. Moladh, adhvo-
ladli, faille, j blath, taireadh,
gloir, deagli-A:lu.
Lautus, Dilhyn, deftlys, bar
dhuy^;, diamdiaud. Fi?ie, neat,
clean , handfoffie. Ir Glan , me-
allta, ibafta, safta, gifta, gieaftha,
(geanmnaighthi.
Laxo, Golhung yn rhydh, Ihak-
kai, dittod, rhydhhai ; clniuythai
efniiiyrho, chciij:;!, helaethi, rhy-
thi. To loofe, flacte?!, widen, untie -,
to fit at liberty, to releafi. C. Dho
Louzall. Ar. Lauska. Ir. Sgyilm,
lij;im .'.uijje ama;e no fareir, iuaf-
glaim, fyram, reidhim.
Laxus, Lhak, rhydh, ehang,ehe-
laeth, rhuth,efmuyth,guan. Loofi,
wide, large, flack. Ar.Lausk Labas-
.kennck, ir. iJgyilce, ligthe,dinairg,
taiifliin, bog ; lag, neivtheann,glo-
gartha, flaghalta.
Lexna, Lheues, A Lionefs , a
She-lion. Ar.Leonels. Ir.Toithleo-
vainn, bainnleovain, leovanan bai-
nean.
Lebes, Kalhaiir, pair, evydhen,
Dav. A cauldron, a kettle, a brafs-
pot. C. t Per, kaudarn. Ar.Shau-
douron. Ir. Koire aigheann^ f ea-
bron, t lotar, bruin, bcille.
Lcftica, Elor veir;i;, kadair, ker-
byd. A Utter, a horfi-litter ; a
fedan or chair. Ar.Lcter. Ir. fFuad.
kroA;ar, t ara;K.
Ledio, Lhead, darlhead, Ihith,
gucrs ; etheiiad, dcuifud, kafgliad.
A reading, a lejfon ; a choice ; a ga-
thering. Ar. Kcntel. a coUeHion. Ir.
Leaghadh, leaghthora;<;d ; togha ,
rogha, reaghad, fgleire. N. t Ai-
cleachr .
Ledtor, Lheaudr, darlheaudr. A
reader, rehearfer,&cc. C- f Redior.
Ir. Leaghthoir. N. ant Lc-^hzoi]\.
Ledtus, a, um ; Uedi ei darlhain;
deuil'cdig, dcuifol, etholedig. Read;
gathered, culled, picked, chofin. Ir.
Leighte, toghta.
Ledtus, i, Guely. A bed. C.
Kryuedhe, t Gueli, 7 Lovcn. Ar.
Guele. Ir. Leabba, kear;fcail, f (e-
oil, skeng, \ airtel, foadh, kuva;t3il,
kuiltjkolW no kolkaidh,keadudh,
koisir, f Long.'imdhai, Iceang.
Legaiis, K\ vreithiol, kyvreith-
laun, dedhvoi, a bcrthvn I'r j;yv-
raeth. La-wful , legal; helongmg to
the law. Ir DlightheaA;, dlighthea-
vail, -fairlleadh.
Legatio, Kennaduri.fuydh priv-
J^ennad. Anembajjage; or the office
of an Emba/fadour. Ir. Ea;*;la;Kd ,
ea/.laidnea^-t, targraidhea^id, cea;K-
dairea^.d.
Legatu5,Kennad, nejefur, nese- ' raghadh no furta;ed.
V
L.
Tcyur. An Emba/fadour, an Envoy,
a Lieger; a Plejiipotentiary Ar. i
AmbafTadur. Ir. Taidhleoir, f bu
innir, ttca<tdairc, gila turais,
targraidhcoir, Imbafadoir.
Lcgio, Lheng, rhially. A legion
or regiment ofSouldiers. Ir Lcij^eun,
lath.
Lcgiflator, Gofodur ksvracth,
guneythyriir ky vncth.' a law-giver,
a maker or giver of laws. Ir. Rc-
aAidthavarthaidhe, rei;Kdthcantoir.
Legitimus, K\ vreithlon, dedh-
voi j kyviaun, adhas, kymmuys,
kymmheryr,ynion. Lawful, right,
convenient, meet, ]ufl, fit, due, ac-
cording to law. Ar. lult, guir; le-
ihitim. Ir. DliftcanaA;, dlighthea-
vail, dlighthea;!;, kcart, koir, kov-
throm.
Lego, as, Anvon kennad, anvon
negclur ; GorjKymmyn, rhoiar yn,
ky mmynni . To fend as an Embaffa-
dour. Legate, Deputy, Lieutenant.
Ir Kuirim e.^■A■^x,, taidhleoir, te-
a.xdaire,5ila turais no imbalfadoir j
kovarva, airm;tia, airmrea^id, leib-
tionoil no fear ionaid go, drc.
Lego, is ; kafgly, ethol, deuis ;
Lhey, darlhain ; Lhadratta. To ga-
ther, to choofi;to read; tofleal. C
Dho kyntil, dho porogga; dho
ladra. Ar. Daftum, kyntiU ; diuis,
dilenn, dibab, Lea Ir. Leagham ,
nim IeaghthoraA;d ; knufam, tim-
fayim no kruinnyim, Toghaim,
glakam royaj pikam as,F6s goidim.
Legumen, Pob math ar bys, yt-
bys. aU manner ofpulfe, as peafe,
beans, &c. Ir. Gax pilhearla;t;, mar
ata pis, ponra, &c.
Lembus, Lhong vyan. A pin-
nace, or bark ; a fmack, a fjher-
boat. Ir. Luathloinj;in,c^f. Luath
veagluath,' bad, bark.
Lemma, Dadl, rhefum. An ar-
gument, a fubjeil, an oration, di-
fcourfe, &c. Ir. Arguin, reafiin.
Lcmures , yfprydion nos, elhy-
Ihon, buba;iiod, koblvnnod, y ty-
luytli teg. Spirits thatwalk anighAs,
hobgoblins, ghofls. Ir. Goftadha,
taduvaiileadha, piikadha, f meiiri,
Ihivradh.
Lena, Karnbytticn, Ihatteies,
Ihactai. A bawd. Ir. Druththar-
rangtog, dnathnaidhmeog, druth-
vangog , bean tharrangta (Iripa/;
ar a keile, konarachda.
Lenimen, LhiniaruA;, efmuyth-
dra, IhonydhuA;, Iharicidhiad, ef-
muythdad. An eafe or refrefl:ment ;
an ajjwagement of pain or grief ; a
redrefs. I Gi/C foakal akJaidheaArd,
furtaAJd, fyileadh, iblas i no gaxni
do veir foakal.
Lenio, Lhyvnhai, gorlhyvni,
ksboli i Efmuytho, Ihonydhi, Ihi-
nari, IharieidhiOjrhyuioji, kylTyro,
dieruino. Dav. To make fmooth,
to polijl.' ; to eafe, ajfwage, mitigate,
allay, appeafe,flaken. Ar. Frankaat,
fubla, habaskaat, dufaat. Ir.Sligam,
miniyim , blatham , planam , fo-
krayim; nim kyin kincaJta no fo-
kair ; trytham ; Beirim ibakal, fua-
Lenis,
|78
Tit. II. A Comparative Vocabulary
Lenis, Diaru, cfmuyth, Ihuvun,
Ihariaidh; Hynaus, diodhevgar,
guaredhog, hyuar, rhyuiog, aray,
tauel, klaiar,lhednais. Dav. Gentle,
foft, eafie ; mild, calm,fiiU. , good na-
tur'd^complaifant. CAife,meddall.
A.Grafiys,dous. I.Min,tlioghdha,
blatha, blathvur, tailsean; mi-
onnla, aklaidh, leavar, f anairt, fo-
kair, kiuin, bog, bogurj faiv,
[^taidhlea^;.
Leno, Lhattai, a gaduo bytfei-
niaid. ji ha-wd, a f under, a mer-
chant of whores, a procurer, one that
brhigeth whores andhiaves together.
AErezel, plur. Bredhili I Dmith-
vloskaire, fear kruinighthi, ftripa^;
fa re A;eile, Druithkeannaidhe ,
Druithmangaiie , keannaidhe no
mangaire ftripaPi.
Lenocinium , Lhatteixth , Ihat-
teiruydh ; ymbingkiid,ymhoeuad.
ThepraBke of bawdry, playing the
tawdi ■whoring i?tticement, complai-
fance, alluring language, or carnage;
a neat winning drefs or inveiglement.
Ir.DruthvloskaireaA;djdruchnadh-
mairea;td, drc
Lenocinor, Guneythyr Ihattci-
a:th, hydoa deni'a thcg eiriae. To
he or to play the bawd; to entice
with fair words; to decoy, wheedle,
trepan , &c. Ir. Druthvloskaim ,
druthvrolgam, druithAieannayim ,
druthnadlimaim.
Lens, dis; Nedhcii- A nit. C.
Nedhan, plur. nedh. Ar. Nedhen,
plur- nedh. Ir. Sneadh.
Lens, tis ; Rhyu y tbys, p'^'S me-
lin. A kind ofpulfe caU'd Lentils.
Ir. Gne phife beige no rois.
Lentigo, Bry^ini uyneb nae le
aralh, mann. A pimple or Jpeckle,
or little redJ]>ot in the face, or other
part , like a Lentil. C. Guenan,
kyriak. Ar. Apotyum,krenkig. Ir.
fFearb, bolg, gur no guirin ar
kopp go hairigh ar eadan.
Lentifcus, y pren Maftix. The
Lentisk or Maflick-tree. Ir. Krann-
vaiftij;e, mailteog.
Lentus, Diog, huyrvrydig, div-
rys, dioval, dibryder, annibcn, fe-
5yr ; Medhal, mafu, yftuytii, hyb-
lyg, ylgoeuan , guydyn , glydiog.
Slow, lingrijig, idle, lazy ; Umber,
pliant, flexible, tough, clammy. Ar.
Lent, gorrek, ponner. Ir Maoth
[myth] t muadh , bog , foluyta j
mad, mailltriallaA; , lifta, fhinia;ii,
fliinfana;*;, tarfanaAJ, gleavfana.<; ,
LeadranaA;, liboideaA: ; tavanta
Leo, Lheu. A Lion. C-^hhexi.
Ar. Leon Ir. Leovan, fLeo.
LeoparduSjLheuparc.y^ Leopard
or panther. A. Ltupird. I.Leopard.
Lepidus, Dilhyn, tlusbroppor ,
proppor, muyndlus, tlus, hyvryd ,
digryv, divyrr , Ihauen; Deftlys.
Dav Pretty, witty, conceited, fmart,
1 brisk, merry, jocund, pleafant, wag-
\gijh, quick, tart, dainty. C Fein,
! skeans, Louan. Ar. Agreable , la-
j uen,geven. Ir.Greannvur, jgrinnj
!ait, iiiairk, fuva^;; prafganta, dea-
Uovluadra^;, futavail, glan, fgibal-
tta, fgeanmnaigh, gafta.
L.
Lepor , vel-os , oris; Muynder
vmacirodh , haudhgaruA; ymad-
rodh; Guedheidh-dra , hardhuA;.
A grace, mirth, wit, drollery, a
good meen, a pretty conceit, complai-
fance. .^^r. Guaperes, leuenedh. Ir.
Greann, fuarl«as, proifg, aite.
Leporarium, Lhekayedig i gadu
aniveiliscd, park,argae koed,hydh-
goed, yf5yvarnogle,&c. Anyplace
tnclofed to keep beafis for pleafure j
a park ef^eciaUy for hares ; a hare-
warren. Ir. PataA;, P. ex Cl.
Lepus, yfgyvarnog. Ajt Hare.
C.Skouarnak. Ar. Gat, p/ar. Ga-
dou. Ir. jeirfliiadh, pata, mil moi-
ghe, mil boidhc.
Lepufculus,yfv;yvarnog levangk,
glaftor a; . A Leveret, a young hare
C. Skouarnog bian. Ar. Gat bian
Ir. Paitin, glaifvil, pisin ^eir'hiaidh
no j;eir'hiadh beag. Patan,breog,F.
Lethalis, Angheyol, maruol, a-
duythig. Mortal, deadly, &c. Ar.
IViortel. Ir. MarvthaA; , plaighea-
vail, ur;toidcaA;, bais.
Lethargia, Rhyu glevyd a ladh
f n o dra a^yfgi, ag a bair ebrgovi
pob peth; yr hyn-gluyv, yr hyn-
mint. The Lethargy i afleepy,drow-
fy, and forgetful dijeafe. C. fHuvn
dhefympit. Ar. Lorniadyures. Ir.
Doirmeafadh, keileafadh,kailthein-
neas, galar dearmada^; no kolla-
tha;K ; tainaA; no fpadanta.
Lethifer, Angheyol, maruol, a
ladho. That bringeth death, deadly.
Ar. Mortel. Ir. Tcidhmveartha;^,
baisfeaAJtaA; ; do veir bas.
Lethum , Maruolseth , anga: ,
Ihaith, Iheas, Ihias, dylaeth. Death.
C. Ankou, marnans. Ar. Ankoun,
maro. Ir. Bas, Vid. Mors.
Levamen, HauOiiad, cfmuytha-
■.id, didhany;t;, yr hyn a leihao bo-
en. F.fife , comfort; an eafmg, dif-
burthening, or lightnijig of grief or
trouble. Ar. Konfolation. Ir. Ead-
tromaghadh, cadtroma;Kan, fyiHie-
adh, fuargadh, furtaA-'d, foakal, fo-
las, kavair; Fofair. F.
Leucoph3eus,Lhiu'r onncn,Ihu-
ydliu, Ihai, rhung guynn a dy. A
gray, or rtijfet, or hrovjn dusky co-
lour. Ar. Gris. Ir. Baru-rivaA;.
Levidenfa, Brethyn nae lixnhylh
tenaE, gulanen, tenlhiv. Agarment
made ofcourJe,yet very flight cloath.
Ir. Strepin, fkinntea^al, gairvea-
daA:, garvana^i no roifleaA;an ea-
daigh.
Levir , Braud gur <fn. The huf-
band's ( or wives ) brother. Ir. De-
arvrathair 'hir no mna.
Levis, yfgavn, yfgon,ymyfgavn;
Haudh, el'muyth ; yfgoeuan, anu-
adal, anfavaduy; Salu, byA;an,ei-
dhil,guael,difas. Dav. Light , flight ,
fjnaU, ituonfiderahle ; eafie , gentle ;
fwift, nimble, brisk , lively ; incon-
ffant , wavering , falfe, vain, &C.
Ar. Eskuit, skan, skanbennek, va-
riant, penskort, berboellik. Ir. Lu-
afgana/;, ftairikea^;, giianaA;, pioi-
deaAi , boifjeanta , arraydea^; ,
ualliA:, barbyitfeaA; , byitheanta ,
ftuakaA;, ftakailleaA;, korraAi, go-
L.
ga^;, foghluaiftc, neavforafta, ftair-
■:ea;!S,
Lcvo, as ; DytA^avi, kodi i vyni;
tynni ymma:th, Iheihai, tolio; ef-
muythai, houfliai, Ihonydhi, Ihi-
niari, yfgavnhai. To lift or holdup ;
to lejfen, abate, anda/fwage ; to eafe
one of a thing, to disburthen, to de-
liver, or rid out of, to lighten. C
Dhoderevall; Dhokofoua; Dho
aizia. Ar. Sevel, gorren, tenna,
lemcl. Ir Togvam, kongvayim lu-
as no ardaighim ; Togvam no bei-
rim liom; millim , Igrifam , do-
nayim ; Laghdayim, traotliam, fo-
krayim, kiunim. I
Lex, Kyvraeth, dedhv, yftattyn, i
ordinhaad, gofodiad ; Amraod, dy- 1
Symmod. A law , flatute , ordi-\
nance, decree ,- rule or good order ; a '
conditio?} or terms agreed on. C. La-
ha. Ar.Ltfenn, gur;Kemen, ordre-
nans. Ir. Dligheadh, reaAJt, f adh,
t ins, t foras, f toix, f bann, f ai-
rilleadh, f dual, f eigean, leagfa,
riaghail ; Modh , n6s, gnath, or-
dughadh, rafta, ftacyr; konradh,
r naidhm, koinjiall, a;i;t. Lex mi-
litaris, f Adailgne j Leges cajium
venaticorum, f koinrea^Jta, dior,
dlcaAit.
Libamen, Aberth, y peth a bro-
vid i vlas aga offrymmid. Afacri-
fice, a drink-offering. Ir. lodhbairt,
f3krafis,gaA;miodlibartha &blafta.
Libella, Lhinyn mefyr nae blum
faer. A line, levell, or plummet of
a mafon or carpenter. Ar. Reolen,
skuedhr, linen. Ir. Bonntri fmui-
lein ; Inj^ir no riaghail in^cartha
mealponta.
Libellus , Lhyvran ; Traethiad
haul; Bryv guys, Ihythyr dyvyn ;
Lhythyr anvon , uarant. A little
book ; a petition, fupplication, or bill
ofrequeSl; a libell, or declaration ;
a letter inijfive. C & Ar. Liver bi-
an. Ir. Leavrin, leavrdn no Jeavar
beag, Bille, fgrola, barantas bryith;
Profes, Fifgairm no fuagradh- Li-
bel lusfamoliis, Duilleavair, yirlea-
var, leavar aoire.
Libens, Euylhy/jrar , Kublvod-
lon, bodhldun. Willing, glad, with
a good will af/d liking. Ir. ToilteaA;,
toilteannaA;,toiIeavail,deontaA; Se-
al, maith, toghartaA;.
Liber, v rhilglyn nefav i'r pren ;
Lhyvyr. The inward bark or rind of
a tree i a book or work written. C.
Levar, f liver, plur. livrou. Ar.
Leur. Ir. Kroikean inmeodhanaA;
Ajrainn; Leavar; Long, F.
Liber, a, urn ; Diangol, rhydh,
breiniol, digaeth, rhydhedog, bre-
in-rydh, hydrym ; DidrafFerth, di-
ruyftr; Helxth, ehang; urth i
vodh i hyn. Free, at liberty '; fafe ;
void of, or without, &c. not hound
or fubje£i, exempted from ; at ones
pleafure. Ar. Libr, frank. Ir. Saor,
[ Syr ] SyirfeaA:, K. Fa reir reidb,
araAJorfein, kaovanta, ardith, ar
eafvaigh ; NeivAJeangailte , gan
thoirmeask, gan teorainn, gan by-
ghal ; gan buadheirt ; m6r, fairfiii;
ara thoil fein; dana.
Libe-
Of The Original Languages Of Britain And Ireland. 7^
L. I L.
Liberalis, Hardh, gucdhys, pry" j nedydh , yfgrivcnnydh , keiduad
ducdhol, adhuyiijoneft; Hael, hy- 1 Ihyvrx. AJcrhexer, a took-vnter;
Jed, haelfHuA;, brcylan, kz\oai\l-\ one that tranfcribes tooks t a library-
ydh, kalonrodh, Ihaucf^or, Ihau
rodhiad , dianhacl . c^c Ijheral ,
ofin-kanded ; gtntleman-like, free
hearted, bountiful, free, frank, gene-
rous. Ar. Larzh. Ir.Maillica^, 51-
navail, makinta , lialal , fialvur,
ut,\irx,ro\i\\\ciX, rcadhAiroidbcaA;,
rcadhA;uilhea;;.
Libcralitas, Haclioni, hacledh,
haeldcr; Adhuynder, Bounty, li-
berality, freedom, franknefs, kind-
nefs, good nature; generofity . Ar.
Larj:;entes. ]r. Fcile, fcilea;ed, fia-
laA;d, tiilvuire, fialvu]rca^-d, cinc-
aAij t gart, f foiA^earnfa, f luith-
AiearnaAjjttonj feaflavra, miAiainc,
t eanghav.
Libcro, Guarcdi, vmuarcd, rhy-
dhhii, golhungjgolhung yn rhydh,
digjcthiuo, ■xx,)h. to delner or re-
leafe ; to Jet at liberty ; to free, to
enfranchize ; to rid out of; to ac-
quit. Ir. Syram, fuafglairrii I.ij^im
ama,<i no fa reir, l^i Uim no beirim
amaA;
Libertas, Rhvdh-dod, rhydhid,
golhyngdod , braint , tru ' dhed ;
Hvdcb, conder. Freedom, liberty,
leave ; fraiikncfs, good nature, in-
genuity ; boldnefs of j^eech. Ar.
Roll, liberie j frankis. Ir. Syr-
fe, lyirrea;iid , kead , dana^id ; fos
Antoil, ainvion, anravairt, anra;e-
vas, anl's) ilteaA;d.
Libertus, A unacd o gacth yn
rhydh, kaeth uedi 1 vreinioJi; gur
Ihys, gur ty. One that of bond is
made free; a late fervant or bond-
man. Ar Oriat. Ir. SaordhyirifcaA,,
("aorvodhaidhe.
Libet , Mac'n vodlon j:;enniv ,
mae'n rhynxi bodh, &c. It liketh\
keeper, &c. A.Skrivancr. l.Lcavar
graivcoir, fgrivncoir, Icavar-klo
dhairc, priontoir, Icavar nalgairc,
Fos klcireaA; koiticaii no puibligh,
t Reataire.
Librator, yn a dyniio dhiir urth
j^yveirioj Hun a davlo vam or
magncla;; Albryfiur. Dav. Acon-
veigher of waters from J}>ri?igs to
conduits tj levellingof the ground; A
flingcr and hurler of Jl ones in war
Ir TovailteoirjKovthromaighthe-
oir ; Fos tavalloir no fear cavaill,
Itailkheoir no fear lavaigh kloA; a
gogadh.
Libro, Puyfo, mantoli, guney-
thyr yn drum , kymmhuylo, go-
gymmhuylb, k^ veirio, ynioniurth
linyn, ynion buy(b, rhanni ynyni-
on. To -weigh or foifi ; to counter-
foife, to counterbalance ; to balance;
tolevell; to try by plumb-rule , to di-
vide equally. Ar. Poefa, balanfij
kompefi, skuedhra, lignenna, reo-
lenna. Ir. Tovaifun no tavaifim ;
kuirim a govthrom, a f meas no
a davas, ingrim no kuirim a nin-
greadh no fcakam re naghail in^e-
artha.
Liburna, yfgavnlong vyan he-
rulong. A light and fiDtftJl.^ip,foift,
or pinnace ; a privateer , a galley.
Ar. Lcilr bian,;'/«r. leflri. Ir. f Li-
vearna ; Long ro luach do vias ag
fovorayiv.
Liccntia , Kennad , truydhed ,
gormodh rhydid i uneythyr a vyn-
no. Lice?tce. unlawful, immoderate,
or overmuch liberty, licentioufnefs ,
unrulinejs or boijleroufiiefs (Z.XJziy
Ar. Roll, libertc, frankis. Ir.Kead,
argad no airjcad , anfaoirfe, an-
or conte7iteth; it is my will and plea-\ f)'irleaA;d, ain;t:ead j komas no kea-
fure, I think good, I lijl, I would! drogha bcirthc ; Andanaxid, me-
faia. Ir. Taimidh, ata toikeana/;| ardhantaA;d,ainfi:;iannta;(;d.
Licentiofus, A;uidr, ehyd, pen-
no daointeaA; j As toil, as daoin, as
oil, as maith, as mionn le, <^f.
Libidinofus, A dhylyno i dra
;KUanc i byn,anlhad, drythylh, tra-
nuyvys, godinebys,anniueir. Lu/l-
ful, wanton, leacKerous ; flejhly,fen-
fual; wilful, bent to his lufl and
pleafure. Ar.Liubrik, \ ill. Ir. An-
tola;;, ainvina;t, druiflieavail, byi-
flieavail, feilhea;^, iavalax, rmx,-
Libido , DrythyllhuAJ , guyn
knoudol, Aiuant y knaud, AJuanta;^,
godincb, anlhadruydh, dyre,dryg-
.>;uant:. Lufi,paJJion or unlawful de-
fire ; wantonnefs ; leachery, concupi-
fcence, fenfuality ; ones will, appe-
tite, fancy and liking. Ar. Liborti-
nafli, impiudifTitei lubrifite, pail-
lardicz. Ir. Antoil, antoilcaAid, ain-
mhion ; Fonn , diiil, toil j Drui-
fheavalaA;d.
Libra, Puys, pynt; Klorian,
mantol. A pound; a pound in money.
rhydh, avreolys , guylhtbuylh , a
gymmcro ormodh rhydid. Rajh,
licentious, diffolute, unruly. Ir. An-
dana, meardhanta, ainfj;ianta, ain
riaghalta, iovarta;; ; Syirfea/;.
Liceor, Golod pris yu.?;, aruer-
thy, dyuedyd pris pech, kynnyg
am bcch, mar^inatta. To cheapen a
thing, tabid money for it, to offer the
price. Ir. LuaA;am, kuirim \v.2iZ no
tia;Ka na jcann ; nim fa luaA,-, in-
reakam.
Licet , licebat , i^c. y mac yn
gyvreithlon, mac yn rhydh, ev a
alh vod It is lawful, it is free, it
maybe; you may if you will Ar.Fer-
mettet eo. Ir. As kcadaA;, a ta kcad,
as koib, as cidir.
Licet, adv. Bydhed velhy, bod-
Ion. Be it fi, content. Ir. Biodh av-
laidh fhin ; biodh mar Ihin.
Licet, conj. Pc rhon, cr,cr hyn-
ny. Although, albeit. C. Syi. A
lo jl:iUings; a balance or pair »/, Pej;ement benak ma Ir.j^iodhgo,
fcales. Ar. Balans Ir. Ponta; Fos j biodh gur, ar Ion gur.
fAirveadh, kovthrom, | laithcj Lien,\- dhyeg, kledhyv Blse-
meadh thovais. I dhyn , Dav. kledhyv bilWl. Tht
Librarius, Lhyvrur, y(s!i\ta-\ milt, the ^leen. C. yvabm! Ar. Ar
fcl;t:. Ir.Shcabag, Pi. Scot. Safna;K
& duliag.
Licnteria, Darymrcd guaed, y
bib uied. A lask or loojinefs ; a
kind of bloudy-flux, when the meat
comes from a man, without any con-
cotlion ordigefiwn. C. An f;irr. Ar.
HUKs, fuercl. Ir. Ain'hlugfa, ainf-
iSeoileadh.
Ligatio, Rhuymiad, tidiad. A
binding, a tying. Ar. ]ire,plur. crc-
011, amar, liam. Ir. Greamagadh,
kc:ingladh , nafgadh. Imdheal. F.
Ligncus, ogoed, a unelcr o go-
ed. Wooden, made of wood; of tim-
l>er. Ir. Maide, amaid no Airainn.
Li^nilc, Kocdty, kynnydty. A
wood-houfe, a wood-loft -, aftack of
■wood. Ar. Bern kcuneut. Ir. Kon-
nadhva^ Tcagh no taradh kon-
naidh no in a m'i konnadh.
Lignum, Kocd, guydh, k nnyd,
prenn, kynuyd, rhyfuydh. Wood,
timber; a log, block, or flump. C.
1 Prcn, koat , kuz , prcdn. Ar
Prcn, kcuneut. Ir. Maidc, amad,
konadh ; F6skIo<ii fj;illan.
Ligo, as ; Rhuymo, tido, klym-
my. To bind, to tyeorwrap; totye
up, orfafi. C.Dho kclmy, Pal. Ar.
Amarra, eren, liama. fir. Kean-
glaim, grcamaighim,na(gam; dom-
nafaim, F.
Ligo, onisi Rhau, pal; kaib,
fu.^ . A Ipade, ajloovel, a mattock, a
p!ough-Jhare,&cc. C.Rtv, pal.. Ar.
Pall, pig. Ir. Feak, laise, fpad,
pikoid.
Ligurio, Buytta'r tamirxd go-
rvE, buytta aminheythynion, kym-
meryd i dheuis dammacd, keji ,
guangkio. To eat daintily ; to pick
and choofe t id-bits or dainty morfils ;
to feed nicely and delicately ; to play
theglution.. Ir Ithim biadh mills,
foghavaili flugam, grabam , gla-
mam oram , ho ithim go jeoka-
vail biadh ; milifthogham no pro-
kam giz greim as blalla.
Lilietum, Lhe y tyvo'r lili. A
place where Lilies grow ; a Lily-bed.
Ir. Lilea;;, ait na d'ighid lileadha.
Lilium, Lili, elcftr, A Lily. C.
j Lili. Ar. Fourdelifenn Ir.Lile.
Lima, Lhivdhyr, rhvgnen lau.
■^file. Ar. Hcsken,lim. Ir. Livaii,
no ithx;omala ; Fos keartaghadh,
koraghadh, deafaghadh.
Limatura, Lhiviad,lhivicdigxth,
Ihivion y lhivdhyr. Powder or dujl
that Cometh from filing. Ir. Livadb,
Liv-liiaithre.
Liniax, Maluen, maluoden, gu-
lith valuen ; ;iiuilcnnur. Afnail,a
dew-fnail or /lug. C. Molhuidd-
zhan, jMelyen. Ar. MelA;ueden,
plur.mc\x.\w. I Sheilighidjicfhei-
lyide ; Scot, lislihiag.
Limbus, Amaeruy, ym\\-^y\x,
IhavnynghyU godreon, ei'nonyn.
Apurfle; a welt, lace, border or
gard about a coat or gown ; an hem
of a garment ; a frmge, a felvidge.
Ar. Bordur, borr, kollez. Ir Kiu-
vas, imeaj, f ur kriila.;;, teorann.
Limen, Porth, porthva; Hini-
og, eminiog, rhiniog, troihuy. The
threflold
8o
Tit. II- A Comparative Vocabulary
L. I L
threjlwld of a door i an entry or en- FlaxJ.nnen.C fLm Ar.Lin LLjn.
trance. C. Portal. Ar. Treuth , i Lippus Koegdhalh kibdhalh,
tlur. treuthou. Ir. Tairniea;^ do- ^ Ihygadulyb Ihygadlaith molog.
rais : Fos garman no urfa dorais. j Blear-eyed bleared that hath drop-
% I -ic^ ,^^^„'P'»g "^^trijh eyes,(&c. Ar. Pikkus.
Limes, Tervyn, kyffin maen ,ij^ ^^.^.^^/j^^/^^.^ (hil'hu.lea;. ,
tervyu , em.niog ; talar ; krocs- , j^^^^^jj^-^^ • ' • '
ftordh ; ffordh vaur. A bound or ^ ^^ Todhion, ifgiMrsd,
fgriveann, Foghlaim, eoIas,eola-
dha.
Literatura, Gramadegydhiseth ,
dyfg, dyfgeidixth, yfgoihcikdod,
Ihen, kyvaruydhyd, adhyfg. Gram-
mar-learnmg ; Learnijig in general^
fiholarjhip, good literature. C. Ski-
, L,uju..iiicii, X uuunjii, ii,sii,iritu, ans. Ar. Dcskadiuredh, skiaiit. Ir.
Imnt; a iorder or frontier, "'^^"'iguar taudh , diverion ki|. Drip- Gramadlmd, igrivneoireaxd, li-
dary or land-mart ■, a rneer^ ;acroJs- | ^.^^^ ^^^^ ^^.^^^ ^^^ ^^^^^ ^6^^ ^^^^^ teardha;id, mona;ed.
Literatus, Lhythrcnnog, dyf^e-
dig, kyvaruydh, a uypo Jhen, hy-
dhyfg. Learned, /etter'd , able in
fcholarfiiip. C. Diskys. Ar. Gui-
ziek, favant , perveth. Ir. Fogh-
dary or lana-mari. ■, a m.., . ^ ^.u^ i ■ ^^,y,^^ „„^ y^n^, „^^f ^^^^
path, a great broad way^ Ar_ Men- V^J^^^ J^^^^^^-^ J. ^^jj
I'l^li!'^'''''' "''''"'''' IWteal, Ga/uifse no ga;, ftv
meathlais.
teorann
Limine , Gored tervyn i beth,
rhanni dan dervynx. To bound or
limit i to divide and part; to fet
bounds and limits. Ar. Ranna [ to
divide. ] Ir. Teorannaim, Koigri-
ghim , kriflaighim , kuirim teo-
rainn koighrigli.
Limpidus, Klaer, gloyu, eglyr,
clear, bright, pure, tra7ijj>arent,
clear as -mater. C.bpladn. Ar.Skler,
fplan, patant, anat, reiz,- Ir. Glan,
gle, t gluair.
Limus, Torrm, Ihaid meun dur,
pridh-dom, Mud^flnne^ clay, loam,
morter. C.Tylc, poll, pry. Ar.
Fangk, buillen, fri^as, kaiUar. Ir.
Kloda/;, r'oide, muda, P/
Linarius, Gueitliiur lhi2:n,adri-
no lixn. A fiax-dreffer , a fiax-
merchmit ; he that fcUeth or iporketh
flax or linnen Ir. Linoibridhe, fear
oibrighthi lin.
Lineo Lhinio, Ihinelhi, tynni
IhinivE. To drayo lines; to draw the
figure of a thing in lijies. Ir. Li-
nyim, ftrioam, fgrivam.
Lingo, L.hyvi, Ihio. To lick with
the tongue i t9 fuck foftly. Ar. Li-
pat ; dena, fyno. Ir. Lighim, fli-
vam, ;<:. beirim ligheoigh ar, ga-
vam do lighcogaiv, do dhiulainj
t Leargam. F.
Lingua,Tavod, tavod-iaith,iaith;
Penrhyn, morbcn. At07igue, a
language, or j^eech ; a promontory or
narrow piece of land running into the
Sea. C.Tava?., t Tavod; fLavar.
Ar. Teauti Langaiih. Ir. Tean-
ga, fting, ftairighinj Bearia,
kainc.
Linguax, Tavod-hir, tovodog,
rhyadys,dyuetgar. Long-tor/gued, a
blab i full of words, a great Jpeaker ;
a pratler or chatterer. C. Tavaz
re hir. Ar. Marvailler; tcaudek,
lanflienek, pe lanflieneicr. Ir.Fad-
;KainteaA;,, ro;Kaintea.3i
Linquo , Gado , gadsel, ymur-
thod a phech ; Lhuygo , ihaeiTi ,
Ihakkai. Bav Toleave,quitorfor-
fake. C Dho garera. Ar. Lefel,
Dilefel, kitaat. Ir. 'rrei?;im, fag-
vam , fgaram no deilaighim leis,
klynam no ftynam ua, teadham a
laij^e, tivim, fcallara.
Lintcr, Kavn ynpren, kavn ar
dhCir, keybol, kux dur, yfgraph,
bad. A boat made of a hollow tree ;
a wherry, a fuller ; atrough. C Gur-
hal. bian, kok. Ar. Bark, leftr, (^c,
ir. Koite,t koka,kokvad,atraA;in,
kyi3^ I grodain. F6s amar, f Lo-
thar.
Linum, Lhin, edavedh Ihln, ^c
nielt, to dijfolve or make liquid Ar. \ lamtha, eola^;, liteardha, fgolar
Teudhi. Ir. Leagham, bearram, ti- I tha, fgrivtha ; ceagij-gi N. Ant.
nam, bogam, maotham , no my- Lithargyros, Euyn arian, gor-
cham. iveru plum Litharge , the fcum ,
Liquet, Mae'namlug, mae'n eg- /'•"^'^ or fiume of lead, fiver,
lyr, mae'n dhilys. It appears, it is or gold. Ir. Luaidne ban ; kuvar no
fure, clear , certain a7id w;a«i/e/?; 'S^im ar;;eid, f kearbuan.
tt is apparent or well known. ArPa- ] Lithiafis,Klevyd y macn toftedh.
tant eu, skier eu, anat eu. Ir. As ; "^l^e flone in the kidney or bladder.
follas, as foilleaA;, as f ran, as lear, C. Klevaz y mantedh. q. Ar. Me-
as t reil, as t meanan, as divin. an, gravel. Ir. Airteaiadh, tinneas
Liquefacio, Todhi, dattod,dad
mer,dadleithio To melt or make to
Liquor, Gulyb, gulybur, Iheith-
der, Ihynn , gulybaniaeth, sydh,
xioz fuail aranu no davann.
LithoftrotusJ'almant, larn ; Lhe
nodh. Moiflure, humour, juice, //-:Uedi ei balmanti. A pavement, a
quor, drink, water. Ar. Leifder. Ir. \caufit>ay i pav'd with flone. Ir. Art-
Lcann, gt;e bitaille suv, f bra;i;t, Ido^ur, toA;urkloA:.
I'uvla/;, luirafg, kuifliea/:. ! Lithotomia, Gueithdy faer ma-
Lira, Kevn o dir, grunn, trym en, nadhle, klodhva jerrig. Ama-
kevn, malk, kuysj Telyn A balk
or ridge of land betwixt two furrows,
A harp. Ar. Iruen , plur. irui.
[r. Imaire no balk ; Fos kriiit, klair
(lieaA;.
Liro, z%; Kevni tir, trymio,
grynnio, kuyfo. To make balks or
ridges in land; to plow land the
thirdtime. Ar. Ober irui Ir.Imai
rim, balkam, nim imaire no bailk
a vearann.
Lis, litis; Kynnen, ymryflbn,
ymrava-1, ymurthryn, anghydvodj
Haul, dadl, kuyn. Strife, quarrel,
debate, variance, contention ; falling
out, a brangle, a wrangling dijpute ;
a flit , procefs or aElio^z at law .
Ar. Skandall, argy, tabut, proles,
dil'pyut. Ir. Imreas, imreafan,
keannairj;e , koinntinn , kon/poid,
knopail, koinnin, krinA;an, \ ban-
,-.uis, f ban^aighean, kuis dlig-
hidh.
Litania , Ervyn, cidhnyed, dy-
inyncd. Afupplicatiojt, the Litany.
Ir. Liodain, urnaighthi no athAiu-
injicadh koitA;ean an Eaglais.
Litcra, Lhythyrcn, Ihythyr yf-
griven, Ihau Igriven yn. A letter in
a book i a bill or fcroU ; ones hand
writing. C. t Litheren plur. Lithe-
rou Ar Litheren, skriptyr. Ir.Li-
tir, t mion ; Bille, fgrola, no fgri-
vean j^earraidhte
fon's work-houfe or a quarry. C.Ku
arre.lr.Mainnj^eir, f artfaojA;a, te-
aghkeard;Ka, no bothan artfaoir no
faoirA;lo;t ; Ar^oilcar no koileir
.^Io;i;.
Lithotoraus, faer maen, nadhur
kerrig,macnlaeri Lhauvedhyg fydh
yn torri am v garreg yn y ;i;uyfi-
gen. A mafon, a fiojie-cutter -, a
chirurgeon that cutteth out the flone
in the bladder Ir. Artsyr no faor
klo,Ti ; Fos airtliaigh no liaigh do
veanas kloA,a 'huail as dhuine.
Liticcn, Keiniad ydkorn byA;an.
A blower ofafmall trumpet or fife.
Ir. Stokaire, Fear ftuik no trompa
vig.
Litigator, ymryflbnur, kekrur,
kyniihennur, plcidiur, dadleyiu.
A wra?!gler, quarreller, &c. Ir.Ke-
annairgtheoir, bann;t;\iifeoir.
Litigiofus, _ymryfongar, ymra-
vaelys, kynnhcnnys, y pt-th a vo
mcun dadl ag ymrylton. Litigious,
quarrelfomi , full of dijpute ajid
wranglijig ; a thi?ig in dijpute. Ar.
Kraignous, hegazus. Ir. Keannair-
5ea;i:, Imreafa.^:, imreafana;;;, con-
I'poidcaAi, krcapala^;.
Litigo, ymryflbn,ymravaeli,ym-
j^cintaA;, kynnhenni, fkyuaethly,
ymdhadli, ymgyvreithio. To con-
tend, ftrive, debate, vary ; to wran-
gle; to go to law. C.Dhokennkia,
Literas, Lhvthyr anvon, Ihythyr i gucskall. q. Ir. Keannaigyim^kon-
anner;e; Dyfg, dy'Seidiaeth, Ihen | fpoidim , krapalaim , mm kean-
athrauiseth, guybodaeth, kyvaruy- ; nairj^, konfpoid no imreasan.
dhyd; yfgrivennadae Anepifileor\ Lito, as ; Kael i arA; druy aberth,
letter fent to a friend ; Learning,\ik)c:xx\\\, dyhydho ag aberth, gH-
fludy, knowledge, fcholar/hip ; wrrf- , neythyr iaun. To faer i fee, to offer
ifigs, deeds, &c. C. Lytherau. Ar. up infacrifice. Ar Sakritia. Ir.Ene-
Lither ( Lizer ) epiftolen j Deska- aklannaim, caraikim, dirim, fafam,
diuradh. Ir.Litirnoeipiftil ; Tea- lealayim, loirgnivam, idhvram.
galg, oideaghadh ; Bille, kairc no Licura , Dilead , didhymmiad ;
Ireidiad,
Of The Original Languagks Of Britain A UiO' Ireland. 8i
Ircidiad cnnan.ad. ^*/«r,A.^^-,jgar, rhyadys. FuU of rvorJs, pr^t.\ [r. SoilJll,ca;:, foL/da, ] ai.^,
or Jajh tktough any rfr,ti»g ; .» blur , ,ag, talkative, bu,e nf hi tovtuc ; a. \ cifidh" \> I in il i ;,v. ^
Jiawb'mg or jmearivg. Ir. i alllg , I />rj.'/irr or /a /^cr. C. TavaZfk. Ar.
balllgoid _ Marvailler Ir. KaintcaA; , |, ica,'-
Litus, orisi Glan y mor, tracth, ka/C, f cangax, brciska ,, llicadlia-
vcildoHj tvuyn. arvordir, r/r ii.u,uIoraA;,brola(gaA;, kaibincaA;,
kaibiflijao, kaba;;, nianiadanaA; ,
baiiradanav, plculcavail, t'ad;iuin-
tca;. ; bcalgat. F
Loqucla, Parabl, Ihcverydh, llia-
VJr, yni;.diodh,dyucdJad,gair, lia-
rad, Mildliulhin Speech, talk , Ji-
fcourle , latr^iiage Ar. Langailll ,
koinps, ger. Jr. Lavra urkvra, la-
vart, tmcadair; Ujilabh/iaci. N.
ant.
Lot)uor, DuK'dyJ, liuvary, v-
in.iiiruJh, p.irabiy, (i.ira<i, krvbu-
ylh To jpcak, to Jay, to ti-ll, to talk
erdijioiije. C.Uhokoua Ar. La-
varci. lr.Lavr.um, Ocirim , rai-
dliirn, luadjiani, a^aii.iim, , taigh-
Jhoar^ the fea-fule, the Bank or coajl
land lyingnear the J'ea . C 1 onitU-
an, t Als, iii" Ar Aut, plur au-
Ihu ar vor. Ir Traidhi-, ftroda,
piirr, nuirrulg no muirnalg.
l.iiLJUS, ; Tolgorn, iJb Latid.
Korn kaiii, korn kam nicinlhai.s ,
ytgorii byA;an,bagal cigob y^Vroo^-
eJ trumpet for horfe ; a clarion ; as
the ftraight one for foot i a Bijhops
Crojier. CfTollkurn Ir.iMaidc-
no bata kam do viodh ag Eoii-
dryithiv ; Idok kam \ B.it Easbiiig
Lividus, Klcifio*;, dylJS, gla('ut-
lu , dyuilu, plymliu. Black and
blew, pale avdscav, of the colour of
leadorhruifcdflejh. Ir Duvghorm,
uaiiK-, liu.ghbs.
Livor, klais, dygliis, plvmliu ;
Icvrivijcn, kynghorvynt , traAias.
Blennefs, black aJidhlnv, or a lead
colour, jj>ite,eniy, malice Ar C^U
ruen, avi, {envy ) Ir Ball d.'iv lu)
gorm ; dathliiaidhe, I'lainc no Jfiv-
ghorni. Kostnikh, tnuthan, ^ tbr-
iiiad.
Lixa,Gu.'is kc?;in, p'.ias karr, ko-
eg-uefyn. A JcuUiox or drudge, a
kitchin boy , &c. Ir Sguil.c, dcoir-
kiy^, fglavaille, moiih..l^c
Li.^us, GUi^di 1 vcrui Boiled,
fid. C. Brudr.hiaz.. Ar Bcro Ir
Bruithe.
Locus , I Menu ; Mann , Ihc ,
mangrc ; kyvliir, axjlyfyr, kvvam-
fcr ; ; Scibiant , hamahen ; Bri , I
kyvriv, kym\ rredh. A place, room, i
orflead; a condition, fiate or caje,\
&c C Lc, Ar. LeA;, plas, karter;
kirick, abek; Stat. Ir. .'\it, ionadj
t airin, f Log, ball, r maighcan,
t meannad ; f Rail. F.
Loculta, keiliog y rliedyn. A
grajhopper. C f Kcliog rtden. Ar
Kildervv. Ir. Dreoll.in teafvui
Locufta, [marina] kinimuA; mor
A lobflcr. C. Gavar mor, legaft
Ir. Glima/,-; Scot
,"1 , i
I.ucifugus, A lb rh.ig,y,gola;, a '
rodio V nos That flkth from the
l'f,ht, that di'r-hteth ,?. Jarknejs,a\
nigkt.i,.,lUr. jr. I.c-ahciilu'ta.^ I
i.uciiiius. vij a Ihygaid l.\^tuin a
^ocg olug irhich hath little eyes
and fmaU fghr, pinkiyed. It. Mm-
luiIcM.i, , iiiir.iaJI,:.ika>; ,
I u.Tor, tliu, vjh.ilii. maclio. I
To ^.;//., to win, tj »a ad,:,,.iui!r\
or pro/a, loea.n. C. DIjo piuy.na. i
Ar Guiin^c. Jr. Giiodhayim, tar-i
v.iyim, cad.ili'ii), nim, gv.ivixn noi
bcan.im Li.u.uj, rarva iiu sino'hadh '
as- ° i
Lucrofusjvnnilh vaur,bv(ih vaur, '
Itiuun clii Gaiufull, profrt^!bk. jr. '
I'iadahi'. . ', ■ ' ' \
Lucrurn,*Klu,ynniih,:Tiad,bydI], '
:Iuant. Lucrt;^ gain, profit, advau-''
' ■ ■ 'i r> -i I ■ — £>•• I - --- — ^j iy""^-,!^' vftt, tt»va7l
lim, abiai.-ii, tcarmaighim, kanam,, '•'.?'', cr.r7,:,tg. Ar Giniic, guiiide-
innilhi.ii, domairim, f. agalhiin. \'R-'}-^- ^r. (ino^',Iudh,tjrva,biiheaA:,
Lorica, | Lhyryg, f toryn dvr,
pais dhvr, krysdyr, kac-bais, f ky-
ras. Krib-mVr i vuru glau hcibio.
A coat of fence, a coat of mail. Al/h
[fuidhir, (i..du!, ifriLl), 'flcirna^
j broghauh , .f athnuv, 7 fjlbairc;
ArdraA:. F. Ed. Id.
I.iidbtor,ymael)tiJi, vm.;v}ydh.
the coping or head of a ipall made\^'^^"^''^^^'- ^ '"C/?/?'-. . C Vn;-
tocafrojf the rain. Ar. Hamcs. Ir., °.^?''- f^""; Gu.-enner Ir. Spar
Lu-.vrca/:, liii)iea;i. K an!
I.oiuni, Karrii-i;roca,mar;ij^cn,
kynihyvan, tiit , aw cnfruyn , "^Fre
iiaidhc.gleakaicihc, fear .^barna, ka-
Lufto Zco
thongs. Ar .Ai^illcccn. Ir. lalJ , a'
h Ibriana
firive, contevd. CDho yu-.doula
Ar. Gurcnna. Ir. Sp.<riiaim, ur-
Lotio, GolAiiad. A vajhine. Ir. 'P^'"'™' ^Icakam
Nijho, nighcadh
LudtuoiusjKuynvanys, to/lyrys,
Ar. Talkr. .. _,. , ..-.
Occid. gim.TjaA; i Scot. Sept. kam
men.
lodix, kynvas, Ihenlhiain, lliy
uioncn, brykkan , gurtliban. A
JJ.-'eet, blanket, or coverlet. C- Lian
guili. Ar. Liler, L. guele. Ir. Brae
hn, Scot. Kanavas, Bralin.
Lolium, Evrc Daniel Ar. Ivre.
Ir Roille, K. Mrhean K. ant
Longipcs Troet-hir, Kocs-liir.
Long-footed. Ar. Troat-hir. Ir.
Kos-ada, fadAJofa^;.
Longitudo,Hyd, hirdcr. Longi-
tude, letigth of time, place, Szc C
Hc-2 Ar. Hct. Ir. Faide, dfalde-
aA;c, kcine. yaisi. N.ata.
Longus, Hir, maith, parhays
^^^Sj of ^"^t ''"('nuance, tedious.
C.Hir. Ar. Hii. Ir. Fada, kian,
imkian, f aidhvoan, f diu, f ionn-
las, sir, (la. Fcii:,h]igh, F. riah', Id.
leavar, Id lung, Id.
LoquaXj Siaradys, Ihavar, dj uet-
Lotur, Lotuydhen The £.<,^e- Vy'pvys, trym.Jnfr, alaethy^, bru-
tree. Ir. Loiteog, krandearmaidh. yj]fy''^'j}\yynI-'"e>.tal.lrJbrroir-
Luber, rid. Libcc. '/""' f'^"'' >!'"':> ".o.„jfult, daUfuU.
Lubrictis, Lhithrig, Ihithredig, ^3 "^jobront ^M<^'- V'^"
Scrvylh, anuaftad, tmlhodrys, h"- nidhal^ Za^' tt '""i°'-
Ithr. Sl,ppery,-rcaverim, molinfr ""^^^.^' <?"^='^> g'eod^^, toirflie-
Ludus, Uylovcdh, uvlovain,
ku)r.van, f ybain, fdrvgvrverth,
gridlivan, bruyn, triftu,.;, alaeth
ceitfiiU, uncertain. Ar. Lampr, lis,
risklys. Ir Sleavuin ; tuillcJA;, kor-
ra^, %ogix, neiv, hcafva;;, neiv-
•/■AnniQ, luaimneaAr; lolardha, cag-
favaii, rnwlvtha,luba;i jlcmam no
Slevain. N ant.
Luce,^ ngoley, urth Iiu dydh, ar
ofteg. Openly, in the day time Ir.
Go follas, re fohs laoi, la la,arnii-
uvallyi.
Luceo, LheuyA;y, di/gleirio, ^o-
ieyo , Ihcvvery , gloyui. To gi-je
light, to Jhine, to glifler. Ar. GU-
loui, skleraat, sklcrilfa, sklcria, ly-
^crni, lintra, I. Foilllhigfiim, -for-
lannam, 5eala;-;3m.
Luccrna, Kanuy Ih, lamp,tanlhe-
fter, ]hy"orn, golcy, golcyad. A
candle, light or lamp. C. T GoJou-
leftr, lygarn, kantly Launtier.'' A.
Lctern,lanr.pr, skler;zhcn,.sklerdi.r.
I Kaineall,ilnnlis, lhpal,prikcad,
tnlKlie, trilliliean, lolas, f lo-
xran.
Lucidus, Goley, gloyy, jfplen-
nydh, xmirain, di/glair. Bright,
light, clear, lightfime C. Spladn.
Ar. Splan, skkr, patanr, inat, reiz.
X
kalar, kuynahcth. Mourning,veep.
ing. Trailing, firrorv, he.jvi>:efi, la-
menting. Ar. Koiin. Ir. GuJ , kyi-
ncadh, kuinadh, brbii, dobrb'n;
doilghcas, toirle, j cor, f torai ,
I' kiavaiiic.
LucubradOj Guaith n6s,my vyr-
daud no.<; Studying or vroriing by
candle. light, ftting up at Rudy. Ir.
Airnc-, airncan, airncaghadh, air-
noanadh; RagarcaA;d, ragobair,
rag-lavra no obair yidh^ie re kain-
ncill.
Luculentus, GoI.e, cglyr, am-
'i:'t;> difglacr; Tqr, prCdvcrth :
Enuoi'jhCnod clear, fair, beaati-
fuU, renonrned, notable , creditable
rich, abunJant , rrea/thy , bright \
brave. C Spladn. Ar. Splan, .skJcr,'
rciz, anac,patanr. 'ir. SoidicaA;, fo-
iafda , (oillcar ; Follas, + foifleiJ ,
glan, alainn, maiflcaA:, brcadha, o-
nora^i, covraidhctaA;, oirdhark,
ballirda^:, intaravaiJ .
Lucus, Lhuyn, kocd, kocduig,
kocdva.
82
Tit. II. A Comparative Vocabulary
L.
L.
kojdva, tvuylhgocd. ^ grove or
ifood Ar:Koat. )r. DWthvuinc
koill tiugh na>iSearrchardo vrigh
gut ny v-zoillreagtivar i, do Dni ai-
j;en, do rcir phagana'^.
Ladi, /.uareon,kampay ^iiurcy-
vevdh Sports , fajlimes or plays i
pjgeaiits, fights or publkk jhevs to
delight the people C.Choanou . A r .
1 loariou. Ir SugJitha, kluireadha
no freakarkoitA;eaniia.
Ludibrium, Guatuor, gyatuor-
gerdh, kvf klcr, vn i uaudio am ei
benn, f arabcdh. A m»ck, a mockery
\or mocking-ftock; a may-game, a
\fcorne or jport. Ir. Magadh , Iji-
I j:<-adh, kluitlie magaidh, iTc
I Ludifico, Guatuor, guneythyr
Isjuaud, fiommi, tuylho, pen Ici-
I thyg. To mock, to dccen;e, to dijap-
\powt and haffle ; to cajoU or chow/e
Ar. Guapaat, gaudiflal urebcnak ,
obcrgoap. Ir. jjcan^vim, magam,
rgiSira, knaidim, llraikim, mm
maajadh, mcallam.
Ludimagilk-r, At hrau..ylgol-vci-
ilHr A j'chool-majler Ar. Msftr.
IrDainoid, Igoloidc, rgolpupa,oidu
no m.iishilK-r Igoilc
Ludo, ;cuar.ic, xuaray, guarcy ;
Tuylho, iiommi; Gmudio, gua-
tuor, kvtgam, kelhuair; kany ar
oteryn kerdh. To play, to Jtort, to
frisk or dance, to make pnfltme, to
mock one, to ke tn jcjf, to cheat, to
chovfe or beguile ; to play upon an
wflrument. C Dho Guarc. Ar.
Hoari, cbata. Ir. lmrim,nim imirt,
kxafvagaim ; Nim magadh. ^
Ludus, ;Kuarae, guarae; Kelh-
uair , kvtgam , divyrruA; , t ara-
bcdh; kamp; kyf kler, guatuor-
gcrdh; vigol o dhyfg , ylj^oldy.
Vlay,Jport,papme,agame,a prank,
a trick of youth, a feat, ajeft, ajhow
or fight i afckool or place ofexercife,
C.Guare Ar. Hoari, iolori, ebat.
Ir. Imirt, kluitc, Tugradh, fadha-
var, klca/it, |-mon, frcav, antla/;t,
rp6rt, magadh, ihea;siiagadh, kre-
athnais, maknas, rcnkcarn no kai-
thcavaimlhire
Lues, Kouyn, kornuyd, hamt v
uodiiv, i-iaintlhyn, yr haint arani-
vciHaid,pla, divraud, gormes. ?e-
ftilence in men, murrain in cattle, a
cc77imon difruBion or great morta-
lity -ahcther among pcrfons or cattle ;
^.Ifo the Pox. C Pokkys Frenk.
^ThePox^l Ar Kle'avct,bofen. Ir
Plaigttav,eag,ar.
Lugco, Uvlovain, galary, a!ae-
rhy, ybain, kuynvan , kuvnovan.
To mourn, lament, or vail for the
death of a friejid. Ar. Guela, da-
loui , kanvoui, hirvudi; dou^en
kaoun Ir. Kyiyim, kyinim, jui
lim.
Lugubris, Galarys, alaethys,ku-
ynvanys, trift , toilyr. Mournful!,
lamentable , /brrowfuU , grieveoiis.
C. Dreuefy. Ir. Kuvaidh, kuva-
da;%;, bronax, tuirtliea^i , deara;<;,
diiia;t, gala^;, gulana^;, triavaine-
■iX iminiva-;, kiavaineax, kyinte-
a;;'fvi, hoirllie, (i-i:
Lumbago, Guendidkevn, dclyr
o'r luynay. Feebleuefs ^ pani or acke]yn Ahy^MS. Pale, van, black and
of the loms. Jr. \Jxn\m^\\s'i\nQ-,'Mev,difv}at,griJly,gkaJlly.\x^'Q-
druimealadh, laigc no tinneas air- | uaine, duvghorm
neadh, no koill dronia.
L.umbricus, Lhyngyrcn y dhaia
Luicus, Koegdhalh, ynlhyj;ei-
diog, kam. hlmdof erjc eye.kethat
ncy ym mol d^'n, )hyn-;yren.^'?"j^-^«'^'^«^ o«e eye, a hlmkard. C
earth-TDOrm, aljb a belly-worm. (
Prev nor. Ar. Prenvv, />. prenvct.
ir. Pcilttalvan, boilg-phialt.
Lumbus , y luyn, yr aelod 61 ;
Ydn J)'gadzhiag, f kuik. Ar. Born.
Ir Leathrplgadh, fear ieathrofgj
fos fpid'huilcaA,, badiiv-huilca;;.
Lul'or, ,--,uareydh, guarcur,tuyl
teneuyn; kocs. The loin, hauchorllhur, fiommur. A J^orter, a de-
flank, (j. Tameuhon. Ir. Kildhru
im, luan, lumne.
Lumen, Goleyni,goleyad,tlhe-
yver, dydh, goley dydh, kunuylh,
Eglyrhaadjdcongliad; Tai). J.ight,
day, a lamp or caudle, a tOi'ch, a
ftar, an eye, beautty,inJlruHion. C.
fGolou. Ar. Gulu, sklcrder. Ir.
Solas, loillle, les, fleos, roi(Tcil,Ia,
kainneal, innlifs, trilJflie, tnlllhe-
ann, f loikead , llapail , prikcid
ceiver. Ar Hoarier, Ir. Sugarthoir,
fear lugartha, kIcaA;daidhe, mo-
noir no monaidhe, f reava;s, mak-
naCoir, imeartoir,kluitheoirej Me-
alltoir.
Luftro, Kvl-^yni, amgylAii, e-
dry.5i o amjyl;!;, buru golug vn
dh) val, To conipafs, to inviro?t., to
furvey, to take a-xitetv of, ^c. Ar.
Enlerna, tridella uardro. Ir Tira-
A;iollam, tagmangam , uim;';ci
toirihe, rcak,l"uil, t ka^lli, fdearke; inn\ im , .'Uimreimnyim ; Gavam
Fuinneog, jtineaftar; Ban.j^ealta.F
Lumino, Gokyo, rhoi goleyni,
lheuyr;vy. To light, to enlighten i
aljb to limn C. Dho Goiiloua Ar.
Skleraat, fplanaac Ir. I'oilllliyim,
leoiam, nim loilllhciA;, beinm lo-
los no fbilllhe.
L.una , y Ihhyad , y Hiolt The
moon. C. Lur. Ar. Laor. Ir. Re ,
eaiga, j;(.ala;(i, 1 caskonn, f luan.
Lunaticus, Lhoerig, gorphuyl-
hog ar amliero'r Ihcyad, Ihcyatgiav
That is mad or fra?ttick or jick at
certai?i times of the moon ; lunatick.
Ir. Rcidhrcavana^ , eigdhreava-
naAi, <.algvainca,<;.
Luo , 'Faly , guneythyr taiedi-
gaeth, taly'r puych, karthy ; Glan-
hay, diley. To pay, to facrifice, to
at tone, tu fiiffer punilhment or death,
to purge or vajh, to rue, to pay for
C Dho Pea. Ar. Pa;a, latisha ,
I'akrifia. Ir. Ikam , dilam , falam,
lealiiyim ; Kurtyim, no bcirim di-
olaidhea;iit, lirc
Lupa, Bleidhiaft, kydymmcs ;
P)ttain. Ajhetpolf; alfo an har-
lot, a common whore, a punk, a bawd
Ar. Bleidhes ; Clail, pautrcs, ferfli.
Ir. i Kriunog, fToth^iriun, h'L.u,
t kriu no maktirc bainnean.
Lupanar, Pytteindy. A bawdy-
houfe. Ar. Bordcl. Ir. Druthlan ,
r jiiavar-za, j giavarailt, teagh itri-
paA;, meirdreaA;, no oinflica;>j.
Lupinus , ytbys a eluir Lupin
A kind of pulje of mo (I bitter and
harjhtajl. Lupins or hops. Ir Fyl-
>;ona, fy konavail, t'yb,onta.
Lupulus, Hoppys Hops. Ar.
Ublun. Ir. BreaA;, failvrea^;.
" Lupus, Blaidh , kidum Pyfg a
eiuir panhuyad. A wolf; a pike or
jack. C Biaidh. Ar. Bleidh. Ir.
Maktire, madradh allaidh, madrc
alia, no madre alta ; f kriun, t ^'i-
ol, fvI-A;u, tglyidheavain aJlai^5.
N. ant.
Lurco, D^n rhuth, dyn keylr-
huth, dyn gluth, yn a \ ib 'r kaibl.
A glutton, a belly-god, a greedy -gut,
a great eater, a gormandizer or de-
Ar.Glm If. Slugatrc
no tliivlaim tim^ioU ; Fea;!:am, a
varkaim, nodearkam fvi 5,uairt go
grinj^eala;;. F"6s iodhvau't- ghla-
nam, koilrcagam, c^f.
Luftnim, Ogov na; ffai anivei-
Faed guilhtion meun kocdydh;
p\ ttcindy ; \fpaid pym mlynedh.
The dens or caves of wild beafls in
woods ; aljb brothels or ftcnvs ,■ the
Ipace of five years, &C Ar. Kavarn.
Ir. ^Luska; Tcagh talvaa no fyi
tJlav ; Mil/iiuasj kuas liaigh no
poll beathodhaA- allaidhc ; Fos gla-
nadh no koifieaghadh re hiodh-
vart ar gai; kuij:;cavadh bliaghain.
Lufus, Guarx, ;i;uara', p.,uarey-
dhia-th, arabcdh, divyrru;^. A play,
Jport., dalliance, paflime, recreation
Ar. Hoari, zholori, cbat Ir. Imirt,
fugrath, kluithe, f rcav, i mon,
fport , maknas ; keavradh F. kai-
theav aimfirc.
Luteola, Rhyu vlodeiyn inelyn-
Ihiu ; Aderyn tcbyg i linos, yfj;' -
do?:;ylli. A yellow flower not much
unlike a violet ; a tittle bird like a
goldfjich , call'd a Siskin or Yellow-
hamher. Ir. Blaitin no blath beag
boye ; F6s ean beag koiVuil re boi-
dheoig; boidhean
Luteolus, Govelyn, melynlhiu.
Tellowifl.', J bmewhat yellow. C. fMi-
Ar. Melen. Ir. Leath-voidhe,
fo-voidhc.
Luteus , A under o bridh nae
domm ; Boulyd, lomlyd, guael, di-
brys ; mclyn, mclynihiu. That is
made of clay, loam, ?nud or dirt ;
dirty, nafly, muddy, pitiful ; yellow.
C. fMilih. Ar. Melen \yellow^
Ir Kriadha, kriadhvail, kriadhvoi-
dhe, fod, labinta, laibeavail, mu-
davail; Boidhc, buiTSi. N.ant.
Lutra, Dyvrgi. An Otter. C.
Dovr-^i. Ar. Durki, ki dur. Ir.
Dovaran, dovar;>su, madadh uif^e.
Lutulentus, Tomlyd, Iheidlyd,
pridhlyd, Ihaun pridh a thomm,
boulyd li:iry, dirty, muddy i vile
and filthy. Ir. Duine laia;;, bro-
kax, labana;>i.
Lutum , Pridh , tomm , Ihaid ,
klai, pridhglai, priJh-dorb, tail
Luridus, Dyias, glaiuelu, a vo | tomdail. clay, loam, mire, dirt ^
mud.
Of The OkisOinal Languages Of Britain And Ireland.
M.
mud G.PriUyle. Ar.K-i(ilhir,ftnL-,
builicn. Ir. Kriadh, kishar, labaii,
kl.'.tla,':, grealla.'j, grib, doib, moir-
teal, e^f .'
Eux, Gola:, golcynj, llwyvcr ,
Ihem-rydh, Ihcuyr;:', feolx dydh ;
Difgleirdcb , gl'oyudcr; Going,
Ihvjjad;; Diiirnod. Ugh: , day i
highxiff I annv. C Golofl. Ar
Sklcrdcr, Gouloii li: Soit.s, foill-
fc, 1 Ics, ■; Iccis, I rc>il, t fbro'Hai k,
tglinn, 1 forAJa, tg'i?^, t gogor,
t toiMiAid, la glainesAjdi Bin,
j;enfta. F.
Lux.itus, Gucdi datr^ymmnli,
giiedi rhvdhai<n v t;ymm.il. Yut
mit ofjoynt, loofheJ. Ir. rT;yiltc.
Luxiiria, Pob gorraodedh o dry-
thvlliJ,i- y knauri ; Rhyurayl ar
viiyd nn: adcilad ; Rhyl'cJhjmcrcf,
glodhclt; tra. Ar l.cyklyiir. Ir
r)ruis,bvis, t doA;trail,'t faikcaxr j
ainvin kollaidh.
I.uxurio, Rod yn ortnodh, kym-
mcryd rhy a pormotlh ; ymdry-
chylhi; arvcr oiiuyv eg aiilhadru-
ydh; TWi <;ormodh Taexceed,to
over iibmmd^ to he tto?. fov and rio-
tous, to grow rajik, to l/o Itijly. &c
Ir. Ainvronaim, antoihm, -navoi-
dhim.
Luxuriofus, Rhy drythylh, rhy
nuyvys, rhy utelog, tra gotniodh,
anlhad. Luxurious^ Jitmptuou!, rio-
tous, wajlful , prod;e;a/ in dnt and
garb^rnvk^fuperfluoHs. Ir. Arafvar,
beolvar; mitjeavail, poircavail, ro-
vana:-,, dimfa;K, p tolgdlia, makiva-
b.x, letfj^e, ainvina>i, -inxP^iisiK
Lychnis, Rh6s Kampx Pabuy-
rcn. The wykeofa candle. Campions.
Ir. Buakais ;>;ainal, j Lorkead
Lycopthalmus , Macn gyerth-
vaur val Ihygad blaidh. A precious
jione like aifohe's eye. I. Liag k'la;*;-
vur; klo.)i lialal re dathaiv eag-
favla.
Lydius lapis, yreyrvacn; y ma-
ma brauv yrairararian Thetoucb-
Jlone Tfherevith gold and fiher are
tried. Jr. Deirv lisg , no k.'o;. de-
arvtlu
Lympha, Dur. Water C. Dour.
Ar. DQr. Ir. UilJ^e, V-Aijua. '
Lynx, Anivxl brith tcbyg i
vlaidh, a'i olug yn Ihymni ag yn
grafi' A beaft of the nature of a
■B>olJ\ that IS very quick-Jighted. Ar.
Linx. Jr. Lingle; bcathouha;;, a-
vail viktire, go ii'imaddo vallaiv
& do f^eadaiv, & go u'avark ro
Iviath, roighcar.
Lyra/Iclyn. An harp. Ir.Kruic,
klairlliea>;.
Lyrirtcs, Telyniaur , yn a g;in
gyda thclyn. A harper ; ' tme that
fmgeth to the harp. Ir. Kruitirc,
flcilgaA; ealadhna, klairfeoir.'
M.
MAcellirius, Kij;ydh ; Hun
a ucr-ho vuyd a diod. A
butcher ; A viffml/er, or
one that Jelkth Ttiiuals or
drhk. Ir. Briadhvangaire , man-
n
M
gaire bfdli; hrorh-vahg.iire , kna-
vangairo, mangairc tcola.
.\laccllum_^, y maun y gucrthcr
pob rhyu vuul, \ vjigva, niar;(;na(i
y klg. A market p/ace for //ei/j,and
aUtnaifner ofproiijion ; thejhambks
or hHtchrVw. C J Ihyi marhazno
Ar. Marzat kig. Ir. Knavargidh,
brorhvargadh, fkiia-vargadh, mar-
I gadh teola.
I ALicer, Kvl, tcnx ; W'l'p. £,<■«»,
I thin.^ barren^ poor in ffe/h. out ofcaje
C t K.ul. 'I'anau : Oavaz. tanaii ,
\a lean fl.<eep. At, 1 rcur. Ir. Tn'i-
adh, t (i(lircaA;t, truailhdh, Lorn,
lomartha, bo;Kd, raiia, ankrota^i,
ainpila^, eagkrota^, lea(g, airrtrid.
Maceratio- Muydiad, dyvrh.rad,
dot! lad y ng U I v;ii A watering , a
fl-ipiTig or jbakmg in -water Ir.Ma-
othfadh, ar bogadh no ar Hiu;>;';tlh •
li!"rea«tadh, triiaiilcadh.
Maceria, .Ma^uyr, mvr kerrig,
m vr fy.?; . Adrs uraL' nfjlones., leiih-
oiit mortar. Ir .SikzailCj], ("ikvalla,
kai(h:i ririm gan col no moirtcil.
moirtcal. Fos truaidhe no cn'iai-
dhe.is, c^c.
Maccro, Kyjhai, guncythyr vn
^vl agyndcnx; Muydo, rhoi yn-
guK'^, likkiomcun diir, dvvriiai.
To pine^ to vjotc thin or lean ; to
foak or Jleep, to -water. Ar. 'Ireu-
di, trenraar. Ir. SilreaA;r.i.Ti , cru
aiilim , bo.i;-aim no Ixi.-.^dayim ,
mm trdidb, kuirim as kri'ith, ^c.
Fos diu;;am kuirim a n' uilhj;e.
Maccico, Kylhai, mvned ynsyl,
myncd vn hyl'p. To grow lean or
barren. Ar.Treudi. Ir ""i'lnlgnaim
(irreathadh,Truailleadh, bo;iidadh,
tanaghadh, lomadh.
Machxra, Kledhyv, kledhyvan,
da.:;er \ bidog ; kylhelh , <^c. A
f-word.y a hanger^ a dagger, u pon-
yard, <7^ff;/f. C. klcdhe. Ar. Kle-
dhe Ir. Kloidheav, daij^ear, fjian
tada, roipeir, Itoikear.
Machina, Magnei, pcirianr, or-
myg. An engine, an injfrument of
■mar ; a machine. Ar Ingin. Jr. An-
grais, aifik no inlheimeinc.
Machinor, Dyviymmyg, buria-
di, dyveifw, guneythyr peth yn
j^Nvruys ag vn dhi/.clhgar. Tode-
vifi, to contrive, to plot. Ar. Son-
7.heal, invent!. Ir. Angraifim, aifi-
kim, keardam, komam, dealvam,
teiJi^im, mm, antrrais, Itaid , no
aiflieak; ; tairnikimno j^eivim a-
mix , glcas lubaA; -, mm luib no
kuJrimkleas luibno ftaid
M.
lalaA;; fiaint-vall, fiain-vuinc, fi-
ain-vraon.
Maculanis, MannogjbryAJibritli,
aniliinog, ucdi i vanni,iiodi dliiy- '
no. ffpotted, Hotted , defiled,l>lemilh' \
ed,lpHkl,d ,flaived Ir. BalUgrha ,
(Scidtlm, brcjiknlghtl-.i, lakighthl, I
iorbtha'; tvi balKgoid
Macublus, Brith , brv):, man-
i>og; Gog.inyit b vdyr,brilr«:. Speckl-
ed, lj,Mted, viaA-ed, flamd, full of
Ij'ots. Ir BJHAA;,ball^^oiHc.l;^;;lJ;e^-
d.i:^, IcinlaA: , brck, bretkiiea;!; ,
I ;riina;K. ., • ,. •.
MadeftcfOj GuIva;!, gol;ui, giN
lybhar, niuvdo , trOAJi. Toi^t'or
moiftev, to foak or fteep Dho doii-
na. Ar.Cilibia, ]eicha,ii(|f,i, trcm-
pa, fiiba. Ir. Fluivani, caMlivim,
nini fliii;:, taifnyim no toJkam no
kLiirim foikadh ar^ foforaghim,
cumam a nuilj;e, i^c.
Madcbtftus, Guedy i uly;ti,gu-
cdy i vuydo Made -wet or nioifi,
foakedor fteeped. Ir. Fliu;stha, tai'
(liglithi.
Madidus, Gulvb, Ihaith, Ucdi i
uly.*;i. iret,moift,foaked. C Glcb.
Ar. Glt'b. Jr. FliuA.-, tais, teorgh-
tha, barkrha.
Mador, CJuK banixth, Jhelthdra,
X-WSJ.. Moiflure^ dankneft -, Sweat
Ar. LcithdtT. \r.Y\\XQ\, tlivcaAjd,
HiUAiaa.
Magia, Dcuinixth anianol ; kv-
varcdh, iiiyn, deuindabeth Natu-
ral magtck ; Sooth faying, rottchcraft,
forcery. Ir. DualdhryidheaA-d, j;vi-
dhiiea.;id.
Magis,idis ■ LhcftrfvJino,kavn
tyhno, Rholbrcn ; Dublcr ; DylgiJ
vaiir. A ■•■.■at to knead bread m i a
ruridle or ro-wUixg pm ; a dijh or
platter Jr. Loiad, j craill, f leite-
iz, amar, |lothar.
Magiftcr, Meiftyr , 'arhro, dvf-
gaudur, zdhyi^t.Amafter^a teach-
er, one that hath the government of
others, an oierfeer. C. fMaift.Ar.
Mxltr , Autrou. Ir. Maighiftir ,
^pupa, reagaskthoir/oirAieaJaidhe.
MagilVerium, Mciilrolaeth, mei-
ftrolriiydh, pcnguattrodOTh. The
office of a 7/iafler, mafierjistp ; office
or chief rule. Ar. Gu7erriamant.
Ir, MaighittreaA;d, piipar:d, kinn-
veartapid, LiaA:trana;,d, tvniea;td.
Magiftra, Meidrcs, athraucs,
dylgodrCN. A mifire/svr go^jernefs i
a jchool-viifirefs,k teacher'. Ar.\fe-
llrcs. Jr. Maighiltrcas, banphiipa,
baina-og, igolvojime, bijinlc,lgoi-
Macics, Kyini, kvldcr, hyfprii- je, banvaighilbr. ¥.C
ydh 'Lean,harennefs.\x.'\xva\6hc,
truadhas, truidhea^d.
Macilentus, V. Mater.
Magiltratus, Suvdbur^ penfuy-
dhog; rhcolseth, penJuydbcigaetlij,
audyrdod A magijirate-, a htad
Maito, Lhadh, ihiali, abcnhi ;;flr chief officer -, Magifiraey^the au^
bac^hi, kyro, (iirhai To flay or \thority, office, and po-wer '»f a ruler
kilt, to facrifice; to mav>f to butcher ! Ir liaA^rran, tronaidh , kinnvcirc
C Uholadha Ar l.adha. lrMar-jtMnieaj:,keannli»laidhe,privoifij:c-
vam. V.lntcrhck), j aA;,tallavn3;<;.
Macula, Magi, mann, br<-;i,brv- ; Magnanimiras, Mourvrvdigru-
;!icuin,n6d; Anair,gogan, anglod,i ydh, maurcdigruydh,maiTruriarth,
anyrdhas, drygair. A blot^ a ^/#-imaurVryd. yaltantnefs of heart and
mifl.', a mark, a /f>eck, a flam ; re- 1 courage ; ftoutnefs , magnanimity
preach, dtjlwiour , dtfcredtt. kx.'- greatnefs of f^nit Ar. Kurefli. Ir
TaiPi. Ir. Ball'g, ballgoid, no b»lH IWoirveanmaA^d, m6r^roidheaA;d,
X -i. meid-
m
Tit. II. A Comparative Vocabulary
M. I
'mcidveanmaun, fborr; meamnu-
aifleaA;d.
•Magnanimus, M.mrvrydig,mau-
rvdhig, yAiclvryd ra/iant, ftout ^
c'ouragious, of agreat Jpirit, adven-
turous. C. Kalonnek. Ir. Moirvc-
annia;K, m6r/;roidhea;i, meamnua-
fal, trean;eroidheaA; , uaifve-anm-
na;K, kalma, kroidha, dana.
Magnas, Gur maur, yAiclur, gCir
y;ielruyfg„ A great man, a gra?i-
dee C. Den maur. Ar. Den nobl.
Ir. Rodhuine, earlav.
Magnes, yr ehedvaen, maen e-
hcd, maeii tynni. The Loadftone
Ar. Kmmaut, nientutli.. ir Sreang-
tart, kloA; tarraiigtha.
Magneticus, yn pertbyn yr ehed-
vaen, ne 'r Adamant j Pertaining
to the Load ftofie. Ir. Srcangchain,
(reangthartaidh.
Magnificentia,Mavr dhigruydh,
maururi.rth, gune) thyriad moun-
on bethse. Statelyneji, magnificence,
gallantry A M-gnihlcns iMoirj;-
nidheiAid, n.oirdheann;iid, mor-
ghlonnaPid.
Magnificus, A unci vaiir ncith-
redoedh ; maurydiiig, mauitdncg,
maur-uraidh, iViiUrhydr, nioiiru-
y^;; Maur, yrdUcdIg, yrdlulol,
y;Kel , bal^; Magmficeiit , brave ,
\Jlately, noble, honourable ,funiftu
ousjofty. C.Braoz-obcry?., imou-
robrur. Ar. Magnivik. Ir. Moir-
5hnidhtca;K, moirgliniva/i.
Magniloquus, Maureiriog, yx>i-
lair. jiigh -/fown , vaunting, &c.
C. Den braoilavar; t moureriak.
Ir.MorAJlabraA;, borrlavraA; , er-
vriathraAJ.
. Magnicudo, Mouredh, rnaint,
meintioli, meintiolxth. muyhad ,
heUethruydh. Greatnefs , tignefs ,
bulk i higth, Jize, rate, magnitude.
C. Braoxder, f mourder. Ar. l>e-
;eet. Ir. Meid , meuda^d , toirt ,
toirteaAid, tonteavalaAjd.
Magnus, Maur, i hydr, braifg,
helaeth. Great, large, fair, big^huge
C. Braoz, f maur. Ar.Meur, bras,
Picol. Jr. Mor, f er, f breas, aah-
val, t oil no all jborr, f n.aighne,
t moA;t, t mork, f di, brua^iaha no
broghdlia, toirteaA;, toincavail ;
Learhan, tairfinn, fada, troro, mol-
fa. F.
Magus, Deuin, fuynur, ■\ gor-
;eeiniad , Ltb. Land. A Sorcerer.
C. Hydol. Ir Dryi,dr\ithc.
Maialis, TurA;, A barrow-pig, a
hog. C, Porhal, ftorA;. Ar. Por-
xd, Hnz. Ir.Tork no kulla;*;, ku-
illte, ^iUin, muk A;ail!te.
Majeftas, Mouredh, maurhydi,
ardher;iiougruydh, y;Kelvraint,rha-
gorvraint ; Ma'jejly, greatnefs, di-
gnity , authority, prerog/'tive. C-
t Mourder. Ar. Meurder. Ir.
MordhaA:r, mordhail, mordhala;(;t,
f borr.
Major, Muy, hytra^,, hyna;c j
Greater, bigger, elder. C. Braoza,
mui, mui bra6z,e^f . Ar.Mui guel.
Ir. Mo, oille no Uille, moide, moi-
didhe, toirridhe, linidhe.
MajoreSjHynavixd, rhieni; An-
3
M.
ceffors, predecej^rs, forefathers. C
Rhagdazu. Ir. Sheinlhire , tbrai-
chre.
Maius, Mis mai. The month of
May. C. & Ar. Miz mc, Ir.Mai.
Mala, Grydh, aval grydh, boA5,
kern, boA;j;ern. The ball of the cheek,
the cheek, the jaw or cheek-bone. Ar.
zhot, box;. Ir.Meill, mcillin, pluik,
Ilka, j,\i)\, gaikiea;;, gaillca/;, le-
ach ail. N.
Malacia, Tauelu;;;, aravliin A
Calm, a talmnefs, quietnefs^jiillnejs.
C Au.elvaz, teg-auel Ar. Aniftr
kalm. Ir Muir-A;iuinea.id , kiui-
nea;Kd fairr^^e 6 anfadh
Maledico, Melhdithio, melhdi-
go, rhe?;y, f ym^einio, To curfe,
to Jlander or revile. C. Molletha.
Ar. Milliihien, Druk komps. Ir.
Mailiidhim, beirim milla;i:d, kui-
rim c.;skoinne ar ; angaidhim, im-
dhcargam , iavram go hoik ar j
nun anA;aint ; Deirim di/^aint no
anfokal.
Maledi(ftio, Melhdith , rhcg ,
ymj:;einiad, ymrheg A curjing,fla7i-
dring or reviling. C iVloliethians.
Ar Mallos, niilligadcn. Ir. Mal-
lughadh, ea.'koinc.
Maledictum, Senn,farhaad, ma!-
haii, drygair, anair, goganair go-
gm, edliuiant A taunt, a check or
reproach; a curfe C MoUcth. i\x
Druk pid Ir. MallaAjd, miikaith,
trilt, easkyin, kontra;(;d , marv-
ihofg, anfokal, dro;ifokal
Maledicus,Dri."ifjdavodiog,malh-
davodiog , ablcnnur drug. lU-
tongued, foul rriouth'd, back-biting,
Jlandering, reviling C- Drokuava-
zek. Ir. An^aimea;ii» dro'.-,iiain-
tea;ii, droA;'hoklaA:,tailvcalaA;, ain-
heangcha;?; .
MaleH(Ui, Drygur,dryj;iog,dir-
ras, te.<;i"> Hon, niueidiol, yl'geler.
Hurtful!, noifome, -wicked^ mijihi-
veous. C. Drogoberor, f purkeni-
ac. Ar. Druk oberer. Ir. Doigh-
nivaA; , dovanna/; , anghlonnaA; ,
ainj:,heaftala;*;, ainghnidbtheaAijUr-
A;oidca<.
Malevolentia, Drugeuvlliys, ki-
lug, n alis; Spite, grudge, lU-witl.
C. Drogbrez Ir. Droi/;veinea;Kd,
droiAiveineavalaAid. Ainnine, F.
Malignus, tEnuir, dryj:;ionys,
drug, maurdhry5iog,yli:;eier,drug-
euylhyfioi, kynvij;ennys, fdyrv-
ing; krintaA; , kaled , kvbydh.
Wicked, naught, malicious, envious,
JJ>itefuU Alfo cruel, unnatural. C
Drog, pedn-dhrog,drog-bredery.s
Ar. Druk , guall, tall. Ir. Maili-
(lieax, oik, akaifhea;;, droi^iiiitiii-
nea^:. Fos borb, garg, pone, c^tv
Malleolus , morthuyl by.ran ,
gordhan ; Afgurn y fer, f meiliin,
t eguyd. A little hammer ; a beetle
or mallet ; alfo the ankle or ankle-
bone, CMorthol bian ; fybeddcrn
Ar. Horz; Mezell i ufem. Ir. Ka-
I'ar, lavorda i leiriftin. Fus boinin,
buinean no frakadh ionathAiuir.
Fos ilaitin j;eartha do ;i;rann.
Malleus, Gordh, morthuyl gor-
dhuyn. A mallet^ a hammer or
M.
beetle, a maul or mall. CMorthol.
Ar. Mczell , mortholl , ordh. Jr.
Orda, tara;:a, leirill
lMalo,CjUtlhgeniiyv, deuis gen-
nyv / ked rather, X would rather.
C. Mc vcdn ktnz ArCaiel to j;e-
nen. Ir. As ftan liom ; as f deaA;
Horn.
Malum, Aval. Anapple. C Aval.
Ar. Aval. Jr. Uval, avJl, ul.
Malum, Driig, fc/iry.s, y valh,
eniued, drygioni, govid, ylgele-
der, malhamt, baint, kicvyci, klu-
yv,cA;rys-hainr, t.ilj5en,tiryx;iatb
! ^n ill thing or matter, a Jhrerf'd
I turn, a mifhief i labour, vexation,
• g^'iff, pai?.', trouble , care, fbrrow,
adverfity, mifery, harm, hurt i di-
fi"!'-' ■> fikriefs i mijhap, iU-ckance,
j misfortune C. Drog , drog ober.
Ar. Druk, Druk ohir. ir. Oicas ,
t aiidagh, j teal, f kudal, t ti, f ur,
{ mcis, t Ills, f dro;srcodh, f dirlan,
dibail, ur;t;oid, tubuilte, Allghos,
F. dO; lotlaij;e. F'. d'iogadh.
M.iJuni! JJrug Dyu idho! oer-
A;uedel idhol arnmoi tii idho! With
a mifchief. Tvith a pox ! mth a ven-
geanie\S<c C. [Mciul! Ar ReusL
druk cur! Ir. O^iaingar ! Jearolk .'
g../,olkI
Alalus, a, um, Druf, drygionys
nialh, cuLlir, liiriad, liirras, e;i;fy.-
Ilon, j (gelcr, anvad. 111., bad ^naught,
mean. Life; Tvicked, leivd . C. Drog,
hjgar. Ar. Diuk, gual, Jr. Oik,
tan, tuai. do, ainvaiih, luarra;^,
dro;t;, t nar, j elk, f aprainii, | ai-
dhvcan, | ncoid, | iorA;ada.t, f me-
a' al, J^ an no ain , f laith, Jbtlaig ,
F. ur;toidea;(;, tubailtea;!i.
Malus, i m. g Huylbren Ihdng.
Amafl C Guern. Ar. Guernan
leller. Jr.KrannuJJ.
Malus, i. f. g. Avaluydhen, a-
valh, avalhen, avalbren, perbren.
An apple-tree C Guedhan iavaluj
t Avallcn. Ar. Avalen. Guedhcn
aval. Ir. AvaiJJ [aball] avallog,
krafi avaiJle, krann avaJl.
MamiJia,Bronn, pen bronn, tctb,
didcn. A little teat, brcafl or dug.
C.Tethan. Ar. Pennig ar vron ;
bron vian , Tech. Ir. Cichin. N'
Mamma, Bronn, diden, tcth ;
Blaendardh pren A dug, a breafl,
a pap, a teat ; Alji) the bump of\
trees, out ofrrhah branches Jprout. C
Bodn, -fbronjTidi. Ar.hion, Tes.
'r. Ki'a;, did, niamm, uielfine, baJ-
Jan, toillcagan no ba;t,la ;trainn.
NIanatiOjDyvod jad alhan o beth ^
ggveriad vel dur,dyveriad vel;eufs
A flowing orftreaming. Ir. Sileadh,
lilcann , fnidhe, diorain, frevadh,
inavadh, tinnl'anadh, flieannaidh-
eadh.
Manceps, A gymmero beth dan
ardreth, a bryno berh i elua amo.
A farrner, that huyes or hires a thing
of the people upon a rent, one that
huyes up things at great, and after
lefts or fells tkcm at a higher price
joy his oiun gain; a regrattr. C.
tGuikur. Ar.Merur. fr.Kis-van-
gaire, fear, glaktha ard^ris o'n pui-
blidhea^id & faidhte ar kis, ni as
mo
Of The Original Languages Of Britain And Ireland, gj
M.
M.
m6doRnA;oile; ruimmangiirc, an mihtin. Tr, Go mo;; armaidin, go
tc do xeiniiiij;hea,s fv'i liiim-miii- jdro^ armaidin, f;o mo;:; na man
gairc Fi)skoirrea;i:toire,'Kt.ar rcak- ^ne [ Biiara;;, Th dawning of the
thaaruivrudhas, arophoila; naalg- </ay.
hilHrix)lhdh. 'Maneo, es ; A ros, trigo; Arcs
Mancip.itus, Rhiiym, kacth,gu- vn vr \'n man ; Parhay, dilguyl. To
cdi ci gacthiuo Sold or given up to tarr\\ toJ},iy^ to ahidc^ toconi'mue or
thefOv>erofanotker;mgaitd:i'iort-\lafl, to renain, to Wiiit or expeH
gained, wt)'ral/ed, in/lav'^. C\ Kcl- ; C Dtio j'.ortlia. Ar ( lorcos, mt--
v>-, -kuc-th Ir hii.nreakth-, I'.nn- j ncl. Ir. Anam , i'ouiigiuni , tairi-
dliiolta, diolta no rcaktlia nofollas
na ds iric-a/. no Iglavaidhc tavartha
fvi r.ovix^i dinnfc oile.
Mancipium, Kar;;aror a dhalicr
meun rhwcl , giir kacrh , t mab
ailht; v pcth a dhalier a Ihau ^
Mar^nad yr liyn a Ucrrlier d/uy
ardhelu; Sikrhaad pcth ym me-
dhiant ; Ikaint pi.'r;(;ennog;ieth W
prijiner taken in w.ir^ a captive, a
Rave i an'i tknig taken -with the kani;
The contrad or bargain of a thing
fold hs varrantife, tke alfurance of a
thing to one as his own poffefjion ^ a
bargain of fate. fCCii'rkacth Ar.
Priibnner. Ir (jrombakal , daor-
dara, dvrvoda;i£:,dyirrea;i;,dyirghi-
olla K' Slavaidhe, moghaidhe,ga;t;
ni glaktha a !aiv : Rcik, margail
diol no daingnea^i feilve do dhu-
ine. Fos ughdardhas no k'ovaA;da
OS keann duine oile. Mancipium
veteranum. Sheinghila no llicanog-
la>;.
Mancus , Ynlhauog , Ihaudun ,
anavys, + tunn, dyrdun, ammhcr-
ferh, a ;iiolh yndho, ak anav arnc.
Maimed^ lame^ defe&ive of any limb
or member^ imperfeif^ -weak^ of 710
ftrength or force ; C. Mans. Ar
Moign. Ir Kirrclian^a^ii', •^'^'^'^•^ 1
ncivimlan lag. gan vrigb, gan nc-
art ; fvi no ar leathUiv^
Mjndatum, C.or,>;ymniyn., ar.Xi'
ad, kainaduri A Commiffion ^ a
fliim, foillim, rtadam, fcalam, mm
rtad, hiirea;t, t tairiliiior no kov-
naidJT ; ataim ag teatliadh leifli Fos
leunam no t^rcamait^him , kovni-
yim, dci (idhim, dcalam , tairifim.
Mancrium , Argluydhiacth. A
Mamior or Ij>rdjhip. Ir. Tuat ,
r badliu, tij;hcarna.s.
^ lango, \ lun a baencio ve;t?;yn
a mcrzed iu pen yn dckka/;; Hun
a bryno bcth ag a'i takklo o neu-
ydh i'u uerthy yn dliryttaA; He
that biiyes and fells boys and girls ^ or
fervants , and pampers and paints
them to fet them ojf^ and jell them
the dearer ; a regrattr^ that biiyes
and polijhes any kind of "ware to make
it Jiem fairer. Ar. Kurcter, farder,
merfer, &c. Ir. ^ilia, naneach. N.
Mania, ynvydruydh, ■5ualhj:;ov,
t;orphuylh, kvndharedh. Madnefs,
adifeafe in cattle^ See. C. .Vleskat-
tcr. Ar Diboelder, fatoni Ir.Mire,
■{ dreavan, mainigh.
Maniif, Huba;Kod i ofhi plant
J'ohgoblins , bugbears , ivith which
Nurfis ufi to fright their children.
.Ar Tra bennak a eftlama r bu-
gaie ; by v;ei nos Ir Piikadha, no
bovova do y^m eagia ar leiniv.
Manda, Lhaues, Ihauj;iut i j;y-
dhio 'r Ihau. A fleeve of a garme7it .^
or a flap'covertng the hand C . Rro-
hal, bre>;ol. Ar Manlh ]r-(!lais
lav. hv malaird F'os kiwrain no
command or charge, a mtjfage C krukadha, ghrcamaighthi & fafto-
fGurhemniin. Ar GurAenitrn Jr.|ghthi loingflie; iavanna no mito-
.\ithne , furailcav , j f'orugaire ,
f darb, tolaireav , ^lor, iighdarthas,
kuma/ida, kuram, uala.Ji ho fiaAia
ni do ciheanadli .'■
Mandatus, GorA;\'mm>'Kiad, ar
/jiad. A bidding., a charge or corn-
mandj f C Gvr,-.menniz Ir Ti-
marntha, tar\tha, fiirailthe, kurtha
d'aithne, fn aichnc, u'rala/j no
d'la -.a
Mando, Gor;i vmmyn. rhoi gor-
;;jvmmyn, er;Ki ; burn i meun. To
command^ to bid., to charge.^ to com-
mit .^ to intrufi., to give in <harge
tC (Siot\\mtimi.,To command Ar
("•urjicmen. Ir. Fyirailiin, carl>am
aflayim, timarnaim , airhnighim,
kuirim d'aichnc, d'uala/; do xuram
&c.
Mandragora, y mandraglyfieyin.
An herb called Mandrake Ir. Man-
dragar, koiiacan, kol-ius, kol-luiv
Liiiv no li'is do A;uireas kodla trom
ar dhuine.
Manduco, Knoi, buytta, bytta.
To chew ^to eat C.Dhodebri Ar
Shokar ir Kognaim, ichim,ttoim-
lim no kaithim biadh.
i'ada.
Manicas, \ [cnyg dyr, j;evvnna; ,
Ihaiicthciriac ; Dyrvcr^ig Dvrnvyl,
dvTvalx Manacles tt^ye the hands-,
affo gantlets and fblints Ar. M me-
gii hi/arn, dorncku dir. Ir Main-
^ille, ; muyncille AT. ] bragaille la-
va no initog.
I^'Iariicatiis, A Iheuis idho, a uif-
TJOvenyg. Having fleeves . C"! Bru-
lialck" -Ar Manlhck Ir Maiii;>;il-
lca>; , t brOA;ailleax; ; Iavanna-, ,
miroga.^. - • . • ''■.
Manifefto, Amlyj;y, ejjly'rcJ, yf-
pvlTy, diart;cly To mattifefi^tomtike
apparent., to betray <tr difcover. Ar
Iplma, disklena Ir. Foillfighim ,
rcannram, tbrrcilim , foillearaim ,
lorkayim , taisbeanaim , taivrim ;
mm tollas, brachahi, (hcolarn.
.Manifeli^us, -Vnilug, diargcl,er;-
lyr, h rpysv-honniad, hvnod,dilys,
diammiv , dit'etris, ■ ard\ uynnig
Manifefto clear ^ evident ., open., plain.,
apparent , downright. Ar. Skier ,
Iplan. Ir. Fbllas, fbillear, i reil,
1 kok, T lerr, + gle ; meann, 4mc-
anann, fran, f tionn. Sor'Aia, glaii,
Mane, Bore, v bore. Early., i« ! ballarda> , oirdhcirk, divin, dcarv,
the morning. C Mctui. Ar. Beure, j fiodhna/;, F. RiadhnaillieaAJ.
Y
M.
Manipularis , yn yn perthyri i
V dhinocdh n.c vinteioedh. Of or
belonging to a band of men ; a com-
mon Jiuldier. Ir. Ikndhne, biiidh-
neavail, kuidca;td.i, faighidcoir ko-
it.>;ean.
Manipulus, Lhonaid Ihau, dym-
ald, fmvnaid, mauaid, vlj;ybelh.
AhandfuU., a gripe ^ abmidle, a bot-
tle of hay Ar Durnat. Ir. Glak,
dornin, glakaliap;,'kr()dh.ilia/j, Ian
(loirnnoglaikcj plaik; Uailk,dal-
kan j (lav, ilivin, ilavag, | "o;k :
punnan finneil, llicafgan ^ lop, Ib-
pog, Ibipin, barla>,, mamm, mai-
mm. Fos Fcargghlak. i. e. Glak
faighivir no dea;Knavar faighidior
f\i coney i(liea;i; & f ; i eonnpayail-
leon.
Manna, y bara nevol a dhanvo-
nodh D'. u i blant Ifrael yn \ r ania-
lu->; dheyj;en mhlvncdh.' The bread
of heaven wherewith God fed the If-
raelites in the wilderneji. ir Kcal-
pludhar, pludliar neavdha. K Man
i c. an biadh do ^uir dia do ;i;iuin
kloinne Ifrael ar an vafa^i.
Mannus, Mar;^ byA;an, kryn-
varx;. A nag., <^c. Ar. MarAiik,
mar;>; bihan. V. Equiu.
Mano, Dyvod allan obeth, rhe-
deg allan, finery vel dur, divcry
vel >;uys, mvned, d\ vod, dyfjjyn,
m\ ned rha^dho, ymdany, } mledy.
To f.ow^ toflream.,toijfue, to fpring.,
to drop., to gujh forth., to run down
asJweat.,to trickle as tears ^to ^read
as report. Ar.Mont er maes, redck,
lortia Bera, divera,didhura; dinaui.
Ir. Shilim, fnidhim f iheanaidliim,
ftinnfanaim, fnavam, reatham, ti-
ghim, imthyim, teadham,fliivlaim,
Ihreavam, freathnayim, leachna-
gim.
Manfuctudo, F.harycdli, Iharey-
dhdra,j;uarcdh,hynou('edh,adhvu-
ynder, aravu;;, tiriondcr. Meeknefs^
gentlet/efs , mildnefs. Ar Du!der,
hyumenedh Ir. KcannfaAid, mine,
kyve.
Manfuetus, Lhary, Iharyaidh ,
7:;viar , Ihouvaetli , juaredog , a-
dh\uyn , kvueithas , 'h\ uedii , ti-
rion , j:;uar-dhov, hvnauj, arav.
Meek., gentle, tame, courteous, ten-
der, mild. Ar. Dus, hyumen , try-
uek , Grafius Ir Keannfa , mm,
k.ibv, [nokyv | kineaka, fokar,,
kiuin, maair, n-i;>;arthe, keannais, !
t I.igha>: , f ailghean, mannla,
: taichlea;!; , folaidh , mythraidh ,
moghlaidh.
Maiueium, Lhau-lia:n ; Toryn,
roron, manrelh, ko.-.oi, t-pilis. yi
toicel or napkin to wipe the hands ;
aljo a mantle. C f L.ien duylov ,
.Mantel. Ar Mantel, plur. mentel.
Ir. Naipikin, no tuaille lav; fos
ftillain matal, pcallnobrat eijen.
Mantes, Dcuin. A Diviner, an
■^ugur, Sec. Ar. Devinur , Profet.
Ir. Dryi no fear fifa; ^cafaire no
j^eafadoir.
Mantica, Kud, kod, yfj;rcppan,
I kCid day penniog ; ko;Kol. A wal-
I let, a little bag orfcrtp, a port-man-
jle , a capcafi , a knapfack ; alfa d
cUaky
S6
Tit. 11. A ComparativeVogabulary
M.
c/oaki At. Mai, maleten, malifen.
Ir. Mala, tiagh no uoz, fbolg,
mealv, puka , knaplak , portvanca
no klok-vala.
Mantis, Dcuin, deuiniur, daro-
ganur. ADiviner. Ar.Devinur. Ir.
gcfaire, j^eafadoire, dryi, dr; idhe.
Mantifla, y vantes, tros vcfyr.
Over-meafure^ advantage.^ the van-
tage or O'ver-TPcight. Ir Meafthuill- , ...
eadh no minin os keann to\iis^^pne,to grov feehkito fade, flagaiid
M.
bothanu, kabanu, ^f . Ir.Bothaya,
Igavail, Igalain nokabain.
Mappa, Lhijen biiyd , Ihisn
burdh Atahle-cloth. C. Lianbuz,
A.Tubier,tUZ,er. Ir.Sgathraighidh,
tuaille, naipikiii, palla, abc mar ata
abc baifte.
Marceo, Braeny, pydry, IhySry?
7;uyvo, krino,tedui.[S.\\ . guyuo]
dihoeni, ny^iy- To rot., to wither, to
finneadh laive.
Manuale, A lanuo'r Ihau, a j;ot-
ter ney a davler a Ihau, a dhykker
nieun Ihau , o led ney hyd Ihau-
Art hajidfuU ; a manual, a little book
to carry in ones hand. C. t ftol lov,
kouaithliver i Manulc vocahular.
Antiq. Corn. Q Ar. Durnac. Ir.
Lamcua.:;h. 1_L. lav thuagh, J N.
Manubiac, yr anrhaith, ar yipail
a dhvkker odhiar v gelynion, rhan
Blaeiior y Ihy o'r anrhaith ; yr ari-
an a gaer am yr anrhaith ; An-
rhaith a dhvkker a Ihau. The prey
or booty taken from the enetny ;
the Captain or Genera!' sjhare of the
booty Ar. Preidhbrefcl. Ir. jPrait,
\faint, to decay, to grawjluggijh^ Ar
Gue'nui, gura;iieUat. Ir.^heargam,
krinam, meathani, troithlaim, tru-
ailiim, Igagam, leagham.
Marcidus, Bracalhyd,pudur,ta-
bar ; Lheig, f Suyu, f animhjbyr.
Rotten, -withered, faint^ feeble, fiag-
gingjither , heavy .dead,waxingfovr .
Ir. Sheargiha, iheirgthe, krannta,
lag, trolailtiic, troithlighthi, fagva-
la;i;, iheargana.^.
Mare, Mor, f Ihyr, y ueilgi, yr
ei^ion Thejea. C [Mod. & f] an
nior. Ar Mor. Ir. Fairrge [taiji-
ci&fai|it^iN. i muir, 1 Icar, frun,
t bo;tina, t gaoth, fbla, t bath, t h>
f treathan, t gOj r tcathra, ajgein
airneis, krei;iic, krea;^ navad no be- ■ Mare infulare, fimvath, mun- no
' ■ Uirrgea dinixiol oikain ,,
Marga, Mail, pridh bras i deilo
tir. A kind of earth caU'dmarl,good
to dung the fields. Ir. Maria.
Margarua, Maen juetthvaur ,
myreryd, ^em, perl. Apearl. Ar.
Perleien.Marganc, Nom Fem.Mar-
^aref. Ir.Neavaiu,.pearla.
Margantit'cr, Perlog, That bri^ig-
eth forth, or hath Jl ore of pearls.
Ir.NeavainneaAijneavyiDveartha^,
pearla;t;
Margino,ymyly. To ma^e brinks,
edges or margents. Ir. Kiuvalaj.m,
mm kiuvasj bry;>; no imeal.
Margo,Kyrr, for, ymyL^lhedy-
myl, min, miniog, glann, tgoror ^
Marfdir, ymyldir, miniouedir. The
brim brink or edge of a things ii'C
margin of a book ; alfo the frontiers,
borders or marches of a coa?itry. Q.
yrhian. Ar. Bord, koftez Ir.BryA;,
iiii.K,kt\l\V4y iraea), kiu/as,,t^r
no or, t ion:iaig, fiomoraij fep-
kair, kriA;,,marghan. ,. ,, ,
Marifcus, Pib-vruyneji. A.kind
of bulrufh. Ar. Bras-vroea, bra-
ofvroenen. Ir. Feadh, feadhadh ;
bogluaA;ar da ndeantar kainnle.
Maritimus, O lann y mor, arvor.
Near the fea, clofe to the fea fide ;
upon the fea. A x ■ Morvan, Tir mor,
niorek;. Ir. T.yive zd\{e^ vryi;;; no
;iuain mara,re t> iy,re kois,ar bry;>;
no a naike fairrj;e, laiv re muir.
Fps ,fliiYla;ii , flieavoideaA:;, neiv-
Aiinnte.
Maritus, jur priod, Jur J^urei-
giog; y j;urryw o'r aniveliaid. A
married man, an husband; the male
of beafls. C. t Gfir kans ureg. Ar
Priet, oze;;;. Ir. Fear,, fe^r polla.
Marmor, Maen f mynor, maen
klais , kabolvaen. A marble fione.
Ar. Marbr. Ir. Marmour , ive^r ,
t ajrtneav.
Marmoreus , O'r maen mynor.
Of marble. Ir.Marmuir, jeal mar
artha o navad i kuid righ feimii-
dhedo/:rci.3i.
Manubrium, Karn, | menybr,
troed arv, faid, fcydyn, fmua.
I he hilt:, haft or handle of a weapon
or tool. C Karn kolhan, o":. Ar.
Dornen, troat ; Sic W. Troedfyfl ^
^.oesplaJyr. Ir. Sathva;t;.
Manufadtus, A unacd a Ihau, o
uaith Ihau . Made by hand. Ir. Laiv-
dheanta, maindheanta.
Manumiilio, Rh) dhhaad jur ka-
cth, j;olhynj;iad o j;eithiucd. A
making of a fervant free, a difcharge
or difmijponfromfervingany longer.
Ir. Eadhy irfeadh, difglavaidUeaAid,
divoghaidhea/;d
M^numitto, jolhung o ^eitbi-
ued,rhvdhhay kacth, juney thyr y n
urrhydh brciniol, brcmioli, brei-
nio. To manumife, infranchife , or
make free a bondman. Ir. Eadyirfig-
him , didhyirfighimj tjim fyr, no
beirim a fyirle dho ; kiurim as dy-
irle ; laivlighim.
Mai<us, Lhau, -\ Ihovlen, fadav,
fnedhair, ansadj Palv , pauen ;
Lhau yfj;riven. Ihy o uvr; ^a-
vaelva<; Ihongay. Ahand, a blo-m,
aflroke; a hand -writeing i a mul-
titude or C07npany of men ; A grap-
ling iron -wheremth fhips are faflen-
ed together in time of fight . C . Dornj
plur. Dula. t lau [An legendum
lav? J 8c lov. Ar. Dorn//«r, da-
uarn. A dhorp da dhorn. From
hand to hand. Ir. Lav, f lais, doid,
t brak, t man, main, f mab, f kib,
ffrag, mad F. krodh, glak, dorn,
bos, krag, griov, kruv ; manghraiv
no fgrivean laive.
Manutcrgium , Lhau-H«n. A
to-ael. C. j Lien duilov Ar. Ser-
vieden. Ir Tuaille, no eada;i tir-
rqaighthi lav. ,, ,
Mapalia, Bythod , tylkiae, kyt-
tiay, tai to j;uclbt, rhedyndai. cot-
tages^ booths. Af. Bothu, bochiku,
3
M. -
varmuir , marmuravail, iveardha.
Marra, Kaib, pal. A mattock.^
pick-ax^weeding-hook . C Pigol. Ar.
Mar, marbikel, pig. Ir. Pikoid.
Alarrubium album, Lhuyd.y
kun. VFhite horekound., iZ. t Les
luyd. Ir. LiathluB.
Mars, Maurih, Dyu y rhyvel.
Rhyvel, kadjbiuydr, yroladh, The
God of U^'ar , aljo taketi for scar or
battle ttfilf Ar.Meyrs-. Brelcl. De
meyrs, Hies martis ; Demeurs he-
net| W. Dyu Maurth ynyd'jShrove'
Tuefday. Ir.Marc, baighdhia, D'a
an xogaidh.
Marlupium, Purs, aluar, amner.
A purje, a pouch, a bag to put ?no-
neym. Ar. lal^. Ir.Mala, tiOLK no
iparan. V. Mantica.
Martcs , Bcle. A martin. Ar.
Mart.
Martius, Rh, velpr, deuruy;«.
Warlike, valiant. (_. t Brezeler. Ir.
Mairte no kogaiuh , mairteavail ,
kogavail, feargavail, gailj^eavail,di-
lunta,lyAdha,bearg<jha,beargavail.
Martins, MaUrth. The month of
march. C. Miz. mcrh. Ar Mcyrth,
Martyr, Tyil, merthyr, A wt-
7ieJ's, a martyr. Ar.Merther, plur.
martheritri,, Ir i'ldhaih, piaii tira;K .
Martyrium, MtrthvrdoJ, nicr-
thyrolaeth. KyOcpr y merthyron.
Martyrdom, alfo a Church or Jem-
pie -where fame Martyr's reliques are,
Ar. Mer.theredh. Ir. MairtiraAid-
Mas, f;ur-ryu. The male in all
kind of creatures. C. fGurruydh.
Ar. ^lal, //«r. malet. Ir.Firean,
fireanaA,-, -\ moth. Mapcjia. N. De
homine, Fair'hear.
Maltulinus, j^urryu, SV^aul, o
ryu J^ur. Of the male kind, 7nafcu-
Itne. Ar. Mai. Ir. Firean, fearrdha,
t Moth. Mafculi?ium genus, kineal
feardha, firinnske.
Mafia, Klamp toes, telpyn, talp.
A mafs or lump ofa?iy thing, pafie
or dough. Ar Peth \pez. ] pez kik
majfa carnis. Ir. Tys, kolv ; f mais,
kyr, brath, barra meall, taip ; maf-
fa. rotunda , f baiskvealJ , meall
kruinn.
Maftruca. A furr-coat,^c. C.
t Pengughrek, pellift kcr. Q^
Mater, Mam, mammus, mam-
Uyth; mammacth. A inother or
dam; a nurfe or fofter-mother. C.
Mam, Dama. C. f&Ar Mam. Ir.
Mathair, brinnea;K, naing, iog, bu-
imc, banaltra.
Materfamilias, f;uraig y ty. The
miflrefs of the houfe . C tMamtey-
ly. Ar. Grek an ti ; mam tiegueth,
&c. Ir. Bean tighe.
Materia , Devnydh , deynydh ,
devnydhuaithjkocd deynydh. Afo?-
ter orjiujf -whereof any thing is made;
timber or -wood for building. A\- .Yim-
uedh, materi. Jr. Adhvar, fsAJain,
f fotha arraigh, adhvras, adhvra-
dheaA;d, davna.
Materialis, Devnydhiol, a une-
ler o dhefhydh. That w offome mat-
ter, material. Ir. ;KUife adhvair.
Maternus, Mammaul, o'r vam,
o dy'r vam. Motherly, of a mother.
I Of The Original Languages Of Britain And Ireland,
87
M.
on the mother s fide. It. Mathar, ma
thardli.i.
Miiertera, Modryb ;;uacr mam.
Art aunt hj the inother's fide. C
j Modryb a barh mam. i\x moc-
reb Ir. Maithrcan, oiica-vathair
Mathcmaticus, A v\dho kyvar-
uvdh \ n V kelv dhyda:. A Ma-
ihematician. Ir. Maitlicavaiic. ,
Matricaria y ucrmud llcn. Fe-
verfew. C. t Lcs ucrtlicn.
MatriJda, Lheidhiaid mam.r/-f
murtherer of hii mother. IrMathar-
ornoire, mathvornaire
Macnma, Lhvivam, A fep-mo-
tker. Ir. Kov-vathair , krild-va-
tbair.
Matrimonium , Priodas, dyuc-
dhi, kulum priodas. Hedlock. ma-
trimony., marriage. Ar. Priedelcth.
Ir. Poladh
Matnlylva, juydhvid, tethay 'r
jaleg, Ihacth v f;civir, lyjyn y je-
ivir. Hood imdor honey-Juckle. Jr.
DuiJiearteatha, t'ethlcog.
Matrix, V vam,marr.mog 7;uraig,
mamu)s, Iheftcr plant, kr6th,bry
y muydionyii a'r pabuyryn mcun
Ihyliay y vammog aruraig,klevyd
y vam. The mother or mat rice in a
womaity vherein the child is CO71-
cei-v'd, the womb ; in herbs and Jhruhs
it is the pith i any female kind that
conceiveth and beareth, or is kept
for breed Ir Ma;slog an vath.iir no
t'oi('hea;e torraighcis an mn\ i Ma-
trix bavk. Bean j An lydhan a lui-
veiv noagrannaiv.
Macrona, j;uraig, fjuraig urci-
gaedh, j^urc gdha, ?;uraij< vt)dra-
bxdh. A matron., a grave and mo-
therly Dame , a fage and difcreet
woman XI. f Bennen vac. Ir-Trom
vathiir,rrom;toinne, mathair ;iilain-
ne, mathair no bean tromdha, be-
an vathravail, krionna, keilidh
Matronalis, Modrabaidh. Per-
taining to amatron. I. Tromvatliar-
dha, tramvairhrcavail , krovacliar-
dha, trom;ioinneavai), tromvachar,
trom.-.oinne.
Matrueiis, Mab modryb /;uaer
mam. An uncle's or aunt's child by
the mother's fde. Ar. Nith pc ni-
ches. Ir Kovua, koi^hcarn , klan
dearvrathair no deirvduur j go
hairigh do th\ iv mathair.
Matta , Pleth vorhefg, f bancr
bruyn, p!cth vruyn. A matt ormat-
trefs. C. t Straii eleftr. Ir. Strai-
de65, kaiteaA; thuighci>:h, kuileUH
no leaba voigheun, trillflieog.
Matula, Truythlcfter, trunkle-
ftcr, t taiythuydyr; dyn oftiog An
urtnal or chamber-pot i a timorous
coxcomb. C. Pitfhar pi7,a Ar, Pot
guele. Ir.Puirineal,tualan, flicom-
ra pota. Fos jeilt, boiskell, j;eal-
tan no duine j;ealta;e no meata.
Mature, Meun pryd, meun am-
fcr, yn^hanol yr amfer, ar aur dha
ag amier ; Ar vrvs , yn brvsyr ,
|;yda'r kyntav Timely, in ft jea-
Jon, in a good hour, betimes., quickly.^
with thefooneJi,fuddenly, before his
M.
timt. Ir. Trath, go doi«, go moA;,
na nam.
Maturus , Adhved ; Kyvadhas,
kymniiiys, sdhas. Kyviaun-^u-
bul , j;orphenncdig Ripe., mellorp ,
fit, and convenient , finitbed, timely,
feajonalAe ; aljo quick, Jpeedy, early,
too Jhon , hajfy, grave, fieddy. (J.
Arvei Ar I lao, mciir. ir.Abaidh.
grainti', invuana, a nainvc air;i;c,
toiritc, imlan,ar bryA; ; mo -.jdoiA;,
luath ; Tromdha, Ib/Smaidn, bii-
naitea;K.
Matutinu.<!,BoreyoI,abcrthyn i'r
bore. Of or in the morning early
C Arvis. Ar. MmtingulujMati-
ncfu ?reces matutina:. ir. Maimie,
mainneavail.
Mivortius, Rhyvel^ar. War-
tike Ar Brczclcys. Ir Kogavail,
gairv;cavail, dilunta, mileara, ( ang-
vaidh, laigliidcordha, f Kaimper ,
fear morAjovlam , gailjcadhaA; j
L)K, Jin .alma.
Maulolcum, tj:;uydhva, bcdh-
rod , bcdh ardher;tog. Any fum-
ptuous and ftately monument or Je-
pulchre. Jr GiK nitd.<;ovartha, fc-
art, liaii^h no tumba breadha fta-
tavail, mairv.
Maxilla. Afjqurn jrydh, afjjurn
T:;en,karr5cn,bo>,^crn.,kern.75i vdh,
^(3n The cheek-hone, the ja-a>-l>one,
the chin, the mandible C jGrydh
Ar Ihokat. Ir. j;ia)l gail^ea;i,5aik.
lea;t;, Ilka, deadhlniig, Imigm, lea.
cam fcuinc N.
MaxiniJtcs, y fuydhojion pen.
nav, vorcy5Uyr. The greatefl men
in authority. Grandees. Ar AutrU-
nedli. Ir Ardua^jdrain no dyuie
as n.o a n'ughd irdh is.
Ma.\'imusMuyav,pennav GrfiT/^-
efl,of mofl efieem or account. C. &
Ar. Brala Ir. Rovor,anvor, moar
bich, niejlavla , onoraighc, uaille,
fearr dingvala,barravalai Ihine no
as arfjighe iloyA-.; roivcalavail ro-
onoraA;, roiiaial, rovarravail, dear-
vail.
Mea-us, Fordh y vyned, lliuybr,
mynediad. A pajfage or way., a
movement or courje. Ar Tremen-
\c:c. Ir. Shlishc, anaA; i gluaiaAid,
imtheaA;d.
Mcchanicus, ^Ucithiur Ihau,me-
j;is faer, j;ov, ^>c. Any handy crafts-
man, any tradefman. Ir LaivAieard,
fear keirde, tuathavail, (^i-.
Mechanicus,a,um, Krcfturaidh.
Mechanic): . Ir. Laiv-A;eirdeavai].
Mecum^gyda mi. With me, with
my felf. Ar. Ganc mc. Ir.Agara,
faram, liom, maille riom no agam-
fa , taramfa, liomla no maiiie li-
omla.
Medela, Medhyjiniaech. Ame-
dicine, aremedy,acure Ar.Medhe-
j;ieth, renict Ir. Leigheas, fik,
7 bualadh, t'oirin.
Medcor , Ia>,ay, meidhj;iniae-
thy, rhoi ymwared To heal, re-
medy or cure, to help or fuccour. Ar
Aula, mcdefina, remcdia. Ir, Lei-
ghcaJaim ikim, foirim, mm nobci-
rim leigheas, foinn, furtax;d, ka-
vair, kuidca,*;adh no kongnav.
Y2
M.
Mediator, Kyfryn^ur. ^q media-
tour, interce four. Ir. Kagnark.nrc,
impidliea;K , fear impidhe, no la-
vartha ar Ion no idir, (^-c.
Mcdicabilis, Mcohixiniaethol, a
allur ci uziw, a iax,io. Curable,
medicneabk U Solcislus , foue
ikvnghvari Innlcighi-s inikc.
Medicina, Pylvjquriaeth , mc-
di.?;>macth, ymwared, nzizd
IhyJIck, the art of Phyfick , a me-
dicine, a remedy or cure. C f Ma-
dheknedh. Ar McdhcT^iech mc-
dcfinereth. Ir. I.eigheas, jik, 'bu-
Jlndl), 1 Ircaradh, tuirm, furta^jd,
kayair,ku.deaghadli,kongnav,tarr-
tail , anakal , [ rcalbrt , tcafargain.
Meditus Mcdhig, pylvj^ur. A
Phyfic.n. C. f Mcdhck. ArMcdc
rin,medhck. Ir, Lugh,Filike, L-l-
lav no Dodtur lci,T;eij;.
Mcdicus, a, urn, Medhjriniac-
thol, iax:ys. Vhyfical. jr. Le^Kha,
leiTjis, ikc, ikeavail, leiraealavail
learav.iil,f"rcapavail, failve;ir, ranai-
lle, no mcar an hamnc
Mediocris, Mel'yrol, k.inoJir
kvmmhcdrol, kymmuys, kvn iric-
lyrol, loiindha, kryn,i(y'rn. Jndife-
rent, moderate, ordinary not too bio
nor too little. AriiticdaUi nabraz
na iihin. Ir InvcodhanaA:, mea-
lardha [ fie <S- N \ neivimairkaA; ,
impiuvaigh, rcafunta.
• Mediterraneu.-:, yrhyn fydh yn-
?;hanol y rir, y bcrvedhulad. In
the middle of the land, far from the
lea. Ir. 'I ir-vcadhoiu,-. , (■ ke-vea-
dhona;^-
Meditor, Dyvn-vcdhylio, afty-
dio, myvyrio, rhoi i.^ad'u'n y kov,
proyi JjlhK-) th) r peth. To meditate,
mufe or think upon, to confider or be-
think himfelf, to forecafi, to roll in
his mmd or thoughts. C Prediri
Ar. Stiudia Ir.Midheavnaim, mi-
(hearnaym , meadhayim , in'hea-
tham, Imuaintyim.
Medium, y pervedh, v kanol,
kyvrung. The midfl, a mean, mid-
dle or indiffere?it thing. Ar.Kreiz.
Ir.Lar, mcadhon, boilllj^can, 7 mu-
adh, tboij^an , Innc, uimleak, uim-
leakan, k.iilea/;.
Medius, Kanol, kanolig, ban-
ner, rhung y dhay. The middle,
half, between two extreams. At.
Kreiz, kre zeyz. Ir. Mcodhona;e,
bailli^cana,<;, inveadhoruA;.
Medius hdius, Min vy f^dh. So
God help me, as J hofe to be knight-
ed, (f ■<: Ir. Dar Aireidcav !
Medo, Mcdh, meddyxlyn. Mede
or meath, mulje C t Medhv.
Medulla, Mcr, merion, muy'di-
on, madrydhvn. Marrow i.- bones ;
in herbs and plants the pith and
heart. CWiiU. V\\x\gin, medulla
panis. Ar. Mel ^ Boeden ar guts,
meduUj arborts. Ir. bmir ; Lvdhan
no kroidhc Fos neart no brigh.
Medullitus, I meun , hyd at y
rner. o'r ^ulou, o vcrion \ jalon,
o'r merion. Intimately, to the very
marrow, deeply, heartily, ajfeilio-
nately. Ir. Go h'inveadhunaA;, go
rmirdha,go fmiravaii, go lydhanta,
go
ss
Tit. II. A Comparative Vocabulary
M. j
go h'inneavail, go mor a ^iroidhc I
Mei,O'm.0/wf I r. Mo, cram.
Meme7!to mei, Kmynighonm.
Meio, TroL-thi, truyrho, Suney-
thyr dur, pifo, j;ellung trunsk. To
make water, to pip. At. Stotet, troa-
tha. Ir. Munam, fulaim, nim mun,
nofual; tairnjiim uil^e.
Mel, Mel. Ho?iey Clmod&ci]
Mel. Sk & Ar. Ir. Mil, t eark.
F6s kiallaighiilh, dith^icall, bamne,
innlea;Kt no nadur.
Melampiis , Troedty, cnu ki.
Blackfoot, a dog's name. Ir Ainim
madaidh; Duvlua, duvxos.
Melancholia, y koler dy , yn o
beduar devnydh korph dyn ; f;or-
phuylh vn dyvod o'r Melankoli
i Me/ancholy, hlack choler, a kind of
madnefs rtfing from ?nelancholy Ar
Anken, enkres, triubuil , enkdet,
melkony. lr.Duvkaiin,leannduv.
Mire leanna duive.
Melancholicus, Dyn o anian ko
ler dy ; Athrill , tauedog, trum,
neilhd^-ol, medhv!j;ar. Melancho-
lick, full of Hack cholerj'adjullen,
folitaryjuvipijh. Ar.Triit Ir.Duv
laithe', duvlaithca;>:; Gru:ima,nuik-
na;K, duva;K, dobrona^;, doilvir,
duvalta/;, ^nmimin, duivneaila.-i,
toirleaz, trom, tavax- ,
Meleagris,yr iar Turki. AGmny
or Tiirky ken. C Kuliag hag iar t;i-
ni,kok5ini. Ar. Kok Indes. ir.
Keark 'hranka^.
Melinus , j;uynlhiu , Sorvclyn.
YeUo-miJh , honey-colour. Ir. Ban-
voidhe, no ban-vuye , ar dath ar-
raifte no ^ionlaigh.
Melior, 7;uelh, Better, kinder,
morefropahle. C. & Ar. Guel.Ir.
Fearr, t dea>;, feairdhe. Ni)-j=eapp
N. /. e. ni is fcarr.
Melioro, ^uelhhay, To better a
thing, to improve. Ar. GucUaat. Ir.
Feairdhyim, fdeaxara, fcavlayim,
leal'ayim ; nim ni as fearr, as dea^;,
&c.
Melis, Daiarhu.^, daiar-voxyn,
byrhu;K,[d^BurvuA;] pryvlhuyd,
prvv penvrith. A Gray, a brock or
badger. C. lmod6'-\] Bro/i. Ar.
Bro;.. Ir. Brok.
Mel itxi canes, Man-^un, kun
bvA;in,koluynion,t?;elhgun. Lap-
dogs, foiJH?ig hounds, Jhocks. Ar.Ke-
lin. Ir Meal'ain, mcafeoin, koin no
gaidhcir vcaga.
Melitites, Diod a uneid o uin a
mel; Rhyu vaen guerthvaur. A
drink made of honey and -aine , a
kind of metheglin ; alfo a precious
Jione.
Melius, t;uelh. Better. C & Ar.
Guell. Ir. Asfcarr, asfeairrdhe, as
deaAi, as dea;eaidhe
Melleus, A berchyn y vel ; me-
lys Of honey, jTveet. C. Hueg. Ar.
DCis. Ir. Milis, marvil, boidhe, no
duv-voye mar vil, ar dhath meala.
Melligo, Mcl-ulith, y veljavod
A mil-dew falling on the trees or
com, honey-dew. Ir. Eark-dhru.K,
raiUruinniog , dru;Kd meala do
thuitar;6rannaiv no ar arvar.
Melo, A melon, kt Sykrin.
M. M.
Melodia, Melyfjerdh, percidh- 1 '^u'n. Ir. Koivnyim, luadham, ai-
jan, pyroriaeth , meluaud , kyt- thrifim, abraim, lavraim, no thi-
jerdh, kyuydholiaeth. Melody. Ar. 5™ ar.
Melodi. Ir.Oirl^d, tkruifik, tklas, i Menda, Bai urth y%rivenny,ky-
t eaihadh , kaatairea^id no keol ' vciliorn, didro, mann, bai, bry-
binn Binneas, binne, hmv\ea.zd,]''-^]m^ Afault,adefeff,a mijfake,
keoIvuire,keolvuireaA;d,keolfighe, i "'"■ ^^ror or fiape in writeing, a blot
tkeoItaighiuir/F. Keis /^. \orblem,Jb. Ar Fazi,f6t,guall. Ir.
Membrana, y j;roenen y.'iav i ,Grav-lo<;d, grav'horb, io/;d (griv-
bobpeth y rhifj^lyn nefav i'r pren. Ineor, balllgoid no (al
Mem run. The uppermojl and little
thin skin of any thing, a membrane,
the pill of wood between the bark and
tree, alfo parchment. C [ Pairche-
min Ar Farfliemm, kro;Ken,f/«r
Vlciidacium, Keluydh, ;^ay,fyg,
anuir. A lye,afalfetale, aJlory,a
fib. C. Gou. Ar. Gau , plur. ge
uier. Ir. Brcg, fbrionn, f bras, me-
avra , f kcarmnas , f iomarva ,
Kre;t;in Ir. Sgann, forxroikeann ; it meirveilea;;;, grug f tlus, t fulla,
meambrum.
Membranaceiu, Tebyg i'r kv-
vryu vemiun nx j^roenen. L.ike
parchment or a thin skin; skinny. C.
&: Ar Farlhmcnnck Ir. Sganna-
vail, mar Igann, fgannan , meam-
brum no Airoikean ihana.
Membraneus, Ovemrun, neyo
ryu j;rocnen Made of parchment,
or velum Ir.Sganta, igan.mta
, Membranula , Tense j;roenyn ,
dernyn o vcnirun. A little skin, a
piece of parchment G &Ar.Parfll-
mt-nnen Ir. Sj;amail, Tgannan no
meambrum beag.
iMcmbrol'us, Aelodog, aj aelo
fforghal. t mc-aiv, minnea^i, 50,
?5U, gai, gaoi, fdaiv, fallas, miol-
lan, ffavall, finnfjeall, K. fgeal
biCighc.
Mendax, Keluydhog, j;eyog,fy-
t;ioI. Lying, falJe,deciitfuU. C.Gii-
ck, tgouok, t gou-laveriat. Ar.
Gauiat. Ir. Breaga;K brionnapj,
t ciimca;ii f \u\f,\\cix, brafa;K, io-
marva;i;, dalvaA;, clula;i;,eff<;. Brea-
gaiie, brionnaire, finigealaidhe ,
&c. Luba.^;, meanga;e, kealga^;.
Mendicacrix , Kardot-uraig. A
begger-woman. Ir. Shutog.
MendicOj Kardotta, govyn yn-
j:;hardod. To beg, to ask alms. Ar.
da; mourion idho Having great | Klask j Alyknna j Beua diuar an a
members, well limb'd, well hujig. Ar
Ililek Ir. Ballvor., gomallaiv mora
Membrum, Aelod,rhann o J^orph
dyn, ney o beth aralh, y knaud a
5ydhia'rj;euynnx ;Rhan o araith,
darn o ymadrooh. A member ,
lylen. Ir. larram, ihirim.
Mendicus, Kardottyn,dvn tlaud,
rheidys. Abegger. CGuilleiu. Ar.
Martokin, klaskcr, haillon dij;em-
pen. Ir Bo/idan, bo>jd, labain, du-
me bo;Kd ; larratoir, fliirthoir, foi-
Imb, any part of the body, or of any ; dh<.a;i, dithca^i, kraidhte, minidh,
other thing the flejb that covereth j bei5eartha, bcij^eir, gila na fyidhca
the finews, veins and bones of a?iy j no na deirkc ; beaghluaigh fiu
part : in orations ajhorl fentence or \ beagan, Kurrax, gan aird.
clauje. C. t t-'el Ar. Membr,;i/«r. ! Mendol'us, Beiys, Ihaun beias ,
— u, ifili. Ir. Ball, rann, kuid no I kyveliornys. Faulty, fuU'of faults -,
blodh do ni eij^ein. l/«^> vitious, lewd. Ar. Fotys. V.
Memini, Kov yu gcnnyv, yr uy j menda. Ir. \^ozdi.x, , ibrba;e, flie-
'nkovio. lb remember, call in mind,, zXTimx,eiTTiidhciz.
or have i« memory. Ar.Kahutku'n. j Mens, y rhan bennav o'r enaid,
Ir. Kuivnighim, as kovain liom, a- j y rnedhul, y iynnuyr, y dcalh, yr
taim koivneaA: ar , ata ar goivne euylhys, brVd, kov. The jnmd, the
agam,ataaveavaragam. Luadham UW^r/y/jwrfVwg, wit, will, thought,
no lavram ar. '.'judgement, opinion; adviJe,coujuell,
Memor, Hun a Jovia, koy ys,\memory,reme?nbrajiice. C. Anbrez.
medhylgar. yr hyn a J^ovier, yr Ar.Poellat, skiant, fonlh, ibnzhe-
hyn a vcdhylieram dano. Mmdfull, : Ion, faltafi, opinion, pridiri, pennat,
remembring. C. Kovys Ar. Ku'n- ! fruden. Ir. Intinn mein, run ; In-
vys. Ir. Koivne;: [ cuimncach W. ] I tlcAid, tuigdie ; toil; meavair, koiv-
neivdhearmada;^. F6s buidhca;e. jne; kovairle ; keadfadh, baravail,
Mcmorabi'.is, ^uiugov, hvgov ; I breitheavnas.
j^uiu ci adrodh, j:;uiu 1 j:;r\buylh. ] Menfa, Bord vuyd, taIvort,tre-
Memorable, notable, fit to be re- 1 ftel^ Kiniau,tkuynos,pr<'d o vuyd,
membred. Ir. lonAJoivne, inteaAJta, faig o vuyd. A table or hoard to
thairifli, ionaithril'e , iniomraidh,
fiu luadh, ionAiovartha.
Memoria, Kov, kota, kofaduri-
aeth. Memory, remembrance. Ar.
Kii'n, mcmor, mcmoar.
Memoriale, Kov, kofa, kofadu-
riaeth. A memorial of a thing, to
have it rememhred; a monument. Ii.
Meavaran, koivnean, koivnead,
lliead A;ovartha. K.
Memoro, Kovio, kofey, kr\ bu-
eat on ; a meal, dinner or Jiipper. C.
Bord, fmius. Ar. Taul, /i/»r. tau-
liu, imhn. plur. -ennu. Ir. Bord,
klar, f fdiall ; mias no tranifheur ;
kuilhail.
Menfes, Bloda: juragedh, mif-
t;luyv ^uragedh, mifliv. The flow-
ers or monthly terms of women. Ar.
Amferiu, miskle'nvet, bleyn, mi-
liu,merku. Ir. Ban'hlugfa, blathf-
j;yileadh, blathdhortadh, mii'dhor
ylh fkymuylh, adrodh. To re- j tadh, fj;yileadhdo veanasdo vnaiv
member, to bring to remembrance, to go nadyrtha gaAi mi.
tell rehearle.. report. Ar. Kahut Menfis,Mis,mifeuaith. ..^W(J»»*.
' V , r . . C. Miz,
M.
Of The ORiqiNALLANquAGfis Qg Bk itain And Ireland.
M. M^
C. Miz., i luis Ai. M\s,pkr. mi-
liu. Ir. Ml
Mcnlor, M^i'yrur I'r, tcrvyuur
tir, yr hun a olocto r van i lyc-
liliuyr i iicifUhy W weafurer or
J'urvcyer of landi ; a I jo he that lay-
cth out the ground for the jou Idlers
pitching their tents in tha field. Ar.
^ I y liurcr. I r.Tovailh:oir, meafairc,
reorantoir, koigi ighcoir, tear reo-
ranua ru) koigritjli do dhcanadh
Menltrualis, ^ll^JIdh, cros vis.
Monthly or every month^ laflingfor
arnonth. Ir.Milavail
Mcnfuli, Jordan, creftcl. j4 lit-
tle table. Ar. Taval, pc tavlcn bi-
han. Ir. Klairin, klaru;;, kjara/iaiij
boirdin.
Menfura, Mcfyr, medr. Amea-
fure^ Jix.ey proportion or gage. Ar.
Muiur. Ir.Taviisnotovus, 1 meas,
\ dirma, milar, ii;ejdarthaAid,kov-
(hrorn.
Menfus, Melyredig. Meafured.
ir. Tavaille, nulurcha.
Mciitagra, Rlaur j^en, klavr uy-
ncb. A foul tetter or fiab, like a
rin^-TTorm, vhich begins at the chin,
and rims over the face., the neck, the
ireaji, and the hands. Ar. Deruoe-
dcn, tanizheii. Ir.Lea^iiia o grc
i.e. deir no j:;ear, grana do Icath- 1
aaigheas ar feadh aghaidhc, vui- 1
iieil, Aiciv, no lav. Galar Tgrai-
thea;;.
Mentha, Mintys; j;uialen jur
The herb called mint j alfo a man's
yard. C f Mcnte. Ar.Mcnc. Ir.
Mintas.
Menthaftrum , Mintys juylht.
Wild mint Ar.Ment gued,m- gucz,.
Ir. Fiadh-vintas.
Meiuior, keluydhy, f fysio. To
89
f</, corrupted with money , mercenary .^
hrih'd. Ar. Din gobr. Ir. | Fuid-
hir no fodhvr, rai;tleaA; no tvi kW-
IcaA,, tear tiiaraltail, taiA;iollan.
Morccs, K\ vlog, tal, tal-puyth
Suobor, ju.Tth, ardrcrli, •[ kyUid.
Wages or hire, a fee or bribe, rent of
farms, or lands, a rate, price, penny-
■sforth. Ar.Gobr,gopr, rccompans,
kommanant. Ir. 'J'uaraldal , hia^; ,
I'ythar, kuniadh, no kcaana^; i du-
ilgne, ixxiwX, \ tairkel, f lonarradh,
i othar, I rath, duais, mir, tii-
iUc, K.
Mcrcor, Pryny, pryny tr muyn
ailguerchy , ma(ha;e, mar;Knatta,
porthmonna. To buy, to purchaje
Ar. A IarA;ata ; obcr niarA;at pc t'eyr,
prcna. Ir Kcannaighim,ninikcan-
naidhc.)A;d, biiighca/;d no ionilat
no icik agus kcannax.
Mercurius, Mcr;ecr. Arian-byu
Mercury, Glmck-filver . A. Mer/icr,
Arghant,beu. DemcrA;er, DiesMer-
curii. Ir.BiA;carb, biy.m, airj^id bco.
Dies Mercurii, DiaKeadyinc.
Mcrda, Bail, torn d</n ney ani-
vail Ordure, cr dung. AT.K6z,teil.
Ir. Kak, j;air^ni, nonin , noibig
his, gidhar, miutas, oicrea^; no o-
cra^;, K. biialtraAi, ^eirrneis, me-
iric,i'al^ar duine no bcathodhaigh.
Merc, yn byr, heb dlum kym-
myfc. Purely without mixtur. Ar.
En biur. Ir. Go glan, f go gle, go
hiodhan, go f pur, go fir, go tirin-
nea/i, gan ;)2omarg.
Mercnda, P> rnhaunvuyd, ki-
nio e;iiuydh. A beaver or after-
71O071S nuncheon, a collation or re-
frejhment beticixt dinner and fupper.
lye, feig7:. forge, counterfeit. At. Lz-'C.iiruA. Ar. Mem , mercn. Ir.
varctgaii ; Ob<-r man, ober ncy?., | Ruiiin, biadh idir meadhon lyi a-
Cnfli • Dcjil'a, dilfclbnni dilhevc- gus x\i\d no huipear. j-jiubhan N.
lebi. Ir Brcagam,brionnam, clui'
lim, bralaim
Mento,j;(}n-hir, maureien.r^/»/ici. Todeferve,tomerii, or get. Ar.
hath a longer chin than ordinary. A- 1 Dellczut, merita, gunit. Ir. Tuil-
Hir-e)j;eti Den Ihik-vras Ir. Paid hm, ninuiJ!ll[:c6raA;ci, glakam tiia-
lmeaga.?i, ibkaire, lokan; fear fmei
ge ro' hada.
Mentula, j;uialen j^ur, dirgeluAi
SUr, kali, pidin. A man's />m;)' ! j;cn, dihirog, f 'ymlojien, fmuy-
member. C. & Ar. Kal. h.Eod , ■^\Qn,in\\\i(^-\etX.ATt>hore,aquean,
boidin , neav , j bia/i, T nieamar , " ' ' " "
ball no llac, 'heardha. )eam K.
Mcntum, Elgcth; Aeljenhjgen.
The chin. C. 7;en. f Eljec. Ar.
Shik , elj^et , ^^ronlh Ir. Smeig ,
t fmeaA;, Jmeij;in.
Mercator, Prynur, porthmon .
marliandiir, marAinattur maeliur.
A merchant, a chapman. C. f Gui-
kur. Ar. \Iar/iadur
naidhe.
a sfrumpet , an harlot. C. Hora
hr.G'i.[\.,plur iqiiti, potrcs, ferlli.
Ir Sin^iX no flrcapa;i,meirdreaA;,
oinlhea/i, Itriboid, fdruth, floe,
i j;iovar, f kuiteileir, | aith;i;eas.
Merga , Pikfor;ii ; Rhyu Hrvm-
nian ; Klarl-brklh juyn. A pitch-
fork or prong ; a kijid of reaping-
\hooks or fit he s i white marie. Ar.
Ir. Kean- jFor;i , /"'ar. fcr;tier. Furlhotes ,
A table-fork, &c Cavle. Ir. Gra-
Mercatus , Pryniad , mar:;;nad , [ innc pike, pike no gaval ; jnc kor-
marAinadva. A buying and felling, I rain viiana no I'peile. Fos marlc no
a fair, a place where ware is fold, a
market place. A. MarA;at. Ir.ynaA;
no margadh
Mcrccnarius, Ky vlG5.dhyn,j;;u,is Ir. Dornan buane, fraithedg no pu-
fcyvlog,siir_ suobor a j;uerth Hir- jnan no uruid do togfadh duine ar
var phike.
Mergo,JSi Bodhi, fodhi, fydho,
tro^ii. To drown, to fink, to duck or
plunge over head ^ ears,to immerft.
Ar. Bcydhi ; pluma. ir. Ratham ,
mukam no tumam a n'uilli;t;c.
Mcrgus, Mylvran, morvran. A
cormorant ; aljo a douker or diver
C. t Shaga, f Sartlior q. Ar. Mor-
UiUt,morraaut. ir.Kurrgh3lan,sa-
an kurra ; Gairg, gairg-cann, fyil-
Ican, duiyean, &c. oiris ainiin koic-
A;ean c d'imad d'eanaiv mara agus
go hairigh don dhuivcan.
Mcridics, Kanol dydh, y dchx.
Noontide, midday; the f out h. C.
Hantar dydh. Ar. Kreizde. Ir.Lyi-
vcadhon.
Mcridionaiis, Deheyol, a ber-
thyn i'r dehay. Of or belonging to
the South. Ir. Deiskeart, deiskcar-
ta;;i,faitnieai,dciskcirr, ffaide.
A'lerito, ynnilh, gobryny, hae-
dhy, I rhyj^lydhy. To get, gain, to
bring in by way of rent, to deferve.
Ar. Gunit, delledhut, merita. Ir.
Go tuilveaA;, go luai'dheaA;daA;, go
dingvala, as keart, as koir.
Meritum, Kymmuynas, turn da,
hacdhedij^xth , hacd'hianr, rbysly-
dhianr, ?;obryn, j cvrlhid, gobyr.
Dejert, or merit ; a kindnefs, a fa-
vour, pleafure , or good turn , the
worth or -value of a7iy thing. Ar.
Merit. Ir. Gar, garaidhcaA;d,akar-
tha, leas, maith, lua;;, luaidheaA:d,
duais, fothraiA;, t tixtxttix, f ftil-
Icadh, tuillcadh.
Meritus , Rhyj;lydhys, hun a
hacdhodh. Deferving or that hath
de/erved. Ir.Do thuili.arduilleadb,
akartha; Tuillte; Fiu, airigh no
diul, koir, keart.
Merfus, ^uedi bodhi. Drowned.
Ar. Beydhit. Ir. Baite, tumtha,
muiA;te, falaighthi.
Merulj, yraderyn dv, muyai/i ^
Pyfj^odyn f;uyniad. A mearl , a
blackbird; alfo a fijh called a mear-
ling. C.Mola dhiu, tmoelh. Ar.
MuaU plur. mualAii. Ir. Lon, Ion
duv , lonyla>;, f tear, Ciajij-an N.
tus j^oe eilg.
Merum , ^um pvr dijiymmyfg.
Pure -mine. Ar. Guin pyur. Ir Fir-
fin , fin firinnca;i gan Aiomafg j
glain-'hin.
Merus, PV, dij;yramyrg, ynig,
?;uir, iaun. Vu<e, clear, clean, un-
mixed, downright, plain. At. Pyur
[ pur i Ir. Ley , lea/Ira^i , f Ion ,
larg; Fir, firinnca;t , glan, fgle,
iodhan , f gluair, f piir duv f yn-
nkix, yn-rakana/i.
Merx, y pcth bynag a Ucrthir.
irare,commodily. Ar.Mar;!:adureth,
raerlcreth. Ir. Innreakeadli.
Mefencerium, y Ihicin-rig. The
midriff, h. Meadhna^ niuadh.
Mereo, Haedhy, f rhyjlydhy ;
Kymmeryd kyvlog^ ynniih, kafa
raldal no tuilleadh; Gnoghayim,
j^civim bjflieadh no gnoghadh
Meretrix,Pytta;n,tkyfoden,koe-
kriadh van noj^cal
Merges, Dyrniad medelur, for-
A;iad o vd ney uair. A gripe or Mx no meadiion an veadhnaigh
Mercatonum, MarAsnadva. A\handju<J of corn in reaping, flr /o .Sgannan tlu reavar ata na^ avar no
market place. Ar. Marchalla. Ir. \much corn at one can with a pitch- \ na koivAjeangal air an druim & an
Krcan/.i^irt, i.e. kuirt no ait koit fork take up at a time ; a bottle of mcadhnax:, agus fos do xuiinxcas
A:ean a gathair re haghaidh kean-i/ft-jy, &c. Ar. Durnat midi , dur- i & diuthes in: ' ' '
naidhea.zda I nac raidider i Mallanj Butel foen. voir do veir oieavain
Z
& diuthes imad gcjg don A;uille
don vei-
dhna/;.
90
Tit. II. A Comparative Vocabulary
M.
dhna;K, & do veir fiiv an vidh, gus
na haev.
Mel'pilus, Pren avalae tin-ago-
red ; Pren keri. A medlar tree. Ar.
Gucdhen mefper. Mefperen, me-
(bilum.
Meffis, Kynhayav. f Andler o
beth D<»i;. HarveB., alfo great plen-
ty or fiore of any thtJig. CKidniath,
f hitadver. Ar. Eauft. Ir. Fovar,
aimfliir'hovair.
Medbr, Medelur, pladyrur,kyn-
hayavur. A reaper or mower , a
husbandman. C Midzhar , f &
Ar. Midil. Ir. Buanaidhe, fpeala-
doir no fear fovair.
Mer, in the termination of fame
Pronouns; at Egomet&c. Hynan.
Self. C. Honyn. Ir. Fein.
Meta, Panel, ^^ual faethy, n6d i
ersydio atco, amlyj;yn; Tervyn,
fhn, eithav pethi Maen ilTa'r ve-
lin ; Das , tnudul ; Bera o yd ne
mir. A Butt or mark to fljoot at ;
the end or deftgn of one's aBing ;
a boundary , limit or end of any
thing • any thing that is copped ,
that grows taper-tui/e, or in fajhion
of a jpire. Ar. Bern , gravid. Ir.
Baire, fjjilp dyra;e, buka lavaigh,
keann fgribcjkovarrh no kean koiv-
ieanna ; Teoran koigrigh no kri^; •
Metacarpium, Kaduraidh y Ihau,
keven Ihau. The hack of the hand,
from the virifl to the roots or lower-
mo/l knuckles of the fingers. C. &
Ar. Kein dorn. Ir. f Mandruira ,
druim baifc, kroidh, no laive.
Metallum, Mettel, mCiyn. Met-
tle : A mine, a niein. Ar. Mecall ,
men, Ir.Mitail no mina/; MicalN!
Meteora,t5ory;K ion,5ory^elion .
Appearances of the heavens, ingen-
dredin the air, affnow, hail^rain,
Jlaj}}es of fire, CTC Meteors. Ir. O-
ifrinnfheathadh,airdrinnfheathadb,
neitheadh arda, feathadh no ftui-
dear ar neithiv arda,
Methodus , Lhuybreidhruydh ,
hyluybredh , hyfordhruydh , ber-
fordh i dhylj;y peth. A method or
ready -way to teach or do any thing.
Ar. Reolen, yrdh, skyeZr, ordre-
nans. Ir. Modh no flighe readh
ghafta an foghlama no an deanta
ni AithA;eipt. F. C.
Metior, Mefyro, kymmeryd me-
fyr. To mete , to me a fur e , tojitr-
vey , to take meaftire of. Ar. Mu-
fura. Ir. Tovaifim , rim tovas ,
t meas no mifar.
Mcto,is, Medijhadh a phlidyr.
To reap, meiv, or cut down. C Mld-
zhi. Ar. Midi. Ir. Beanaim tallai-
dhim, f gadaim, kruinnyim.
Meror , aris , Tervyny , Jjofod
tervynae , mefyro. To Jet bounds or
limits, to meafure out. Ar. Lakat
termen , tcrmina. Ir. Terranaim ,
kuirim teorainn no koigrigh uime ;
Tavaifim nim tavais.
MecropoiiSjPriv-dhinaSjpriv-jaer,
mam-drev, pen-jorfedh. The chief
head or Mother-city or town. Ar.
Kxr kapital. Ir. Kcann^iathair ,
priv/;athair no priv-vaile j Cachaip
aiji&eaj-buiS N.
5
M.
M.
Metrum , Mefyr, medr, meidr,| >ng to war, w/trlike , martial, mi-
mydr , brai;t; o j^crdh davod. Ay^'^/y- Ir. Ly;i-dha, adhly^idha,
meafure,meeter,or verfe. Ar.Guer?, | ;5aifj;eavail, dilunta, kethearnta, ke^
yr uers. Ir. Tovas , | meas no mi
fur rann.
Metuendu.';, Ovnedig, dyAiryne-
dig. To be feared, dreadfull, terri-
ble, Ir. Ineagla, uaichle, uathvafa;^,
anvuana;?;.
Metuo,Ovni, dy.j;ryny,tarinei-
jio. To fear, to be afraid, or in a
fear. Ar.Kahut oun,ciuzhea,fponta^
Ir.Eaglaim, jealtaijhim, ata eagla
oram,f aghaim, ataim a t n'ain^seas.
iV'etus, Ovan, arfuyd, f arynnaig,
pryder. Fear, dread, care. C Oun
Ar.Oun, fijrm, fpont, fuflam. Ir.
Eagla, ovan, f »ath, f ag, tar, fgath,
teiviol, kas, faithij:;heas , kreathna-
ghadh.
MeuSjMy, y myvi,vy,vyeidhov,
t einov. My, mine, mine own. Ar.
Ma, ma liini. Ir. Mo, Horn, agam.
Mica , Briwionyn , briufionyn ,
mymryn. A crum or little quan-
thcarnavail, kogaidh, kogavail, ly
;i;avail, bi'ianavail.
Militia, Miluriaeth,rhyvel. War,
warfare. Ar. Brefel. Ir. Saighideo-
ra;id,feineaA;as, finnaidheaA;d, mi-
lidh£a;>;d.
Milito, Miluiio, rhyvela, Ihy-
ydha, mynd y ryvel. To go to war-
fare, to be afouldier. Ar. Brefela.
Ir. Ly.xam, greitim , nim fai'deo-
ra;td &c
Millc, Ml!. A thoufand. C. Mil.
Ar.Mill. Ir. Mile.
Millefolium , mil-dhail. T^irroiu.
CtNinteli. Ar. Mildelien.
Milleformis, O vil o lyniae, ma
thae, ne vodhay. Of a thoufand
Jhapes or fufhions. Ir. Mileaxro
thair, miledliejlva;>;.
Milkfjmus, Milved. The thou-
fandth. Ar. Milvet. Ir. Milearadh.
Milliare, Milhdir; Kalhaurpres.
tity of bread , or any thing ihat\ A mile:, aljb a brajs Cauldron. Ar-
breaks off. C. Brouian, broufian,! Anter leo. Ir. Mile fearrain, mile
plur. f Breyonen. Ar. Minvik, bri- j koiskeim.
enen. Ir.SprudhaiIIe,fprudhaille6g, I Millies, Miluaith, mil o ucithi
fpintog, fpringog; Grainearvarno
falain.
Mico, as, Difjleirio, lheuy/;y,
ymdhangos. Kyro a Ihammy vel
y juna'r ■quythi. |Buhuinman,fky
huvan, ymyf;quyd, kynhyrvi. To
glitter , glifter orjhine, to -wag or
move to and fro , to piant or leap
at the heart doth , to beat as the
pulfedoth. Ar.Lyjerni, brilla, lin-
tra, eluenni, fylenni , fteredenni ;
Trivvlia, trefremi ; Igrizhea, ftra-
villa ftreuia. Ir. Dealraighim , nei-
vim, nivam, foiilfighim.
Microcofmus, y byd by;Kan fev
dyn. Man Jo called, the Microcofm
or little world. Ir. Dovnan , min-
dovan, dovan beag, i. e. duine.
Migrator , Symmydur o van i
van. Ajhifter of lodging , a goer
from one place to another. Ir. Imir-
keoir.
Migro, as, Symmydo f trigias,
treijio, m>'do, fymmyd o'i le. To
remove from one place to another,
to dwell in, to depart. Ar. DileAii
Ir. Imirkyim , taskoram , arrayim ,
arrayim o ait go hait.
Miles, Lhyydhur, milur, rhyve-
lur, t rhyfur, ymuanur ; Marchog
yrdhol. A fiuldier , a varriour ,
■Q'c. alfo a ferjeant or beadle be-
longing to Magi (Irate s; A Knight,
or Efcjuire. C. f Kadur. Ar. Su-
dart. Ir. Saighideoir, kearnaz, bii-
anna , milidh , f mil , f mal , fein-
nidhe, diluna;K, gaifgeadhax ; Ri-
dire. f xearait, t Sr^'tj fearr no
err, f galgad, ly/; adhlann, f fearg,
fuoithrea;e K. jhih. Miles htbernus,
ffeargfene, ly;>i eircanna^;. Miles
torquattts, Niath nailg. K. Milites
parvi, t Ailthigh mbig. Miles ti-
midus, t Mele, dro/ilyA;. Milites,
LyA;radh, kethairn, fion,7oig, 5a if-
Jeadhaigh, fai'deoire.
Miliraris, A berthyn i ryvel, rhy
velys, !hyydhog,miIuraidh. Belon^-
X ; yn vyny.?; laun. A thoufand
times, very oft. Ar. Millgueth. Ir.
Mile liair.
Milium, Tor,^; koHoukki o ^ro-
en a hoelioa. A maflives collar
made of leather, fiuck fuU of nails.
Ar. Kolier ki. Ir. Shcamfaird, aird
gaghair no madraidh, Ian do thairn-
jeadbaiv
Milvius vel milvus, Kvt,barkyt,
t byry, t bery, bod y juerni. Krib
dheiliur,yfj;yvlur. Rhyuvorbyfg.
A kite, a glead, a puttock; alfo a
greedy extortioner ; a kind of flying
fiflj. C Bar3e2,j f skoul. Ar. tkul
Ir- Kroman no preaA;an keirtea;;,
no buinneaA; , prca;jan na geark
ppechan. N.
Mima, Lhangkes nuyvysadhy-
nuared vynydiay rhai cri].\\-i.Awa7i.
t07i wench counterfeiting the beha-
viour and carriage of others. Ar
Guaperes, Ir. Avall6g, banavalloir,
bean aithrife do dhcanadh ar dhy
ineiv oile go magavail ; kleaf6g ,
reav6g, kluitheog, bean A:Ieafaid
heachda.
Mimus, Dynuaredur , guatua-
rur, drythylhvab. .(^OT/wV^', <jf(»»w-
terfeiter of other men^s words and
anions. C- f Bardh. Ar. Guapaer
[ pe goapaer j Ir. Avalloir, geoin-
fheara.^doir-, fearaithrifs do dhe-
anadh ar dhuine go magavail ; ge
onaidhcjknadhaire kleafaidhejfrea-
va.Ji , geocach N.
Minx, t Byf;ul,byguth ; Rhag
vyriae vel kanlhau ar gacrae ; pi-
nagkie. Threats., menaces; breaches
in walls , the tops or DinnacUs of
wails or turrets , ike battlements
Ar. Ur gurdrii^, Ir. Bagar [ ba-
giip J>r j batail, tovaitheav ; Bub-
tadh, fubtadh, fpraik.
Minax , Bygyrhiol , bygylys ,
vygythio. Threatning. furly, angry.
Ar. Gurdrufek. Ir. Bagaraj: j BO'
raana;!;, fpleagha?;, mor'hokla;>;.
Mincralia,
Of The Original Languages Of Britain And Ireland, pt
M.
Miiicralia, Muyn-j;lodhi£c. Mi-
nerals. Ar.R'Icngledhil]. Jr. Mi-
nax, I mein no men iiokuiloir nii-
naigh.
Minerv.i , Dyuics yr adhyfg ;
Natyriacth, fynlutyr, kelvydhyd.
The Goddefs of Learning; Alfo na- |
/«rf, B)/>, craft. Ar. Pal as. Ir. Mi-
narv, Fatli-valiidia, Baindia iiaiyh-
lamaj Naduir, latlea<i:d & ea-
ladha.
MinimcjNag e, nadho,nid dim, '
na dho dliim, yn Jhciav o ?;ubl. |
tiot at aU, in no tvije, ;>/ no cafe., by
no means:, at leaf. Ar. Ne, ne kct.
Ir.As luya ar bich, ar yn->;aidh, ar
)'n-j;h!cas ar yn-vodh.
Minimum, y;eydig iaun, y dim
Ihciav. Very liitk. Jit Icafi. Ar. A
nebeydu ; en ncbcydik j Da viina;
Ir. Roi-veagan.
Minimus, Lhciav, byA;an iaun.
The leaji, very little, f?naU, or cheap.
Ar. Bihana, mynyta. Ir. Asluyaar
bith, luidhea/;, roivcaA;, Uiarra;>5;
AW.v minimus , j Olar , an ti as
oi5e.
i\Iiniftcr, juas, j^yeinidog, ju-
einydh. An attendant ^fer vant, mi-
niflcr. C i Gonidok. Ar Semi-
flier, gunidtk, laburer. Ir. Timire,
5ill.i , ogla;; j Miniltcir cimcii-
)l!5h, N.
Minilterium, 5uafana:th, juei-
nidoj;a;th, luydh , f ymyr , trini-
a'th^tH.iil Service,atiendance,duty,
labour, fains, implayment, O'c. Ar.
Scn'idi. Ir Timirea..;d,parrtii,^il-
laA;d, ogXiXis, rea;<;tairL"a;'id frea-
ftal, fritcolav, riail, f finnc, feadh-
mantas, oiftfig, kurain. Obair,5no-
thiigh.
^li^.iftra, ^uafnactli-verx: , ^u-
einidoj^cs, j;ueinydhcs, Ihau-vor-
uyn. yi maid Jervant, a wa.-ting-
maid Ar Serviflicres, maces. Ir.
Baintimirc , banogla;^ ; bean fri-
tlioilte.
Miniftraror, juafuaethur, j;u-
einydli. A waiter , an atietidant.
Ar. Scrvilher, mcvcl Ir. Freafta-
loir, frith^iilltcoir, riarthoir, fe-
ar, frcaftaii, friothoilte, ffuidhrc.
Miniftro, j^uafanacthy, j;uciny ;
Kyiinyg, rodhi, rhanny, heilio. To
minifiir, toyeild or afford, tofifply
with or help to, to deliver or give a
thing in fervmg. Ar Scrviiha Ir.
FriLhoiaini , ticjftlaim , f triliii-
lim, d'c.
Minium, f Sinopr, f finobi, mu-
yn k6>:, pridh k6,<;. Sinople , red
lead or vermilion C- Plobm rvdh,
fliumclct. Ar. Rydli Iruz.] Ir.
Baskuir,barA:rit,basklmighe;kridh
no hiaighe dhearg.
M inor, t Byj;y ly, bysuth, f j;o-
j^yvadliau. Bod yn yu;e nag arall.
To threaten, to menace, tojland a-
l»ft; to boaji and vapour. Ar.Gur-
drus. menans. Ir. Bagraim.
Minor , Lirai j JLf/i. Ar. Eiha-
nox, ncbyto;i. Ir. Luya i^niflu-
jha N. / c. ni as luya, J mine, mi-
nidh,oi5e,oij;idhe, tairc, tairidhe.
Mmores, Hcppil, hiliojsah,
a dhel ar 61. OMr fucceffors, pofte-
M.
rity or off-firing. Ar. An re l;on
goiidc j a Icrx; re a dhcvi uar hon.
Ir. SlioA;d, lorg, klann, tkrt>> ki-
nd, VIS 6g.
Minuo, Lhcihay,prinhay [ toli,
trcio. To dimittijh, to lejfen, to abate,
impair, decay. Ar. Uiminiiii. Ir.
Lai;ih.iyim, trvtham, difgam.
AIiiius , vn iiiai. Ijcfs. C. Lc;
mer Ic, much lefs ; Dhan leiah, at
letfl. en leiah /d'wA Ar. BihanoA;,
ncboyto.i- Ir. As luya
Mnuifculus, BvAianig, ^n by;Kan
ba^ Somwhatfmall. Ar. Forz. Ir.
Buidhea;;, ni as luya, leithveag.
Minutal, Buydo amryu bethay
uedi ey briuo ynj;hyd, paltai ba-
delh. A jujfel, a gallimaufry, a pan
pudding. Ar. Hallicis. Ir. Pitarrais
nobiadh bradhaite noj^cartha.
Minutilunius , yn byr van, yn
byr \szzn. Exceeding fmaU, very
little. Ar. Fori bilip.n ; An bihana,
yrmoana, Jr. Koi-vin, roi-veag.
Minutus, Uedi ci Icihay, uedi
ei vriuu yn van, b>,>;an, man,
main, Minijbed, [or mined \ Jinall,
little, Jimpk,mean.Jhort. Ar.Moan,
tanao , bihan , myniuc Ir. Lagh-
daighthi,trytha F'os beag,lijarra.x,
gann, iann, anfaii, jearr, j;utaAi.
Miraculum, guyrth, guyrthi* ,
rhy vedhod, arythredh. Amiracle,
wonder or marvel. C. Rataria. Ar.
Byrzut, mirakl. Ir. [Mipvail N.]
Mu-vaile, feart ; longradh, iongan-
tas, luaichcantas, aidhveij.
Miror, Rhy vedhy,ary thro, hofi
yn vaur, J^uueythyr kyvriv maur
o beth , bod yn vaur jandho yn.
To wonder, marvel, admire, to like
or be in love with, highly to efleem
or I'et by, to imitate. Ar Scravilla,
luetlia, elHami, abaffi, fuethani, e-
llonni. Jr. longnaim, ma.Jitaimj
mactnaira, nim iongnadh ar , as
iongadh no es iongantaA; liom,mea-
fam go mor.
Mirum, Rhy vedhod, arythredh.
A wonder, a marvel. Ar Sueth, yun
dra admirable. Jr. Iongnadh, ion-
gantas, -fdeakar ; ainvcid, aidhveil,
luaitheantas ; ni ionganta^.
Minis, Rhyvcdh, rhyvedhol,
arythr, f ercs, f enj;ir, f enj^iriol.
WonderfuU, marvellous, firange Ar.
Sucthys. Jr. longantSA; , aidhvea-
laA: , adhvaJ mor, imarka;;;, luai-
thcanta.
Milcellsneus , Peth kymmyrg,
blith draphlith, blkh draxymmyig.
Mixed, confujed, jumbled together.
Ar. Kemeskec. Jr. Comaiigthe ,
gan korduyadh ; na keann ar fud,
na tiuk traka ; na kiram karam, na
jirlc j^iiairle.
Milcellus , y peth fydh j;ym.
mylg o amryu betha;. Mixt of di-
vers kinds together. Ir ll/;omaisk-
the, komaiigthe do neithiv eaglav.
Mifceo, Meafgam., luatham loinim
no kiiirim thrid axcilc; Biiaidhrim,
mm koian, kcantad no j^irlc j;uair-
Ic; korrayim, Icuvl'gam, jluaifim.
Milellus, Tryenyn, iryan-ur, a-
nur, X Jiiyn. Poor. mifer able, wr tick-
ed, pityfkU. Ar. Pour, ezommck ,
M.
didra, didanvcdh ; vihfln ; reyfcy-
dik, milcribJ. lr.Lcuh-voA;d,leith-
dhearoil, leach;(;raidhtc ; Truayan,
kraithteaii.
Milcr,Tryan,5ovidys,tadyn, to-
(tyrys flaud, rhcidys, anncduydh.
Poor, wretched, pit if uU. C.tl roth.
Ar. Rcylcydik, k.cs,di(mantet mi-
Icrable. Jr. Kraidhcc, ur^radha;K ,
l)o;cd , dearoil , deadiival ; f dis,
truadh, ftruiganta, f Aprainntro;^
/"C. Innis, avgliarax;, buaidheartha,
anroidca;^., cribloidca^;, tinntoirlhe-
a^,mi.;iluidcax,bcarrana;;,broiiaA;-
Miicrabilis, ■J'rvan,toltyrys,5re-
fynol, ;50vidy$. Mifrrable, lamen-
table, wretched, pityfuU. ,\r. J'ley-
fcydik, ka-s. Ir. Truadh deorinta,
iontruaighe, iontrokairc. F6s tro-
kairca^.
Mifcrandus, Tryanol, tollyriol.
Lamentable, pityfiiU. Jr. lontruaye,
iontrokairc, truagh, kraithce,bo;td,
miadhvur.
Miferco, Trij^arhay, i^rcfyny,
tolljrio, bod )n dhrug j;an'dho.
To pity, to take pity or compaffion.
Ar. Tryedhat, irygaredha. Ir.Tru-
kairighim, ata truighe oram dho ;
aram Ian do thrugliaye dho. As
Ci uadh liom, as I klirfan, as kraitlite.
Mileria, Trieni, grelyndod, 50-
vid, avluydh, f tr\-;Kincb, t an-
jhyvnerth, advyd. Wretchednefs ,
mifery, diflrefs, misfortune, trouble.
Ar. Anken, poan, tiybuiU, enkres
enkdet, reys, re(eydif;eth, drukey r.
Ir Innis, avgav kraidhtea;Kd, boAi-
daineaA;d, anrodh, truaighe, trua-
gantas,truaighvcile,skcile no skleo;
miadh, ncavAiuid, neav^uidca^d,
miA:inneavuin, tubaifte, le -.indonas
fmail, t doirthcas, virvaigh.
Mifcricordia, Tryj^arcdh, tofty-
ri. Mercy, compaj^on, pity. Ar.Try-
edh, trygarcdh. Ir. Trokaire, tim-
;^aire, tim;:roidhe, myth-;roidhe,
fokroidhej kovphais, truaighe,
f skeile no skleoj louA^aiv, uxd,
KcanfuAid.
Mifericors, Try^arog, toftyriol,
a vo drug j;andho. Mercyfull, pity-
full, compa'tjionate . Ar. iryedhys,
trygaredhys. Ir. Trokairea.^, tim-
Ajairea;;, tim.j;roidheaA;, mythAiro-
idhea;e, foAJroidhea^;, kovphaiflic-
a;;, Ian do thruaighe, skeileaA;.
IVliJilis, Erjydiol, peth a alher
ei davly a'l er^ydio. That may be
thrown, cafi, hurt'd or flung. At.
Taulctik. Ir. Solavaigii, iourAiair,
Ibitheiligthc, foxaite, ioftaillte.
Midiis, Anvonaug , anvonedig.
Sent, cafi, hurl'd. Ar Kaflet, di!e-
felct, taulct. Ir. Kurtha, fyitc, do
fearadh no do ;:uireadii ar fliival,
7 eatha, j forriiva, f ryladh no ro-
ladh, -t-do flieanadh; Teilgthc,
kaitc ar na lava^, skaillthe, leig-
the no do leigeadh ama;is ar ftival
no f.i reir ; Lavartha, a leigthe thai-
riflij Sokraighthi; Jigartha, dea-
laighthi ; Kri;Knaighthi.
Mitigo, Lhcnydhy, Ihiniary, cf-
muythhay, Ihaeiy. Adhvedy, fee-
thy, medhalhay.' To m:t<gate, af-
Jwage, appeafe, allay, or eafe , to
make
92
Tit. 11. A Comparative Vocabular
M.
make rife or mellow. Ar. Havi, to
ripen. Ir. Kcannlayim, minyim, fo-
krayim, kiuineyhim, aklayim,mo-
glayim, mythrayim, rma;edam.
Mitis, Lharyaedh, juar, hynaus,
muyii, adhvuyn,tlhednais;Tauel,
Ihonydh, did'onnx, adhvxd, faeth.
Meek, mild., gentle, calm ; Ripe '"el-
low. Dus j Den peoAJ, fiul, pafiant,
dinoes,rei2,i Hao,meur. Ir. Min,
kyin, kinealta, f teith, leavar, fail-
gean, ffuavais, miAiair, miAjartha,
konnairmaiita. Moglaidh , mytli-
raidh, bog, bogur, aklaidh, fo;i;ma-
idh, forafta.
Mitra,Mitir, koronef?;ob, kap-
pankor^ Penuifg, penjyu^, pen-
Ihiain juraig. yi Boiwet or Turban,
a Bifl^op's mitre ; An attire of the
head. Ar. Mintr. Ir. Baijnn N.
Mitto, Anvon, j^yrry ; Jado hei-
bio , selhung yniaith , madhaE ;
Burn, tavl'y, erj^ydio. To fend or
dif^atch (letters or mcpngers) to
prefent [gift!) to caff or hurl; to put
forth, to utter, to difmifs, to ceafe, to
give over, to forgive. Ir. Fyidhim,
t ladham, t kardini, fea^am, fca-
ram, nieannaidhim, kuirim ar fliiu-
val ; Ladham F.
Mixtura, Kymmyfsiad , kym-
mylg, tymVieriad. Ammglingtoge-
ther Ar. Kemelsdra. Ir.Komask,
meafgadh, fuachadh, loineadh no
kur ar fud' a A;eilci BreaA;dna-
gadh, F.
Mixtus, Kvmmyfg, kymmyf^e-
dig. Mixt, mingled. Ar. Kemesket.
Ir. Meafgtha, fuaitc, lintenokur-
cha thrida xoIAz ; A gomask lear,F.
Mnemofynum, Kov, kofa, aru-
ydh i jadu kov am bcth; kofadu-
riseth. A monument or memorial, a
token or pledge left with one's frie7id,
in retnembrance of a thing. Ar.Ku-
'n ; Sin memoar, teftenabeth ku'n,
^c. Ir. Irris'highein , kovarcha
;Koivne.
Mobilis.Kyxuynnol, kyfroedigj
tServylh, anuaftad, yn buhum-
mam. That may be movd,movable,
wavering, giddy, light, imconjlant.
Ska'n, ska'n-bennak , ber-bocllik ,
penikort, variant Ir. Soghluaiftc,
loAJorraighchi , fo^uvufgdia, kor-
ra^: , gogaA: , neiv'hcafvaA: , kead-
ghluaiftea^;.
Moderamen , Kymmhefyruydh,
jrdymmer, Ihyuodrxth, rheolaeth.
Government, rule, management, di-
reBio7i,guidance,fteerage. Ar. Go-
varnamant. Ir. Meal'ardhaAid, riag-
halaghadh, ftiuradh, dirgadh, fol-
lavnayadh, j^reoradh , faIlavna;Kd,
riaghail, keannas, keannfal, kinni-
reaA;d, kinveartus.
Moderans, yn Ihyuodraethy, yn
rheoly, Ruling, governing, manage-
ing. Ir. Ag nadhlaghadh, ag ftiu-
radh, ag follavnayadh, ag treoradh.
Moderatio , Kymmhelyruydh ,
kymmedroider, ardymmer, kym-
hedrol reolacth. Moderation , ma-
nagement, good government, right
order, due proportion. Ar.Myfyur,
govarnamant, temperans. Ir. Me-
M.
afartha;ed, meafraghadli, riailaadh,
ftiuradh, follavnayadh.
Moderaior, Lhyuydh, Ihyuo-
draetlnir, rheolur. Agovertwur, a
guide, a ruler Ar. Govarner. Ir
Rialaytheoir, ftiyrthoir.
Modernus, Prclennol. Modern
Ar. Prefant. Ir Frcaknaireax, noi-
lliefaA;,na hamlliirefe.
Moderor , Lhyiiio, Ihyuodrae-
chy^ rheolij kymmedroli,kymmhe-
ry. To govern, rule, manage, guide,
order. Ar. Govcrna, reolia, reiza,
renka, yrdha^ ordreni. Ir. Meai-
rayiiTi, f'ollavnayim, rialayim, ftiu-
ram, glealam, kuirim a ngleas, feol
no fyi 'heol a meafarthaA;d, a mifur,
adeavasj Keannfayim^ fma^idam,
kuirim riaghail no ImaAid ar.
Modeftia, Lhedneifruydh, f mo-
dhulruydhj kynuyledh, diuajfau-
ruydh, kymmedroider, ardymmer,
j;orA;uyledh , joityngneidhruydh.
Modejfy, Jhamefac'd?ieJ's, fobernefs,
difcretion, good government, orderly
behaviour. Ar. Me7.,,dirmcgans. Ir.
Aidhnaire, adhnairi.aA;d, uirifle ,
uvla, deighiom;ear , meafartha;i;d.
Modcflus, Tymherys, modhys,
medrys, lhednais,puylhog, diuar-
(au, kymhcdrol. Modejl , bajhfull ,
fiber, demure, civil, civil, -well go-
vern d^fitte behav'd. Ar. Moderet,
mezeys. Ir Adhnairea;);, faitea;^ ,
meafartha, miiavail, dea^iovairlea^,
deighiomxair, deaghoirAiillea;e ,
deyongvalaAi
Modicus, y^ydig, byA:an, kym-
hedrol, kymmeiyrol. Little, fmall,
firry, mean, indijferent. Ar. Bihan,
mynyuc. Ir.Bcag, min ; 5car,gann,
gamaineaA; , koimear , aith'jhear ,
athA;oimcar, meafartha, inveodho-
naA;,neivimarka;t, realunta,ni roi-
vcag ni ro-vor.
Modiolus , Meilixd ve;tan, he-
ftoraedh, hobaid, lelleri jodidurj
PhioUynn , dioudlefter; Oluyn
menn j Rhyu oferyn a arfer Ihau-
vedhyj;on. A little bujhel, a bucket,
a goblet ; alfi an injlrument which
Surgeons ufe to cut out fmall bones
wit hall, called a Trepandiron. Ar.
Poeflel bihan, poeflelik. Ir. Mi6g,
kron6g, buska, kreithrin, mioA; no
kriathar beag tovais ; j;alun kurra ;
^ne koirn no kupain veig.
Modius, Math ar vefyr ;Tclia;d,
hobaed , hellorsed , tel jrennaid ,
meiliaid A bujhel. Ar. Poeflel. Ir.
MioA:, meifrivar, kriathar ; tovais
no keithreavadh kuid do vairille.
Modo, yn aur, yraurhon; velly,
mal, hydoni. ynynig; Er hynny
i j^yd , ueithian , ryu amfer. Jufl
now, even now, a while ago, lately.
Ar. Breman,a brefantik,brema tu-
Ihant , etarz ne meyr. Ir. Anois
[ ainilh ] a lathair, ar ball ; Oxtx-
neiv , tamal no fliealadh o 'hoinn j
fheadh, avlaidh , madh , ionnus ,
monkaA;d ; Go hairigh meath dha-
la, ni as luya ar bith ; jidheadh ar
a 'hon ftin ; feaAid , nail, liair ai-
7;ein. Modo non ; Beag na^i , ni
mor mx.
Modulo'', juneythyr peth urth
M.
riv a mefyr, kany kerdh, kany yn
jyuir vefyrol ; Dyuedyd vn berei-
uhuyA;. To meafure, to model, to
compofe or fit a tU7ie, to fitig, totiine,
to play a tune upon an injlrument.
Ar.Ober uar ler;tt mefyur, kana
uar mefyur, (ire Ir. Mei'fliinnim,
nv'hninim, keoil-rivam, meiftiAie-
olam, riv-;.eolam. Sinnim go bin,
nim keol no kantairea^id re tovaifli,
a mifiir no re hionran, tovaifhm,
meadarayim, j;leafanrf, no kuirim a
ngleas re xc\[q, no a goiv'hrea-
gradh keoil re .^eile.
Modulus , Mefyr peth , maint ,
maintioli ; Mefyr keidh. Amodell,
a meafure; Mufical notes. Ar. Me-
fyur, ar ment ; Skuezr, patrom, cf-
fempl. Ir.Tovas, fmeas, mifur
nomeidni.
Modus, Modh, juedh, dylh,fyt,
fynyd, delu, Ihyn ; Maint ; Diu-
cdh ; Mefyr ; Amfer a melyr me-
un kerdh. A meafure, a mean, a
bound or compafs, a manner, fajhion
or way of domg the (quantity, fize,
bigiiej's or proportion of a?iy thing, an
end or flint ; The time or meafure in
mufick. Ar jis ; Imaifli, fyrm. Ir.
Modh, kaidh, ■!;leas,doigh, kargo-
thadh,aiftc, bladh bul, kruthrio^d
innel, gavail , kukigh, kongraim,
foirm, f fath, dal K. nos. f Mos,
mifur. jne, tkuit,lbrt, komadh,
riaghail, keird , ealadha ; kaivdhe
no mcid j KriA; ; Am, f meas no
miliar a geol ; Meafara^id, kofvu-
\3./cd, imad no moran.
Mxcha., j;odincburaig, pyttccn,
bydrog , j;ordher.t . A whore , a
ftrumpet. At. Gaft,/>/«r.T;iiti,ferA;,
potres. Ir. Ban-adhaltr> e, bean a-
dhaltrannais.
Moschus, Torrur priodas, ^odi-
nebur, jordherA^ur. A whorema-
fter , a lecher , a?i adulterer. Ar.
Gaftauer, avultr , lybryk, lyk-
fy'rius, paillard, ryufian Ir. Ad-
haltraidhe,adhaltrannaidhe , givai-
re, druifirc, byifhire, lothair, dru-
thoir, fear ftripa;Kuis, oinfliire.
Moenia, Ar. Myrail. V. Murus.
Mojftus, Prydh, trift, trumj T;a-
larys, alaetliys, f bruyn. SorowfuU,
fad, mour?!ful! , dijloiitent , wofuU,
penfive. C. Trauedhak, q. pryde-
rys Itrift. Ar. Trift, hirudys. Ir.
Dobrona;;'. , brona^; , bearrana^;, do-
lafa-. , doilgheala^ , eolA;aireax; ,
triavainea;;, 5leodha,v, kiavaireax:,
deorauta, k«vadha;!j, kraidhte,toir-
lliea>; jruama, mukna;; miolain-
neaz, duva;e r duivair, duilvir.
A'lola, Melyn, breyan ; Lho Ihe-
yad, pel y vammog; Teifen o vlaud
a halen. A mill i Meal or flower
jfnnkkd withj'alt upon the facrifice ;
A Moon-calf. C. Belin , f melin,
brou. Ar. Mul, meill, melin. Ir.
Muilean, Muilin^ & -leans, N.
Molaris, A bei thyn i felin ; Per-
taining to a milt. Dens molaris, VV.
Kil dhznt, A grinder or chaw-tooth,
Ar. Kildant. Ir. Mullein no kloi-
xe muilein ; Denies molares, ku-
il'hiakla.
Moles, Peth maur trura, fum-
merj
Of The Original Languages Of Britain And Ireland. 93
M.
mcr,anj;henvainc; Adail v;iur,tom-
men; Ar7;;ic i attaldiir j Anhuul-
iIlT , kalciJi, d)j;ncuh A pile ar
heap, a lump, a ireig/l, j /lu/k, a
damm to flop f/v coiirje of water y
any tkmg that is hard to accompHjb
Ar. Meyrbctli ; pucs-bctli , pacs-
dra, cTf. Ir GaA;ni roihrom, rovor,
no rothO'tto;^.
Mol'.iiia, j;ovid, | dyj^ncdh ,
;^d)5nboi,Mi, blindc-r; Avlouydhu .,
tralLTth, tralliod, tacrni. Trouble,
diJqHiet. Ar. Ankeii, poan, tryLuil,
enkrjs, enkdft. Ir. JJu.kal, do;>;ar,
doil^cas, bearran, buaidhirt, a:;-
Ibdh, niilliaivncjs, mi . iuineas, tri-
bloid, klibifo, coirle, ki'ir, antrail,
lifta;i;d le.;draii, kladan.
Molelto, ; Dyj^iiy, avloiiydhy,
lirh.iy, blino, ptK'iii. 7;ovidio, tra-
Ihodi To frnul/te or dijijuiet, to ag-
grieve, i/:oleJL Ar. Aiikiniia, jxja-
ni. c^f. Ir Ci'iiiim, buaidhrim, kra-
dhani,bcarranaim, toirlhyim, kui-
rini buaidhirt, anfhodli, tribloid.
Molcftus, -f Dyv;n, blin, avlo-
nyd!), ti alhodus, pot-ii} .-;, anivaudli,
kaicd, taer, tacrdhiut;. Tioublefome,
grieveoKS^ painfull, vexatious, ojfcn-
jive, difficult, hard. Ar. Ankcniiyus,
poanyus, dici. Ir. Tribloidhca.;^ ,
buaiuhcarti.a, kroLnia, doakla;: ,
dokra;^'. an'hokair, an'hokra;!,, doi-
]igh, ku'iaidli, kmagala;^, ancrail-
leaA;, IcadUrana;>i, K.ov.\\\eiK, doil-
^eafi!;;, bcarra.-;, brona/;,C'"<^.
Molimcn, yr e^ni a'r J^rym a'r
nerth a lo yn i uiicythir pcth. yJ?i
ijideavour, attempt, nr enterprise, a?t
undertaKing. Ar. Poan, nerth, <2rc
Ir. Neart, dith;ica!, dli'thas , du-
thra;id no drcim do x,\}m ni do
dheanadh ; kruas v.o krivigail, kru-
atan, keimA;riia!gh no doakai.
Mohor, yrr.e?;nio i wncythyr
peth,ymor;.clly, kvnh\rvy, 1- m-
mydo; kvAiUyn peth, ;^i.!neythyr.
j;ueithio, lha\ yrio,adeilady ; ^un-
cythyr ci orey, \madvery. 'lo at-
tempt , enterprife or undertake ; to
defgn, plot or contrive; to prepare
or mate ready ; to wove or remove,
to force, to throrv or cafl, to -work or
labour, to build or raijc. Ar. Ktscj,
klask, melli, poania. Jr. Gliiaifim,
korrayim , aithearrayim , dith;^;!!-
laim, dreimin, Iparnaini, mm dith-
xeal, dreim, j;leikj ipairn no landi-
thra/jd, do dheanadh ni.
Molitor, Malur, nieiinydh. A
grinder. C. Belen(ier. Ar.NIciller,
melincr. Ir. Muilkoir, foir mtil-
teana.
Mollis, Medhal, cfmuyth, malu,
yHuyth, muythyi, jureiraidh ,
myn'ennaidhjjijuaj; faw,lhakk, Iha-
es, yn ymolhuag; Adhvaed|, fa-
eth. Soft, eafy, gentle, tender, pliant,
finooth, freet, pleafant , delicious ,
calm, mild, nice, -wanton, effeminate,
looJe,ripe. C Medal. Ar. Guak ;
blot. IrMvth, hog, bogur,ak!aidh,
muadhim, moglaidh, t konnairkle,
t anairt, leavar, eakkriiaidh, flieaf-
gar, fagal, (licide, lavafa;;, fogha-
fa/;,foghavail,rokair, finealta, min
M.
Bandha. mala ; f Soraidh , (birv.
MoUis homo , BoganaA; , kathaire ,
leidm, feimiiica;t.
i\ lollior,N leilhaihay To befoften-
ed. Ar. Guakka/:,yo/?ir. Ir. Ni)-
bui^lii. /'. e. ni ai bijighi. N.
MoUities, Medhalu,*, nialucdh,
tyncru;:, muythylder, niyrlcndod,
j;uaj:;(auruydh ; Araveidhdra, rhy-
uioLi.:;ruydh. Kacthdca C Medal-
cicr. Ar. Llrakdcr. Ir. Boga,boi'^e,
boit;caA;d, bugune, myithe, my-
tlia^d, nu)glaidhca>.d, mythraithc-
a- d, mine, minea.>;d, lincalta.s.
iMoIofliis, Kollog, koltoLiki. A
majlive-dog. C. Mellan, j giiikcr.
Ar. Stank doj;es. Ir. Ku no ga-
dhar ar till. Mil-cu. N-
Momcntancus, yr liyn ni pheri
end yA;ydig, rr.uij^kedig. Momen-
tary, that Trhich lafls but a moment.
Ir. Trc/Iidha, taithcivail. Faikca-
vail.
Momento, Puyfo yn yniaim. To
hallance a thing exailly. Ir. Go tai-
tcavail, go treallavail.
Momtntura,Didhym anMcr, my-
n)d. Kyvriv, a pliuys, a jrym, a-
ncith, a phuyth pcch- A moment,
a minute, a -weight or or poifc, any-
little ff>acc or difiauce of place. Ar
.\loir.et, moinvnt. Ir. I'aiteadh, tai-
tcog, moimcint, mniuit, treallta-
ikc no an kuid as lua ar bith d'-
aimlhir.
Monachus, j^ur ynig, myna.?;,
krev\dhur. A Motik, a Frier. C.
fMana.^ Ar. Mana^; , />/«>•. Me-
nc;i. Ir. Mana;i, Sic & N duine
LUignca;K.
Monarcha, Vnben, ar;iideyrn,
pennadyr, |myA:deyrn. Amonarch.
Ar. Ri'ie, plur. Rua.iet. Ir. yin-
vreas, yinrigh, yinflaith ; Righno
fiaithgan'hrcalavra.K gan .?;oiv-ri
Monarchia, Ynbennaech , pcii-
nadyriacch, ar;cdcyrnaeth. A mo-
narchy, the rule of one prince alone.
Ar. Ruantelech. Jr. yinvrcalaAid ,
\ in'hlaitheaAid.
Monafterium , Myna;>;]og, krc-
V) dh-dy, prior-dy. Amonajfery or
conve7it i a minijler, an Abbey or
Nunnery. Ar Abati. Jr. Maimj ce|i.
A'^. Monaifiir no koivthionol ma-
na/i,br2thair nodyineadhrialta.
Kloncdula,Ko^vran GAj/w.Cou-
ki.i» chough or </aro. C.TIliauka,! Pa-
lores Ar.KaujnJrKavog.cao3;,iV.
Moneo, Rhvb>dhio, dyuedyd
i yn, duyn ar 56v,kynj;hori. Toad-
monijh, advife, counfell, -warn, to put
M.
mar a; . A jeTsel or other ornament
to bang about one's neck , a poitrel
of a horje. C. f Ueck. ir. Mllin-
'liead, IhcJvraghad, treas vraghad,
U U/., tl/C.
Moninientum, Kov, kofa, aru-
ydh, tylholacth, ■ (grin vur maria.
A monument, a record, chinnicle, or
l.iflory , a tomb or ji-pulchre Ar.
l-cdh, Alepulcher,plur bedhiu ir. I
Ravaindhc, llitd-;;;ovartha, kovar-
tiu kuivnc ti^cin.
Monitor, Rhybydhiur,5uyfiur,
kvn^horur, koviuri Sulyj^iir 511-
aith An admonifher, advifer, coun-
feller, informer , remembrancer , a
monitor. Ar Avcrtiller. Ir.Ravairc,
tu.igarthoir, f'earrova i'geil nokur-
tha ar aire, no ar A;oivcd
Monitum, Rhyb\dhi Kerydh ,
lean, j^ur;;vmniyn, 'kynj;hor. An
admonition or irarning, an advice, a
leff'on or infiruc'tton, a check or re-
buke. Ar Avcrtiflamant. ir. Rova
no rav.';dh jfuagr;dh,l5cal -, iprea-
5adh, aithvir, aithne, fuarailcav,
t allaA;, kovairlc, tcagalg, oideas,
brolgadh
iMouoculus, Ynlhyj;cidiog. That
hath but 07ie eye. C. Ydiilagad7,hak
Ar yn-lagad'ck Ir. Ar Icruh-huil,
ar Icath rolg ; leath-hiila, leathrof-
ga.>;. l-ath CKch. N.
Mons, Mynydh, bre, brynn ,
mocl, j^anh,f,alht ; Pcnturo dhim.
A mount am or hilt, a great heap of
any thnig, a mou?it. C. Monedh
braz^ fmenydh. Ar.Mcnedh, \me-
ne-z. J ir. Knok , mulla;t , | mViai,
Uiav, r mam, ard, + a, bri , aighc,
fdinn, t aif^eir, t neas, fais, ko-
dadh, figh, i kuanna, bcann, trinnj
Karn motaj karraig. Montes
; Roilve , f beannthavra Mons
nundinalis, ; Tcidc, kntik vnvigh
Monflro, Dan^osj mynesi, a-
drodh, yip (Ty, provi ToJI.^ew, de-
clare, to telf to prove or convifl.
Ar. Diskucdha. Ir. Taisbeanaim,
taireavam, tailealvam , ftaivrim,
j;linnidhim no toillyim, foirreilim,
taidhfighim, Uicolam, beartrayim
K. mumim^ teagafgaim.
Monftrofus, Anj;henviJaidh, di-
eithyr, anf^rhcdiduy, arythr. Ahn-
\flrou!, ugly, ill Jhaped, Jlrange. Ar.
Monltrcys Ir. I'oratharda, mio-
/MiteriK, fuaitheanta , ardharka^:,
ionganta/;, aidhvcala^;, minadur-
tlia, doixjreidthe, toraithrea.;i.
Munllrum, Anj;henvil, peth
avl}niadh; Aruydh , arj^ocl, ar
one in mind to do a thing. Ar. Aver- dhan^^oGad. A monfter, a ftrange
tifla, guzavi Ir. Fuagraim, beirim 'ySgA/. an ugly mijkapen thing-, a
rova no Ij^eaJ, do innifliim, aithri-|d'/rf;^«i'/>rf/7?gf. C. f Kn kinedel, a
flum, kuirira ar aire no a goivne j Gmw''. Ar. Monftr. IrTorathair,
dho ; Beirim kovairlc dho
tmio;;airti, fiavarr j^id, arra;Kd no
Moneta, Munai, Bath. Money or deilv granna go n'imarkaigh, go
coin. Ar. Monneith. Ir. .Air5id,|n'eafvaigh nogomighleasi nadur-
kearb-.^lodh no klodh airjcia no j tha , Ca;i: ni minadurtha, no a na-
ar airhead, monatan, K.
Monialis, Krevydhver.x,./^»«».
C i Laines, t Manacs, Ar. Lea-
nes, monnes. Ir.KaiJIca;; duv, be-
an riaghalta.
Monile, Tor/;, munuj:;!, arian-
ghaidh ^urla nadurtha
Montanus, Mynydhig, rayny-
d'nol HsUy , mountainous. Ar. Yu-
hei, mencdhek. Ir. SJcive, IJcivtca-
vail, knuikj knokavail.
MonticoLi,Mvnydh-drig ; S W.
dlus, tlus, kae, tcjaD. Bron-j;cn5l;Blaenig, blaenydhig, <n o'rblac
A a ' ' nx
Tit. II- A Comparative Vocabulary
19 4
I M. j M.
ncc. Amountaineer. Ar.Menedher, | dryj;air, pij:;o to hite tog?ian> ; To
mcncdhen ; Den menedh, guas me- 1 backbite and j^eak ill of one, tojlmg,
nedhek,Hcrmit,c^f. Ir.Sighdhairc, i^ettle or vex one. Ar Danc.i, kic-
(livairc, roilveoir, fleivteoir, fear
lleivc, no ;eovnaidhe ar fliav.
Monciculus , Bryn , brynkyn ,
krvg , j^ovron A hillock , a Jhull
hill, dec. CtKryg, runen Ar.
Bern, graAjel, tyryumel, doroHen.
j IrKnokan, knoikm, knokaire, kar-
nin, fornan, ardan, tulgan, tuilg,
I fmalan, molin.
Montigena, yn a aned yn y my-
nydh. One horn in the mountains.
I Ir. Roilv^qheinte, fliav thuifmigh-
thi, ailgheinte, rinveartha
j;i- Danta gant e komiu, lemel an
hano mat, dilcnon, infami,bryudi
ir. j;earram , beanam ^rcim as ^
kuirim tiakal, faitodli no kalg ann.
kreidl)mim,lircidiinirim, Icavraim.
Leamam, fj^eavam fglavam, mm-
graim , ingnyim , bc-arram , nim
kreidhmirc, leavairtno iglavanc ar.
F6s mm kul;Kaint, itliiomradh, an-
Aiaint jjearaidlieaAid, fcalA;aidheaA;t,
ipeal;,aidhcaA;d, bordaidhca;t;t no
bairfca.j;d ; Itliim, kainim j;o fe-
ar, no beinm athais j:;liear
Montofus, Lhaun mynydlioedli,! Alorior, Maru, trcngy To dye
mynydhiig, bryniog. HtUy., moun-\ Ar. Mcrvel. Ir. Lagam , eiblim F.
tainom. Ar. Menediick, y'uliel. Ir. i teadham d'eag, jeivim bis, f bca-
Knoka;e, llcivcea;tt, d^-f- ' vam, tallayim, undiyim argul, ar
Mora, Aros, 7;odrig,fohir,ocd, I d.armad, no meatliam.
Delay ,fii>y,lettj^indrance. At Y>i-\ Moror, Aros, rriv^o, ymaros ,
lez, dale. Ir. Muill , malan, fiona,! prelliylio, kyvanedliy ; Oedi, tjo-
Iibaid,5lcavran, f dolva, maillcri- j birio^ Lliycjliiais, rhuyftro, attal j
ali, i'droill, radhraA;as, K Fadail , guncytliyr kyvriv o beth. To flay,
flij^air, lighneas, lilla;(;d, lilta;t:as, ''^''O', <»'?/•«)', linger; to flay or Trait
fuirea.",, im'huireaA; -\ furnaidlie, !/<"■; to flop, let or hinder ,- to regard
ft:ad,kovnaidhe, t coirifiv, tiis, tall, ' <"■ care for. Ar. Allen an termen,
j taircan, tuirncav, |- iodlinaidhe, 'deport , gorto. Ir. Muiliim, mm
foil!, Ibtrait;hea/>:d, coirmeafg, kre- ' nunll, Ihdam fuirighim ; mm Ihul,
I apall. 1 luirca^i no kovnaydlie.
I Moralis, Moefaul, a bcrrhyn i; Morolus, Anynad, druj;nauvys,
j vottfay ag arverion. Moral, manizer- : anhynaus, anhvuaith, f guanavog.
/>',8cc. Ar. Mat-manilys , mat-fe- Morofi, croJs,peefiJh,teJiy'. Ar.Di-
jlonnet. I.Dynna, dynnaidhe,no/;- j ts, Krainniis, legafys, kilidik. Ir.
j davail, mofavail, bcafavail, taldlia, \ Minola;^, anvofa;;, fyvnofaA;, fvil-
talavail, moralti, bealdha
j Moratus, Moefiul, moclj^ar, j;u-
j ybodauljmoefaug. IVell or ill man-
nered ; but more ufually in a good
fenje. Ar. Mat-manilys, mat-f'elbn-
net; hyumen, kuantik, propink,
derciadik, miftrik. Ir. BeafaA;,mo-
fap;, nofa.Jj. Bene moratus, foivea-
laAijdeighvcaraA;, f iiiav. Male mo-
ratus, droiAiveafa;i;, dovofax, mi-
nofaA;, FyilveafaAi, droAjvuintc.
Morbidus, Kluyvys , heinys .
klav, dolyrys. Sickly, faint, difeaf-
ed, fiabbed. Ar. Kla'n. Ir. Tinn ,
eallin anvfalldn, truaillidh ; Sytha^;
go galraya^;.
Morbofus, Lhaun klevyday, hc-
inlhyd, heinys, kluyvys. Sickly or
full ofdifeafes. Ar.RU'nuys.Ir.Tin-
neala.3i, eallana;i; anvfallana i, gal-
nx, galraya^;.
Morbus, Klevyd, kluyv, haint,
amhyynt,anhuyl, dolyr. Adifeafe,
pcknefs, or difiemper.^ a trouble, a
default. C. Klevaz, fklevet. Ar,
Klc'nvet. Ir. Tinne2s,galar, eaflain-
te, t fcoth , t fo;i;aidhe, f fireav,
t luvra, t makraidh, f eafadh, f o-
thras.Neiv, buaidhirt,lo;Kd, piaigh,
t tav. Dy»reitlia , F. Treavlaid ,
iadal, F.Kreidhim. F.
Mordax , A vratho a dannedh,
ney a ;>;olyn, ney a j^eirise ; Toft ,
Ihymm, coftlhym. Biting, nipping.
veaJaA;, droi^veala;j, doirv, doru
innca;*:, conruineaA: , krinkana^i ,
mailkea;i,doiriarra, tyda^;, tynian-
ta, + tcidhmn<.a.;i,klibifliea/;, Icibi-
dea;;, leav, fs.'alkhyma;, bvjha-
la;i;.
Mors, Anje, [<^ angey] Maru-
olaeth, f dicn, dihen\dh, Ihaith,
dylaitli, Iheas. Death, decay. C.
lAnkoii. Ar. Arkun. lr.I3as,eag,
oidheadh, f tcidhm, f teive, -fj^Us,
r etlira;--, t , ] irt, f bann, fbano,
t bath, f keal no kiol, | toinneav,
Koilcarvadh, f availt no avail,
t meilg, t fab, fkro, ■\ divadh, nas,
fiiforb. Kill F. fEarnvas, mors a
ferro
Morfus, Brathiad a dant, f tym-
mhij;iad, brath a Aollyn ; fenn ,
kerydh, farhaad, dryj^-ablcn, jfi-
vid,pocn; Knova, atj^no j knoad
anivail ; Tamm, tammaid. A bite
■withthe teeth, a flinging, a taunt or
rebuke, a backbit eing or /lander. grief,
pam, ache. Ar. Krok , tam , pcth,
draillcn, feipcn. Ir. Grcim, fiakal,
ff eav, leam, (glav .; J ail, j caglan,
athais, akafan, iprcagadh,an<aint,
(ganail, nciv, pun, doA;ar,igalladh,
bruid,J5earradh, kradh.
Klorlus, a, um, Gucdi vrathy,
brathedig. Bitten, gnawn. Ar Kre-
J^it, dantct Ir. G.'eim-j;hearrtha,
kreidhmtha, krddhmcartha , lea-
[iinging, poinant, fiarp, fatyrical ' bartha, (glavtha, krainte, Jjearrcha,
Ar. Dantek, lem, Hemmek, koloe- ', bearrtha.
aek, brudck, be^ek. Ir. j;er, feal-
.taidh, fpsalAiaidh, neivnea;i; , fglu-
vaire, leavaire, kreidhvearthoir.
i Mortarium, Lhefter nc gavan i
gyro pcth yndho. Pulh i uncythyr
kvmmrud kal^;. A mortar vherein
Mordeo, Brathy, knoi, f tym- things are tray'd ; alfi a place where
mhigau. jogany , rhoi fenn, rhoi lime and fand are mixed to make
M.
\mortari alfo morter it felf Ar.
IMorter, Pri, mortez. Jr. Moirteal
j na m'rudhthar ni. Fos moirteal no
' doib.
{ Mortuarium, Obediu. A mor-
tuary. Ir.fForbaA; kuid na mairv
no kind anama.
Murtuus, Maru, diy fpryd.Df^?;/,
■without courage, life, or j^irit . C. &
Ar. Maro Mortuusefl. Ar. Maro
CO, ct eo dan anaun, decedet eo,
trcmet co. Ir. Marv, marv.in.
Morum, Muyar, muyarcn, A
black-berry , a bramble-berry. C.
Moran diu, plur. mor diu^ ^ mo-
yar &; moirbren, Morus. Ar. Mua-
ren, muaren drez. Ir. Ga;^ kvr
dhuv no dhearg, graininea;-; ; mir
ata, Imcar, mucor, ixyxog,&c.
Mora rubi Idai, fuv kryv j Mora
rubi, inicara, fGrian vui'ne.
Mos, Aloes, arver,d'ylh, guedh,
fmynydh, tkynnedhVjCampiDe-
vaud, kynevaud, kyvlur. Aman-
'""'■j f^Jhion, guife or cuftom, the or-
der of a place; one's te7nper or con-
dition, quality or nature. Ar. Mani-
cJ, kyltym, feflon, fceyrt. Ir. Bes,
nos, T mos, | tul, f airilteun, | fi-
dhradh, im;.,ar, oir^ill, munadh,
logvail, mi'dh ; gnath,klea;tdadh,
u.uu5hadh, glcas, koingeal, ibid.
Alotacilk, Tinfigil y^uys, brich
y vyA;es, brith y r o^ed'. AbirdcaUd
a wag-tail. C Stenor Ar. Kancre-
'ik an dur. Ir. Glafog no gluafog.
xMocus, Kyiinyrv,kyfro,tcrvylg,
kythryvul, guvn, furingclh, yl-
f;ydva, ^iiyv. A motion or moving,
a flir, trouble , a7iy paflion of the
mind, geflure or carriage. Ar. Ke-
Hysk, fruden. Jr. Imlar, imraidhe-
ad, j^lcai'tal, inv.ar, oir^iill, ionga-
vail, j;lilala;ct, kovlgal, f b.inn, Uii-
val, t fonnadh. Rat F. farakar,
\ iomrav.
JVloveo, ymmod, kvnnhyrvy,
kyfroi, ky;tuyn, t kuyvan, iiglo,
.^■'SOS) fvvlyd, xuimio ; Tervylj;y,
r tralhodi. Tomove,ftir,jOg,Jhake;
To depart, quit Or leave a place ; To
provoke, raife ; to iyitice, allure, de-
light orpleaje, to trouble or difturb.
Ar.KcHysk, remyui, flailh, fi'nval,
ryla. Ir.Gluaifim, korrayim, Juaf-
g-im , K. easkraim , tar;^ovlaimJ
t manraim , uigardaim , bogam , j
krcthara, iguidam aithfjuidam , '
togvam, aitheairayim , klodham ;
.'\ltraighim, F. f iomraidbira, iod-
raim.
Mox, < n y man, ynaurhyn, yn
dhioed, yn (ihiannod, yri dhiatreg,
ar \yrr. By and by, anon,prefently,
ftraight, afterwards, a while after .
Ar. LJremizha, a brefantik, brema
cufliant, cbarthnemeyr. Ir.Arball,
kovluath agus, ar lathair, fvi.xe-
ann tamaillj'^^o doix, ^o gairid,
go h' aithfhearr, ann Ihin iaraiv, iar
Ihin ; na dhiaigh fliin, go tapaidh.
Mucor. Rrvnti, Ihuydni, malh-
der. Mviildinefs, muflinefs. Ar Al
luet Luec, mucidus. Ir Mutaidhe,
nutaidhe, fuarlogh, fuarloghadh,
tachd, leathadas, leathas no leithe
a mbiadh no a n'aran.
Muco-
Of The Original Languages Of Britain And Ireland.
97
M.
M.
M.
Mucofus, Lhyfnavedhog, Ihaun |otW or w/^otp, &c. C. Banen, gu- markix:. dramaA;. dc-ilvea;t. jlci-
maim, j frag. Fos maigludcan ion-
pholta.
Mulicrculs , 7;urcigan, j;urei^-
nith. A little -woman^ a poor firry
cincdh Ihvfcyin ney'r ky- |n'ow/7w. Ar. Moucfcn , mauelik ,
kledhyv The pom't tf a fcmcllenik, grck vihan. Ir Koin-
nin, f"r.ij;in, bean bcag, bean bO/;d.
FosmcirdrcaA;.
IMulCum , Brajaud. Ub. Land.
Mel-uiii,T;uin a nicl j;ucdi cy bcrui
vnT;hyd, meilh' j;lyn Metheglin ,
mead, mufcadtl. C Brakat, bragot ;
fbrcgaud. Ar. Mcl-'uin. Ir. Ti-
meark, mil'liinn, hnn comaifgthc
IhyfnaveHh vcl y dau o'r truyn
Snotty, Jhive led Ar. Mo."<ick Ir
Smuga jkr.iintll-iiea;^, Ian do Imii-
gaiv, limigan, rmi'ij;;m, Imugar-
Idn, rmiiiT;irlin no Imugog, imu-
gaillcio.
iVIucro, Blacn arv, divlaen arv,
blaen
felyb.
Jiford or knife , the Jhr.rp fo'nit of
\the top of hcrhs or avy other thing.
' AJ'void Ar Bck, Ir. fV^i '^'^•^ ""
bairrdhijs A'loidheiv no lj:;i.inc j
rinn, fco, jjoli, I'golb no barr, 5c-
ar ga;tt ni. l-oskloidhcav.
Mucus, Lhylnivedh y froenx!,
bydrcdhi 'r truyn Snivel or frot.
C. Pur. Ar Alc/iiLii Ir. Smug,
fnn.Jguille,kraintrcile, iuiglcadh no
fal itowx.
jViugi'.. Rliyu vorbyfe; Penvras.
AfKuUet. C. Mcl)il,fA/r mchilli,
tmchil. Ar Mcill, /-/r/r. Mcili cr
nx'illct. Jr. Miiilled.
Mugio, Brevy vel eidion, brcvc-
rad, bvj:;ynad, kro;<;-lcifiu, '^v\z-
leilio, t crthy/;a:n. To lonv or hel-
/o'ui^ to cry, to roar aloud, to groan,
to »:ake a great noife. Ar. Bytellit,
minicilac, bynlelht Ir. jrcimim,
5eininyim,buirmi, buirtighim, bei
kini, nim j^eim, f;nuifim, mm bui-
reaah no beikcadh ; (gairtim, gai-
rim, j^sirchayim, togvam gair iua-
;eas no nim garrclia ; ataim ag ffi\-
mnigh ag beikigh; Ofnayim, knca-
dam, agoinim, mm olna [ no of-
n^dh. ]
Mulceo, Dyh) dho , Ihonvdhy ,
Ihiniary, hcdhyx;y, el'miiycho, Iho-
xi,5orIhyvny, J;uarhay,dovi,bod-
loni. Toappeafeor aJftpage,tomake
tirme or gentle, to quiet or JfiU, to
refrejh or cheer, to plea fe or delight,
t» Jlroke and make much of Ar.
C)ber peoA;. Jr. Sokrayim, mini-
ghim, kvinedim , blatham, blach-
nayim,lligam.
Muliebris, ;surcij:;xdh Mcdh-
vaerh, ri ner. Womanijh., effeminate,
wanton, nice, dainty, fearful! , uncon-
Jfant. Ar. Moueiys, tcmelennck ,
gudk, bloc Ir liar'idha, f bkhe,
t toth, mna , mnavail , banavail,
baincann , piilicogax , banfgalta ,
myth, (aval, fcJlgar, Icide, j;calta.j:
eadtfom , korra.?:, ncivflicafva;^.
yir nmliehris, Piteog, banigal, fei-
miitia/:.
^Jula:a. Vid, Muka.
Muldtra,Lhefter jjodro, kynnog
cAxo^ii^-c. Mcvydlhacth iicvyuh
odro A milk-pail; Alfonew milk,
the ffrippmgs . C. Buket gudra, Ar.
Pot godhro,c^-<: Ir B!cghan,kn'idh;
(bidhea>: bleaghain. Fos kuinneog,
t dearv, no ballan no ga;;foidheaA:
ina r;urthar bleaghna/; .
Aiuictus, Lhaetha, v^ w;/*;"»g. Ir.
Blcaghan, tomla^^d, kn'idh.
Mulgeo,j;odro,lhoxi, j^orlhvv-
ny.To milk or Jlroke. Ar. tiodhro,
godbro teth. Ir. Blighim, krudham
f<?o C?" t- f"oid Ar. Maues, lemcl- | rea^:, yjlcarava
Icii, grak. ir. Ik-..n, j koinnc, j be, I Mulus. Mv|- A mule. Ar. Myl,
aindear, t gcann, i fcmen, fkom- />/»r mylct. ir. Miullc; Mul, N
Munditics, CJicnJid. Cleanlinej.
C Cjl.innuthdcr.
Mundus.y b\d, vruybrcn, y fyr-
vavcn The -world, theuniverfe. C.
An By?., fcnbyt Ar.Bct. lr.S\-
ghjl, kriimnc, bioth, |!mn, fbi'idh,
dovan, glmn,(irmaimcni Eatail.F.
Fafrannaic Id.
Mundiis, a, um^ ^lan, dilhyn,
j;landeg , j:;lanwai[h clean , fine,
neat, trim, handjome. CCilannith
Ar. Net, pyr, glan.iiivlam, dinam.
Ir. CJlan, j gle, fg'uair, iodhan.,
t glor t naire, tf;nn, -f dcin, t ku-
remil'jbragoid/miodh. lcmnarkt.j"^'i' (glcthe, fong, H^^axdha
A^. at for] an lac recent mvMwmi'o-
cahat .
Multa & muldta, Diruy, kam-
luru, trah, fortcd, kolhcd. A pe-
nalty or fine, amercement or forfei-
ture. Ar. Amand, poan Ir. Kain,
plaik, pinofta. Meijip N.
Mukangulus , Ami - jonglog ,
aml-o ;r6g That hath many cor-
ners, full of angles. Ar . Kornck. Ir.
(m;iiuidja<;, iQl.5iIi;ideaAi, kluidc-
a;2, kiuidcanaz-i.
Multicolor, Amiiuiog, amrylii.i
Of di^-ers colours. Ar. Bris, mc-yr-
iiu; tailhek. Ir. loldhathaAi, im-
dhatha;^, imtli!a;t;da;i;, ildheanvur,
imdhcinvur.
Mulcifarius, Amryu. Of divers
or fundry forts. Ar. Meyr-lyrmek,
n;e\rfciron, me\rarvezu. Irlol-
vodha;;, iol;,rotlia<,, iomaiftea.^,
iiveafaA:, iomnola^; j ar \ odhaiv no
ar nolaiv eagfavala
Multiplex, Amryblyg, Ihiofog,
amr) vodh, o amr\ u dhylh. Many
fold, of divers forts and ways, ir
iolvodhax, il3;leara.Ji, iolAiaidiica;;;-,
imnoyA-^y. , komaiftea/jj fain-
veaA;, ainfcadh. F.
Multitude, Lhiaus, Ihiofoiij;
ru\ dhj amlder. A great company or
number, a multitude ; aljo a great
flore of any thing Ar. Kym biras ;
Kals, p6t, [^paut ] n.eyrbet. Ir.Im-
radh, imadavalaA;d, moran, imar-
kaigh. iliomad. MoL F. tolaiv. /</
gianaid. Id.
Multo, Kofpi, kofpi 'r purs, ke-
rydhy, divarny, diruyo; Finio ;
Blino, poeni, dyj^ny. To fine, to
amerce, to fconce, to punijh, to heat
or trounje one. Ar. Ivaftiza, poana,
kondoni. ir. Kainfikim, kamkear-
caiyim, kuinm kain ar, iseanam
piaikdhc.
MultLjm, Maur, maith, hirvaith
Much, a long time or feafon, a great
while. ;C Lias, Mtr. A r Kals,
p6c ipe paut '^ mcyr. Ir. Go'h'io-
markax;, godith/iealia/:, go duth-
ra^da.^;, go divirkea/;, go Icroidea-
vaii
Multu.';, Maur, Liiauer, amal ,
Ihiofog. Much, many, great, long,
nim blcaghan, kriidh, "; xom\oyA..l>ig,thick. Ar. Kals,meyr Ir M6r,
Mulier, ?;uraig, benyu, bVn, rhi- \ iomdha [ \mt:i.N ] brainca>;, ima-
*i" 5Ur j;ureij;xdh. A voman,wife, , davail . frava^;, brovur, dluvur !i-
Aai
t pur, l^canniaidh, fgibalta, Igath-
fanta, tincalta.
Mun^a, Suydhay, dlcdfuydhay.
Offices, charges, places of trufi. Ar.
Offis , dcver , karg , lam , belh
Ir.Fcadhmantais, oitci^e, giiothai-
^he no kuraim,as diiai do diieanadli
do vaith phuibiigli.
Municcp.s, IJinefydhj jur rhvdh,
;sUr breiniol,bur':;ais. A Burgher,a
rown's-man, a free man of am cor-
poration Ar. Bur;i;is. Ir. Sy rL-a;*!;
duinc fyr ; kathroir, kathraighcoir,
burgauc , buirgheillie^A: , F'eaah-
manta^;, 7 arniann, oitijea.^;.
Municipium, Trcv vreinioLbur-
deilUrev, trev-vraint. Any City or
Town corporate Ar. Kxr. Ir. Ka-
thair,duan, ^lithve no baile mor.
Munihcus, fHs^cd, hyrodh,
hydhaun, doniog, f riivjcd, hacl,
hacifiu.?;, hael amj^ed, haelvrayA;,
brak, t dijjvrrich, di:t;raun Liberal,
bounty full, free of gift ; that yieldeth
great profit , iic Ar. Frank , libr,
larg. Ir Fiai, tialvur, fialvaith;ta-
vartha/;, bronncana;e, toraidliea^;,
tarva;t;
Munimen, Amdhifynva, dio^el-
va, kadarnle, kadernyd. Afortifi-
cation, afortrefs, a rampire, afejice,
a fort or hold. Gr. DifFen, bars;
myrai), inojer, kleidh, kae, gardh,
pailiiadrcn. Ir. Dainj;ean, damg-
nca;!i, diin, innill, iomdhaingean,
iomdhuinj^eax, purt, f6rt, f fon-
mx , ftona;*; funcaiflel, baviin,
f^onnla, kailheai, miir, baila, kloi
dlie, ftiiaim, gann , h.x, rath no
moti, marvrad. Lonjjpopc AT.
Mimu?, Rhodh, daun, f;uobor,
gobriiy, til puyth, f rheg, anrhcg,
kvvariiys, Ihcurodli, ked , kym-
miiynas. Suydh , iuydho^aeth,
dledfuydh. A gift , a prejent , a
bribe, a reward, a court if e or fa-
vour i A charge, an office ; Duty, hu-
finefs or employ. Ar. Donelon ; Of-
fis, karg, dever. Ir Tiodhlakadh,
cirneadh, t»ilsidh, bronntanas, ta-
vartas, duaiSjIiiath, keanna/;, koiv-
re, t dcirgli , f tionskra , no brib
( mar a deirthear go faiglvearlavail
anois ) irrifhea^jd, preaianta. Ku-
ram, gnothaigli, feadhmantas, 01-
fcig ; obair dhcanta don phuibl-
dhea^id.
Murxna, Lhyfouen bendolh A
Lain- '
9<S
T I T. II. A Comparative Vocabulary
M.
Lamfrey. C.fMor-nadcr.Ar.Lam-
prezen.
, MuriEnula,Eyr-doi /i a uifj^ai gu-
raj^edh. yijijie chain of beaten gold
I which -women us'd to ttear about their
necks. Ar. Kaden [ al.Jhaden J aur
an mouefec, lirc. Ir. Naidin, nai-
deog, piaft veag an da fill deag.
Muralis, A berthyn i v^r ne ja-
dern id . Pertaining to a vail or hul-
waYk.
Murex, Krojen byfg )' j^uneid y
lliiuporforoi ifgelh ; Portor. Dan-
hediiiad kraig, tya'r m6r. The bur-
ret orpurple-fjhi The purple colour
itfelfci Alfo a jliarp rock on the
^jhoar. Ar. Kroj^en purpr. Ir Mu-
irak, i.e iask Uit;eir, do dharaliiv
donithcar an dath puipair, Fosan
purpeir fein.
iMuria, Hcli Brrne. C. Brvn. Ir.
Hili.
Murmur, Myrmyr , jrujina^ ,
tgodurdh, rliyad , fifrud, [ llyn-
jcian, SI. A murmur or rehifper., a
huMmi7ig or buzzing Jioife., a mum-
bling., muttering or grumbling. Ar
Triis, turni, iavar. ]r. Munvur,
torman, knaigh;;col, kiiilann, gna-
dan, dordin, darfan, liutan, mio-
nan, beikca.^, buirrtica.^.
Murus, MVr, gual, pared, ma-
Suyr, amdhifynva, kaer. yl mall of
a'c'itjy a bulwark. C FoZ Ar My-
raill ; Mogutr, koth mogUcr, Pa-
rictina. Jr. Miir, |ronna.3S, f con-
mz, baviin, fgofifa, kailhcal ; bal-
la,kloidhe, ; cuaimjdaingean. Alu-
rufaltus., fdac no diii
Mus, Lh' j;oucn. A moufi. C.
Lygodxhan, L-vraoZ, a rat. f Lo-
god. Ar. Logoden. Ir.LuAJ, lii-
;20g. Mus major, Gallu;i; no Iua;,
'Hranka.v:.
Mufa , Melyf-^un, pereidh-jan,
kerdh. Amufi,a Jong. Ar. Guers,
kanoucn. Ir. IKalnadh, kcol, fonn,
keel taighiuir no avran binn.
Mul'a:, Dyuicfte 'r dhyfg ; D\fg,
dyfj^eidiaeth, prvdheft, prvdydhi-
Kth, bardhoniazth. The nine mufes ^
the Patroneffcs of learning Jioejtc and
tnufick. Jr. Fatlivaindee , Baindec
foghlama, filidhea;<;da& keoilFos
fai no aoi , eigli, ffliearrhonna,
eol.«a, kliar, yis dana, yis eala-
dhna.
Mufeum & mufeum,Ty adhyfg,
ty j;ur dyfjedig, y("?;ol dhyfg. ji
Jiudy, a library, a fchool, a place for
learned men to refort to. Ar. Stiudi,
skol. Ir Eigfliea^,igol,kolaifte, tc-
agh leighinn no foghlama, jgudhb.
Mulca , Edno^yn , guybedyn ,
kylionyn,fk!eyryn. j4fly.CQ\i\-
ban, f guibeden, fkihonen. Ar,
Kehenen, />/«?-. kelien. Ir. Kuil no
miok, mioltog.
A-lufcipuIa, Kyf lhysod,kath ly-
r,od,Amoufetrap. Ar Ratuar. Ir.
Fiodh^at [yibhcac N. ] lu.«-ghai-
fte.
Mufculus , I>hyj;oden veA;an ;
kvhyr, Ihyucth o ?;ig kyhyrog, ka-
Icdig Ihyucthog, Al\ sklen ne gra-
ven las. A little moufe or rati a\
mujile or Jtnewy part of the body, |
M.
fer'ving for motion ; brawn or hard
fie/h. Amufile Ihell. C Bezl, Afea
OTtf/c/f , fmebklcn. Ar Meskj,/^ Ir.
Lu^og, lu,"ivcagj Fos oradduno
lu>,a v'eol, fos pairneolaidhe, viz.
Sne eilj.
Mulcus, Mufug, mufogl, gue-
ryd, ken y kerrig, kip y koed, ka-
Ihodr. Mofs Ar. Keon, mucldr;
Bare ar gues, mufius arboreus. Ir
Kyna, konivx, k\ nax , Munjl. kii-
x\\z, Scot. KonivA;
Mufita, Kerdh, kyuydholiaech j
t Prydiielt, prydydhi-ech, bardho-
niaerh. Mufick Ar. Myufik. Jr.
Keol, I avar, f rinn f kor, f ainc ,
t peiteadh , fairfideadh ; binneas,
binne
Muficus, a, um, Kerdhjar, | pr v-
dheftol. Pertaini7ig to mufick. Ar.
iVJyufiker. Ir. Kiuil nj kco:lavair,
Muflb, Diiedyd dan dhannedh.
SrugnaA;, fibrud j Teui, dilteui^
T^olte^., amnia;; Perryfo. To mut-
ter, to murmur or repine, to "whifper
and Jpcak foft, to grumble. Ar.Gro-
gnal, gronda, grugnal, grontal,my-
urmyrl Jr. i^iiam , pifamayim ,
dr.!vdaim muifikim , gnadaiin ,
kiuidam drantan, knai;^eol, mu-
nvur (i;x.
Multcla, j Lhovennan,Z.;./,<7?/^
j;uenki, bronuen, karlum ■ Lam-
prai. A ■aeajel , a fitcko; A fen
lamprey. Ci'Codnaguidn, f loven-
n. n Ar. Kacrel, kazrtl, ; Katlirel.
Jr. Eafog, cap N. Fus bathnaidh.
Vid l,anip>jtra.
Mullum, Ncuydh-uin, ncuvdh-
gurv, diod neuydh. NcTv-wine, ale
or beer. C. Guin po kor neuedh.
Ar. ^J^.^ft, guin nevedh Ir. Fin
ni'iadh , gilc, -^xx biotaille ni'iadh
no II r.
IVluftus,a,um, Neuydh, ir, kro-
yu Frefl.\ new, of mujl. Ar. Ne-
vedh, fresk. ir ilr, niiadh.
Murabilis , Neuidiol , trovays,
anuadal. chavgeahle, mutable, un-
confiast. Ar.Skan, berbodJik. Ir
SoAiiodhta
Mutilo, Torri ymmaitb, tryA;y
ymmaich, anavy. To maiyn or man-
gle. Ar Ellropia,mahaina. Ir.Koirr-
thanaim no mm kirtama;;;.
Mutiliis, Anavys, klof. Maimed.
C. t Klof, d^f Ar Manket , kam,
didhorn, eJ'f. Ir. KinhamaAi, mar-
tartha, kirvadhax;, F. C.
Muto, Neuydio, faralhy. To
change, to alter. Ar. Senlli, ober e-
skem ; Diplafa, dilozhea ; Dillrei.
Ir. Kly;Kloidhim , aithearrayim ,
malairtim, imlataim, lontodham.
Mutuo, yn ezuyn. Mutually Ar.
An eil hag c jilc, an eil e le.;*; e
gile. Ir. A n'ymfca;i;d> fa re Aieile,
a guideaA;da, a A;eile, mar yn ar a
;i;eile, dha x:eile ar oile. Go h'yna;i,
ar iafa/id, ar airleagan.
Mutuo, E.xuyna, benihykio. To
lend Ar. Prefta. Ir. Airleakam dho
no 6; Beirim airleakadh, no gla-
kam airleakadh.. onaim [ no ynaim
dho ] beirim iafaA;,6nghlakam.
Mucus, M<*d, avlavar , diyma-
drodh, cauedog. Dumb ,Jl>eechlefs ,
N.
mute. C. t Avlavar. Ar.Myt.dila-
var. Jr. BalVjbalvan, balvog, mu-
itc, -\ maon, t mean, f to, f dibe-
oil, avlavar.
Mutuus, A eAiuyner jan ei j;i-
lydh Lent or iorroved i mutual.
Ar Picft, dare da, etail da. Jr.
Airleagtha , onta , ar airleagan, ar
iara;Kd, ar 6n, ar oin.
Myinda, Mujud y ieir. Blind-
man-bujf Jr. Loi'g^;at , kat Vyx,
I bokan no kluithe bokain.
I Myrrae.x, Mouionyn,morgri5in,
I An ant,emmetorpiJn/ire.G.Muini-
i nen, f Miuionen. Ar. Merrienen.
i Jr. Shcangan, moirb.
Myik-rium , DirfeluA: j dirj^e-
ledh, Amyflery,athingfecret. Ar.
Myfter. Ir. Riiindiovair , faran ,
t uivran, ni divra^; no a v'ala;K a
m'ruthraiv , a fereamoineiv no a
giiis kreidheiv.
Mylticus, Dir^el , kydhiedig,
kvvrina.;:ol. Myffical, hidden. Ax.
Kydh,fiul, iekret. Ir.RuindivraA;,
diomrund a, fanindha, faidhkial-
la;>;, K fata^-, dorA^a , falaigh, a
v'ala;(;,fekreidea.;e.
N.
N/E, y n uir,yn dhiay,tneyd.
Truly, in good faith, on my
word , marry. Ar. A dra
syur, hep mar er bet, en
deun fertcn. Jr. Godivin, go de-
ar v, go t doigh, go tirinea;c.
Nxim,iVJarunad, jalarnad; ga-
laruaud; overuaud. Afuiieraljong
at the death and burial of any per-
fon. Ar. Guers koun, marouers?,
kanouc-n koun. Ir.Marvna;<:,marv-
/-ovadh, purtA;ovad, marv;i;yine-
adh, kovadii mairv no vais duine.
Nxvolus, Dyn Ihaun o vannx
genedigaeth. VuU of moles. Ar.
I ailhek, taiflieys. Ir. Broiknea^; ,
brok, broka.x, Ian do vroikneiv.
Nasvus, Mannjeni, f fiamp. A
mole, a freckle. Ar.Taifli Ir.Broike,
no broikne, ball divrainn noaineav
eij;eiu nadurtha.
Naiades, Elhylhon a vo yng-
hylA; fynhonnx ag avonydh. Fai-
ries of the fountains. Ar. Enkele-
dhruan dur. Ir. j^il veis, bir-'hiv-
radh, i. e. Shivradh uifge, fhriith,
no tobar ; bir-veif.
Nam, Kan, kanys, am, o lier-
uydh, o ble^id, oa^ios. For, as
touching. CRak. Ar. Rak,evit-fe,
dr'an abek-fe, a balamyr, da ke-
meut-le, dre fe Ir. Oir, or, tre
mar, do vrigh, kionn gur, ar fon,
fa, um, tre for j agas fos.
Nana, Korres, j;ure;.i5 j Awo-
man-dwarf C f Korres. Ar Kor-
riges , torgoUes. Ir. Ban-avak ;
[ al. ban-avaz ] avax mna,5ort6g,
bean buidhea;ii.
Nancifcor, Keifio, kael, kafael.
To get, to obtain, to find. C. Dho
gavaJ. Ar. Kahut. Jr. 5eivim,fair-
nikim, i"alaraim,kuirim ar faghail
no ar part, ata agam, koivfighim,
noglakam.
Nanus, Korr, korryn. A dwarf.
CtKor.
Of The Original Languages Of Britain And Ireland. 97
N.
C. )Kor. Ar.Kornandon, torgofs
Ir. Avak, av;a, q. Scor.occiii kryt-
tics^aQ, iV Sept galobaii.
Napus, N W. Meipen vd, S \V.
F.rvinen u<"lht ; A -a-iH turnip or
fiavcTP. Ar. Irvincngucz. Jr.Toi-
iiuip, meakain roibc.
Naris, I'rocn, trCiyn. Thf vo/fril,
tkenofe. C ! Frig. Ar. Tron, A
nofirtl, p/ur. diufron, the voflrih.
Ir.SmyiHira-j rr6n, pollun na t'ron.
"i^ot. tol na Iron.
Narro, Dangos, tr.icthy, mync-
ic;i, aJroiih, dvuedyd, vIpylTy. To
Ihev, tell, report^ declare^ expreji,
Ar. Kon.pSj didhrevcl. Ir. Airhril-
fim, rcilyim, F. congrayim, Id. in-
iiifhim, jdinnim, fcadham, t ^i'-
ncidhim , f fedam , t kuadham ,
t mcidim, faifneighim, tailncifim,
kymfaklhim F.fcadadham,I</ Ku-
ivghcaJham Id. I^Sluiniiiiii, todl
(Igi.im, lor .ayim taisbwnam (^'c
K'alcor, j:;cni, majy, tvvy, tar-
dhy ; Kodi vcl dur To he bom, to
rroTP or Jkying-, to brred., to he in-
\endred Ar Bcza ganet. Ir Do-
vcarthar, tiiilniighrhcar no ^can-
thcar me no ataim dom vreidi ,
dom tuilmeagadh j t afsm , eir-
j:;him.
Naro,Tn.nn-vaur,tru)n-hir.r/-.-?f
kath a great no/e. C Frigaubraz.
Ar. Fri braz. Ir. Srona/;, frdnvar,
fod-fhrona^, ^c.
Ndfla, Kryu, ^urthkry u, kauclh
pvfj;otta, balhcg. A roee/ or bov-
net. Ir. Gallic , dul no lin lalgai-
rea^da.
Nalturtium , Bcrur. CreJJes., C.
t fieler. Ar. Beler. Ir.Bilar no glc-
orann.
Nafus, Truyn Anofe. C.Fri-
gau, fcrein. Ar. Fri, plur. Diou-
fron. Guapar, Hafo Jhfpendo. Ir.
Sru'.i, koniar, F.
Nal'utus, Truyn-hir,Hir-druyn.
Ove tkat hath a great long noje, Ir.
Sroiner . lui, fron-'hada, tadi'ronax,
T;il!a na Irona.
Kara, Ar. Plar^^cplex. V. Filia.
Natalcs, y kyt nac'r Ihoyth y del
yno honCi, T;uaedo-a:th, f j^idy-
gordh The fiock, horfe.^ or family
■whereof one comet h. Ir Keap tea-
ghallax;, j^einea'a^i no kean tine o
dig duinc. Fo.sbreith'heilc no fell
5eineavana no brcithc dp.uinc.
Natalis, Dydh jenedigncth One's
birth day C. Nadelik ; Deu nade-
lik, Natalis ChriJU. Ar. Nadelck,
Id. Ir. Brcitli-Ia, la brcithe no jei-
ncavanadhuine.
Naiatilis, A novio, a vedra no-
vio That firimmeth or can fxim.
Ir. Snava, Inavchax ■
Kst«, F'olen, t pcdrKn,bontin.
A buttock, an haunch., the hips. Ir.
Ton, t nad, tiarpa, brilga, JJiorrta,
rumpj, rumpthol, mas
Nario, Kenedl j Mintae, kened-
Ixth pobol , killdod. A Nation; n
Tribe, a Party, or Company, a People
Ir. Fine, kineadh, tir i duth.^araigh
no \\i,:t ducbA-ais tire, no do ru
gadh (a tir.
Nativi's, Natyrioljanianol, kya
liuynol, senedigol. Natural. Ar.
Guinidik. Ir. Diith.'tafaA;, dii, du-
al, duaigafa.-i, nadurthaodvith;i;as,
6 naduir.
Nato, Myny;; novio, kcrdhcd,
Uiorio, Ihongurio, k.icl ei ruyvo
To fivim, to fail, to be row'd in a
barge or galley. Ar N u'nvi.
Natrix, Duvr-neidyr; Lhyfei-
yn, a faur bu;K jjcivir arno. A ira-
ter-Jhake or Jerpent ; Al'i) an herb
the root ■tpkereofjlinketh like a goat
Ir. Bir-viiavan, nathair nciv uifj^e
Natura, f Anian, nattyr, natyri-
seth ; Atlod dirj;cl dyn nc bcrh
aralh. Nature ; Alio the prny mnii-
ber of a^man or beafl. Ar. Natyr
Ir. Kaduir , duthA;as , dualdhas ,
i coi^.fdoix. Fos beas, n6s, mein,
kailicihca.id , koingiall, buaidh,
brigh, ncart
Natus, V Nafcor. Mib. A fin.
C t Mab. Ar. Map ; mapik , Pi-
tiolus. Ir Hcarrtha, tuiimighthi,j;e-
iiite, do riigadh, do thuilmeagadh.
Na\arLhis, Lhong y pennacth
The Admiral's or the Captain's Jhip.
ir.Priv-long, kean-.ong.
Navarchus, Penlhongur, pcn-
nacth lhong, Ihyuydh lhong. An
Admiral, the Captain or Mailer of
aji.lp. Ar.Loman Ir.Loing-hithvc,
nviA,oinveirr, tyinicax no niaighi-
rtir loinge. S'^ibcolaidhe eolaidhe,
loinge, iliuraidhe loinge, ardva-
raidhe.
Nauclerus , Penlhongur, Ihyu-
ydh Ihon", mciftir lhong. Thejila-
fier or Pilot ofajhip C. t Leuyidh.
Ar.Leviadcr, Ionian. Ir.Long-phu-
pa, maighiller luing.
Naufragium , Torriad lhong.
SkipTPrack. Ar Pas , pens. q. M.
Ir. LoingvriflKeadh, loingreabadh,
longba/;.
Naufrngus,Hun avodhodh urth
dorri lhong. Drowned by (hip-wrack.
Ir Loing-vriftc, loingrca'btha, ^f.
Navigo Morrio,morduyo, Ihon-
gurio, huylio. To fail. Ar. Kaviga,
merdci Ir. Loinfighim , artraig
him, imthighim aloing, ire-
Navis, Lhong; Ihefter, yfgoren,
ylgorog, yfgraph. v^yfo/i, a boat, a
bark, a rjejfel ofthefea. C. Gurhal
1 kok,/>.'tfr. kuku, naz-icula'^\ | le-
tter. Ar.Lcftr. Ir. Long, I karv,
': llid, f fgaf, t efs, f livern,t fgib,
nvi no naoi, tkuadar-vark, fknar-
ra, t eathar,arthrak. K. bark, bad.
Navis alitiaria, Raiv-long , long
raiva+, gaileir, long fada. Navis
pradatoria, kxcix long, long Airei-
?CQ. Navis ffeculatoria, Feath-long,
brath-long,mairn-r5ib,loi)gavairk.
Navis, Breas-long righ-long, long
ard.^ovIai gheora no A idmorala mar
a dcanhar go koir/;eann.
Naulnm. Guobor Ihongiir. The
fraight pay' d for pajfage . Ar. Gopr.
V. Scipendium.
Naumachia,Kad af vur,lhong-5c
inta/:, rcor-geinta;*;, ymlaahlhon-
5X A fight or battle byfea. 1 r I .ong-
A;ath, nyi-dhrednn, fgafthroiJ, mu-
ir-grim no kogadh fairrje.
Naupcgus, Sacr long, A Jhip-
Bb
N.
■a>right. Ir. Long-'hyr [ no long-
lliaor] faordhcauva long.
Naufe3,Kyvog, ;t;Qyd, fieldh ra.
Difjofition or Itfl to lomit, a being
fea-fck. Ir Eift, cilttadh , eillte-
a.iid , calltvuircaA;d, eilkcavjlaA;d.
aciftean,keas,grainc-I,griiD,kr6ti-
t.igh:dii, ta'hgharnaA:d
Nau(cabundiis, A lo barod i
.^udy, xQydlyd Dtf^ofcd or ready
to vomit Ir Ealtvar, cillteavar ,
rcidhaii, fgcathraighe ag tadhghar-
nailgh.
Nnuta,.Moriur,m6n3r,lhon5ur
Ajbip-man, a mariner. C Den m6r.
Ar.Merdcat, Ir Mairntal3A;,]oing-
ilieoir, f maraidlic, mardiidhc,
fairrijeoir, fear fairrige. F'aijiju-
5i)ie N.
Naviis, Kvvlym, b^an, byuiog,
pybyr, hvvcder. fcigyd, kyva-
rU y d h ^ick, aUive, valiant, brisk.,
nimble, Jlirring, diligent^ knowing
Tvell. Ar. Surfius, damantys, ake-
rys Ir. Kliile, luthvur, beo, bc-
oghavail, tapaidli, bra.';, brioft,dio
lilnta, niilcata, gniva^;, dithA;eal-
laA;,duthrj,v;, cola;*;, gafta.
Ne, Adv. Ni, nid, na, nag, nad.
No, not. Ar Ne Ir. Na,nar,Con,
ni nadh.i.on, nair.
Ne, Ccnjuvff. KhagjVelna. Vn-
lefs that, left. Ir. Mon, eaA;d mon,
aeagla, arkcafta.
Ne, Adv. irJerr. Ai,a. JVkether
or 710? Ir. Ka.' konadhairc do
vrigh .' an ?
Nebula, Kummul guyn by ;ean ;
Mvgvdarth guyn yfgavn ; Niul.
A little white cloud, a mijl, afogg.
C. Niul. Ar. Kounabren. Ir. Ne-
illin, [ noli N ] foineall,min-neall,
neall beag no tana.
Ncbulo , Koeg-dhyn, dihiryn ,
bril odh^n, drejyn. A knave, a
rafcal , a rogue. C. Kynava. Ar.
Divalo. Ir. Neallaire, miiadhaire,
dro.Kdhiiine, anduine, dodhuinc;
Diiinc faith, furra;e, tair, dibligh,
kuilillieal, gan vcas^ gan aire.
Nec,na,nng. Neither, nor, not.
Ar. Ni,neiz. Ir. Ni,naid,na;t.
Nee dum, Nid etto, hyd yn hyn.
Not yet, not as yet. Ir.Ni go feadh,
go foil, gus trathfa no ni fos.
Neceflarii, Kerynt, kyvathra;k;u-
yr, anu>Iiaed. Kinsfolk, allies, very
near friends , or acquaintance. Ir.
Lu/jd gyil, dyinc, muincire,noyis
gradha.
Neceflarium , Peth angcnrhei-
diol. Any neccj'ary thing. Ir. Deile
ria/;danas, akarcha-
Neceflfaiiu.s , Rhaid , anghen-
rhaid. Nectffary , needfull. An in-
timate Friend Ar. Nlinnion. A
Friend Ncicflcr, rekis, dlcet- Ir
Ria.<;dana;3;, oirkeafa?;, pragainne-
zy., kruoga;e.
^ Ncccrim's, Rhaid, anghenrhaidi
Karcnnydh agos, kyvathrax anu-
yl-gy. Ntcefjity, need, conffraha ;
Alfo nearfriendjlrip, a band or alli-
ance of amity. Ar. NcfdJire Ir.
RiaArdana-.d, praghainighc, prag-
hainn, pragh3inca;td, oirkeala.-id,
oirkeafaighe, kniog, Jauoga;t:d.
_^ Necne,
98
Tit. II. A Co m p a'r at i v e Vo c abu l a r V
N.
Necnc, Ai nid e ? ai na dho? Tes
or uo ? !r. Scadh,noni feadh ?
NecrQnwntes, Dcuin a alyo ar
y meiru ^ nca-omamcr, a co?ijurer,
d wizaid. Ir. Marv-dhryi.
Necrbmantia , Deuindabaeth
druy aluar y mciru. Hecromancy.
Tr.'Marvdhryidhcaid, marviiaith-
Ajle, marv-vria^d, maiv-vollaire-
a;ecl,marv-ghairm, dryidhcaxd re-
gairm ar dhvinciv marva.
Nefto, Klvmmy, rhuymo, di-
ruyn. To kvii, to tje. Ar. Kulma,
liama. to wind Ir. Greamayim, ke-
anglaim, nafgam, fighim, treavray-
ini, nim treavraghadh.
Nedum, Nid yn ynig, A;me-
tha;;, Ihai o lauer. Much lefs, not
OTilyfi. Ir. Ni lieadh avain, as luya
go mor, as mo go mor, as moye
go mor.
Nefandus, P>;eylh fon am dano,
cAiryflon, arythr ei j;rybuylh. Hor-
rible ^ hainous^ villanotis, ahomi7iahk.
Ar. Druk, guall, fell. Ir. Granna,
ffiav ,' advadhvur , liathvafay ,
juaithAile, deinea.J:da;K , f nua-
;t;oI!a, deiftcana^;, feididh, grai-
neavail.
Nefas, Peth fiaedh dyj^as, eA;ry-
flon. A thing deteSlable. Ir. Fiav-
A;oir,koir ghranna,feill5hniv,biniv
no binavas, ni deifteana;!;, droigh-
niv, doighuiv, f anvod ; Gniv no
kuis grainncavail,mallaighthi,diva-
laidh, ainlifteana;:;, cubaiftea;t;, zyo.
Nefrcns, Porxelh juedi ei dhi-
dhyvny, porAiellyn; M61ht, my-
haren ; Dyn ba;c avlavar. A -wean-
ed pig i Alfoa -weather amongjhecf ;
A young infajtt Ar Por;,el, flur.
perA;el. Ir. Ark, pigin, banv so
banvan, 6g muike.
Negativus, Nef;yv, nej:;ydh, a
ro mg. Negative, that denyeth. Ir.
Dibea^;K, F.
Negligens, Efjeylys, j;ualh)s,
divrau, dioval. Neglige7it, careless,
idle. Ar. Dibredet , dievcz. •• Die-
vefdet , fiegligentia Ir. Maineax-
dax, foillighea;!;,ailinieaA;, admol,
anairea;;, fannuidhideaA:, ncav;i;u-
rama;K, neivghriongalaz ,neivdhei-
dheaA;, arraighidea^;, f feiv, "eav-
/.-onideaA:, neav'huimeavail, neiv-
fpeileavail , neavAioneideaA: , tav-
thoirfeaAi.
Negligo, Efjeylyfo, dibrifio ,
b6d yn dhioval, diyftyry. To ne-
gle&y to have little regard to, to
contemn, dej^ife. Ar.Bezadiek, le-
llrck. Ir. Foillighim , aillfighim ,
adhmoilim, F- C
Nego, Nakkay, -SOA^y, t Som-
medh, palhy , jurthod. To deny,
refv.fe, difavo-w Ar-NaA;,renyijnfia,
diandhout , kudhen. Ir. Shcanam,
diultaidHim , kuirim druim leis ,
acaim flieanta.i, righim a n'aghaidh
anraidhim no deirim a n'aghaidh.
Fus eafuvlayim, ni thagam uvla no
urruim.
Negotiator, Nej;cllir, marfian-
dur, mafna.J;yr. A fad or, a vier-
ch ant, a dealer, a trafficker Ar.Mar-
;t;adur. Ir Keannaidhe, gnothaig-
heoir, fear dheanva gnothaye.
N.
Negotior, Marfiandaeth, mar^i-
natta, porthmonn.-ieth , nej^cfeya.
To traffick,to buy and fiU, to trada.
Ar. En em emellut Ir Imthjghim,
no araim re keannaidhea;i;d.
Negotium, Kcj;es,traftertU, tral-
hod Bufiiefs, affair, imploy, trouble,
fain. Ar. MiUier, undra. Ir. Gno-
thaigh toifg, turas, ffeaAjd, kuis,
adhvar, buaidhirt, konais, kiiram,
tribloid, fythar diiadh, ffaoth, do-
A;ar. Fos gleas, kaidh flighe no
foirin.
Nemo, Neb, f nebyn, f nebaud.
Nobody. Ar. Nikun. Ir. Avdhle,
avdhuine, ncavdhuine | nembuiuc
N. ] didhuine.
Nemorofus, N. W. Koediog ;
S W Koedog, Ihaun koed. Woody.
Ir.Koilltea;.,koillteavail,muineaA;,
doireaA;, fiadha^;, paia^;, pafana;:,
garranaA; .
Nempe, yn uir, yn dhiay, fcv,
ys cv yw. Truly, certainly, yea, even
fo, that is, to -wit. Ir. Seadh, av-
ladh mar fhin, adhon.
NemuSjKoed, [S W. Kod'\ \io-
edva, kocduig. ^ irW, a forrefi,
a grove. C. f Kelhi Ar. Koat.
Neo, Nydhy, kyrJedhy (^ k'' v-
rodedhy edavedh. ToJf>in, to tnvfi.
Ar. Naadhut. Ir. Snivam, kalam.
Neophytus, A blanuyd yn dhi-
uedhar, yn ncuydh droi i'r fydh,
nev.yd\\b\il-i. NcToly a7!d lately plant-
ed or fet, a 7!0vice, one lately co?i-
verted or turn'd to the Faith, ir.
Nuadh;Kurtha, kurdia go niiadh,
foghlaintcaA: ; nuadhA-reidveaA; ,
nuaidh.<::ioirdhe.
Nephriticus , Klav o arennai'r
keven . Troubl'd-with pain in the kid-
Tieys. Ir. Luaintin, luainearaidhea;^
go dineas duvan , airnealaidhea;;.
Nephritis, y toftedh o'r keven.
The Jione or gravel in the kidneys.
Ir.Luain-eaiadh, luan-ghalar, tein-
neas duvan Fos luan-art, klo;^a
n'uvanuiv.
Ncpos, Uyr ; Nai ; j^lodheftur,
Uttreiur A grand-child, a 7iepheTv,
Alfo a riotous perfon, a prodigal. C.
fNoi. Ar. Ni. Ir lia , garvaA; i
mak vik no ingheine dhuine^ F6s
oileava/;,mak dearvrathara node-
irvfliiura/i dh'uine. F6s duine an-
A-'aithvcaA; dimala;*;, probaid.
Neptis, Uyr o verAi, nith. A
niece. C. t Noith. Ar.Nil'es. Ir.
Ban-ua , gair^hean , gairin^ean ,
nidh vik, ingean dearvrathara no
deirvhiura^
Nequam, Dryjionys, fanvadur,
dirras, koej;yn, anlhadur. Naught,
ungracious , lewd , &c. C. Drog ,
hagar Ar. Drog , guall , roalort,
pendok. Ir.Anduinc, droA;dhuine,
oik, t andaAi, f iorA;ada;i; , f n4f>
t meaval, leav, droAivuintc, tubai-
ftca;K, mighrafavail.
NequaquaiT,, Ni, nid, nag c, nag
e dhim. By 710 means. Ar. Nekct,
falo kras. Ir. Ni,naka,nim,naide K.
Nequeo, Nis jalhav. I cannot
Ir. Ni 'headham., ni feadhtar, ni
veidir dhau, ni vuil neart, ara^;
dail no faghail agam ar.
N.
I Nequior, juaethjdiraliiA;. Wbrfe,
[more 7/iijckievo-us.. Ir. Meafa, milde,
jmildidhe, ^c.
I Ncquiliimus,5uaetha,^fl/y?o/<jff.
jlr. Fir-andiiine , fir-dhrozdhuine,
jro-olk, fii-olk, rodhona, meafa ar
bith, dona arbith.
Ncquis, Rhag i neb, vel na bo i
neb Leaji any na7i, that no 7uan.
Ir. Deagla ynduine, ar keafta yn-
duine no yinnea;;; no yin-ni.
Nequiti.i, f Uttrcs , dirrafedh ,
direidi, drygioni ; fjualh, efgey.lyf-
dra. Wickedjiefs , ?iaughtynefs . Ir.
Oik, donas, tubaifte, icive, migh-
i"afaA;d, ain-vin, antoil, fgyilteas.
Nereides, Elhylhon y mor Fai-
ries ofthefea. ir. Murdhukain, K
f Suireadlia, maidigheana mara
Nervolus, j;ciynnog, fj:;ie)iyd,
kevnog, kadarn^ryv, nerthog Si-
nevy., greatly or Jiro7igly wade /?»
body. Ar. Diftag, Hart, ppfttk. Ir.
Fejtha;t;, feth-reavar.featliTVor, fe-
athunta, tcothaidh, laidir, urru-
dhanta, kalma, tren.
Nervus, J^euyn , -Jiicyti , nerth,
deuredh, ^alhy ; Tant kruth n^e
dclyn; j;uialen Jur j 51.U nna:
Ihyfix; Hyal , troedog , byruy;
Lhinyn bua, Ihinyn taval. Ajineie,
a 7icrve ; Jlrejigtb, force, Tnig'
the firing of a harp ^ lute, or other
inflru7>ie7it , e ioTP-Jlring, The nerves,
fine-ws, or veins iti leaves ; a fetter,
bolt, or Jheckle C. tg'-ien. Ar.
Ncrvcn,/>/«r. nervennau. Ir. Feth,
neart, laidire; ftreik kylan no ted,
angrail'e kiuil;Fos ball feardbaj Fos
gnc /jeir, glais no jjeivin.
Nefcio,Ni un 1, bod heb uybod.
To be ignorant, 7iot to knoTO. Ar. Nc
un doare;nc un mat meur, neun
kft Ir Ataim, ain'vilaA;, aineo-
\\x, gan eolas, gan fis, gan aithnej
ni aithniyim, ni feadraim.
Nefcius, A vo heb uybod. Ipio-
rant. Ar. Diskiant. ir. Ainv'hi-
(az, aincob;, ainvfodha^;, Ibidial-
lah.
Neu, neve, ni; Rhag i, na, nag-
Aiuaith Lefl that, that 7tot,?ieither.
Ir. Deagla na;e, ar keafta na;e.
Neuter, Na'r nailh na'r Ihalh ,
nid yr yn o'r dhay. Neither the one
nor the other, 7ieither of the two. C.
Na neile. Ar. Nag an eil nag eg-
ilc Ir. Nea;itar, neiv;:ea;etar, ni-
;tea;itardhiov, ni firean ni baioe-
an, neivA;ea;Ktartha.
Neutiquam, Nid, nag e dhim,
nid dim. Not, in 710 -wife, not at all.
Ar. Euep fefon, enco moien, voar
nep tro. Ir. Ni, xo, ni he ar yin-
ghleas. Ni vuil dadadh no duva
dadaidh.
Nex, Maruolaeth o anvodh,
Ihaith, Ihadhiad. Death, nmrder.
Ar. Ankoun Ir. Anvas, bas ana-
baidh , has ar cijean , marvadh ,
maktadh, milleadh, fgns, leann no
donas.
Ncxu,'-- , Rhuym , rhuymiad ,|
kulum ; Tro, ky];u-dro. A bond ty-
ing, bijiding, a -winding or turning.
Ir. KcangaJ, naig, f tainlliim inai-
dhm farnaid. kuivrea;^, naigadh,
^^ figheadh,
Of The O^ifiiiNAi. Lai^guaces Of Britain Anp Ireland. 99
■ N. ■ ~
figheadh , ticavfaghadlv .ka(adb.,
Tortiitadh, k6bu'!\ k./r'J 'fciiapog,
■(• naadlinijkourai'fh, Jiiii^nca...
' 'K'ii Eithir, oiud, oru bydh. //
?ior, 'Except, but thiit, uniiji. Ar.
Nctnet. Ir. lia -.d, a.d,, e3;od mon
' 'Nicdtiana,Tybakko,iTiy5lys. To-
bacco. Ir.Tolxik, tcobjki.
Kidto, is, j^uyncio val bythdad,
oirli;t-n, i.dryu.->,hy. T>rent or open
a: J hound or jpantel doth^ wheJi he
hath the fcent of his ^ame. Ir. Ol-
gbim, ^lakirri jvith, acar no ba-
la^h. . ,
Nido, as, Lliy^atj^ammy, am-
neidio u Jhypd, f darrcn, licppian.
Tfwink. ArKilgac'Ir. "hir-lniei-
dim, nu niai Imcidcadh go minik.
' NiJor, 'Drijijlaiir, drug-aroj;l ,
drfeuianti yftjvniyji a danncuhj
Difjicirdcb. JitTtnlt, a funk, a r;a-
Hy JtneH , ti'e erijt7t:rig orjheiuing of
the ircthi aljo tr:ght»efs. Jr. Ba-
ladh, no boladh.
NiduiijN ih,nytli luytlijLhefter
vel nyth i Yi\ozt.AneJl, aveffellike
avejl i A(io>:.jtiU or dravjer^ijukere
fhop-keeters put their -wares. C.
Neitb, (-nid. Ar. Keith, ir. Nead.
Ntgcllus, gordhy, jodyuylli.
Bro'v:!!, fime-ahat blach Jr. Kiar-
diii^n no ieadi-dhuv, Icath dhorA.a.
' Niger, l^y, f ^urm, ty U) lii, py-
gliu, Maru, niucidiol, dryi^ionys
fan'vod. '^hck.^purple., dark, unfor
tunate ., unlucty , naught, mijchie-
iroKf . C. C^ Ar, Diu. IrDuv,kiar,
bran, t ^y^> dorka, \ iar, duaithni-
ghthi ; I oi marv, Ur/^uidca;;, byg-
haia^; .
NihU,Dim,didhiro.. t bydheilu.
Nothing, nought. C Ni ncbtra, ni
travcdi, fladuic. q- Ar. Mctra ^ A-
rabudicth, R<?i nihi/i-lt. Nciviii,
aiviij, neav'rdodh, gaa yin, no gan
dada'idb.
Nihilominu.s, Er hynny i gid ,
nidanlhii. Nothing k/s , notvjith-
JFar.ding. Ar. Kuls kude. Ir. ^i-
dhradh.
Nilus, Dyvf bibclhj pyftylh. A
large C07iduit or -^ater-pipe. Ir. Pib
uilge, no ftadan it or uifgc.
Nimbodi', Tymmheftlog, dilii-
ncdh, kymolcg, kauoriog- Stormy,
raitty,P.'0-u3ry^ cloudy. Ir. Keotha/.,
keotbanna;^, anfaJa;,, aufaiflieaA:,
teafgals/jjlan do ;-,ea:liaiv.
Nitnbu.^, Kavod vaur o liu,S. W .
Kauod tyjijn"^ft'> >- \i^ ^'^ V o VX'"-
A great form of r air, a great bla(l
of vhid. C. t Kouac. Ar. Kabuar,
glau bias Ir.Troim/.itlijnioirjiitb,
aiDX.'ii\ crom/.afair^ bark, barkadh,
birkogjbaiftea/i no liraii tearrthan-
na no >,ioi;i rnea/;i2,anfadh,cca(gal
no Jioirm fearthanna no ^tloi.^rne-
3XLi anbaiilea;^ .
NLmituir., k yn ulr, yn dliiayj
fcv yu hynny. To wit,Jitrely, cer-
tainly. Ar. Fcnn. Ir.Ad!ion,mar,
ais, avail, go divin, go dcarv, f go
doigh, gan avras no avarus.
Nimius,Rhy,t rhyu, rhy vaur,
jormodh. Too much, exctjf-ue o^jer
muih. CRe. Ar.Re, Fonn , rc-
'nvcr, kaUgant. q. Ir. Inaarkayt, di-
N.
vcJrkc,,inimarkaA:, f troghdha, an-
v'or,'aihvealjrdlin, os modh, os kc-
ann nioidli no niiiuir, an;^aith-
veaA;,aincarnaA,'.
Ningo, Ody, buru cira. Tofnoto.
Ar. Ober cr>;. ir. Snea-.dayim.
Kifi,Onid,cichir, namyii.J7"w(7/,
except , but , unlep. C Fy ni , po
ni. Ar. N'emct, pa na, pa na vcic-.
Ir. Mon, mun, inuna, cnur, a/;d
mill), ca;cd mur, dc moigh, rc-
nioigh eas, eas avain, flica/i gan.
Ktf quod, mun toilgc, mun go.
h!if quodj.'ov, mun nar, mon toilgc
nar.
Nilus, Lliymyftcn, guepia, he-
bog. A ^arro-uj hawk commonly ,
or a merlin that catchelh larks, h.
Diili;teal, dcimfirnigh, duthra.it,
divirke, i'yihar no gLkadh fychar
ta dhcanadh ni.
Niccdula, y jyvaruydli ; Math
arly'jodin. ..' glovj.-worm ; Aljo a
feild moufe. Ir. Lamprog, 6 ghrc,
IcolAinuv, piaft (oilldieah, fa noidh-
.te. Fos magh-lu;s no lu^; 'licir.
Niteo, yiT.hoyui, bod ynuyA;,
dif^Ieirio. To Jfnne , to be brii^ht ,
gay, trim or JJ'ruce. Ar. Ri,^koIa.
Ir. Atsim gidn, fj^camr.naigh, f^i
balta, raaiflieaA;,dcas, fgivaA^jtma,'-',
alainn, breadha, rgivta, gafta,^f.
Ni[idus,5uyA;,huyu,5lan. c/fiJ»,
7ieat , trim. C.GIannich, fpladn.
Ar.Sklcr^risklys; Saflin. Ir. Glan,
tgle, tgluair , \%\6t, iodhan,
rgibaka, breadha, maiflieaA;, f mas,
f^iva^, alainn, f an ; liglidha, grea-
ga;^, gafta, glealh,5eanka;e, hx^ix
Nitor, oris, gloyuder, lioyuder,
7 dilliynder, juy^ider. Brizhtnejs,
luflre, gayety. Ar.Skleur. Ir. Gla-
innc, glainnea/id, gluairc, gluaire-
a>d, aille, aillea.^d, breadlias, bre-
adliaighe, maifc, deife, Tgeiv.
Nitor, cris, ymegnio, ymorA;e-
fty, j;uneythyr ci orcy ; Puyfo ar
belli; Rhoi koel ar, rhoi ymdhiri-
ed rr.eun pet 1. To endeavour, to la-
bour, toflrive j to put trufi or coji-
fideiice in, to rely upon. Ar. Poellat.
Ir Dithxiallam, roi/;im, fyclirayim,
fparnaim , gleakam , confpoidim ,
eignyira me fein; nim dithx;eall,
dreim , firaigh, divirke no duth-
tizd.
NivcuSjV'al yr eira, j;uyn vol eira.
Like fnoiVjfiowey. Ir. Snea;iidavail,
ladghavail, finneavaii.
Nivofuf, Eiryog, Ihaun eln.FuU
offnovi Ir. Sr.ejzda.!i, firiea;!;, lag-
dha;:,lan do'hnej/ida.
Nix, Eira, 6d. Snav>. C. Er ,
\\jx Ar. Er;:. Ir. Saea;ed [no
Inea/jda^ fiadhg, fsin.
No, Novio. To j-ujtm C. Dho
nyidzha. Ar.ncu'n Ir.Snavam,im-
thighim no nim fniv,
Nobilis, Hynod , rhajorol, no-
dol, enuc^, bonhedig, fdiltdryu,
dylcdog. Noble , excellent, famouiy
brave, flately, reno'^ned, notable.
C. Peniivik, t Hyuelur. Ar. Di-
zhentiJ, magnivik. Flo;i, An E-
fquire ; Marekaur, A Knight. No
blans, A'o^iV;rx
N.
fnoithca;;, nualj, fnois, fnodh,
t iiadun, f nafaoli, j gno, f eaig,
avr,i, F. t ncafa, f nuallan, fuaill,
'iyitlica,cdha , cariav, dcarfgaigh,
tuais, fard, fart, t", tgV"
airc, t fyr ; M6r,mordha,mortha-
la;!;, malgla.v , barravai], oircadha,
farranta, ardha;(;d2;i, ballarda/,,im-
raidhtejA:, airimnca^; , ainimnea-
vail, f gorni, grata.
Nobiicuni,5ydani. IFithus. Ir
R inn, linn, maille rinn, agu'nn,
Noceo, Niucidio, f aif;yi^edhy,
briuo, koliiedy. To hurt, to harm.
Ar. Makainaj nualout. Ir. Nini
Uix;ohj, diovail, dolaigu ( aisk no
roghail, gaillim ar ; bakam coirme-
afgaim.
Nociviis, Niueidiol, dry;c;ionys,
a una dh'Ug. HurtfuU, noxious Ir.
y'r.^ioidcaA;, divaia;: , doIaigcaA;,
milltea/;, foghalaidh
Nodtivagus, A jjruydro 'r n6s ,
a gerdbo 'r nos , a rodio 'r nos. A
night wanderer. Ir. Oidhftieavoi-
dea^jOidhfliivla/;.
Nodtu, y n-is, liu n6s, o h'^d nos.
In t benight, by night. Ir.San'oJdh-
/..Q nu ar fliival oidh;ce.
Nodua, Dylhyan. An o-wl. C.
Ula, t liule. Ar Frao. Ir.MuUan,
nauUjan mula>j nomulcha,ulUav-
kan, kaiilia;^ nyidh/;c, & kaliiaA:
yidl:;>;e.
Nodurnus, Nofaul, a berthyn i'r
n6\ In the night time, nightly. Ir.
OidhA;e, na h' oidhA;e, oidh;Kea-
vail,
NodofuSjKlymmc^Jtymmhalog,
'^yjnog » J'huyftrys rin glymmse.
Knotty, fuU of knot s .li.Siudhrr.zx ,
krampaA; , krampoga;t , knapa;t ,
krapana;*;, fidhrzx, fadhvana.*;.
Nodus, Kuliim, f kyjun, kym-
mal. A knot, a joint. Ar.Kulm.
Ir. Snaidhm, krampa, barrog, kno-
ta, knag, alt, knap, f fadhb, kair,
karraig; Galba, kruas, aivreidhe,
doakal, dorainn, ftankan.
Nolo, Bod heb vynny, ni vyn-
nav. To nitl or to be unwilling. Ir.
Ni hail liom , ni thoillighim , ni
dheonayim.
Nomcn, Henu; yrdhas, anrhy-
dedh. A name, renown, fame. Ar.
Hano ; Lefliano, a Sur-name , a
nick-name. VAtirnen, Id. Ir. Ainim,
ainm, kineadh, onoir., kaithreim,
ughdardha;td,klu,imradh, tuaralg-
vailjluadhradh noballard : Tiodai,
titeah fiuAia, falta^ fine no keap ki-
neadh nollamneadb.
Nomenciator,Huna uypoenuae,
&c. jeiluadifhyu fuydhog. An offi-
cer of names. Ir. Ainimnightheoir,
iloinntcoir, garmadoir as ainim no
as floinneadh, no fear A:urtha aini-
me & iloinnte. Bolfaire, kallaire
garmadoir.
Noraino, Henui, To name. Ar.
Henuel,pe hanni.lr.Ainimnighim,
floinnim, luadham, no livraira ar,
gairim noglydham ar as ainim.
Non, Na, nag, ni, nid, nis; heni
Dem. No, not. Na, ne, nag. Nag
r. uafal, oirdiieirk [ yu, quod non efl. Ar. Ne. Ir. Ni,
Bbz ko.
T I T. II. A C O M P A K A T 1 V £ V O C A B U'li A k V
N.
ko, naide, K. nim,nior, nar, mz ,
na, gion, mZ2, kouaz. No?! ejf, ni
v'uil, nil.
Nome, V dvdhix nefav nrol ka-
lan pob mis ' T/^e novcs of every
»«»f^.]r.Nydh5a/ e nanyilaethe
giZ mila do vias roive na hiodhga.
Noine. N-
Nonagenarius, Dengmluydh a
pheduar y3;;ain oed Four/eoie and
tenjearsofage. Ir. NO'.a^, no;ca-
dha;c, noA^adhin, a seann no an
yis noA;adha.
Nonagefimus, y desved a phe-
duar ygiin. The ninetieth. Ir. No-
zavadh, noAJ'dvadh, andeaA;avadh
ar kcichre fi^Kid.
Nonaginta, Nau dcg, dega phe-
duar ygain. IJinety. C Padzhar
iganz Iva dcg. Ar. Dcg ha pevar
ygent Ir. Noxadh, t "0^2, dei/i
agus keichre fi^iid.
Nondum, "^{Azxxo.Kot yet. Ir.
Ni, nil go foill, niv'uilgo foill no
gus tiadhfa.
Nongenti, Noukant. S.W. Nau
cant, time hundred. Ar. Naukant.
Ir. Nyi 5ed, nyi, f ^eannair.
Nonna,Lhcian, ^w«». Q.\\/ii-
nes. Ar. Leanes, Monnc?,. Ir.Ka-
illea;>j diiv no bean rcaghalta.
Nonne ? Onid , t pond ? + po-
nid ? onid e ? ai nid c ? Is it not Jo ?
Ir. Nar ? annar ? na;i ? naA,ar .'
Nonnihil, y;i;ydig, peth, talm,
f taASUedh. Somewhat, a little. C.
fNebira Ar. Nep. Ir. Daciadh ;
ni no raod eigein, beagan no raod
beag cijein, taileijein
NonnuUuSjRhyu vn,rhyubeth,
rhyU. Some., fomething., a little. C.
fNcbdcn. Ar.NcpJen. Ir. NeaA;
cijein, no ni eigcin kail no beagan
eij^ein.
Nonnunquam, Ueithix j Some-
times, Ar. A uithiu.
Nonus, Naued , nauved The
■ninth C Nauhuas. Ar. Nauec
Ir. Kyidheavadh.
Norma, Rheol, yfj^uir, Ihyni-
audr. A rule or fqiiare to do any
thing l>y; A form, a prefcript. Ir.
Riaaghal ; Ingir, boraA^l, line, do-
radh, fnaithe, ingcartha.
Nos,Ni,nyni. We. C Nei. Ar.
I Ni Ir Shinn. Ad nos , A:Ugain j
! nobis, dhuinn no dhuinne^ Nohif-
j cum, Rinn, linn, aguin ; a nobis,
uainn.
Nofco , ^uybod , adnabod. To
1 know , to underjland, to perceive.
I Ar- Axnaut ■• Aznudek ; known.
|Ir. Aichnim, fifayinij As tiia/id
I dhom, as eola;e dhom, ataim an-
'aithne no au'colas. Finnam, tui-
Jim no bratham ar, eadargnaim. F.
Nofocomion, \ sbytty kleivion.
A HoJf>ital or Spittle for the fick
and difcafed. Ir. Othrafxa, othraf-
lan, othrafailt, oilpiocil , Ipideal ;
Tegli no team pall i'pideil, othrais,
i teinnis nodhyineadh teiune.
I Nofocomus, Peniaethr' vsbytty
I kleivion. The masler of the hoffital.
ilr. Ochraskoir, othrafphupa, mai-
ighiftir no ua^tran an tighc (bin.
I Nortcr, Kin, einom, eidhom, ei-
N.
nym. Our, ours. C-gen. Ar.Hon.
Ir. Ar, aguinn, dhuinn.
Noftras, A vo o'ngulad ni, o'n
tyluyth ni, on plaid ni. Of our or
own country, boujl^old, fcB , par-
ty. IrDar, dir, ar dire, ar muintire
(Jar muintir no dar deaghla;i fein.
Nora, Aruydh, iiM, amlNjyn,
mann, fiamp; f Horc, anair, lar-
haad A note, a mark, a fign , a
token, a jpot, a mark ofdijhonour, a
blemijh. Ar Arevenfi. Ir Kovar-
tha, fairrdhe, sighin, notfliocd,
lorg, kron, f on, leas.
Norabilis, Hynod, nodol, node-
dig, hyfpys Notable, remarkable,
noted, apparent Ir. Oirdheirk ,
t noithea;!;, f nuall, aithe3nta,fol-
las, ion;Kovartha , ionaraidhe ; ib-
Xovartha, foairridhe, foaitheanta
Nothus, Baftaidh, mab ordhcr;>:
A haflard. Sic dr C. dr Ar. plur.
Befterd. Ir. Baftard, j;cin, ncivdli-
fteana;*;, bre.igJA;.
Notitia, juybod, Jjuybodaeth,
kydnabod, kj dnabydhiacth, dealh.
Knowledge, underffanditig, acquain-
tance, 7iotice. Ar. Aznudejeth. Ir.
Ir. Fis, colas, coluil, f grich, fodh,
aithnc, aitheantas, ris F'.
Noto. Nodi, ariiydho, dal fylu,
provi. To note, to mark, to mind,
to take notice of Spia, fclletyhelau
piz to obferze accurately . Adhrove,
Notatus Ir. Kovarthayim, airdhy-
im, sinyim, flea;Kdam, kuirim no
tagvam kovartha ar fpresgam io-
mordam, kronuim
Notus, i. Dehcyuynt. The South-
wind. Ar. Ai'el Ai. Ir. An j^th
deas ; Nova fseaJa, dala.
Novacula, Elhyn , kylhelh. A
barber's raz*ur i any knife Ar. O-
ten Ir. Bearrth6g, bcirrfgian no
fjian bcarrtha, loimfgian.
Novale, Tir a ardher bob ail
vluydhyn, tirneuydh aredig, bra-
nar. Land fowen every other year,
fallow ground, fum7ner-land . Ar Ha-
vrek.
Novellus, Pyr neuydh.A^ry new.
Ar. Nevedh flam Nevidhinti &*
kchedhlu doare. Novella, News.
Ir.Le.ithniiadh, leath-iir,fy-nuadh,
ro niiadh, ro ur, og, dfas go nuadh
no go h'6g,
Novem, Nau. N;'»?- C. Nau.
Ar. Nao. Ir. Nyi ; Novemdecem,
nyidhea^ida, nyideag.
November, M?s TaA;uedh, mis
dy kyn t^z^o\\g.November . C.Miz
diu. Ar. Misdiu. Ir. Nyi-vi, an
keidvi do ghcivreadh.
Novcndecim, Pcduar ar bym-
thcg. Nineteen. Ar. Nanteg. Ir.
Nye deg.
Novcrca, I.hyfvam, mam yn-
Shvvrxth, t cllidreuyn A ftep-
ynotker. C f Altruan /\r.Lefvam.
Ir. Leas-vathair.
Novies, Nauguaith. Nine times.
Ar Nau gucth. Ir. F\ i nyi , no
nyi nuaireiv
Novilunium, y Iheyad neuydh.
The new moon. Ar. Primaloar
Noviffimus, Diuacthav , olav ,
guaelav. The lajl, the hindermofi. \ 'Barefoot. Ar. DiarAlen
N.
the meaneft. Ir. Deircanna;t; , de-
aghna/j, divcannaA;
Novitius, Neuydh, neuydh u-
neythyr, diuedliar. Nev begun ^
come, done, or fit forth. Ar. Ne-
uedh Ir. Nuaidhejnta, nuaidh-
chionnfganta og; Noivifte.'F. C.
Novus, Neuydh, Ir, dieithr,an-
ghynnev.n. Ntw,frej}.^,ftrange, un-
look'd for, tmexpehed. C Neuydh
Ar. Nevedh , noadh, noadh pill.
Ir. Niiadh, go niiaidh, ur, 6g,koi-
vidhea/>;, ioiiganta;e.
Nox, Nos, noiuasth. Night. C.
Noz, fnos. Ar. Nos. Neithur,
No&e hejlernd ; enoth, Udcnoliei
Anternos, Media node. Ir. Oidh-
ze, reag, be F. Kc, Id be kod-
ladh, dor^adas, keo, bis, daille,
ainv'ios, anrodh no buaidhirt. hdc
nolle, a n'o;i;t j Ultima nolle , A
roir.
Noxa , Niued, f arj;en, drug,
aduyth, briu, e^jrys, kolhed ; Bai,
kcrvdh, Cofp. An offence, a fault
or blame ; alfo hurt, damage, harm
Ar Guallj gau , dommaifli. Ir.
Koir, peakadh, urA;oid, kion, ki-
onta, lo/,d, oik, f forb, dolaigh,
divail, foghail, f aisk, pudhar no
koirea;iian arfonoilk.
Noxius, Niucidiol, dryrionys,
kolhedys, beiys, eyog. Ojfenfive,
hnrtfuU, voifom, mifchievous^ crimi-
nal, faulty, guilty Ar. Kupabl.
Nubecula, Kummul bjA^an, trif-
tu^ uyneb, kummul ar uyneb. A
little cloud. Ar. Kunabreri bian. Ir.
Neillin, foineall.
Nubes, Kummul, uybren ; An-
hydh, ^orAjydh ; Beth bynnag a
lydhio i beth dhwod i oleyni A
cloud, thick mill, haze or fog; Ad-
verftty, trouble -, A cloak, a cover.
CGoruer, fuibren Ar. Kuna-
bren. Ir. Neall, fdluiv, f muadh.
Nubilis, Adhved i'u priodi, me-
un oedran priodi. Marriageable.
Ir. In'hir, invna, ionva^air, ion-
phofta.
Nubilus, Kyramylog, tvuylhj
Trum, trift, d'ij^ys, f J^ysjsi ky-
A;iog, anvodhog Cloudy, aljo heavy,
fad, lowring, frowiiing. Ar. Ku'na-
bryus, teual, kommolek, dy. Ir.
Nealli;tt, fyi neall. Fos duv, dor-
^a,duivnealla;e, toineallaA;, gniai-
me, muknaz, duvghnuaifhea;!:.
Nubo, Priodi o verA: , sw^ ;
Kydhio, gorA;ydhio. To be marri-
ed, to take a husband, to cover. Ar.
Prieraat, dimidhi,eureU5i. Ir. Fa-
laighim^ kuirim falaA: no brat ar.
Fos pofam no beirim fear, teadham
re fear, do phoftar me re fear, ke-
anglam leis no dhe.
Nucetum, Kolhuyn, kelhi, Ihe y
tyvo kvlh. A place where nut-trees
grow. Ir. Knovuine koill-A:ho.
Nucifrangibuium, j^evxl gnay.
Anut-cracker. Ir. Knudhaire.
Nucleus, Kneuylhyn, knyuylh.
A kernel Ir. Grcikinnte , inrte
knyidhe, krottal. fgreav no krufta.
Nucleus all/i, ionga gairleoige.
Nudipes, Troed-noeth, diar^ien
~ Ir. Lom-
zotix.
Of The Original Languages Of Britain And Ireland, ioi
N-
N.
A;ora;:, koflilom, kofnoA:tar. ,SoUers. Ibid. Ir. f Kearbaire , ki-
Nuijiuftcrtius, JiA-doe. '£he dty mire , kcarbulaire , tear biligh no
hefore jefierday. Ar. De^kciUCA: UlaireaAJda re malraid, re h'lmlat
Nudo, Nocthi, d\ uocthi, diar- i no rckur airjeid ar bilhcaA; 1,0 ar
;Keny, [SAV. Dihatry,! diol'g, dat- : uiairea/,d amaA:.
j;ydliio, Ihvmhay To make naked or \ Nunuis,Da bathol, munai, arian
l^are,toJl>oil,to ftrip. Ar.Pelia, pa- bach. Mo7:ey,coin. C. Dinair. Ar
liiat, To pee/.&ic. Ir. No .dam, fa- j Monnei/,. Ir. Airjjid, * kcarb,kim,
dhvam, lomam, Igollam, lij;im Icis, monadh, icthe
divrakam tagvamlcis
Nudus, Kocth, Ihum, hylum.
Hcb j;ladhv, maru, ag cilix arno
Bare^ naked, uncovered, void, empty,
deftituie of. C. Noadi. Ar Moal.
IrMo;jd, no taidh , tairrno;;d
Nunc, yn aur, yr aurhon, bc-
IhaA;, ucithian. Now, even vov, at
prejevt. C. Lemmyn, an urnw, an
termcn ma, -jluman. Ar. Hrcman,
brema I'liden e^ brcmatulliant Jii/f
now. Jr. Anois I lege., anilb | ar ball,
lom, lomno.ijd, lomraillca^: na bro- I a lathar ar a n'uairlc. Nunc tavdcrn.
manaA;, t tul
Nugor, Overa, j;uneythyr ko-
cgbethxjdyuedyd kocg.>;iie<Jlse To
trifle, toy or dally, to talk vainly or
impertinently, topLry tl^ fool or wag.
At. Glauri. Ir. K.reachnaighim ,
Sgreaxlaighim.
Nullateniis, Nid vn ynman, nid
yn vrdhe. In no wije, at no hand,
hynomcans. Ir. Ninonilar yn;i;or.
NuUus, Neb, dim, nid yn ; Di-
bris, heb d.dy dim Null, void, of
no Mfi, force or worth. C.Nagoncn.
Ar. Nikun, den cr bee, nop den,
hinier bee. Ir. Aivne-a;e, neavdhu-
ine no neiv ni , niyin ea;K, ni yn-
duine, ni yinni.
Num ? Ai ? a ? ai yntey ? IPtetker?
■whetherorno? kr. A.} lr.An?ncr
Numella, Piluri, frhigod, kyfi-
on. A pillory, a pair of flocks. Ar.
Kef an druk-oberuricn. Ir. Syith-
xear, kear no piluid ina gurthar
anois fa deireadh
Nuncio, Myncj^i, dyuedyd a;u-
cdl, diiyn neuydhion, adrodli. To
jhem, to hring tidivgs or neivs , to
report, to tell. Ir. Innifim, aichrilini,
keadalaim, iuadham , fuiUligiiim ,
t dreaA-dam, tuircl:eai,dam,beirim
fjel, drcA;: no hs Igcal liom, no
niiaidhea^it Ijeil,
Nuncium, ;>;uedl neuydii, neu
dhion, kennaduri. Tidings, nexus, a
meffage , or report. Ar. Kcvridi
Ir. Sj;eal, jdre/sc, tuirthea;.d, nu-
aidhea;!;t.
Nuncius, Kennad, mynej^urjd.V'-
?;ur neuydhion. A mejfenger , a
bringer of tidings. Ar. A ben kev-
vridi. Ir. Tca/;taire, tea^jd.!, fyi-
dheav, taidhleoir, K. eiKh:c, tt'U-
mnir, 51 11a turais, fearJj;eil no nu-
aidhea;>;ca, fjeal, nmidheaA;d.
Nuncupo, Enui, j;alu crbyn ci
henu, dutj^an yn cjlyr, kyhoedhi
dro;!;dhyine ; Minkeap, rlnnAieap, 1 yn oix, tracthy alhan, adrodh. To
muinj^heok . name, to pronounce, titter and tell ex-
Numen, Dyu, >' Dyijdod. A'.prejly , to rectte , to rebearfe. At.
Deity. Ir. Kova;ida , toil, mor- Henvel, hamec. Ir. Ainimnighim,
dhaxt. fcart no near: de ; Dia, ua- i beirim, gairim, nokuirim anim ar.
trana j;d de no diadha Fos kuva;>;ca, i F6s deirini, ahraim, raidhim, f iu-
ughdardhas. Fos brcitheavnas. j ighlim,kanam llainnim, innifim ai-
Numero , Rhivo, kyvriv. Tojchrifim, keadalaim kiadham, for-
nnmUrortell. Ar.Nivera. Ir. Ri- ,kaighim,foilIlighim lavraim.
vam, airvim , t arvainnim, kona- j Nundin.r , t'tir, marA;nad. A
faim, nmi kontas, aireav, no ion- ,/'"'■. " mart, a market. Ar. Foar
ran, meafam, (yilim, breachnaifim, ir. yna;^, j tla.3id, t kleide, f ea^;-
meadhayim no ceilighim , f6s di- rais, mnea;>;thrcas, fteidhe, mar-
lam, ikami Bcirim airleakadh no 'gadh, oirea;<idas.
iafa;!;d. j Nunquam , Erioed , byth. Ne-
Numcrofus, Am! o rivcdi, Iha- 1 "'^tr. C Na nevra, na vedn c nevra;
uer, Ihiolbg. Numerous , rnanifold \he iievcr will. Ar. A birvikan, bi-
Tr. Imadavail, morvar, lionvur, a skuas, ncpret. Ir. Ni riav, \\\x6\-
no re nuivir voir, rivax, dimaA;,ldbA;, ni go deaigh, nigo brath, no
kontafa^;, imadavail. | a;o, ni heidir, ml neart, ml dadh
Numerus, Niver, rhiv, kyvriv; I Nunquis.' Puy, pa bcth, a oes
Kytgerdh, kerdh blethedig, pen- j neb .^ a oes dim? a vy, a vydh.'
nilh o ^cruh ; Mintai o bediay , j Who ? or is there any one ? -whether
Ihiaus ; Parx;,kvvriv, kymmcriad, any ? Ir. 7;e .- ^can reaA;d, dhuine ?
kymmyrredh. Number, reckoning,\no in ni? an neaA; ? an duine ?
account or tale ; Harmofiy , order , an ni ?
due time and proportion; A com- Nuo, Amncidio a phcnn. To nod
pony, a multitude or rout, honour, with the head. Ir. Smeidim , Dim
credit, ejleem, place, quality. Ar.Ni- i fmeideadh ar kvAiam mo 'huilar.
ver, rimadel, nombri. Ir. Uivir,
nuivir, aireav, f nv, ionran,'bean,
meid no koivde, | dirna.
Numifma, Arian bath. Money,
coin. C. fBach. Ir. Monadh, t kc-
arb, fkim
Nuper, yn huyr, yndhiuedhar,
nid cos nemmor, jynnae. Late,
lately, of late, t'other day. Ar. A
baoue nemeyr. Ir Go deaghnaAj,
go mall, o;>;inadh, tamall o'iioinn,
go gairid o'hoinn, ni kian no fada
Numularius, Bathur arian, aria- I o'hoin
nur. A banker or exchanger of mo- Nuperus, A yy nx a unaed yn !
ney. C. t Bather, juasbathor, Lat. / dhiuedhar. Lately happened, done\
Cc
N.
of come. Ir Ueaghna.Ji, do thcag-
vais deirigh , do 'hainig no do rin-
iicadhgo dcighnaA;.
Nupra, y uraig neuydh briodi,
ybriouvir;; The bride. Ar. McrA;
ncucdh. Ir. Bain>.eilc, brideog ,
niMAJa, bean pholh no bannua;Kor.
Nupcix, Friodas, ndihior. A
weddijig or marriage Ar Pricdc-
lah Ir.Poladh, nuathar, K. Bainfe.
Nurus, 5uraig mab yn, tx.ctx yn
ySVVraith, guaydh. A daughter
m law C. Guhidh. Ar. Guhedh.
Ir.Mak-/:oinne, bain^Iiavai'n, be-
an vikdhuinc. bean bomeic, W. 1.
\cik,
Nufquam, Nid yu ynlhc. In no
place, 710 -ahcre. Ir. Aneavair, ni
ait no nionadar biih. Fus go nea-
vait, ni gohait arbith.
Nutabundus, yn 'mron I'ynhio,
pendun)pio. 'Ready to fall Jr. Ag
Imcidearnaigh, ar bogadh, arkrith,
noag langadan kritheana>;.
Nuto, Pcn^ammy, hcppian, jjo-
JliydlK), pcnoumpio To beckon, to
nod, to lean and bend Ar. Urclkt.
Jr. Smeidim, ky^i'm full, kratham
no ;i;can-voyan, no kruraan moA;e-
ann, longadanaim.
Niitriu, i\la;5y, maethy, meith
rin. To 7:o'inJb. Ar. Magu , mc
chyr. Ir. Ailim, oileaynaim , al-
Cfiim, beaihiighim, kothaij^himno
kongvaighim luas , benim kigh
Nutncor, Magur, majai, mac
thydh. [S. VV. Tadmaech. ] A
7iurjer.,a breeder. C. | Tadvath. Ir
OiM, N. ant.
Nucrix, Mammaetb, majuraig ,
Majuraethle. Anurfe -, aljo a nur-
fery of young trees. C. f iVlammath.
Ar. Mat;ercs Ir. Buime, bcnaltra,
banailk'oir, bean-oijeavna no bea
thaighthi.
Nutus, Amnaid a unelo yn a'l
lyj^aid nse ai ben , mynyd ; Euy-
Ihysyn, bodh; goj^uydh, f;oj;uy-
dhiad. A beck, a nod ; one's will,
pleafure, or appointment ; the bent
inclination; aljo a fall. Ir. timei-
deadh, ky/:adh ful.
Nux, Kneyen, pob aeron kalcd-
vlilg. A nut ; aljo all fruits that
have a hardjhell. C. K\ nytaa Ar.
Kraui.11 Ir. Knujt gre :,nu;e,mo-
fchata, knu kovthra meag-/;nu,
P/. Nuces vitiofa , kna ky;i;a, kua-
uinne, cl.
Nydtalops, yr hun a ucl yn dha
'r dydb, ag yn uacth yr huyr, a
dim y nos. Purbhnd Ir.keagdhall,
r^ag ,)•/; reaglolg ; Duinena ; fei-
keann dadadhfa n'oidh;Ke. Kailin
6g, oigvcan.
Nympha, PriodverA; ; j;uenyn
ievangkkyn hcdcg. Abride iyoung
Bees before they fly. Ir. Nimpha,
brideog ; Fos bca?r 6g , login an
phuifinc iaA;dranghc. Nymphtc ,
Brivandec, Iruth-vair.dee ; Bain-
dee na nuilgeadh oig veig , leigh
oga gan ithleoig.
Nympbii-a, Alau. White water-
ItUy. Bultus. ytUans ■water-lilly. Ir.
Buaillice, birros, duillcog vaite.
O!
Tit. II. A Comparative Vocabulary
O.
Ol O ! ox\ uh ! gme vi !
\ O! oh\ to! a/afs! Ir
, O ! o;e ! faraor ! mo nu-
air !
Ob, Am, er muyn, o heruydh,
o aA;os, o vlaen, yr erbyn For, iy
reajinof. C Rag Ar. Kak. Ir. Fa,
far, urn, trir, ar ;>ieann, do ;>:eann,
tre mo mar, ar fon, a los, do vrig
vrigh, kiiin mar jionn, le, re, do,
ar, oir, de, dcoigh ; As igiuvail, do
dhruin, hi dhein, a goinne, a n'ag-
haidh, a govair no o A^ovair ar ag-
haidh le no re haghadh.
Obambulo,Rhodio 5; verbynag
yn, rhodioo amj;yU, j^orymdhaith
vnghyl;;; . To ira/i about or up a?:d
down, to valk JiJe ty fide Trith one.
Ar Kcrdhec. bale, purmen. Ir.
Shiovlaim, ipaifdim, nimfliioval no
(pais deora;;d o Ajovar no a dim-
A;ioll.
Obba , Koftrel, kynnax, f pot-
ten. A noggin, a coflrell, a hoivl-rrith
a great belly. Ir. Kyrratghin, kan-
na, boidel iio (bidheaA;-eij;ein kof-
vuil maide.
Obdurefco, Kaledy, To harden
Ar. Kaicta. ir. Kruadliaim.
Obcdientia,yvydh-dod,j;oftyng-
eidhruydh. Obedience C. f Hy-
veldoi:. Ar. Obeiirans. Ir. Uvla,
uvla;(:d, uviaghadh, urraim, urra-
m3;>:d, 6moid, omos. K. omoidh-
eas, jcillcadh, \ aidide, f aididm,
dcide, i urlutaidh , f urral.
Obedio, Yvydhhay. To obey. C.
t Hyvla. Ar. Senfi. Ir. Uvlaighim,
urramaim, omoidim, geillim no
jiallam. K. Ataim fyr dho, bei-
rim iivk, urraim 6moid, uifim no
uifighim.
Obelus, Ber, Ihinelh a dynner
urth yl'^rivcnny, j;uialen, Taeth
A f^it or broche ; alfi a critical note
in writeijig like a Jf>it . Af Ber. Ir.
Bi'r, birin fmeirne , fgolt, prika,
ftrik, fgrib fad a avail beara.
Obeo, Maru. To dye. Ar. Mer-
vel, Vid. Morior.
Obelus, Teu, bras, hyrt. Fat,
foggy, grofs, duU, heavy. C. Teu,
bor, braoT,, ithik. Ar. Lart^, dru ,
kuiU, ftank. Ir. ym;i;nyi5e, um-
A;rainnte, uimite,"ite no krainnje
fa juairt ; tiugh , [ 1. tiu ] reavar ,
meth, na veatha;i;, dallaigheanta
Obex, Trofol drus, bolhr, klik-
kied, rhuyftr, Ihydhias, attal. A
Jl>ar or bolt of a door, any manner
ofletjjlop, or ft ay .^ an obftacle. Ar.
Moraill. Ir Barra, Iparra nofpeike
doras, ruagaire glais loifte dorais,
drud, kairle, gaA; toir meal'g a m'-
ealax-.
Obfufco, Dalhy. To render ob-
fciire. Ar. Dalla.
Objciftio, j;urth-atteb ; jjoravy-
niaeth, cdliu.icth. An objeilion ;
Cafting in the teeth. Ir. KufporaAjd,
frithvcarradh, ku.sb6rad, kur a n'-
aghaidh no kaladh ar.
Objicio, jufod yn erbyn, rhoi
jer bron, buru yn erbyn , edliu ,
liiiuied, heyry ar vn, buru ar yii ;
Duyn ar 50V. To lay, throfPyor cafi
3 .
O.
againfl, to fay tootte's charge, to up-
braid, to hit owe in the teeth ,• To
bring to mind. Ar. Rebclli. Ir.
Frithveartham , kuirim , te)lij;im
no kaithim ar no naghaidh, o;Koin-
ne no OAJOvair ; kuirim na leith ar
no fyinaA;ofaiv, imordaim, kafam
no aidhvrighim ar kronaiyim ar to
ghvam ar , koivarghim do. Nim
imordadh , myij;headh , c^c. Nim
kufpora>:dar; kuirim na mafia, na
thoiveim no na vioA;luar; Kui-
rim a gontar no a ngiiais; kuirim,
tainghim no teilghim me feinann;
taisbeanam go hoban j Nim no bei
rim fa dear, kufporaim mm ku
l'p6radh.
Obiter, Ar y fordh, ar jerdhed,
urth vyned heibio , ar dhamuain ,
yn V kyvamfer. By the tray, inci-
denialy , beftde the furpofe, in the
mean time, by the by. Ir. Go teag-
raiihcaA; , go teagvalaA; , do tha-
poigli, do ti-oradh thapoighc arbe-
ala;>:;.
Obitus, Maruolaeth yn, trangk,
dydh diuedh yn ; Kyvarvod. The
death or decenfe of any One ; Alfi
one's coming or meetijig cafualy. Ar.
j;remcnv;in. ir Bas. eag, tuitim,im-
theaA;d taftail cagadh no faghail bais
Objurgo, Kerydhy am vai, rhoi
fenn, yfturdio. [S W. Krio ar yn ]
To chide, to rebuke, to find fault mth.
C. Dho omdhal. Ar. Skandalat ,
tenfa, rebefli. Ir. Kyinim, ruidhim
no fpreagam go jear no go m6r.
Objuro, Rliuymo truy lu. To
bind by oath. Ir. Heirim mionna ar,
kuirim fyi mionna luighghreama-
yim, mionnalgam, keanglaim fyi
t luighe no fyi vionna.
Oblatio, Offtum. An offering.
Ar. Proff."
OblatrOjKyvarth yn erbyn yn,
j;urthj:;yvarth. To bark againft one,
or rail atone. Ar. Harzal. Ir. Ava-
llraim no tafannaim ar.
Oblatus,5uedi i offrvmmy, kyn
nyg , nf.-y roi. Offered , proffered,
given. C- j;yrheffias.
Oble(flo, y mvodloni mcun pcth,
kymmeryd dyvyrruA; o beth, di-
j:;rivhay, di V) rry. To delight, to re-
create, to re Joyce one, to pleaje and
give content. Ar. Lauennat, en em
reiouyda. Ir. Re kearnaim , faiv-
p;ealgaim, folafaim , kuirim fonn
no folas ar, nim kaitheav amlliire
dho ; jeivim fonn, fofas aigneadh
no kaitheav aimdiire nim no gla-
kam fonn, folas, i^c.
Obligatus, j;uedi amruymo, J^u-
edii ruymo. Bound, obliged, tied.
C Kclmys- Ir Grcamaighthi , ke-
angailte, nafgtha a gaingel, a ^e-
angal no a gaivrighivi j;ealJta,
moidthc, no fyi void.
Obligo, Rhuymo, amruymo. To
bind, to tye up or about, to oblige. A r.
EnderAiel, dcr/.tl. Ir. Keanglaim,
j^reamaighim, nafg3m,kuivrighim,
Ihadhmam no keanglaim fi guairt
yile no a nonn et a nail, kuirim
komyin, no obligoid ar. Fos jeal
O.
Obliquus,j;uyr-drays,j;uyr-gam,
Ihedtraus, \ Ihedhv, f Ihedpai, ar
0(50, arohen. Crooked, awry, bow-
ed i -winding, oblique. Ar Adrfis.
Ir t Kiiar, fiar, k,yn, ftyn ; lubth.;,
k.ifta no kortha a laeth thyiv, tar-
fna, krofta, kodarfna, neivdliirea;t.
Oblitero, Kravy ymmxth, diley,
To blot out, to abolijh, to deface. Ar.
Eftici, kmel; Terri. ir Krofam,
earA;ailim, fgrifam , fgribum , ur-
mam, miliim no kuirim amaA;,ar
dearmadh, 6 koivne, ar giil.
Oblitus, guedi an;shovio, juedi
j;ilhung tros gov. Forgotten, or that
hath forgotten. Ir. Dearmadtha, ar
na dearmad arkeal K. No do dhe-
armaid, do lig ar dhear mad no do
rinne dearmad.
Oblitus, j;uedi iro drofto, t;uedi
i eneinio drolto. Smeerd, anointed
all about. Ar. Sucret, furbuillet,
i^c. Ir. Smeartha, bcaltHa, uigtha,
ungtha.
Oblivio, An^ov,?;uaIh-k6v,te-
bargoviad. Forgetfulhiefs . Ar An-
ku'nhamant. Ir. Dearmad, dtar-
madayc , dearmada;Kd , dithleaAit,
droA;oivne, keal. K feaAimali ,
flicaA;maill, fliea;Kmailleadh, laiv-
thionadh, laivthionaAJd, dithleaA:
dadh.
Obliviofus, Anghovys , t ebar.
j:;ovys, drugeij^ov. Very forgetful! ,
oblivious. Ar Aiiku'nhek , dilbn-
fliek. Ir. DearmadaA; , fdithlea;!; ,
laivthinaA;;neav;t;oivnea;i;,tfliea;t-
\i.\\ix, .
Oblivifcor, Anjhovio, f ebarj^o-
vi, Jelhung yn anj^ov. To forget.
Ar. Anku'nhat, difonzheal. ir. De-
ar madaim, f IlieaAjmaillim, lijjim
ar dhearmad, no as koivne, laiv-
thionaim.
Obloquor, j;urth-dhyuedydj j;o-
j;any, rhegy, melhdithio, melhdi-
50 To Jpeak againft, to curje, re-
proach or back-bite. Ir. AnAiaintim,
nim an^aint , droA;-A:aint , kul-
;Kaint no ithiomradh.
Obludo, ymavlyd, ymorAiefty.
Towreftel. Ar. Guren.
ObmuteOjMynd ynvydan,[S W.
Bod heb yn^^anyd.J T» tvax mute.
Ir. Ataim balv, eris dim.
Obnitor , ymet;nio yn erbyn ,
j;urthladh a'i holh ej;ni. Toftrive
or ftruggle againfl. ir. Glealcam ,
fpairnim, troidim, fithveartham,
kuirim a naghaidh mar mo dith
;>;eall, mo 'haraigh, no mar mo
neart
Obnixe, [S W O nerth braiA: ag
yfguydh.] With all one's force. Ar.
O boes e divvre^: , Wttb all hit
might.
Obnoiius, A haedho j;ofpedi-
SCEth, eyog, beiys, rhuymedig, a-
dhas, ym mherygl o beth,darollyn-
?;edig , yvydh. Obnoxious, guilty ,
faulty, fubjeff or given unto, obedi-
e?jt, compliant, ir. Koirthea;;, km-
taA;, loAida;,-, infinofda, iupinaidhe
teilj;the, dyitha, damanta.
Obnubilo, Tyuylhy aA:ummul,
lam, moidim, leirim no nim ageal-' kymmJiyly, fkadhygo, Dav. jqu-
ladli no moid. ' neythyr yn brydh, triliay . To cbud.
Of The Okiginal Languages Of Britain And Ireland. 103
o.
to darken, to overcafl. Ir. Diiiv ne-
ailun, ni.'all-clliork.iyim, ncill-du-
vayiin, no nmi di'iv re ncallaiv Fos
tluvghiiuiliiii, nun duv^hnu liie.iA;
no gruaiiia, kuirim gruaini, 1 mil-
ki no fmuilk ar
Obolus, Oimmtc; A half penny
C. Hmcer diner. Ar. Antcr j;cn
nek. Ir L.aeth-(j;riibal no tovas
dheiA; ngrainncadii ornabcij^c l-u!i
bonn wguvail airj;eid do reir na ti
re na mui; ata nj leich phin agu
innc, no na ^uij^ fniiolkineiv uo
reir lunius.
O.ionor, DeA;rey tvvy, kodi
fduyr^i, d.duyram. hetin to Jfumg
up,to arijf Jo hreat forth Ir.l inn-
gnaim Ms, clica;;d, no eirghc ar,
no ama^;.
Ubrepo, ymly'50, Ihadratta i
mcun, uyvoj yn dhifvniuth To
creep or fleal upon one U7imrares, to
freak in. Ir Sn.ivam , icoltog^m ,
gadaim, ealoghaim no tijim ar tai-
thiol gan his, gan vothagludli no
K) ;tieich ar. tos mca.lam gar.
'his
Obrogc, j;uarA;ay ar ;;iiedel yn,
j:;urth-dhyut<iyd To check or inter
rupt one in his talk, to gain-fay. Ir
kadhthuivayim , rauhithririnejl-
gjim, kuirim toirn ealg no tiir-
vaigh ar Aiovradli no ar igcl j kui-
rim ar giii i Krithlavram.
Obruo. j:;orA;ydhio a phridh ne
bcch aralh, jorthoi, dvmA;uel>d,
kiadhy,j;orthr>miTiy rho j:;ormod
ba.Ai ar beth. To cover over and
over with earth, or other things, to
overwkelm, to hide in the ground .
to bury. Ir. Mu-.am, llLi;;Am no
falayim go Icir; Kuirim a vala/;
nofvi brithuile. Adiilakaim, kui-
rim a di'ilaiv, no a nuir ; kuirim a
u'uala;^ no ar vuni.i ar, kloidhim,
rr.illam, igrram.
Cbr)7.a, Maen prauv ayr. The
touch flone for fine gold Ir Dearv-
onn, dear\'-art, klo/; theallaigh 6ir
no air^jcid.
Obli-cenus, A vo i'u oA;el, bydy r.
brunt, anlhad, avian, f drytl-.ylh
t krocfan, ftnh, ai.niucir, koej-
vrunt, ficdh, anonell, kvuiiydhy.';,
j^uraduvdhyj. Unlucky . ominous ,
til boding, unfortunate ; filthy, foul,
wanton, barrdy , unchafe, Ar. Lik,
lyubrik,vil. Ir Grylta, gairflici-
vail, nninairea;^ , dro ,vuinnte,
ainAlcirdea;*;, lala;^, broghaA;, bre-
an , n.ivakanta no miovnavail ,
granna,truaillidhi Ancuora-; no do
chiuras oik, rrudhvur.
Obll-urus, T>uylh, kadhyg, ky-
dhicdiK,dy,anamlug, ansluer, niu-
log , k\ mmylog , anh' nod, anen-
uog , anvonednigjedh , ilel-uaed ,
iaiu y \x, diyftyr, heb Ion am da-
no. Obfcure , dark, without li^kt ,
difficult , hard to underfiand , clofe
and fecrtt, of mean birth. C. Te-
ualjdal. Ar Teual, komolek Te-
ualien & ttualijen, dalladigcth
barknefs.objcurity. Ir Dor^ia, av-
ra, doilcir, K Leirskona, f fi^ox
ioinxc, duaithnighthijduv, f 16;*;,
I neavloililcaA;, neavfolal'di, keovar,
O.
duivnealla;!;,do-aidhvnica>:, do-fa-
i;hala, uivraA;, deirruiCa . kniais,
kriiaghala^, i.\\[i.ix, dk.lh, ickrci
dca/K, ne^vaithcania, <irc.
Ublecro, Attolug,d>myno, ym-
bil, |cr,ya:cd, ociiyv, cidliyno,
y.nynhcdh, fvniadoluyn, t ioii
I'o pi ay heartily, to bejeech, to in-
treat and beg upon one's knees Ar.
lidi, rc'kcti uiga t, gu en o,»;, fin-
li o ,. Jr eiUidhini,ath>-uinghim
air^im j ailim, aith;>:im, Sinm no
"\rain dath;i!;uinj;idh, go uuthra;t-
diA;, dughralii, d'impdlic; ar Ion,
iioarghradhde, (if'ir
Oblcqu urn, Yvydhdid, ^IMIJ-
n3ethT;ariiA; , ;si'ft.''n?;i-'iohruydh ,
paiouriiydh i uncvthyr y pech a
vynner; ;'rrycn,3ucniaith. Ready-
nets, dutyfuilnejs, complyance, com-
plaijance, fondnejs , officioufnefs . ir
talgaid .ca;it, civea/;d , urlaithe-
a..a,rc:d icaA;ii.
Obltquor, Yvydhhay, bodloni,
bod vii ualhcatlij^ar. To doe as ano-
ther wills him, to be plyant, to be
ready at hand Ar. 6-nci pc (iuU
ox obeiilada, fyuzheada. Jr.Nim
CO 1 leir no koivreirdiiuine ; ataim
no ban uval, eai'gaidh no reidh an
coile, reirc giolla^ida, t'ogliainre no
leirvil'c do dheaiiaoh ; Leanim toil
uhuinc oile an ga^; iii, ataim frai-
thcoiltea;,;.
Obiero, Kloi Hay o amj^yl^;,
ambliiiny, planuy o amsylA;, pian-
ny, k>l ,\My,aii ^vLv- lo lock, to
let or fow about, to plant Ar Ai-
huedha, ll-rra, anl'crra; Hada, plan-
ta,&c. Ir. Kuirim glis ar doras,
i^c. Glalam no druidim go dai;.-
gean Shil A^uirira fa thimA:iol.
Uin;(;uirim,^f.
Obicrvantillimus , Jjoftynjedig
iiUii, 7;ovalys iaun. Mojl rejj>e{f-
full, mofl obfervant Ir Koaiica^,
roifrithcoiUea,,, Ian do j;!iilla;td.
Obfervantia, Par;K, anrliydcdh,
-j:;uar odsech, ym^^idaid.ith, ky-
var^ivyl, daiiud I'yiu. Reverence ,
honour , ohfervance , rejfacf. Ir. O-
noir, on6ra;(;d, airminc, airvinde-
ixd, meas, aireav, urraim, uvia,
Oblervo, Dylj^uyl ar, dal fylu,
d liar beth, j;rar>.ad ar beth, 3;ui-
licd ar, kyvar uylio, yltyned;
Per;(;ij anrhydjdhy 10 mark, con-
fider, keep, obferve, reffeiJ and ho-
nour. Ar. Spial'ellecgueda; Ihelau
pi7,. h.Fcatham ar, ataim amj^hio-
m^na;>;, amghiolla, amogla;*:, am-
Aiuval, no amvanogla;<: ag ; Airi-
ghim, fionnam, kovarthayim, air-
dhighim no taidearam ; beirim aire,
uidh no fadear; Kuirim, uvail ,
.ird konoid no kovarthaari kig-
him, tuiy;im, fionnam no bratham
koivcad.im, trii-onam, nim koived
Kos ata mcas, onoir, airvinde, gra
dhagam ar, no ataim fpcillieavai!,
mealavail j^ionavail ar no foghar-
chaA;dho Kudaighim,konvaighim
Obfes , 5Uyft)l An hoflage or
pledge in war. C fGuyltcl Ar.
Krt-t, kofion. Ir. j;iall, bru!t;he tha-
iridie no koga dh ; j;eall no urra.
Obfideo, Kyl;>;vny,kvnlhuyn j
Cci
O.
Arcs, ciftedh, trijoj PcrA;cnnoj;i,
nitdhiaiiiiy To befege inviron or
compafs about, to pojfefs, to lie in
watt At ;>illn:iuia ]r Um'hui
dlum, umluiAum, un dhuanam ,
umdhruidim, vi""il'iogam, dila-
inaighim,cagmangaiiii,tiauillaira,
kuirim forvas. t.C. uinluidhca-
XM1 uniluidJKa -.an, Icijrcas no fy-
idhgica <iimA:ioll,Ic, iioia A dim
a voivnsaluid|jea;,an, ag l)rath,ag
bradriid.i , ag br\ kaircaA;d no ag
diiatidh ari Keupam , Jokam uo
koiigvayim a Hc,\z no a fti.
O.lidi.c, Kynlhllyn. The lyings
in wait or at catch for a prey. Jr.
Luidiie.u;n, bradn'dli, duchadh
no brataarmgokcalga;t.
Ubioiecus, Uedi mcihy, hen,
an.^h nncvin, uedi treyl o vel d -
Ihcdyn a nil^nyd Decaf d , old.
'grown out ofuje, oldfaJhion'd,flale.
.Ar.KoiJi a. (in ir 5hean,arlaidh,
Iheanta dj mcath, gan'heim, gan
'hoghnuu.i (;an vrign, natoga.int-
a>., aimbri^hjj.-i, kaicc, loai j fa-
:a^,, bcalta.
' l;loaium. Fob bCiyd ond bsra
a d od, enlhynjhyniscili, C n*.onh,
kynliallixth tood^ meat, any thing
that is eaten with bread C. Buz
i Cjint. Ar Boet bcvaas,niag<!dy-
lech Ir. Ga/; anLan.
Gblonus, Drug Iciniog. Harjl.\
fjucaking, out of tune. Ir. DroAjt'y-
aimeaPi , doioinea;t , anghlura . ,
aiighothaA; dro,.-^ovardaA;, flie-
irv ghioraA;.
Oblta(.ulum,Rhuyflyr,lhydhias,
lhclta.r. A let or hindrance an ob-
jlacle Ar. Harz Ir 1 ..irmealg ,
bakail, kroib d Fos krampug, fl:an-
kia no Itothal.
Ubfterrix,Byd-Uraig.el5or-urai;5,
i^oluyn-iuai^. Amidwife,a motker-
OT/J-»/^^r.C Benenglyvidhaz Ar.
Coueri.6, jenncres, guel .tres. Ir.
Giskorvtiia;e, g:iil^earrrha ., bean
Lona, bean Ajoi.gmta nia dhtog 6
ghreig, bea.i kuid ghchi re n.naoia
nibreitii klainne.
Obftinatus , K} ndyn. Qbflinate.
.Ar. Barker, V ContumaA;
Obllipus, P(.nj:;am, 7;ydhvj;am.
[ S \V. Kern-gim. ] Wry-neck' d ,
crooked Ir Kaai-vuinca^ tiarvui-
nea., muinrniar, fcamvuinealaA:,
go muinel kam. Fos kaim^eanna.?
no ka mleith;c;eannaA;.
Obllo, jimhlevylh, j:;urthuy-
ncby, Ihydhias, Ihcilxr, rhuyftro.
To withjland to lett., to hinder Ir.
Sheafliani an'aghaidli,lcis no idir,
llieafham roive no ataim fa mbea-
\iX roive j kuirim a n'aghaidh ,
frithveartam,bargjm, bakara, toir-
mealgam, feargairim.
Obftrcpo, Lheva-n yn erbyn ^n,
nady, dialpcdainn try itio a tnratd,
7;urthdh2durd:i. To cry on one, to
make a noije to interrupt or trouble,
to Ifeak againflorgainfay Ir.Sgai-
rim nobcikim ar, plcalgam, blof-
gam,br'> iL.m, klaeham,m'mtoran,
torman, toirnigh, dilgan, ti uipleag,
brvilhgh, briofgariiaigh no klogar-
naighi Buaidhrirn, bal'gam, toir-
meafgam,
104
Tit. II. A Comparative Vocabulary
O. I
meafgam, bakaim, ataim no kuirim
a n' aghaidh.
Obllridtus, Rhuymedig, ^ual^
kaled-dhuys. Bouvd , M,g d^ A
pnch,afirait,^ihardpafs. Ir. Kru-
ai'Aieangailte, krtiaghnafta, teann-
faiigte, keangailte, greamighthi, fy i
lialaA; no vuirin, a iiglas no a ngei-
veann, kongvaighthi no kreapaike
SS> dainj;ean.
" Oftringo, Rhuymo yn dynn,
klvmmy yn dynn, tido yn Saeth.
To hmdfaft, to tye hard. Ir.Kru-
air;seanglaim, kruaghnafgam, kru-
;Kuivryim , kruaidhghreamaighim,
kru'hnadhmani,teanfafgaim, kean-
glaitn, teannam no faifjim go kru-
aidh, kuirim keangal kriiaidh ar,
kuirim kymyin, oibligaid no lia-
\iK ar.
Obftruftio, Attal, arjae, juar-
Z2.C. Aftoppmg-, objlruawn. Ir Du-
anadh, drud no drudadh, drudan,
ftopadh, ftopail, fbdoghadh ; Foi-
reigneaghadh, togvail, no kur fuas
oibre eijcinc
Obllrudtor, Attaliur, jurthga-
eur. Hethatftofpetb. Ir.Duantboir,
drudthoir , Itopthoir , foireisean-
toir, fodoghthoir, fear foirij;eanta.
Obftruo, Attal,^urth-j;ay,ar5ay,
suarAJay; \\\t[\xr.toftopup,dam?i
'upi toobftrud or hinder. Ir. Diia
nam, drudam no ftopam fuas,fodo
gam, foireigneighim togvam no
kuirim forigneaghadh fiias.
Obtupeo , Synny, brauyA;y. To
iefurprizd. Ar. SarA;enni, luctha,
fauzani, eftlami. Suech eo genen, /
amfurpriz.'d.
ObCum, Briuo, niueidio, kol-
hedy, rhuyftro.' To hinder, to hurt
or indatnage. Ar. Gulia, bleiTa. Ir.
Gortayira, urA;oidim, mm urzioid,
dolaigh, divail no fogail.
Obtcro , Mathry i laur , fathry,
i^c. To opprefs, Ar Mahaina.
Obteftor, Yvydh-attolvgy, ado-
luyn er muyn Dyu, t;alu n n dyft,
galu amborth, dvmynooeuylhys
kalon. Humbly tobefeech, to dejire
for God's J'alte, to conjure one. Ir. ili-
fiarraim, iaraim go huval, (hirim go
t h'uis, go huval, dath;:uingidh, ar
fon no ar ghradh deno dvine,ef'^.
Obtineo, Kael, kafsei, kael ked
am beth, kyrhaedhyd, j^ordhiues,
C-nnilh, dal, attal, kadu T^yd ag ev.
To ohtain^toget or gain, to have and
to hold ; to keep, &c Ir-^civim, fair-
nikim, fularaim, takraim, nmfay-
im, knuafaiyim, kruinyim tmo-
laim, gnoghayim, (liealvaiyim, a-
taim a iheilv, a n'urlaiv, teadham a
flicilv, no a n' urlaiv , kuirim ar
part, ar ban, ar ax;adh, ar fdeirjhe,
no ar taghail ; Ata agam ; Kong-
vayim, gavam, glakam, <^c.
Obcortus, ;^uedi y amdor^i, j;u-
edi j;ylAimrgy. Wreathed or wreft-
ed. Ir. ym'haifghe, faifgthe, fniv-
tha kafta no lubtha a dim;cioll-
Obtrudo, T^uchio i laur, ^ut^^'O
ar yn, dirio peth ar yn. To thruft
Ttith force againft one, to obtrude.
C.Dhotoulaen, d^''' Ir Dingim,
fatham, failjim, timanaim, fpalpam
O. I
no teannam siofno ama;;;. Kuirim
ar, no beirim do ar eigean ; iakam
Obtrunco, Lhadh , Ih.idh penn,
torri pc-nn, | yljsymmydio. To he-
bead., to kill., to butcher ^ C- Cf Ar.
Dibeiina. ir. Tavnaim , duean-
naim, igachamjgcarram, beannam,
biiailim, tcili^im no ij^iljam an ke-
ann de, marvam.
Obtueor, Edry^i yn graf, del (y-
lu, dal golug. To behold Hedfamy.
Ir. Kiira, [^no x'm \ featham, fea-
X^m, dearkam, av2rkaim,godain-
jean no go ^(.-arar, tavjim, no I'a-
tham mo'huil-j ann^ leagam iuil go
damgean ar.
Obtimdo, Puyo, kyro,taro ; tor-
ri ; pyly, hyrtio, blino yna Seiriay.
Tothump^tojlrike, or beat e, to dull,
dim or hlmit, to repeat a thing often.
ir. Karnikini, i'unkam, buailim ,
lunkadh no lunkas ar , knagam ,
Imulkam, kuriim, liollaim, tuark-
nami plinkam, t-ak-vuahm, gavam
facadli nogeangadhar. DuUaigni-
gliim , mylam, klagam no buai-
dhrim re lliir-.j;aint.
Obturo, Kay. To flop or clofe up
Ar. Steuian, flupa, ItuFa.
Obturatus, j^uedii^ay, j:;uedi ei
attal. Stopped , Jhut . Ir. Duania ,
drudtha, Itoptha.
Obtulus, Ful, beb vin, heb vla-
en. Trvmhyrdhig, hyrt, Ihedve-
dhod, diylpryd. Dull, dun, blu?it,
Ipiritle/s, heavy. Ir. Myl, [ maol]
neavhyvra;t;, flcavain tamailte, ne-
ivfpinavail , neavfprakavail neiv-
leo , neav-vothaightea/i , tavaA; ,
fpaid,l"paidin, tavana/S, j;yid, j^yi-
din dallai5eanta;c , neiv5hearA;iu-
flieaA;.
Obtutus , ^olug , t drem , tre-
mynt, kra-fiad j;olug, A ftedfafl
beholding, a feriom look, a fight or
view. Ir. Avark , dearkam , fea-
thadh.
Obverfus, juedi troi 'n erbyn.
Turned agamft. Ir. Kafta, ionntogh-
tha.
Obviam, (icr bron, ar y fordh.
In the way, before one. Ar. Diar-
benna, obviam ire. Ir. Ar beala^:,
ar flighe, a goinne, a n'aitrus.
Obvius, A j;yvarvydho ag yn ar
fordh, haildii y J^ael. Openandeafy
tobemet ivith. Ir Arruilliea;;;, ionn-
raighidhea.};, teagvailhea.?;, kasba-
la;e,teagvala.5i, do theagas, ag ka-
i'adh no ag thcjgvail le ar dhuine
no ar vealaA; .
Obvolvo, Plyi^y yn?;hyd , ply-
57 ynS'iy'^' amhlyj;y. anhydho,
kydhio, dir^ely. To fold about, to
rprap up ; to bide ; to cloak or dij-
femble a matter. Ir- Kuairij^im ,
kornam, pillim no kafam ta A;eile.
Fos falayim, kynam^ no keilim.
Occa, og i lyvnytir. [S.W. O-
ged.] v47i /wToiP. C Harau. Ar.
(J-^Qt.Ot,td\,To harrow. Ir.Praka,
kliath.
Occafio, A;;l lyr, arvod, adeg,
kyvlea ;i:vvamrer. Qccafwn.feafon
or opportunity . Ar. Andhoue, eiir,
lans, kiriek. Ir. Sidkair, kion fo
O
tha, k!on liokaire, okaid, ^aovar,
"leas.
i.)Lcarus , Dij;uydli ; Kuymp ,
Maruolacch dyn neanivxl- vma-
/ilydhayl T^orlheuin Death l Fall,
runt^ dcftruHiojt ,- ' Alfo fun-fetting ;
The Tvcfl-. C. Houlzedhas. Ar.
Kyilh htol. Ir. Luidhe 5reine,iair-
skeart, iorar, ty v larij^earta^; an tyv
siar ; Tiiitim ,'• kud.iim f krinne-
ar, I tean!odhj(j;nos, fdili^liion,
milleadh, tu baifte, leaun, leagadli,
k}';iaedh no nieath.
Occido, Lhidh, Iheas, ar^iolhi
hyd anji^;, dihen\dhy, aneithio.
To kill, to /lay, to murder C. Dho
ladha Ar. Bionflu, ladha, myntra.
(Jccido, ku> ir.po, i'yrthio, f ku-
ydho, diguydho, yniai;lydo vel yr
hayl; kael ei dhihcnydh,kyvrj;olhi;
Kdvc\\w.Tofallbyablo-w,to be [lain;
To go down as the fun dot hi To come
to an end, to decay, fail, or perijh.
C. Dho kubma , dho dhiguydha.
Ar. Kuedha, To fall. Jr. Tuitim,
ttor;traim, kudaim, ftcarnodam,
do varvthar me, imthighim, ea-
gam. Luidhim, no theadham fyi
mar do ni an ghrian. KyA;am, me-
atham, teadham ar gul,ataknA;no
deireadh liom, atann miiite, do
naighthi no tarraighthi go leir.
Occino, Kany at ya aralh, t^or
dhi-5;iny, jurth-gany. To fing to,
or againft another. Ir. Frith'hin-
nim irith;Kant,iireaA;d no frith.^:eol,
finnim a n'aghaidh no finnim taor-
rann notribil; finnim no taisbea^
nam tuaroile no dro;K-;i;ineavna
Occipitum, j^uej;il, j;mrr, tylh-
j;oin V f;uejiil. The hinder part of
the head.\:.'?o\ kll. Ar.Kill.fliuk
ar x,\\\; Mell ar A;il. Ir. Kiiagan,
kuil;tean, iairkean, iar;iuth, kiil
kinn, gla.Si no knaiv, muineil.
Occilus , ^uedi i lhadh, J^uedi
i arteithio. Slain, killed, murthered.
C. Ledhaz. Ir. Marvtha ^ Fos leirf-
grifta.
Occludo, Kay, kloi. To flop. Ar,
Steuian, ftufa, alAiueza, anlerra.
Occludo, Kay v dynn, j;uarA:ay,
Tofliut ufjojhutfafl. C-Dhokeaz
Occo, Lhy vny a'r og, malyrio 'i
pridhellii. To harrow , to break the
clods in a plough' d field. C Dho
klodzha. Ir. Foirfim, minyim no
brifim i'pairteaA; kreadh foi^hejpra-
gam, nim prakiil.
Occulto, Kydhio, 50r;.'5ydhio,
kely, kelky. To hide, to keep clofe, to
conceal. C. Dho j^itha. Ar. Kydha.
Ir Falayim, keilim, kynam, cong-
vam a vala;e gan fis, fu ;Kleith K- fyi
run ar ni, ligim fis no aithne ar, ni
dheanam fj;eal ar.
Occultus, Kydhiog, kydhiedig,
dirj;el. Hidden, conceatd. Ir.Kynta
[ cdo7ita ] keilte, falaigthi, a v'ala^;,
fji vrat, fyi boAian, divraA;, deir-
rideaA:.
Occumbo, Kael ei ladh ; kuym-
po i laur ; maru, darvodam dano.
To die, to be [lain. Ir. Tuitim, tor;e-
raim, eagam, keirim, ^eivim bas.
Occupatio, Krefc, 5orxuyl,an-
I ^henwaith. Kynnaliad medhiant
meun
Of The Original Languages Of Britain And Ireland, io;-
O.
meun Ihc ; Axvbi.'eth, a>;ybiad y
blaen Occupation^ hupnefs^ an .iffair,
alfo the prevention of tin ohjeflion. I r.
C.notha.gh, kon^vail, urlaniis no
flicil va;K.is ni. horghljkadh , foi-
led, roiv iiealvaghadli nodola'cilv
ar du9'.
Occupo, Rhag-vlacny, ^uney-
tli)ro vlucii iralli,dc^rx, ky;t;i.iynj
5ore(j:;y(i, mcJhiatiny , dal o an-
vodh , vmdrafcrthy, dal ar uaidi \
K jfl javxl ar b.th ToJ'e'r^e^ to take
by force, to furprix^ ; to do before
another, to forefiall, to prevent, to be
before hand wit/: one, to imploy or oc-
cupy ; aljo to invent or devife Ir
l-orghlakam,toircdliim, glakam no
jcivim ar dus no roivc ; Meall;am,
buailifn,tola)ini,glakamgavani no
kongrayim ar cij^can no go foirne-
artaA; i biiaidhrim, kuirim in'uidhirc
no triobloid ar. Bakam , toirme-
aigam , kicaplaim, f'oirghnifim no
nim roiv diiumcoibc.
Occurro, vinj:;yvan.'od, ymjacl,
vmj;ata-l, Jvvod ynjlnd i'r yn
man yin~vnnyj^, dyvod meun ar-
vcr, dyvod meun kov, ymurthladh,
vmurthuyncby To meet -mith, to run
towards one, to come into one's mind,
to pre^-ent or refiji Ar Diarbcnna,
Ki-'izhca. Ir. Kaliim ar, no leis, tea-
dham fliivlaim no imthighim go
halt ; ataim la m'eala -. no la llighcj
Tathayim, klea/id.im nognathay-
im, no aca tathaigh. Koivnighim
no do thig an ;toivne no an inn-
tinn. Toirmeafgam, baskara, ba-
kani, koil'sim, gavam roivc no idir-
ie^i^c. Frithveartam , kuirim no
Icafim a n'aghaiuh no leis.
Occurfus, Kyvarvi.)d , kynnal ,
ymjvhurdh. Arunning againfl,an
encountering, a meeting. Ir. Rich a
n' aghaidh, airkis f airisin, ircas,
tavairt, iiirkife, dol a goine, koin-
lli;Kt. K.
Oceanus, y mor maur, yrcij;ion,
y ueils;i, annodhyn, y dyvn-vor, y
mor caUA;, v kevnvor. The ocean or
mainfea. C. An mor brii, morcot.
Ir Aij;en , aigeun , K. Muir , an
vuirvor.
Ocellus, Lhj^edyn. Alittleeye.
Ir. Su 1 lin, kaism, dekran, iliilve-
agnun'huil.
Ochra, Lhiu Vbx, a arvera 'rpa-
cntuyr. Oker that painters ufe. Ar.
Biiliemmi, Ir Ba.>>k-/;ailk, ruadh-
>,ailk, kailkdhearg no ruadh no
gnedhatha dcirj^e.
Ochroieucus, Mch'nuyn , Of a
faffroncolour. Ar Mclenuen.
Ocrea, f Kyran, boctalen, koes-
arvac. A boot, a karnefsfor the leg.
C. t Hos. Ir. Butais, koilvcirc
Ocrcatus, A uifj^o j;yrana; , bot-
tafog. Btoted lr.ButaillieaA;,lioifli-
vearca-.c, fyi vutaileiv, c^c.
Oclangulus, U y th-onglogjUyth-
O.
Otflinpenarius, A j;ynhuy(o fiyth
Tjanc O/ orcontaming eight hundred.
Ir. OiA;dA;cada>,, oi;-,tA;cantra^.
Odo, uyth. Eight. C.cath. Ar.
Eith. Ir.OpKt.
(.)(flodccini , Daynau. Eighteen.
C.KiCag. Ar. TrihueA;. Ir. O/it-
deag.
October, .Mis hydrev. The mouth
ofiober. C.Mi'/.-htdia. Ar (juhcre.
Hcdhrc [ At Manerio Hezre efl .
"Julius menfis ; An forjan mendosc } J
ir. Oi.>;t-vi, an mi deireannaA; d'av-
radh.
Oc'togefimus, y peduaryjeinvcd
The eightieth. Ir. An to;;dvodliacl-
adli,;iiikeatliravad fiAjidtadh.Ocht-
modliadh, no keithre tix;id uair.
Odtoginta, Peduar yf;xn. h'our-
fiore, eighty. C Pady.iwr i;5ans Ar
Pevar ygenc. IrO/itvodha, kcithrc | bolcanas
O.
Odor, Aro5l,aroj;ledh,a5er,ar-
uynt, laliyr, i S.VV SaurJ adry-
ucdh, cdryuedh, Dcalh, guybod
A favour , [cent , or fmeU, an odour
C. Sauarn, ^H.iir. Ar ut-z Jr Ba-
ladli,bolcan, [ Bohanatii A''] bolta-
nasrd, n>othaghadh, tuigeal, tuig-
fliin, avras no baravaii.
Odoracor, Aro;>^lur, aa'yntiur.
He that Jmelleth or fcenteth. Ir.
Bolcnaiphthcoir , boUoir, bolcan-
tiioir,c^c.
OdoratLis , Aro^lher, fauyrvs.
Terfumd, well fcented. Ar. ,-,uc(ys,
A,'Uelek lr.Suvoltna]f;h!lu , boka,
boluiJiha, dcat^hvoladh, kovthra,
fovail, fovojaidh.
Odoracus, us. Arogliad, aroj:;!,
aruync, tdryuedh Thejhije offmel-
ling orfcenting. Ir.BaJauhiioboladh,
h/^id.
Odtonarius, yr hvn (V u^' th. An
oilonary orJlanz,aofeight -jerjes. Ir.
O/itavail, oi^ic, <^c.
Oculatus, Lhyjjadog, kraf ei o-
lug, Ihaun Ihyjaed. Full of eyes.
Odorifequus, 01 r hcur,olrheini-
ur,a janlyno cdrvucdh. Abound
orffy.iniel, &c that hunteth by [cent.
Ir. Bailghlinnteax' ; J^ydhar vail;;-
cea;: no j^ydhar loirg.
Odorus, Aro?;lbcr, fauyryj,aro-
quick of fight. C. Lagadzhek. Ar. ^leyvaur. Of a fweet or pleafant
Lagadck Jr KaifiieaA;, fuileaA:, Ian VfmelL Ir. Sovaii, lovolaidh, deagh-
do'huileiv, pollaA;,landophollaiv.| volaidh, kovthra
Oculatijfimus , Roaineke, roibrea
dha re na taikOiin in ga;<; ait Fos
ro muirnca^i.
Oculus, Lhyjjad, ^olug, ftrem.
An eye, the fight, a look. C. Lagaz,
t lagad. Ar. Lagat. Daulagat The
eyes. Burbel , Saucer-ey'd. Ir. Suil,
j- kais, t deark, rolg
Ocyor, ByanaA;,kynt, A;uyrna;K,
k\ vlymmaA;, byuiokka;e. Swifter,
jfeedier, juicier. Jr Luaithe, Juai-
thiye, tapiidhe, tapaidhiyc, luath-
vairc, luathvraidhe.
Ocyus, .>;yyrna;t , kvvlymmax.
G^icklier, fwiftlier. Ir.DoiAic, doi-
zidc.
Oda, Kauiad, audyl, oudul. An
ode or Jong. Jr. Fonn, purt, avran.
Odeum, y Ihc a ofodcr i'r j;uyr-
urth-^crdh. Amufick-room. Ir.
Keol-airm.
Odi, Kafay, digary, b6d yn jas
jantJio. To hate. Ar Js.afsaat, erefi,
argarza. Ir Fuatham.
Odiose,yn 5as,ynatj;as. Odioufly,
hatefully. Jr. Gomithaitncava^.jgo
pieavthaidhleaA:, go miohalla, go
domblafta, go might eannvur, go
h'ion'huatha, go tilathvar, go kai
Jlica.?i go h'akaiOieax: go miskai-
llieai go h'anmyiJlieaA;.
Odiolus , Kas , acjas , dy^afog ,
kas-dhyn, pi. kalcion, anvodhog,
blin, a uneldralhod a hclbyl Hate-
fuU, odious, troublefom, tedious. Ar
Oeronomia, Kheolxth t^, Ihy-
uodra-th teyly, teylyurixth; Or-
dain a threvn urth uneyttiyr peth.
A Jlewardjl.'ip or ordering of a fa-
mily. Jr. Lan-varalgala ,d , fcnras
tighe, no ftivaroais, oroughadiino
righlaghadh tight.-, ^c
Oeconomus,Rheoli)rty,pentey-
ly, meiltir guaith A houfe -keeper,
the flrward of a houfe Ir. Tighea-
i%z, ti^hcarloir, lan-vara/5al tighe
no ftivard.
Oenophorum, Koltrel uiji, kyn-
naA,. A wifie pot, bottle or flagon.
Ir. Pota, klagiin no buideal tina.
Oenopola , juerthur j^uin , A
ta-verner a -vintner.
Oclbphagus, y levnig The gullet,
the weafandpipe. h Gail-fcs ; bcal
angaile.
Otftrum,Kyndharedh.ynvvdru-
ydh ; Kakkynen y meirA; ; KJyryn
Ihuyd. A gad bee, a dun-fly, or
horfe-fly ; Alfo fury, madnefs. Jr.yi-
veal no mire.
Ofta, Tammxd, tam, f kyvyn-
dam, fdivyn, joluyth; Telpyn o
does. A morjel, gobbet or piece of
flejh ; a lump or little piece of pafte
or dough. C ri>L!bcn. Ar.Tam,
j;cnauat. Ir. Grcim, IgobailaA;,
r dant, llaik, dy^ja], Jan bcil, oiJog.
Sj^ibin, tjibog no koJog ; meaJJ.
Offatim, yndammeicJia:, o vefyr
tammcidix. By bits. Jr Go danta-
Kallcys. Ir. I'uathvur, dcirteaua^-, vail, nadhantaiv, nagrcamaniv,na
granua, iniothaitneaia^, noavtlui- oilogaiv, na grcimcavail.
dhlea^;, mio/ighaila. Offella, Tammeidyn,cf^f. Kayla
Odium, Kas, atjafruydh, kyn- 1 under o vriu-fjig Acollop, Pottage
Ahryf)Cd\\,ki{meb,6y'^ii^dh,i \ii-\madewitk little piecesofflejh. Ttm-
0/;rog Eight co'rner'd fr. S/ituil, I lug, blincdh, ; dy5ncdh. Hatred, mik. Ir Griniin , dainun , koJ6g ,
o;:tuilleaA;, go n'oA;t n'ui leanaiv
Oftavus, yythved. The eighth.
C. Ethas. Ar'. Eithvet. Ir. An t'-
oi^dvadh.
Oftici, Uythuaith ; Eight timet
Ir. Fo no ar oxc nuairciv.
fkite, ill will, grudge, difpleafure. Ar
Kafs, kafoni, ores. Jr. Fuath, mi-
skais.
l^ibin, ifltbog, jreimbcag, ^c
Oflendiculum, Rhuyftr, Jhydhi-
asj P€tryrder,tram5uydh. .<<«/>«
Odontalgia, y dhannocdh. The pediment , a hinderance or left, a
tooth-ache. C.Denz-kliv. Ir Dei- ftumbliugliock. Ir. Toirn>ealg,fto-
i deadh no tinncas Hakal. i padh.
^Dd ■_' _OScndo,
io5
T I T. II. A C O M P A R A T 1 V E V O CU B U L A R Y
o. I
dfFendo, Kael o dhamuain, ky- I
varvod, kacl kyvod, tramguydho i
mcun, dil^yn ar beth, taro peth nx
daro iirth beth yn dhiamybod, bri-
uo, niueidio; juncythyr ar vai,su-
lieythyr yncrbyn,ciuyn anvodh yn,
kamucdhy. To ftrike upon, to dajh
or kit a thhig uvawares^ to jiumble,
to offend^ to be in a faulty to difpleaje,
to anger, to difcontent, to give of-
fence. Ar Kaluic, rcnkoncri, kiz-
heut Hi, arvut gam. Ir.geivim tha-
po glino do thoradh tapoighe go
teagvaidiea/i no go teagvala;;, ka-
faiDj tarlam noteagam leis, biiailim
ar,"eirghjm do; Buailim uime no
ar gaii 'hios, gan vothughadh no go
neavaireaA;, gorcaighim no nim do-
laigh, divail no urxoid, cfrr .
Offenfa, fKaydh, fkodhiant, far-
haad,aii^hymmuynas, anvodh, ke-
Tvdh, bai,briu, niued. An offence,
a flumhe or trip, n mifcarriage or
I misbehaviour, dif^leafure, blame, ayt-
igfr; nlfo hurt and grief . Ir Koir,
1 kion, lo;id, oik, peakadh, mighar,
I aivleas, dolaigh,djvail, urA;oid,fog-
hail, j^aillcavuin, oirvire, aithvir,
I feag, gn'iaim.Tuifle ipirlin, eafgur.
Ifjirradh.
■ Oftenfio, Briu, nx niued, attal,
rhuyftyr, Ihydhias, forriant, jug,
k?Iug, t Ihedug, t kaudh, f kodhi-
ant, iarbaad , anvodlonedh, anvodh,
anues, tram^uydh. Aflumbling, a
\ flopping, a hurt, an ajfence^ trouble,
dihleafure, a peek or grudge. I r . Ur-
I xoid, dolaigh, divail, 'oghail,mil-
Ifeadh, aisk, tdo;!;ur.
I '^ -Oflenlb, Mvny/; daro urth, <^c
(To kit often. Ir. Buailim ar go mi-
1 nax, bafgam, bakam, toirmeafgam
I no ftdpam go minik ; Timanaim an
j^haidh. Fos brofgam, ^rifanj no
I gliiaifim.
~- Offenfus, A gafo niued , briue-
! dig,anvodhog. anvodl6n,irami:;i.iy-
■•dhys, a gavodh juymp. Hurt, an-
I noyed, dijj>leas'd, fomev>hat angry,
'' tript ,flipt ,flumbHng. Ir. Gortaigh-
thi do n'earnadh, o ur;e6id,dolaigh,
: doxi'r no divail.
I Oftero,Ofrymmy,kynnyg,kyn-
; nyr^y^kyvluyno, rhoi yn euylhvf-
' j;ar, adho. To offer, to proffer orpre-
ifint, to give ■aillingly, to promifi, to
! give occajion of. Ar. Kinizien, offri.
ilr. Tairighim, furalaim no ofra-
j laim, nim no beirim furail, tairig-
irfliean noofrail, kuirim no beirim a
lachair, no oASovair, kuirim ann no
|0 xwm, beirim dho go teilteanaA:,
j;ealiam do dheanadh, beirim fikair
' no-odhvar, kafam Ids.
; OfBctalis, Suydhogdan benfuy-
I dhog. An officer, an attendant upon
j a magijlrate, an official Ir. Feadh-
manca -, , f armann , oifijeaA;, og-
j Officialis, vn perthyn y fuydhae.
iOf or belonging to duties or offices.
j IrFeadhmanta, ofeiscavail, feadh-
i ■ -Officina, jueithdy, marznadry,
:ruaith, j^uneythyriad ; lar-dy,
' icytt-iair. Afl.'op or work-houfi; alfo
\ a hen-roofl, coop or fen. C. jGoviil,
O. ^ I
[c^ V/. Gcvri'll officina falri, Ar.
!s.eard;Ka,niodlilana,monarxa,ihe-
apa; Teagh kcirde no oibrc- I'V's
keardrtzd , dcanadh o oibrcaghas.
Officinator, Krcfcyr, gur "^iX-
vydhyda work-man, a handy-craft's
man Ir. Keard, kuiroirc keirdirc,
laiv-/:eird, fear kcirdc, kcardAiaire,
flieapoir, fear keard.5ia, no flieapa.
Officio, Briuo, niueidio, guney-
thyr, Ihiuio brcthyn. To hurt, to
make againil, to hinder ; aJfo to die
cloth. Ir. Goraighi.Ti mm do;ear,
dolajgh, divail no Ur;Koid.
Officiofus, juaihaetlisar , knre-
dig,aunel yn rhuydh \ r hyn a dhy-
ly, parod y ryn^yt.odh Friendly,
ferviceable, officious, <^c. Ir IVluin-
trea;t;, buidhea;;, konnailvea;i.par-
vxx, daivea;;, fritheoltaA; jiollavail,
1 aravail, uval, eafgaidh,ullav,,gon-
ta, reidh no fonnvar ar j^hillaAid do
dheanadh, foghaintea>; fcadhma/;,
airminnea^: noonora;,; uime dith-
.5:iolla>;, ciuclira.xda;e uime.
Officium, Suydh, died, d'led-
fuyd , gualanacth , vmaruedhiad ,
anrhydcdh a unelcr i yn, J^Uryo-
j;a;thj kymmuynas, Ihts, tiirn da.
office, duty, hufinefs, imploy ; Alfo
benefit, pleafure, good turu ; alfo re-
ffefi or attendance, fervice. ir Fe-
dhmantas pifeig, kiiram, dualdhas
Oft'ula , Kai'l , broucs. Broth ,
foop Ar kcvalen.
Oggannioj f Hyftyng, (ifial yn
V j;lyli-, mvny;: dhyuedyd Tochit
chat, fay over and over. Ir. Beirim
ll'ifoig no ^ogar,nim katvuireaxd,
ftrinnfim.
Oh ! Oh ! ox ! oio ! oian VOh\
heigh hoi C. Ah ivueth ! Ar. Si-
liath din ! Ir. Kiadh, ath.
Olea, Oieu-uydhen; jraun y
prenn oleu . An olive-tree ; alfo an
olive C. fOleybren, guedhan oleu
Ar Guedhen oliues ; Oliveferi.'Ir.
016g, kran ola, k\ r oloighe no kra-
inn ola.
Oleaceus, Vel oleu, vel oleu-uy-
dhen. I^ike an olive-tree. Ir Olaidh,
oleavail,olu d'ola no do veanas re
h'ola no re krann ola,no re dath ola^
no re .''^yr ola.
Oleafter, Oleu-ydhen uylht. A
vild olive-tree. Ar. Guedhen oli-
ues guedh. Ir Fiadhxran ola, kran
fiadhain ola Fos fiadh>;yr ola no
kyroloidhefiadhain.
0!eo, Aroj^li, rhoi aroj;!, buru
ar uynt, faurio ; Dreui To fmell ,
favour or fcent, to flmk. Ar. '/.\x\-
s-aat. Ir Bolrnayim,atabaladh,bol-
than' no boltanas oram, ta balad bre-
an oram ; Nim, kuirim no dovei-
rim boladhnaim. F6s ata avras a-
gam ar; Kuirimajeil, avriotal no
a n'uvail. Fus fafam, fos mothaig-l
him, finam, tuij;im no bratham ar.
Oleum, Oleu; K6ft a thrayl
Oyl; alficnfl and charge. C. Olcu.
Ar. Oleo. Ir. Ola. Fos koftas ; Fos !
adhvar. -
Olfacio, Arojli, aruyntio, kael
fauyr, kael edryuedh ; Dealh, t;uy-
bod,tybio, druj;dybio. TofmeU,to
fmell out a thing ; alfo to fr^eli, to
o.
perceive a matter, to have it in the
fceiit. Ar. Klevct ur ;i;uez; myfla.
Ir. Boltnayim, tutrayini , tutham ,
nim balad., morhaighim baladh. A-
taim an' avrus ar; 1 uij;im mo-
thayiiTi, finnam, aithnighim.
Olfaclus, AroT;! frcena:, fynuyr
yr aro^liad. The fmell or fenfe ' of
fmellrng. Ir. Bole nayadh , tuciag-
hadh, baladh, mothughadh,noke-
adfadh, boltan, boltanas, tuthadh.
Olidus, A vo ag aroj;la» y;cel ar-
no pa yn bynnag ai drug al da ;
Dreulhyd. Of a sIrongfmeU, ram-
mijb, rank. Ar. Luedik Ir. Ollar-
tha go m'aiadh laidir; brean.
Oiim, Weithian, rhyu amfer,
5ynt, cr ys talm, yn buyr,' yn dhi-
uedhar; yr amfer a dhau. In time
pafl, a good vhile ago, long f nee, in
time to come.^ hereafter. Ar. Dia-
Sent, ^iafaCik: Ir uair ei5ein,fca;t:t
nail a naliud, a nail an (lio, a roive
llio, fa t'eanaim (liir , treivdic no
Jh'.-alad o fliin, tamal naith ofliin, a
nilh, naidiaigh no iarav Iho, an'yin-
feax;r, ar yon uair.
Oliva, bleu-uydhen ; jraun yr
oleuydhcn. An olive ; alfo an olive-
tree. C. Oleuen , guedhan oleu ,
toleubren. Ar. Oliucn, olivefen;
Guedhen oliues. Ir. Olog. Vid
OJea. *^
Olivetum , Olcuydhluyn , Ihe
tyvo ; r oleuydh. The place -where
olives grow, an olive-yard. Ar. Oli-
vcfek. Ir. Koill olog no .5;rann ola,
ola-vuirie, koill ola.
Olla, Kro/,-an, kro;Kanlheftr ,
fkalhor Afoi. C- Zeadi, f feith.
Ar. Pot. fheduron, dyellen kauter.
A cauldron. Ir Pota, cjiocan', N.
korkran, puiftcuin. Fos lo.;i;d a gra-
inniv. Ollafi&ilis ^ korkran krio-
tha, pofa kriadh.
0\oT;k\irk.'Afu3an. C.fElefx.
Ar Sinn. Ir. Eala, mela N. f gall,
5cis, ai no yi. Bahdh, boltan, bol-
tanas ; Tuch no brentas.
Olorinus, Alar^iaidh. Oforper-
tainingtoa faan. Ir. G?lladha, ea-
hnna, ealaVail.
01ui,P6b math ar dhail a vuyta-
er, dail kroAian, kaul, Lib. Land.
[ S. W.LhyfxxkaulJlhyniaeth tlaud.
AU kind of herbs for food, pot-herbs ;
alfo mean orjlenderfare. C. f Kaul.
Ir. Tairrfliean , tairrfheal, buftal,
fliealgann K.Podus,pot-luiv,'prai-
fliea;>; fada, ga;^ luiv no luivneaA;
inite. F6s tejrke ibigh, bladh ' no
fogh hoxA.
01ympia,Kamp2 mynydh Olym-
pus The olympian games . Ir.Oileavfa
oincavfa no oircavfa & kluithea-
dha,fugartha no ynaA: favyil ynaigh
rheiltein an Hrinn, no;!i do rinne
Ar kuil a n'onoir j^hova Bidisga^;
kuij;eadh m'leadhuin. "' '
Omafum, Pcnnyjen vrar, koly-
dhyn bras, felfij;en. A fat tripe or
chitterling, the leaf of a fwine or
goofi,fowfe. If. TiarthoAjd, -f tOA;d,
no fpolla an tarfa no an xmd as re-
ava a darr mairt. Fos braithlin is
bin no tripas main; Scot: }.^d3^
nomaodal. •;:■ .
Omen,
Of The Original Languages Of Britain An;di Ikel
AND. 107
O. O.
Omeii,ArnocIobcthadhcI,r!iam- OmnivoluSjAeuylhyfiobobpcih
iti'anCiRhngJhyuediaddjmyainui I'l^''^ vil.'eth or defireth all things.
nx»:hrLig, ilarogan. Anotnen.good Ir. UilcathoilcJA; , uilvionna;*;, Ic-
nr bad luck, a prophfjie or forej^eak-\^f3hmm^o^i;. ni
higvlat tiiity happen. Ir. Tu.ir, gal- ' Onager, Afcn uylhc. Avildafs.
nighauliuu'do thca;.-d.j Tarraighil;C. ( Aicn-giiill. Ar. Alen gucdh.
nofaoskne. : Ir. Fiadli-a(ail, alal fiadhain, aal-
. . Dmc-iuiim, y uercn vol, ^uiik vr | lat). N. tos Ihid no angrais, &c
yrhrp'canydh aehiir Pia mater, 13ri- , Oncrarius, A ualanactho i dhu-
thcjli yr ynimcnnydh. The caul or I yn lliuyth.r a pliviinx. That Jerv-
Ihaet i yil/othe rwd or thhi skin, lu- Y^h for burden or carriage, ir. lia-
■wrtifping the brain call'd Pia mater, liigii nuiirine, maikaireaxda, mal-
Ir. Sjj^nan no vart (aillc an vcadh- U'lJ'gli nokaraiftc. Navts oneraria,
naigh, no do vair, tim;f,ollan vc- l-ongvuirinne on Acannaidhc.
adhnaigh ; jjcir no blainik. | Onero, Lhuytho, pynnio, pyn-
Ominor, Dyvaly beth a dham- 1 norio. To load, charge or burden. Ar.
Ucinid,' rhammanca. To gue/s what j Be^ia, karga, tarda, fama. Ir. ua-
y5^<^// happen or follov , to prefjge.^hm, no liaiaighim, oirim, kuirini
Ir.Tiiarani, galraighim, tarragh- 1 ua).i;i, oirc, niuirin no kuram ar
laim no tbir naighimadli, non-.i-i'no mm iniaikaigli; Tcariighim ,
Lioiiam no kuirim alan no nior.iu
an uo ar.
Onpcrotalus, Aderyn tebyg i a-
lar;e, a ueryra vcl aflbn. A pelican
Ir. iiunnaiij/i/. ^ Pei:-ak.m.
Onus, Lhu}[h,puiin, bai.x,pu-
Y& A burden, a load, a weight ;ir
Hex, k.jg, iam. Ir.UaiaA;, niuirin,
bcirihan , ulrhax , ki'ial , ku*i6g,
t airvin, mala^, myis, myileog i
Muir: trom no truin;e. Fos kurain
buaiuhir:, tribloid,kre.!palI notoir-
meaig.
adh no kncavu incij;ein.
Cuiino(us^ Rh.inmvant lhu< dhi-
ahhys nx avliiydhiannys. Portend-
ing ili luck, ominous. Ir Adhvur,
miatihvur,kinncavnax, droi^-/;in-
neav'ana . no laV/;nidcaA;, no thiia-
randan no govartha oilfc no mai-
theala.
Omitto, Ptidio , ^adxl heibio ,
n^adhae, c(f;ey]yfo, j^elhimg yni-
msethj mjned tros btth, ocdi, j;o-
hirio To forbear., to leave, negleil^
to oviitt, pafs over, to put away or
\ lay a fide, not to (peak of. Ar. Di- , Onuftus , Lhuythog, pynnog ,
jlciel, kicaat. Ir. tagovallaim,sdh-|danci vai ,, a phiiys arno, uedi ei
moillim, F.C Koiljimjfoiilighim, orchrymmy, Ihauri, ucdi kail ci
kuirim arathla no ar kairde , avfa- V.i\x. Laden, burden d, overcharg'd
dail no an ftraile. llrMuirineaA;, lodaA;, K tro.ii, Ic-
OmiduSij^ucdi acfjel heibio. Left ! aththronia;c , fyi uaia;>; no muirin,
or laid'apde. \x. Fagovaka, adhmo- j lionta, Ian, imarkaAJ, imadaAi, ima-
ilte, ligthe fios fa no ar l.ir no thai- | davail
ris, foilLv^hthi, mainnca .daighthij Onyx,Euinj Rhyu vaen j:;uerth-
gan.aird ar miairde. | vaur The Onyx f one. Ir. Duin
Omnifarius, Amryu, amrava:l. | ionga, longa dhuine.
Divers ^fundry, of all forts. Ir. Ui- 1 Opacus, Kyixodog, ty Uylh, f ka-
leavola;!!;, uilghlea la;ii'ilcaftca,<; ,idhyg. shady .dark. Ar. Dillieol ,
uilglicala;., iovodhaA;, iolvrothax., | teval,komniolek,dyu. Ir Sgaibgh-
caglav.il, iolardha, ailkaA,-. , thi, tyi Ijiyilc fyi igath ar Igath, j
C^mniformis, O bob dylh, o bob; v'alaAj, dorx;a | avra, duaithnigh-
t;ucdh. of all kinds offi.^aj<es. Ir. ■ thi, diiv, dlurh, tiugh.
yildhcalva;^ , uiidhrcaA;a;K uilea- OpalunijRhyuvaen^uertbvaur.
'lioii-nia^i, i'iie;Krothax;, uilghnca;;; L<» Opal. Ir. Ophal gncAjloi^e
na null dhcalv go nuilc dhealvaidh. j uaillc.-.
Omnigcnus, O bob rhyu, o bob i Opella, Lhavyruaith b}'.?;an, po-
rhyi'OJ^;»;th. Of all kinds or Jhrts.len veKin. Little labour or bujinefs .
Ir. Uii/.innealaA;, uilinnskea.;:. Ir. Oilinn, fyithrni, min-obair, i>y-
OnininoduJ, O bob rHyu vodh. Ithar-obair.
Of all fajl.'ioiif. h Uileav'OdhaA; , I Opera, Lhavyr , trava;! ; poen ,
uilghkr.ta ;." I j:;uai;h, j:or.5iuyl. X.'»^o«rJ/l<7;wrJ<l'/-
Omnino, yn holhauI,yn j;ubul, I A^gfwic, Jludy' Ar. Servilh , labur.
n Ihuyr , i>. Un, yni n.hAb rh> u | Ir Sy thar, f h th [no laorh ' obair.
T monar, t modh, dith;;eall, duth-
ra/;f, ftuidcar, kuideaghadh, kong-
nav, diudh, doA;ar, do>-,al.
Opcrac pretium, '1 al lhavyr,
Vj5dh. Ift-oIJy , iatireiy , throughly
Ar.A grcn, anoll dan oil, c pep rut.
Ir. Go Ij'uilc go h'uilidh goleir i-o
h'l'mlan go bula.;;, go duballaidh,
a fjToighjja ma;!;, ar gx-, moah, j puyt'h, ctholu^ith, j^odidoiijuaith
ar.kai:' glilcas no'ar ga^: aiftc F6s j 7'h regard of one's fervice, .worth
go h'aiththearr go h' anvor. .the pains, or -worth one's while. Ir.
Onryiipotcns^ HolhalhCog, a al- Syth-luathjyth ar notoradh. Gax
h^td^opt'h'Omnipdthit.'allmigi'tf ni tarva;, oir.'cearaA: no ria>dana;<;
, 'Pe: . ^
Ar (MlghilIudck,ollj;hal'udy.s. Ir.
UU6:lv.\x:iiiK, uilcakmaingeaA;
Htalfi^, Olh, holh,'kubiiJ.- yill,
fvery,S<.c. C.Cil .ArOll, pep.Gii-
en bynin. \ir turn, Omnfs: rr.Uile,
ga;<i;yi6;t;, foghjl, an tionilan, an
ypi44n"uraia. "'
O;
craft's man, a day labourer, C-Dfn
hw'l. Ar. Copraur, Laburcr.gvin
'dek, mtnicriir. Ir Oibridhe,(v-
tliraidlic, diivoibridhc, fear Oibre
no kcirde. ...
Operariu.s, a, um, vnpcrthyn i
Uairli nx iiL-ithllyr Belonging to
work or workmen. V.. J Obcror. Ir.
Oibridhe no oibre (ytharavaili fy-
thair. '■
Operatio, juaith, Jjucithrediad,
lliavyruairh^ Aberchiad , olVnm.
IVorkmg^labouriv'^ Alfh paying one's
devotion Ir Oinicaghafih, oibrid-
neii.j;d, oibpiurhat-h, A/". • ■■ '
Opera'or, j;ueithirr. He thrt
worketh. Ar Lahurcr, gurtidek ,
mesl-.erur. Jr. Oibrightheoir, sv-
tliraighrheoir. ' '
Operculum, Klaiir, kaead, itu-
cr;;yr. A cover, afid.Arttlo,
gulAier. Ir.FalaA;, f teiveal featli
no brat. "
Opcrio, Anhvdho, kT-dhio.ror
>' y^li"), Horrhoi; kay, kay a x;i'ead
To cover, to hide, to cloje orjhut, to
/top Ar Golo, kahini. fr Falai-
gliini, kynam,fceiiim, kuirim fiJa;e,
'o'Tb , t teiveal no br^r ir
Opcror,j:,ueichio IhavvriOjkym-
mcryd poen, travaciio ; Aberthy
To labour, to work, to travel i alio
to offer facrifice. C Dho ;^T:, dho h.
Vina Ar Labur.it. ir Oibryim
'Mhrayini ; nini obair, (vthardith-
areall, duihra>d ; glakam fvthar
Oram, bun ar (liioval, gnothayim
no mm gnothait^h.
Opcrol"us,Poenys.traferthys,lba.
vyrys, uedi ei ueithio vn dhi>;lyn
uedr ei ynnilh tiuy boen vaur'
Bufie, diligent, panifuU, made or got-
ten with great labour andftudy \ r
I'oaniyi. Jr. Svthra;e , diiadhvar
i\ thvar, doakla;; , dokra^, doka-
vail, kru3galar,gnothaJghea;>:, ko-
nailhea/2, dithA;iolla;<:.
Opertus, K)dhiedig, dir^el, an-
liydhedig, dirji^eledig Cover d over,
cloje. Jecret, hidden Ir Falaighthi,
keonta, keilte, teivllghthi, duaith-
nighthi, diomlaighrhi, dii.,nta.
Opes, j;alhy, j;olyd, kvvoeth,
dacedh, Riches, wealth , j'iibjlance.
C. Pech Ar PinvidiT:;eth Ir.Toike,
lai'vrcas mvin , moithadha , kille,
lonvas i inmus, N \ ffaith, (preidh,
ed no eid, avadar, biia;;ar, biniait.
Foskova/;da, akvaing, ara;;,
Ophiogloflon, Tavod v neidyr.
Adder s tongue. c.Tavaz nadar. ir.
Teanga' nathair.
Opiiiolirorodon, Krav y nadro-
edh. A fort of wild gar lick. Ir.Krav
nogaireog'hiadhain.
Opik-i, Kinnorthuvol, a J;vm-
mhorrtio. Which aideth or helpeth.
ir. Kavair-veartha;^ , konganta;K
kuidighth.-aA;, kavartha«, do veir
kongnav.
ndeanu, lonfyihair. | Optcx, jjueithii-r, kreftur.ru-
Opcrana.^ueithuraig, j^or^-.uyl- neythyrur, de\'nvdhmr, dy' vm-
l-raig. ATsork-wonan. Ir. Bin-oi- mvjur Aworkman or craft' s-man
bridhc, ban-hythra:dhi, bean oibre a contriver, aninventer or devijer
nohychair, <-^ t In guinor. Ar. Labi'rer, gu-
Operarius, ji'eithiur , krcfciir , uidek, merOierur. Ir. (3ibridhe ,
5or;;uyli«ir. Awork-man, a handy- lythraidhe, tear keirde, keard, de-
- D<^.- alvthoir.
loS
Tit. 11, A Comparative Vocabulary
o. I
alvthoir, deantoir; fythraA; , dirh- 1
A;callaA:, fairniktheoir no kuma-
doir.
Opificina, j;ueithdy, mar;inadty •
jiwork-kimje,dJbop. Jr.Kcard^a,
teagh oibre.
Opificium , suaith , j^uncythy-
riad. IVork, -workmanjhip. Ar. Liv-
raifli. Ir. Obair, f monar, fniodh
fythar. kcardaA;d.
Opilio, By^ail dcvxd. A Jl^fp-
herd. Ar Byj;cl ar faut ; pautr, pe
mirer ar faut , meflacr. Ir Sprea-
dhaie, ydliairc, no buaA;ail kyraA:
Opimus , Tcu , bras, diuy?;ys,
kvvocthoR. Fat.grofs, rich,p/enti-
full. Ar. Lart, dru, kuill , Itank ,
pnvidik Ir. Reavar, meth, feol-
var [no feolvur] iultvur, meatha;*;.
OpinatiflimuSjParAicdikav. Mofi
rej^efled. Ir. Rovaravalaj;, rothul-
radharka^;, roighlik, roixrioiina.
Opinio, Tvb, traus amcan, j;o-
dyb,druj;d>b, son, k'lod, kymme-
riad, bri.' An opinion or fuppofal, a
fancy or conceit, an apprehenjion cr
fentiment, judgement or ejfcem, repu-
tation and credit. Ar. Pennat, fal-
tefi. Ir. Baravail, keadvadh,doigh,
joipcen, AT. Sviltean.
Opinor, Tybio, medhul, buri-
ady, amkany! To think, judge, fup-
pofe,deem. Ar. Mcnnat, barn. Ir
Baravlaim , kcadtaidhim , fvi'.im,
mcafam, brcatlinayim, cidirghk-o-
Iham, beirim no nim baravail, as
i mo baravail, mo dhoigh, move-
as, mo vreathavnas no mo kcad-
fadh.
Opis, em. e ; Forth, kymmorth.
nerth,amdhifyn.j:;rym,5alhy Hf//>,
fuccour, aid, aljijlance. Ar. Sikur ,
minixi Ir. Kuidcaghadh, konga,
kavair, furtaAjd.
Opituior , Kymmorth , kynnor-
thuyo, nerthy To help, fuccour or
<»i<^. Ar.Duj;cn miniAji. Ir. Kui-
dighim.
Oportet, Rhaid yu,evauedha,
mae'n j;vmmuys,ev adhylae, fdir
yu, mae'n rhaid It behoves , it mufi
needs, it Jhould or ought. C. Rez,
e dal. Ar. Ret eo. Ir. As oirkeas ,
as oireafax: , as tiixdimz ; ni fo-
lair, as eij:;cin as f ing? kaithcar.
Oppidanus , Dincfydh , jur o'r
drev Belonging to a tovn or city.
Ar. Bur;sis. Ir. Kaithraigheoir ,
I (ithvthcoir , duanoir , tuimeoir ,
baileoir, brughaidhe; Fear baile
no kaithreax.
Oppidatim, O drev i drev, o'r
drevbuy jilydh Vromtovntotown
Ir. Go kaithreavail, go fuhveavail,
go duanavail , go brughavail, (^c
Oppidb, yn dhirvaur, yn dhiat-
treg, yn dhiannod. Very much, in a
trice. Ir. Go h'anvoir, go rovor, go
h'iomarkax, go h'iomadavail.
Oppidum, Dinas, trcv j:;aerog,
burdeifdrcv. A tvtdled town or city,
tf toreugh. C. Tre. Ar Kcr, mar-
x,zt- Ir Kathair, duan f fithve ,
briigh, t taim, f bla, f du, t kong-
vail no baile muraA: no go miir ui-
me. Oppidum Ttgif, f koantuiriifvc ;
Bail no purt righ.
3
O.
Oppigneratio, j;uyftil. A laying
to pledge., pawning. Ir Geall'iiuir-
mcadh,^eall AilUi kurangea.l
t)ppono, vmollbd yn erbyn,j;ur-
tholiod. To nppofi or refjl. Ar. Brey-
taan, koncrolha, dcbac oz.
Opportunus, Kymmuys ir am-
kan, Icyvadhas, kyvulA;, prydlaun,
vlI y dylai vud, vcl y niMineni ;
Menu peryj;!, parod Aleet for the
purpoJe,fit, C07ivenient, very commo-
dious ; alfo incliuahle orapt, in dan-
ger or fuijecl to Ar. A iSreCiK(.n-
tcl , kcntrat. Ir. '1 rathavail , tru-
tha^;, garavail, garaA;, iniA;uvaighj
kuidheavail.
Oppofitio, ymolTod f;urfhoflad
kyvcrbyniad, t jurthfivvicad 0/>-
pojition, contrarying. thwarting. Ir.
I'rith;tur, frithvtartadh , j irith-
veart.
Oppofitus, j;yvetbyn, arj;yvcr;
Oppojite. At. An ty dictcb, e tall ;
kenvcr,kenver c kcnvcr I.As koine
Ofprdiio, •:;uithre;'i, 3orthrym-
miad, j;orn!es,trais, tdirdrais,t;or-
dhuy, j;ormail Opprefjim , extor-
tion, violence, force Ar. Mors. Ir.
Hiudhudli, lonnadh, eigneaghadh,
foireigneaghadh, tbircij^can, toir-
neart, -j tokar, forlonn, iivtzz.
Oppreflbr, ^orthrcJCi""! j;orth-
lymnu'r, ;:;ornurur, ^orn eiliu,
ir^iiur j;ordhl'yur Ayextnrtiover,
an opprejjor Ir. foireignigluheoir,
toirneartaighthcoir , furranaidhe,
forlonnoir, foirvrighthcoir.
Opprimo, Puyfo i laur, j;orthre-
xy, j;orthrymmy, roarlenj;!, Ihe-
thy r;ormcilio, J^U'^^o >'" S^'^^^i
kvr/sy am ben,tri.itio max,; A •. yb
y blacn, t;ordhiucs, duyn pech truy
drais. To opprefs., to beat down, to
over-charge, to grieve to thriifi hard,
to trample upon tofeiz,e, to Jurprize,
to force or ravijb a toovian ; To pre-
vent, to overtake, to go beyond one,
to wrefl out by force. Ar. Ober gau
ox ure bennjk, guana, mahaina,
moria, ^u..ska, enka, grevi, man-
tra. Ir Sonnam, dingim no tean-
nam fios, fail'j^im go pcniaidh.
Opprobrium, Kainuri , farhaad,
fcnn, kcrydh, j:;uracuydh, cdLui-
ant, dannodiaeth, jmfh, gura-
(iuydh. A check, a reproach, a di-
f^aragement, foul language, a taunt,
a rebuff Ar. Rebelh. rebclliat Ir.
Mafla. eagkoir, miviod, ealbnoir ,
diviadh, beadh/;a, toiveim, grain-
nairt, atais, t ail, ipreagadh, aith-
virt, imdhearghadh, f aisk kaine-
adh, tarkuifne, taireim,rpid,disbea-
gayadh.
Oppugno, j;ofod ar, ymofod yn
erbyn, ymladli yn erbyn , jolbd
ksnlnuyn urth, amj^ylv.yny trev,
vmej^nio i uneythyr niueid. To
fghtMgainfl, to a fault, to batter, to
layfiege unto, to Jet upon, to attack.
Ar. Brefekkat,ftiirm ouz. Ir. Inn-
fayim, fatham, taii^im, dinj;im, te-
annam, fliivlam no tuailim ar, rea-
bam,brifim noftiallam, kuirimfor-
b»i, F.C. no tuidheaxan re h^ait.
Opfonator,Arluyurbuyda diod.
O
A buyer of meat, a caterer. Ir. Ann-
lanoir, bidh ^eann.idhe, katur, fe-
ar'halair no AiCannai^^h an bidli
(.)p onium, P6b buyd ond bara
a diod, enlhyn, yn.borth, kynha-
lia;th. jhU manner of meat, or vi-
ituah, except bread, fijh, 'viands. Ar
Boet. Ir OaA; anlann.
Optatib^ j;v'cdi ci dh\myno. j;u-
cdi ttheiiiv Vlljh'd, dtfird, longd
for Ir. larriha, ordaighthi, ii,n
ghavrha ; Na vuil tonu no dull j
taikc, ruvtad
Op'icus, yn pcrthyn i'r joiiig.
Optick, pertahimg to the fight, ir.
koilg no radhark.
<.;ptiniates, S0'''"y5Vy, j;uyrda,
d Iccigion, honedhijj.on culedog,
pendcvigion y 1 ubi The grandees,
the chief men of the city or country
C PcdnziviTjian peiri vikjurlyah
Ar. KcbLiis. Ir. Kouhymeaui.a ,
\ nvuhymeadha , cirlaiv , f arigh ,
m6r-u<ui]e.
Gprinic, Or ;^orx,p<'r-dha, WeU,
very welt. C. Kc-dha. ir. Go ro-
vaith, ^c.
Optimus, 3orcy,i^orcy o jubul,
da uios ben, da lauu, da dliijjon,
[S.\V. ^odidog, p;r-dha J Befi ,
befi ef all, very good, exceUent C.
Gutlla & gucl'ha, por-dha. Ir.Sir-
vaith, ro-vaith, tear ar bioth no do
na dhyineiv
I Opco, 7 PyA;o, frhybyA^o, d<-
iniyiio, dc-i!> vy, crvyn, >,ucnyxy,
|cuylh\fio, ieidhynoi Deuis, de-
thol [S.W y.\XMiy'\lowiJh,toTi>yh
for, tochoofe, to make choice. Ar.A;U-
antaat. Ir.Ordayim, ordughadh, as
fear liom ro ghnoighiro j larram,
firim, noguidhim.
Optdencus ;:;olydog,kyvoethog,
diua.h, di;sonol. 'Rich, wealthy, pten-
tyfiiU, abundant. C. f Puludok q.
Ar Pinuid.k. Jr Saidhvir.
Opus, suaith , j^ucithred, ^or-
A;Uyl, jperuyl, Ihavyr, poen, adei-
liad, jjuneythyriad W work, deed,
bupnefs, travel or labour. C. l-.ucl,
\ guaich Ar Obcr. Ir Obair. f .no-
nar, f modh, gniv , f j;ifl:al, bed,
t biian; Sythar, ffyth, duadh, ku-
is, gnothaigh, toiig, fcidhm, boil,
keul
Opus , Adj. indecl. Rhaid yu ,
ant;cni haid, anhcpj;or, a vo rhaid
Urtho. NeedfuU, expedient, necejfary.
Ir. Ria;(;danaA;, oirkeaiaA: , prag-
ghainneaA;, kruoga^:.
Opufculum, juaith byAian, ruag
nejcs A little ll^'ork Ar. Ober
bian. Ir.Oibrin, modhin, min-
obair, beg'h\ thar, min 'hythar.
Ora,yniyl,lhed-ymyl, kurr, mm;
Kytinydh ag eithavocdh j;uledydh;
Bro, sulad, froror, tiriojaeth ,
tyedh, minion, blaenx3ulad ; ju-
rym ne odre dilhcdyn. The coafi
or border of a country ; alf* the ut-
mofl part or end ef any thing C.
Kur. Qra marit'ma, BroU an mor.
Ar. Beyen, kolkn, kofitzcn, le-
fenn. Ir BryA;, imcal, f ur, f or,
t airA;eanu, f coAiair, kivas, krJA;,
knlax;, beal, kab, bile, balta
(Jraculuro, Attcb Dyu, kynghor
Dyu
Of The Original Languages Ot Britain And Ireland. loy
O.
Dyu; ymndrodh t;uiu. AnoracU.
Ir. Airc.ikal K. raidhte, breitlicav-
nas, kovaile no Freagradli de Fos
nuaillraidhtc, dcaghroial, niiaillvrc-
ath raidhte, no breichcavnas oir-
dheirk maith. Fo! tcampal no ait
nattugthar aircakil.
Orans, yn j;uedtiio. Pra)ing. Ir.
Ag guidhe, ag j;uidheadh, ag or-
nalghthi, ag iarraigh ar^ ag deunadh
guidhe no ornaighthi.
Oratio, ymadrodb, fiarad,ymdhi-
dhanj tracthnd, adrodhiad, araeth.
■^uedhi. A Ipeeck, (iiJcour[e^ talk,
language ; tijo prayer. C. Pidzhi ,
Padar, tfr(j/;o domlnka. Ar.Pateren.
Ir. ortha, araid, araighid, oraid
Orator, Arcithiur, ymadrodhu',
;KUedleyur, f arodrydh, ndrodhur,
pjdereyur, Tucdhiur,dadleyur An
Orator, a jpoie/man , a pleader or
advocate. At. Advokir. Ir. Oraide-
oir,oraididhe, orrthaidhe, deaghla-
varchaj:,avkoidhc, tagarthoiraidh-
neidhe, tear oraide dodhcanadh.
Oratorium, Ty j;ucdhi, kylFt j^yr
uedhio. A place dedicated to pray-
er, an oratory. Ir. Oircakal, to-
ghatmailt, edcalailt, fcipeal, ieagh
no ait ornaighthi.
OrbatuSjjuedi duyn odhiar. De-
priv'd. Ir.Tallaighthi, kaillte, krc-
ai/;thc, arganta, fpo;.tha, fladtha,
do x.aiU no dar veanadh ni
Orbiculatus, Uedi uneychyr yn
5runn vol kyl/i Made round like
acircle. Ir. Kruinntc, baiikche,tor-
ra^te, fbloikte, bea^tc, deanta
kruinn no kurtha a lann /;ruinn| AnOrgan. Ar. Ogru. Ir. Ga/; an
mar vea;it no A;ompa>. grais, oirne.';, greas, ftaid, orga, no
Orbiculus, KylAi byx;an,;,uerv3n |ga.j; inftremeint do dhcanadh ni.
dro;TuIho;pii;Pelhen,pelcn.^/;V-| Orgia , julcdliae Bakku-. The
tie hoop or circkythe 'ujheel of a puUy, feajls ofBacchm. lr.Bai;,iodhvurta,
O.
Ordino, Trcvny,dosbartliy, lliy-
niaethy, jiofod mtuii ticvcn,ordci-
nio, Yrdho, t;radhio, rhoi yrdha;.
Tb order or di//>o/e, to ordain, to put
or fet in order, to regulate, to rank
aljb to advance to promotion, to put
in authority or place. Ar. Reiika.
Ir. Ordaighim, oirnim, cigrayim ,
glcafam, innlim, kuirim, a n'cagur
a n' ordufflvidh a n' glca.s, kuirim ar
ord , ordugh:idh no doigii ar. Fos
kuirim a'gaichreiin a n'onoir.
Ordo, Treven , rhcs, Rhc-
fter, rhcnj^k, f rhilh, to, kyl-: ;
Jradh pob dvn urth ci jyvocth ai
le; JU'T yn-radh; Yrdh , yrdlia:,
yrdhas. Order, roiu , rank , the de-
gree, rank, or quality of per[ons. Ar.
Yrdh [urz] ftroilat, renk. Ir.Oid
[Sic N.J cagar, gleas, doigh, kaidh,
kurfa, laidhne, (haith, kifeal, fpaigh
Orcadcs , y tyluyth teg. Fairies
of the mountains. It. Airdflliav-
radh, no ftiiavradh knok.
Orexis, Xi^ant bijyd , ;Kuimp o
ncuyn ; j;uanj;k ag auydh ag aingk
O.
daduyrain ; Tardhy ve! fynnon, j:;fi-
ni, k6di vel yr hayl, de^irae, ky-
x:uyn. Ti rije, to jpring tu a river
doth, to he born. Ar. Gorren. Ir.
Tinrgnaim , to(dyim , fofam , eir-
ghim, tighim, jcinim , f siirii-
ghim. K.
Ornamentiim, Adliyrn,hardhu;B,
diuyj;iad, 5a„-der, nuflad; An-
rhydc'dh , tciiyn^dauJ , j^ory^javi-
Kth, moliantjiclod, par/; ; Tc5u;k,
prydverthu^j Kymmuynas, anrl'iy-
dcdh vaur. An ornament, a grace,
a credit or commendation ■ a drefs,
garniture or garnijh ; alfo honour ,
dignity , promotion, prai/e. Ir. Oir-
ghreas mairc, rj;eiv, aille, forvlath,
forvai/?;, foraile, fiias, brcadhas, dc-
iCe, f dea.5iar.
Ornatus, Adhyrncdig, trufiadys,
taklys, kyuair, hardh, j;ucdhidh ;
Anihydedliys, par;!;edi'^, uedi kael
j;radha /;odiad, prydvcrth, vmad-
rodhys ; I Jcniog. AJorn'd, deck'd,
furnifl.t'd j honour d, recommended,
fet out, appareU'd, drefs'd. Ar. A-
1 vQyd; /;uyd, kvvog. A Stomacki rorvu. Ir. Ortha,' oirghrcafta, or
or appetite to meate. Ar. AiUant duighthi, maifighthi, f'orvaifighthi-
boct. Ir. Kikras, jiram no kanadh fjivtha, toirrgivtha, aillighthi, fo-
j;earvaA; gaiie no fon bidh, f^rea-
thra;!; ar uairiv.
Organifta, A jano yr orjan. An
organifl. Jr. Organaidie, organaA;.
Organum, Oferyn, ermyg, arv
i uneythyr pcch a hi, peiriant; O-
fer kerdh, arvay thyvel, arvay kref-
tiir ; Ori:;an. An inflrument of any
fort, all kinds of muficalinfcruments;
the eye of a doublet ; aljo a ball C
Be2.o. Ir Kroinin, kruincan ,kro-
n6g,baiskin, baskan, fleaskan, kro-
ineakan, no gaA; ni beag oilc kru-
inn.
Orbis, Kyl;t;, modryy, t kryn-
nogyn, kacad krunn ; Ardal, brd ,
Mimai vaur o bobol ; Biuydhyn ;
Pelhen;Sidy!h,fidelh. An orb, a cir-
cle, a round ring orcompafs, a globe;
the vjorld, alfo a country or part of
the -[iiorld, a great company or mul-
titude of people , a year, a bottom
of yarn, alfe the outward circle of
aiuheele Ar. KeU; bet. Ir. Kro-
ne, bc.i.;^d, fain ne, kompas, roi/j-
hj^in, kirkai, f tagmang, Ga;K ni
kruinn.
Orbita, Oluyn menn, 61 mcnn,
fidelh. A cari-wheele or the track
of It in the ground- Ar. Rout karr
Ir. Roithleann , karta^; no lorg
roithlein a dalav. Fos bea/it kro-
inne no kroinea;;:d. Fos flighe.
Orbito, Sidelhy. To turn round
like aijleec/. Ir.Rcimnyim,itn[hig-
him no iluvlaim flighe.
Orbus, Amdhivad ; f di«rad ,
uedi ei ado. Fatherlefs , de/titute ,
fuccourlefs, forlorn. Ir. Tul!a;i;, di-
leax:,ea(vaia.>;, uireai'vaighcaA;, di-
valaA;, ar dhith, ai eafvaigh, ar di-
vail, kaillte, darbeanadh, do A;aill.
mac tJileach&a, An orphan. N.
BaiAifeiitc.
Orgya,£e,Guryd. Afadhom. Ar.
Giiret, briat
Orichalcum, Lattum, coppar.
Laton or copper. C Bici. Ar. Ku-
evr. Ir, Kopar, uv a.
Oriens, y dhuyrxn, kodiad hiyl.
The Eafl , the Levant. Ar. Sevel
heaul. Ir. Oirthear, oir.«keart , an
tyv'hoir, eir^hean an ghrian.
Orificium, jcnXjfavan p6b pcth,
[ S. W. ArAiOlh. ] An orifice, the
mouth, entry or brim of any thing.
Ir. Bcal, bryA; [ no brao;K 1 kab no
fala;. ni. F6s fuvaifte, biiagaire.
Originalis, De^ireyol, kynhyy-
nol, y peth a vo j^an yn o'i dhe-
Aireyad. Original, jirfi, primitive,
that -which one has from his birth.
Ir. BunadhafaAi, bunaidheaA;,frea-
vavail, tulavail clu[h;>;a hx.
Origo, Hanes, de^jreyad, ky^juy-
niad, kyvodiad, bonedh ; jcnedi-
gxth, dc;;rcy, kyf kenedl; Fyn-
honnelh y kotto dur ; Krcad, ka-
rennydh, a^osi Aruyrain. An ori-
ginal, a rife, a beginning, a pedigree
or birth, a fource , well-^ring or
head. Ar. DtZru. pen m'amcn. Ir.
Biin, bunadh, bunadhasj Keap,
freav, tobar, toIaA;, ftaide, Jeine-
adh, Jeineavuin.
Orior, Hanvod o le, kael i dhe-
A;reyad, kyvodi, aruyrain, dyyre,
Ee
railiighthi, bria;Knaighrhi, greagtha.
deiCvighthi.
Ornatus, uSjTrevnyfruydh. Gaie-
ty , bravery; alfo ornament and
grace. Ar.Laftr, Ir.yilvjyadh,gleas.
Ornithobofcium,'Adardy. Apen,
a coup. Ir Keark-alt , kearklann ,
teagh no kro kcark, eanailt ; ceagh
no kro ean.
Orno,a5, Adhyrnyjhardhyjtrev-
ny, trulio, diJhady, darpary, ar-
iljyo. To adorn, garnijh, deck, beau-
ttfie, to provide, prepare, make rea-
dy. Ar. Kacrat,goarni(la, paraman-
ti, eunna, kinkla, reiza. Ir. 6ram,
oirghrca;am , greagam, mailighim,
forvaiskim, f^ivam, foirtgivanij aii-
lighim, foraiiiighim, oirdnighim,K.
brcadlwyim , dealayim, koiryim ,
rnaCam, dcifmyim, dea;;raim, dear-
layim; Kiiirim (gciv no niaile ar,
mm maidea;^ no breadha, trealam,
kuirim trealav no kulaigh ar.
Ornus , Prcn kriavol , kriavolen
[S. W. Kerdynen & pren krauel]
The PUiicken tree. C. Kcrdcn. Ir,
Kcatthan [/c^. kearhvn] Kran kear-
thuin. Mu7ifl. Karhyn. Scot. Kvrvn.
Ofo> j:;uedii!o, deifvvy, attolug,
dymyno, f ioli, r ymiaul ; Dadley,
areirhio, pregethy. To pray, defire,
intreat, to plead, to preach. Ar. Pi-
di. Ir. Guydhim, aiiim , aic;Kim,
athxuingim , toghoirim , eada-
laim, iarram, (hinm, nim guidhe,
t j;eis , t edel , ornaighthi ; Nim
t taghairm no f ata;*; j Tagrairo
aighnyiro.
Orobanche, yr orvan^ ne jal-
drift y banadi 3room-rape. Ir.Srath-
man ilur no fliir-aJa;!;.
Orphanus, Amdhivad. An Or-
phan. Ar. Erodhinuat. Ir. Dille-
aA;ta , f diloit , f cillircaAsd , leanv
gan tuifmighthcoir beo aijje.
Orthodoxus, loun j^rcd, ynioun-
dyb f^*'dh. Orthodox.. It. Kcirt-
/i reid vea;i J f ir-A; reidvea/; .
Or thopygium,
Tit. II. A Comparative Vocabulary
O.
O.
Orthopygium , Kynfon aderyn j Beilin, fesin, caibin, goibin ; Pog,
ne anivsel, klorcn. The rump of a f raea_m
Mrd or beaft. C Loft. Ir.Bon eii-
buil, los, feam, bod.
Orthographia , laun-fsnvenny-
dhixth ; Argraf adeiladaeth xuedi
i thynny kynn adeilad. Orthogra-
phy ; alj'o a draught or platform, a
model for building. Ir. Graivkeart,
keart-ghraiveoAid, keircfgrivneo-
raAJd.
Ortus, a, um, J^uedi kodi, Jjuedi
kyA;uyn,5uedi dex're ; juedi y em.
Sprung, rtfen, born. Ir Beartha, je-
inte do rughadh , do sheineadh ,
d'eirghe, do 'hainik, do sil.
Ortus, Kodiad, kyCTvniad, de-
Aireyad, kodiad hayl, y dhuyrEii ;
venedigseth, tuv, tyviad. Affrmg-
ing, a rife or beginning ; the rifmg of
the fun, the Eajl ; birth, defcent. Ir
Eirghe. Fas,tciA;t,tfortraidh, cinn-
fgain, toikx.
Ortygometra, Ar. Kuail, >;uaill
Vid.CoturniAJ.
Os, y Sen-Je, 'avan, uynebpryd,
edryAjiad ; laith, tavodiaeth, yma-
dr6dhi t Eovnder, fhydeb, deu-
redh; Aber avon; Kurr, eitha-
vedh,min, ymyl; Pig a j;ylvin ade-
ryn j jenae ag uyneb kuppan. The
mouth, therrfage, countenance, lan-
guage,fro>iuuciation; Alfoanouth,
pajfage or entrance of a river; alfo
the outmofi part of a thing, brim or
edge ; The beak or bill of a bird. C.
Ganaujtstne. Ar.genu. Ir.Bel[»''
be'al^-\¥cs, tbil, f kcl, t S'O",
fmen, tgulba fkoil, t kailve,
kab, fuvaifte.
Os, offis, Afgurn ; karrcg eiri-
nen, nse'r k\vryu aeron A bone,
alfo the fl one in plums, cherries, ^c
C Afgarn, al'gorn. Ar. Askorn. Ir
Kndv, ffeik, \ tuk no tek. F6s
knavog na meal'aiv airighe raar aca
a i-^coxo'it.
Olcillo, Symmyd 5ensE,^oj^uy
dho i laur. To move the mouth, to
bom down. Ir. Bogam bel, bogam,
korrayim no gluaifim fios agus fii-
as, bog-ghluailgim no nLii bog
ghluaiig.
Ofcillum,5enx byxan, favan ve-
X^lIx; Rhyu dhelux by^iacn. A
little mouth. Ar.genu bian, Ir. Bei-
lin, fesin, kaibin, goilm.
Ofcitanter, yn efgeylys, yn arav
dhivrys, ynvyft;relh,yndhi?;allon,
yn dhiouj;rurth , yn j^yfgadyr.
Sleepily, dro-wfily, carelefsly. Ir. Go
matneaAitax, go lei(j;eavail,gotal-
fa, go fpadanta, go kodaltaA; , go
neivghriongalaA;,go forvafaA:.
Olcitatio, Dylyviad ^cn, ejori
favan ; Efj^eylyfdra, diogi, fej;yryd,
diovaIu;>;. Gaping, yarning, negli-
gence, idlenefs, caretejfnefs. Ir Me^
anadh, meanfaghadh , meanfbigh
theaA;d, bryfail no bryfadh.
Ofculum, 5en3Eb.vA:an,|minus5
Kyflan. f Impok. Ub Land, fpok-
kyn. A little pretty mouth; A kifs
or bufs. C.fPokkail, impog,ky-
fyn [»»/>/«>•] baiou. Ar. AfF,Pok
Afiet, budiet & pbket, to kifs. Ir.
OlTeus , Af^yrnig , tebyg i af-
gurn , kaled vel yr algurn. Bony,
or like a bone. C & Ar. Afgor-
nek. Ir. Knaive, knava, knava/i,
knaiveavail, feikeavail, do veanas
reknaiv, mar A;naiv, kruadhA^na-
vzz , IomA;navaA; , kov;eriiaidh ,
knavarlaigh.
Ofliculum,Arj;yrnyn,afsurn by-
z^n; Karreg aeron. pi. Briu-ef-
j;yrn, man-efj;yrn A little bone;
alfo the ji one of a fruit ; As a plum-
fone, a cherry-fo>ie,S)CC C. Mean
^\ymon,aplu>,i-Jlone Ar.Askornin,
Askorn bian ; Men frCiath pefruas.
Ir. Knaivin, knavog, knaiv beag.
F6sklo;s mis, kloi^jm toraidh.
Ollifraga, Math ar eryr a dyrr el-
j;yrn a i big. An ojJ>rey. Ar Per-
fillot Ir eanknaiv-reabthaAijknaiv-
vrifteaAi.
Ollifragus,A dyrr yr t?^<jmThat
breaketh bones. Ar. Ter-men. Per-
fiilot, Q^i7« Of^rey Gall Cajfe-pi-
erre. M. Ir KnaivreabthaAJ, knaiv-
vriftcaXj^f
Ofliiarium, Efjyrndy. A char-
7iel-houfe. Ar. Aiarnel. Ir. i meam-
bra, no fgria ina ni'id knava no
taife Nyv do Aioivead, ula a d'eam-
pal no a reileag.
Oftendo, Danj^os, myne.^i, ad-
rodh,datj;an,dyuedyd. ToJheTi>,to
tell or declare, to pomt at, to let one
underflajid. Ar. Diskcus, diskleria,
fignifia. Ir. Taisbeanaim, tailea-
naim, taifealvam, taivrini, tc-arat-
vam , taidhvrighim , foillfighim ,
t j;]eithini, dolvam, innifim, aith-
rifim.
Oftenrus,j;uedi y dhanjos. Skew-
ed. Ir. Taisbcanta.
Oftento , MynyAj-dhanj^os, fro-
ftio, t boklaAiy, ymfroftio TojhcrB
often, to boafl, brag or vaunt. Ar.
Pompadi , marvailla , marvailler ,
OJfentator. Ir.Sglcirim, fpleagham,
blomafaim, fallafaim, adhvA;lofaim,
nina fgleip, fgleagha, bomain no
bomanna, blamas, f tallas no glo-
irdivyin.
Oftia, Ebyr, aberoedh priv avo-
nydh. The entries or mouths of great
rivers. Ar. Porth mor. Ir. Sroth-
Ajailveadha, froth-dhoirfe, bel bra-
es, kraos no doirefe avan no fru-
thradh mora. Invir.
Oftiarius , Dryfor , porthor. A
porter or door-keeper. C. Darador,
Ir. Doirfeoir.
Oftiolum, Dryfan, drus by^ian,
rha7;dhor, f kynnor, f gordhor. A
little door ormcket. Ar. Dor bian.
lr.Fodhoras,mindhoras,doras beag.
Oftium, Drus, porth. A door ,
gate, entry or pajfage. C. f Darat.
Ar. Dor. Ir. Doras, geata, kovla,
bealaA;, (ire-
Oftrea, Oeftren, Lib. Land. O-
ftryfcn , pob marh ar grosen ;
t IhymmhyrAien. All forts of fijh
having hard J hells, as oifiers , &c.
Ir. GaA; iafg, fligeanaA;, fli^cin,
blyif^e no ballain, mar ata oiitre,
gnuvar, c^f .
Oftrearius, A berthyn i'r Ihym-
mtua .Of or belonging to oifters. Ar.
Otrer Ir. Sliganta.
Oftreum, Oftryfen, Ihymmhyr-
Aicn. An oifler. C f Efiren. Ar.
Iftren,^oftren. Ir.Oftrin.
Otidr, B6d yn legyr, diojji. To
be idle, to be at refl, to have nothing
to do. Ir. Sjithim, Ijriftim fofam,
nim kiuineas fofadh no kovnaidhe ;
Ligim %ith, fokrayim nim fokrui-
ghtheaAid, ire
Otium, Scj;yryd, dioji, f ham-
dhen , elmuythdra , IhonydhuA; ,
feibiant. Leifire , idlenefs , -want
of bufneji or imployment , fhare
time. Ar. DidalludegeZ, , diegi ,
lefirejjez j luguderez Ir. Divyine-
as, t feilios, leifj^ , falfaA;d , Igith,
fjifte, liain, fois, kovnaidhe, f tas,
■\ tairifliiov ; foill ; kolg no fgtiir do
gnothaigh.
Ovile, Deveid-ty,korlan devsed,
t kaid dev£Ed. [S. W. Lhok de-
vaed ] A jheep-coat , a fold, ajloeep-
houfe. C.Boudzhe devaz. Ar.Krau
de'nvet. Ir. Lok, banrax, no kro
kyraA; [cxijieaA;, iV.] f oi-lis, kyir-
lis, kyr-ailt.
Ovis, Davad, Jhudun davad,
t man-lhudun. [»WfDim man-
Ihtiyn. J Af.'eep. Q. Davjs , f da-
vat. Ar. Da'nvat. Ir. Kaora, [ no
kyra] f oi ai no yi.
Ovum, uy. An egg. C. Oi. Mil
prcv. Ovum druidum,feu anguinum
rlinii. Scot. Krap na na'raA; . Idem
Ar Ui. Ir. ligh, f ork j F6s ijgh-
ghog'eilg.
Oxalis, Drinj:;ol , fyran yr ■^d ,
i^c. Sorrel. Ar.Treinflicn. IrSava
Oxyacanthus,Drain yfpinys,pren
mclyn. The Barberry-bujh. .rise
SiZ, f^eog, j ske, krann i^eixe
Oxyacantha, Drainen uea, yfpy
dhadcn, drain yi'pydhad. A white-
thorn or haw-thorn. C Spernan
uidn. Ar. Spem guen. Ir.S5iaA;6g.
Oxyacanthtc bacca.\M .Ox^Via. Dim.
Eguan, kraual mbz
Oxybaphum, Kuppenyn ; Math
ar velyr yn kynnuis xue Ihuyad.
Afaucer ; A kind of meafure con-
taining fix Jpoonfulls. Ir. Saivi'eir.
Oxygala, Syr-lhaeth,lhaeth enu-
yn; KymmyCg o laeth a fyr-uin,
f;Jr-buk. Sowre-milk ; A fyllabub.
Ir. Baine j;ear, treavantur no kar-
raighin,toskor tharradhus.
PAbulum, Porva , porthiant
aniveilixd, ebran. Fodder ,
forrage, provender or fog for
cattle, pajlure. Ar. Keineit,
Ignis pabulum. \r GiX beovan no
biadh eallaigh ; Inik , tear, fodar,
foAian, glafeliart , foirne , glaidhe.
Pacatus, tJedi ei hedhyA;i §luiet-
ei. Ir. Beask'naighti, fichc, sithA:an-
ta, keanfaighthi, kiuinighthi, fok-
raighthi , fma^itaigtithi fithea;; ,
sithA;anaA;.
Pacifcor, Ammodi, kyvammodi,
roarA:natta,kytryno,kurdio.ro cove-
nant or bargain,te agree . Ir Naidh-
x mim,
Of The Original Languages Of BKitAifi Akd Ireland, m
P.
mim, konraim, margnlaim rcidhim
no tij^im Icis, iiim konradh, -j n.ii-
(ihni, margail, malairc no keangal
leis ; gcallam, ben im jealladh no
moid.
Paco, fDyhydhoJlionydhv, hc-
dhy/:y , bodloni. To appeaj'e, to
quiet or HiU , to tame. Ir. Sithini,
sich>;aniim, beasknayim, sithoilim,
fbkrayim, kiuinyim, reidhim, fa-
lam, nr.n (ithAian.
Padtilis, Plechedig, ucdi i uay
yn^^lnd , ucdi i blyjy. Plaited ,
wreathed,folded Ir.TiIke, kuairlg-
tlic,kas, kalta na thilteiv, na a;u-
airij;thciv,na A;arnaighthiv,na phlc-
atadhaiv no deanta do ."codaiv im-
dha.
Pacflitius , Ammodol , dan am-
mod. Doiie upon agreement. Ir. Ar
iionradh, ara^id, ar ,^oinj:;ial], nai-
dhmeavail, konnarthavail no dean-
ta ar AJonnradh no re reidhcea>;.
Padtor, Ammodur, dyj;ymmo-
dur, mar.^natcur, j^iineithyrur am-
mod, kytryniir Atargawer, a co-
venant or agreement maker .^ an in-
gager Ir. Konnartoir, naidhmthe-
oir fe.ir Aionnartha no reidhtigh ,
margalaiohe, malraiteoir, &c.
Padlum, Mar;Knad, kvttyndeb,
kordiad, ammod, fdyyndeb, adhe-
Uld A bargain, a covenant or agree-
ment, a co?!traH, a treaty, a condi-
tion. Ar.Feyr. Ir. Konradh, f nai-
dhm, frichola, reidhtea;^, margadh,
margiil, maJiirt, keangal, a;>;d, ko-
mgiall, bcalcame, koman no koma-
banhiad j Kanj^hennx 'r juinu- kloka,gunna,roba,ko(a, pealJ,brat,
Padlus, j;uedi ammodi; Guedi i
gyfvlhty Hafing bargain d or a-
greed; Alfo joy?/ d., &C. C Barj^id-
nias Ar. Plen , joyn'd. Ir Kon-
raidhte, naidhmthe, ^c. Fos grea-
maighthi, nafgcha.
Picdagogus, yfjol-veiftir, athro,
T hvucdhur plant. Afchool majler,
a trainer up of children, a pedagogue.
C. fMailhr meibion. Ar. JVJaeltr
skol Ir. Leanv;eovaidhe, fear koi
veaoha leinv, oide no maighiftir
igoile, no teagafgthoir leanv.
Psderafles, A unci anlhadru-
ydh 7;yda be/;5yn. ABuggerer, a
Sodomite. Ir Leanv-vyiflieoir, So-
dhomoir, Sodamin. Fear dhruife
no pcakiidh mionadurtha do dhea-
nadh re buaA;uilleidhiv no re fea-
iV.
Paedia, Adhvfj;iadneathrauiaeth
plane. Jnftru&ion of children Ir.
Leanv-A;oig, leanv-oideas, leanv-
vunadh, teagafg no munadh leinv.
Pcedor, Dreui, dryi^raur,bryntni,
bydredhi. Naftynejs^ Hench.Jloven-
linefs,Jlutt:Jh7ie]s Ir Salaighe, bro-
ghaighe, tutaighe, breine.
Paganus, 7;ur or ulad, d^n j^ule-
dig an^hyvaruydh ; Pagan dijred.
Belonging to a countrey-man ; Hea-
thenijh, pagan Ar Diskridik. Ir.
Tuaithea>. , tuaithcan, tuaithea-
na;t; j duine do chuaith, no vias na
kovmidhc ar tuaith, fear tuaichre-
a;td Fos neiv-vilidhe no duine na;t;
faighidcoir. F6s tiiatha, tuathanax.
Pagina, Ty dalen Ihyvyr j Dof-
ydh. The fide of a leaf or page in a
book i AIJo the place in the ti atlofa
vine, ivlxre every branch is fajhied.
C. Tyrnehuan livan ; f tncp Ar.
Coftez Ir.Uull-thvv, tyv no le-
ath thyiv dhaiilcoighe a leavar !<;-
lis, 6 ^hreig. leath cna;K, N.
Pagus, Pentrev j;ulad, kor-drev,
maenol ag yndhi laucr o bcntrc-
vydh. A village or countrey roivn., a
lordjhip or marches having divers
torwiis and villages. C. Trc Ar.
Guik, ker. Ir.Gragan, gragvaile,
ftuaim, t rath, t lis no baile tii-
aithe, tiiich no tij;hearnas.
PaJa , Rhau, Pal. A Jhovel or
#«</?. C.Rev. Ar. Pal. Ir Laighe,
feak, Scot. Kcib, fpad.
Palxftra, ymavlyd, ymavxl, Ihe
i >Tnavlyd kuymp, WreftUng or bar-
riers , awrejiling place, ir. Spairn,
fpamaidhea;<;d, karaidhea>-.d, glea-
kaid , hea^jd j I'parn-airm, Iparn-
lann, fparaait no air fparna.
Palam, Ar j;yhoeah, yn ejlyr,
yn amlUg. Openly, publickly . Ar.
Aueldrem. Ir.Osaird, gan ;i;leith,
go folks, goofgailte, gono.cta, go
loilleor, go ffoirreil.
Palacium , P'las , Ihys brenyn ,
privlys , fneyadh-dy, f rhiiyl. A
Palace. C. Telhar, plas. Ar. Les,
maner. Ir. Teagh Righ no Flatha,
tpilaic, t righ-dhao, righ-lann ,
breas-lann, kuirt, palas, teaA; ri-
oghdha.
Palatum, Tavlod y Jenx, y j;e-
nx. Thereof or palat of the mouth.
C Guarhaz ganou, fllevnig. Ar.
Stain.
Palea, yfion yd, manys, pcifuyn,
?;uehilion, f bedion, j;raun-yfion;
guelht. Chajf or corti-JtrarD^ a vile
and contemptible thing. C. Kulin ,
ifion. Ar. Plufcn. ir. KaichleaA: ,
kaithfloin.
Palear, Taj^elheidion. The dew-
lap of a beafi. Ir. Sbrogaille , bea-
tliodhaigh, fparfan.
Palearium, Lhe i j;adu manys.
A place to lay chaff in. Ir An ait
thaifgche kaithleigh, tuidhcadan,
no ait tailgthe thuidhe.
Palinodia, 5urth-j;an, dad-dhy-
uediad yr hyn a dhyuettuyd ne a'f-
j^rivennuyd . A recantation, an tin-
faying of Tvhat one hath j^oken or
tDritten. Ir. Frith;KaointaireaAid ,
frithA;eadal, frithAieol , frith-radh,
aithrea/ias, no gairm ar ais an ni a
duvradh no do igrivadh
Palleo , jlafy, kolhi i liu, mynd
yn lafuelu ; amliuio. To be or look
pale or van. Ar Difliua. Ir.Odh-
riim , gormaim, foghlafam, ba-
naim.
PallidiJS, tSVelu, jlafuyn, tj:;ue-
Iuj;an, f;uyn]as,ovnog. Pale.bleack,
wane, fearfuU, -ahitij}) C. Guidn.
Ar Difliu. Ir. Odhar, konodhar,
gorm, liaine, glas, ban, bdn-ghlas,
glas-van, liith-van.
Pallium, Mantelh, ko;!;oI, f to-
ron, ftoryn. A cloak -, alji a •wo-
man's pallor mantle. Ar. Mantel, tf
mantle, ir. Fallain, liianax; , kaba,
Eci
inar no kiilaiadda. Fos fcoA;al no
kob.
Pallor, t^ueluder, tSucIuliU,
S't-'lni , ?;l.Uuynni , Ihiu divlann.
M'annefs.palcneji.fear. Ir.Odhaire,
odhairctcaAJd, knodhaire, konodh-
airea/,d, glailc, goirmc, iiainea;Kd,
baitcaA;d i dath odhar , knodhar ,
baite, dro;;-dhath.
Palma, CIcder Ihau, Ihau, palv,
pauen, ihcdihau. The palm of the
hand, the hand, a meajure of an
hand-breadth. C. Tor an daorn ,
dalv. Ar. Paifandorn, polot. a:U-
ari polot, Ludus palmaris. Ir. Bas,
tburadh,dearna,erag,klarnabaifc.
Palmaris, O Led ihau ; A vo yn
myned a'rgamp, a voyn duyn y
gloAT. 0/ a JJian long , or hand-
breadth i Renorwned, famous .^ vido-
rious. Ir. Baile [no boife] dear-
naide. Fos pailmc, buaidhe, buai-
dheapi no buaidhcavaii.
Palmarium , jjuobor nc aruydh
bydhyjjolixth, y yjamp. A mafter-
ptece. Ir. Duals no luaA; buaidhe,
keamairrdhe no Ajovartha buaidhe.
Palmarius, A v6 yn hacddhy'r
samp, a dhylx'r ■s\oz, a dhylse'r
bcl. Deferving or bearing the prize.
Ir. lonvoka, no ion;i;oivne, fiv-
raidh.
Palmes, Caingk ne vlagyryn o'r
uinuydhen. A branch or young bud
of a vine, a tendrell. Ir. j;eg, kryv,
beangin no bainiiean og ftnneavu
in, no ;i;rainn oile.
Palmeus, O'r palmu^dh. Made
of palm-trees. Ir. Pailme, paile-
oige, ^rainn pailme, no ar dath pa-
ilme, pailmidh, pailmeavail.
Palmipes, A vo a'i draed vel palv
juydh, palv-droedog. Broadfoot-
ed. Ir.Traigh-lcathan,kois-leathan,
kruiv-leatlun, i{5aig-leathan, kofh-
X.X-S.g'kX.
Palmus, Mefyr Ihed Ihau, mefyr
peduar bys nc bedser modvcdh j
K\^'j-x^\X'i■X\l, Palmus major. Man-
ner trocdvcdh, Palmus minor, tour
inches or a hand breadth. Ar. Ru-
ben, ruhenat, A jpan. Ir.Glak,
leathad baifc, no ;.eithre mear.
Palpator , j^uenhieithur , •)■ trv-
thiur, t fyantur, yn yn K\l2tx Ihau
uen, ^3.\\!i\\.\x. A flatterer, afoother,
a cogger, &c. Ir. Smearrthoir , a-
vailltheoir, teghlaitlicoir, milkaire,
lygairc, iuas-voltoir.
Palpebrx, Bleu'r Ihyjacd, bleu'r
amrantce; kaeadx 'r Ihvgxd, yr am-
rantx. The eye-lids , the hairs that
grow on the eye-lids. C. Bleu an Ja-
gat. Ar. Gurennu, maluennu. At.
Ir. Avradh, favra fi'ila.
Palpito,-fDyhey,Tdaruain,kynn-
hyrvy.ysbonjkio, kyro a jueithio
a neidio a Ihammy vel y pillon ne'r
ymmennydh. To pant ., to leap at
the heart or brain doth, to throb,
to beat. Ir. Preabam, klifrim, Imea-
^.am, buailini,gluaifim,korraighim,
luaivnyim, foluavnaim, leimim, ic-
imnyiro, nim preabaighil.
Palpo, Teimlo yn efmuyth, pal-
valy, jorlhyvnyi suenhicithio,
toy-
168
Tit. II. A Comparative Vocabulary
ftrythio, ffyanty, bydoathegei-
rix. To handle gently, toftroakjott-
ly, to grope or feel his -way ; Aljo tn
flatter, to foot h or jpeak one fair.
At. Embreser. Ii-.Smearram,avail-
lim, taltam, glakam, (ligam, bla-
thara. F6s teaghlayim,laogam,mil-
kam.
Paludofus, Korfog, ?;u^rnog
Marfljy,femiy, moorijlj. Ir.Riafga^,
mointeaA;, Ian do riafg , do rial-
glaigh, do x^riix. do voga;*;, no do
vointeiv, moinineaAi, riafgavaii.
Palumbes, f Kydon, L.tb. Land.
yfeythan. A ring - dove , a -wood-
fidgeon, a qtioift C Kylobnian kux,
fkydhon. Ar. Kydon Ir. Fearan.
I'alus, udis j Kors, morva j^uiyb,
ruayn ulyb. A moor, afev, a marjh,
a bog. C.tirdevrak. Ar.Palut. Ir.
Riolg, kurra;;, boga;^, bogan, fbo-
ihix, moin, moinin, frach, feif-
jeann.
Palus, Paul, klcdren,bydhel,di(t.
Apale,flake, a poft. C.Stikedn. Ar.
Sranken, peul Ir.Kuaille, cuaiUi.
N- t fonn, t ronnadh, K. Saittan,
ftaka, pofta, kolv, no orda maide ^
Reimte no bata mor.
Paluftns, 0'r?;ors, korfog, o'r
morva. Of or belonginz to a fen. Ir.
Kurraigh, bogaigh, bogaiiin, reilg,
monadh, fratha, raifgavail, moin-
teavail, kurra^avail.
Panarium, Kauelh bara, falmari,
yftavelh vara, kill vara, bafjed va-
ra. A bin, a patttrey, an hutch, a
basket or pannier to carry or keep
bread in. Ar. Pancr. Ir. Pantra;K,
ait no foidlieax cit;cin do xovda^i
no d'im;^;a^ arain, aranailc.
Pancreas, y pankread neV go-
hiythmelys. The fmeet-bridorbirr.
Ir. An tavan mar do veafam.^ ll.
Pandiculatio, Dylyviad Jen, y-
myftuyriad. A reaching or ftretch-
ing of the body. C Kehcdzhc. Jr.
Braofadh, bryfaighil, bryfairca.Kd.
Pando, Ajori, Ihedy, rhythy,
yftyn allan ; Adrodh, myne^i, dy-
uedyd. To open, tofireadaboad, to
(bread or lay open, to relate. C Dho
aj;erou. Ar. Dialhuedha , skigna ,
digori" Ir. Olglaim, kuirighim, le-
athnayim, freathnayim, no Ihinnim
amaA;. Taiibeanaim,foillfighim.
Pandus, ^uyr ty a'r Ihaur , kam
ari uared. Crooked, or bov>ed dow7i-
ward. Ir. Kam, krum no lubtha
(hios ; do luidheas no do thuiteas
fyi ula,Tj.
Panegyricus, yn perthyn i f luy-
ruys ne j^ymmanva o'r bobol. Of a
publick or folemn affembly. Ir- An
volta;e, aniorthaA;, brafailtea^ ina
v'uil moladh imarka;. no bregaAJ.
Panegyris , t Lhuyruys , kym-
manva o T^ubul o'r bobol mej;is
Ihan ne var.^nad, c^e. A folemn af-
fembly, or meeting of people. Ir. Kov-
dail, covoirealas, oireaias tire.
Panifex, Pobydh bara. .^ baker
of bread. Ar. Baraer. Ir. Aranoir,
aranoidhe, fuinteoir no fornoir a-
rain, bakeir, no bakar mar a dear-
thar go koitAjean. Fos Pantraighe.
oir no fear thaiskthe arainn.
Pango , jofod , planny , ylgri-
venny, kany, adrodh, guneythyr,
jyrry i meun yn dynn megis jjyr-
ry hoel. To f aft en or drive in, to
■write or compofe, tofing, to platit or
fet. Ar. Plena, To plant, im buda, to
graff. Ir. Satham, dingim faifgim,
timanaim, fpalpam no greamaighim
ann, fcrivam, kanam, finnim no in-
nifim. Fos kuirim sil no planta.
Panicula, fKynauon kylhne sp-
ed erilh, y peth a dyvo yn hir-
grun. The down of hazel, Si.c. any
thing that gro-weth round and long
Ir. Gax kronfhasj no gax ni do has
go fadAlruin.
Panis ,' Bara, fireed. C Bara,
Torth, a loaf, Bara kan, Ta7iis al-
bus. Ar.Bara, Bara kan, Afoul-cake,
torth, a loaf. ir. Aran & aran.
Pannarius,Brethynur.y^<:/«;A;>r,
a draper. Ir. Faitheoir, faithA:eard,
eadvigheoir, fear dheanva , eadai-
gheadh ; Faith;!icannaidhe , faith-
reakaire.
Panniculus, Lhixn main, kade-
;Kyn,brettyn, karp, Iharp o^adaA;,
tbril. [S W.PilinJ Fwe thin cloth,a
little piece of cloth, a clout, a rag Ar.
Pil /»r/»^,tredhu,rags.lr.Eada;i frol
no tinnealta; Keirtcog,bratog, brei-
din, breideog, keivleog, plibm, kli-
bin, klibog, keirtm, kideog, kidin
beanog , jibog , preabaa , paifte ,
kulta, kuikin no ga;i eada;;;.
Panno'fuSjTlaudo dhilhad, klyt-
tiog, carpiog. [S.W. Brallog. ]
Ragged, tatter d, torn, beggerly ap-
parrelld Ar. Pillauek, piUennek.
Ir. Keirtea^;, keirteoga;:, bratoga^:,
klibogaA;, preabana;*;, keivleoga.^,
keivlea;tan.
Pannus, Brethyn ; Karp , larp ,
brat, fbril j jorech briu Cloth ei-
ther linnen or woUen ; a clout, a rag
or tater ; Alfo the tent for a wound.
C. Padn. Ar. Mether. Ir. Eada^;,
t faith, t kealt, f lathaire,tkeada;t;,
t dillait, gibal, breid, keirt.
Panfa, Troedlydan, troedtraus
Splay or broad footed. Ir. SpagaA;,
fear ipai^c no troighe leithne.
Panther, Anivsel Ihaun mannse,
Vntu^ixi AVantheryoLeopard Ir.
Paindeal no likord , vix,. Beatho-
dha.s; break airigh.
Papa, Tad , pab. The pope. Ar.
Pap. Ir. Papa no athair.
Papae, ! Naudh Dyu rhag hyn-
ny. Dyu a gatuo a garon ! O
ftrange ! 6 woTiderfuU I God blefs us !
C, Rea ! ria ! rea reve ! ^an forte
quafi W. rhy ryvedb. ] Ir. longan-
taA;, aidhveilea^:, fuaitheanta, koi-
vidhea;;.
Papaver, Pabi. Foppy. C. fMill.
Ar. Ros mbx. Ir. Kodlaian, lus
kodlaigh [ no koUai. ]
PapUio, sloyn Dyu ; [D/w.Pry-
vynDyu. Glam.^iihi] f Eilier,pa-
belh, Ihycft, juerfylh. A butter-fly i
Apavilion or tent. C. Tikki deu
Ar. Balauen, fybien. Ir. Feleakan,
Scot, dealan de, gealan de & anara
yndam. Fos finnvoth, K. no pay-
ailliun, toighideora.
Papilla, Pen bron , teth, diden ;
Keiliojyn, piftylh dur. The nipple \
or teat of a hreaft ; Alfa a little cock
or f^out iu a conduit. C.Tidi. Ir.
Kio;e. Fos fine no balldn beatho-
dhaigh.
Pappa; Yud peilhiasd. Pap or
thickejz'd milk. Ir. Lithe leavna no
roiveil,
Pappas, Tad, tada. A father, a
dad. Ir. [giith nyighein] athair,
gaid no oide.
Pappo,as, jalu tada^Buyttayud.
To call dad; To eat pap. Ir. Gaidim
no daidim, gairim ghoid mar do ni
nyighean no leanv ag foghlaim ka-
inte. Fos ithim lithe no roiveil.
^ Pappus, Ply 'r sueynydh, y gu
lan-bly a vydh ar lyfiEe ; v Ihyfeyin
a eluir y fj^reylys; Taid. Thiflle
down, thefoft down or cotton of flav-
ors i alfo a kind of herb called groujid-
f'U i A granfire or grand-father . I r.
Blaithghrean, gyithghrean an klu-
va;e.
Papyrus, Pappyr. Paper. Ar.Pa-
per, pabaur. Ir. Gne luaA;ra moire
da ndearnadh au kead phaipear
fgrivneoraAjda.
^zx,Ady Kydradh, yovaint, 50-
jyvyrdhj Adhas, abal, di^onol.
Even, equal,alike, all one, meet, co?i-
venient ; alfa able or fufficient to
tnatch orfuftain. C.Pykar. Ir Meid.
uraid, kovmeid, kovuraid, koivio-
nann,kovthrom, favail, kov'havail,
kovA;ofvuil, aithshein, kovaith-
^hein, leithid.
Par , Par , Kymmar , kupul. A
fair, a couple, a brace, a match. Ar.
Par, kubul, kenfort Ir. Pire, f- ci-
fim, kiipla, koraid, koingir dis la-
navuin.
Paradigma, Efampl An example
or inftance of fomethmg faid or dove
Ir.Bann'hompIa, gnivibmpla, radh-
'hampla ; fompla gniva no raidhte
Paradifus , j^ardh , kadlas , per-
Ihan, paraduys. Paradije. Ar. Ba-
rados Ir. Parrthas, f;arrdha, gair-
din, luvghort, avallghoitno ait y
ivneas.
Paradoxum, f Amrydyb, peth
fanhyj^oel, peth dieitlirol y n erbyn
k\fredin d^b dynion j Tyb rhyu
yn a'i dhilynuyr A paradox, a
ftrange and marvellous thing contra-
ry to common opinion. Ir. Frith-ni
no frith-/2eadfadh,frith-dhoigh no
frith- varavail. Ni no keadfadh in-
ganta;*;, kodarfna no kontrardhado
varavail A;oit;Kean ; uath-varavail ,
uathdhoigh.
Paradoxus, a, um, Amrydybaul.
Paradoxical. Ir. Frith;teadfadhax,
uathvaravla.?;, <iyc.
Parallelus, O'r fn belhder odhi-
urth i gilydh, Sogyvartal. Paral-
iel , every where alike diftant. Ir.
KovA:;ovthrom, kovdhron, koiv-
A;ian no kov-hada oA;eile an ga^:
ball.
Paralyfis, y parlys, haint y jice.
The palfie. Ir. Feadhfgyileadh , di-
vothaghadh no dighluafaAjd, paili-
ris no paireilis.
Parafitus, Bolerur, f n yn difgu-
yl Ihenui i vol, adrythio ag a ue-
nhieithio
Of The Original Languages Of Britain And I'rxland. iii
p:
nieithio er pryd o vuyd , a uirit/i
petU a dliuetto nralh I. id uir biu
j;clu> db A fmell feaff^ a fatterer,
afarafite^ a trencher friend, a hav;^-
crw C. Uilekur, ) bojyok Ir.
Bcjoudhcaii, gaiiiii, ruivcaltin,ga-
lavM, tmlkairc, mUl-caraid
Paracus Paiod , kyUair, iii.-di i
dhaipiry,l'eiii i arluyo. Ready, in
reai-^yuejs , made ready , provided,
prepard C FarcZ- Ar Dare Ir.
\jllvaii;hthi, glfcUla, dcaUigluhi ,
koirit-julii, rcidh.
Puree, vnbrin, vn j^rinta^.lvd,
yn T;vbydhlyd. Sparingly, thriftily,
nearly. Ir. t.o kogaicaA: , yo koi-
mear go kca;vartha,go gan, go ga-
niainnea;^.
Parco, Arbcd, eiria;<i , madhx,
pardyny,pcidio, j;oohcv, kyd-dhu
yn, I S W coll'', I l cnlhvnio. To
,B>are^ forpce, or pardon to leave
off. to forkar, not to m.ddle -with
(J bholpjrria Ar.tipern. Ir.Ko-
glaiiu, gwam ai^e, maithim , ba-
gham, beirim maitheavnas no lo-
ghadh,lij;im dhcnoleis, iniA;raim
Icis, tulant;aim no d.vam dho, mm
fiilaing no foidhidc leis, i^uirim
no kolfsim dho , koiigvayim me
feiii uu , mm tbgli^is no kiurim a
v'cidhni.e^f.
P.rcus, Arbedys. eiria/;o!, prin,
krinra>:, bauai, kynnil , kvbydh,
ktlcd, aj;os atto ci h\n. sparing,
■favmg, hard, niggerdly, thrifty. CJ
t Hcubidhiat Ar. i iz , mondicn.
Ir. KogaluA2, &c-
Pardalis, Lheupardcs. Ajlx-Leo-
pard. Ir.Toith-Uparc no lipjr: bain-
nean.
Parens, Tiid a mam, rhicni, hy-
nav. A father or mother, a parent.,
an elder or ancejior Ar Kir, />/»r.
karenr. Ir. Tuilniight'ncoir, \ tuil-
dhigh ; Achair no mathair.
Parentela. Taduys, tadojxth ,
j;iJcly7;ordli, ■quehelyth, a^-j, j^i'ely
kcncdl. Parentage., OTKcfiry, pedi-
gretyaljo iindred, alliance At Ki-
rintiedli. Ir Tuildhigheajid , iem-
(iieire, leiiilhcirea;5d, j;\l, geinea-
h?i, llican>;as, fcan;^as.
Pareo, ymdhangos, bod i'u uc-
led i yi')dhay, bod tan lyuorfrxrh.
To appear., to bef'een, tofhew himfclf;
To obey, to fubmtt hinifelf, to h fiib-
jeff or ruled by Sinti oa:, obeilla da,
fydieada. Ir.Laitlirigh\m,ataim no
tigim a lathair, o Ajoine, o ;^ovair,
taisbcanam me tcia. Fiis uvlayim,
urramaim, omoidim, j^cillim no
j;iallam, K Ataim fyr dho, beirim
uvla, urraira, omoidj iiiiim no ui-
lyim.
Paricidium , Lhadhiad tad ne
vam ; jiiineithyriad ei;rys i'u iilad.
A murdering of parents or any one
elji ; A working a mijchief to his
country. Ir. Tiil-orn, tiil-orgain,
tur-v..rvadh, tiil'-vaktadh.
Paries, Pared, pared ty. Avail
ofanhoufi. C Fox, poruit Ar Mo-
guer. Ir. Kaidical no balla, fos
tea a;.
Parilis, Teb) g , T kynnhebyg ,
kyvartal, ynion. Like, eijual, even.
luitabte Ar Hcn'vel , hanval. Ir
kolvuil, ^c fid Par.
Pario IS, l-.(j;or, diiyn neuydhien
I'r hVdj i Dcor, dyvod a^.yuion,
dyvod a phcrAjylh, dyvod a xyna-
uon , vn.oei a una kaifeg. Dav.
ymdlRiyn, kcnedly,nia^y To bring
forthchildren or yoiin^, tobedvliverd
of ; To lay, to hatch, to farrom, to
■whelp, to fole, to ingender, to breed,
to begin. Ar. iJcui i Dilbio Ir.Tu-
ilmy im no licirim j;cin eigcin ; Gc-
vini,oibryim
Panrcr, 1 j;vd , ynghyd , yn yr
vn m-'wili, yn jvt-'elyb, yn ynion,
vn dcbyg, yn ;^ylla! Together, alike,
equally, in like mavner or fort C.
Aiiitlh Ar Kcvrc:, aOcmblles. Ir.
A n'yintcaAit, niaraon [no mar
\ n ' fa re .-icdo, go koivionann, go
kudrama, go kovthrom , go duv,
is duv, go kovAiolValaAid, kudru-
m,iA;d.
Parma, 'I'arian ^ron veA;an iuyr
tracd. A little round Jhield, target
or buckler C Kolhn Ar Skoet.
ir. Ssiath, [cocun. iV. ] Vid Cly-
pens
Parmula , Tarianen , A little
Ihield. Ir. Kailk, kailkin, no igech
beg. _
Paro, as, Darpary, pen, sriuyo,
parottoi ; KacI, katat 1, trtiHio, tak-
ly,trevny, kyueirio To prepare,
provide, or make, ready, to array,
dreji, trim ; To get, to purchafi, to
procure. Ar. Purvci, darcvi, kink-
la, kempen. Ir. Ulvayimjgleafam,
deidhim, dealayim, koirighim.
Parochia, Pluyv. A parijh. C.
lieu Ar. Plue, pares. Ir. Fairigh,
parraifte
Parochus, yr hun a dharparo y
hanjhLnrhcidia:, i.^ennadon diei-
thr, f Perijlor, ofeiriad pluyv. A
Purveyor j j^lfo a Curate or parijh
priefl Ir. ParoA;oidhcvi2. Fear lu-
lair ria/;dannais do thaidhleoir no
d' Ambafladoir ; Kuraidiye no fa-
gart parraille.
l'ara;cia, Pluyv, yftrad, heol A
parijh or neighbourhood belonging to
the fame church. Ir Fairigh, par-
roilteadh.
Paroplis, Dyfgyl, dubler, fiol
vrcfy.i. A platter or dips toferve
up meat in. ir. Mias.
Pars, Parth, riian, darn, drylh,
parrhedh; Ty, \ lllys, plaid, Suydh,
dlci.i(u\dh,rhan. A part, a piece, a
Jhare, a portion; a party, or fide in
contention ; alfo the ifay or coaji.
C Part, piz; Hanter, Pars d'rmi-
dia. Ar. Ran, kevvren,darn, talm,
pcth, pez. Ir. Kuid, tann, blodh,
earnail ^ dal , komaighmir, mire-
ann, ;;iovreann, part.
Partialis, Pleidiol, tyedhol, aii-
jhyvion. Partial C. Karohinfek,
pers Ar A hers, partly An tu al
6c an, parte altera Ir. Leith-lea;>i,
leathroma;.i, eagovthrom, neivim-
vcadhona;*;, cgoir, ejeart, mucil
l.ph.
Particeps , Kyvrannog, haone-
rog, kyv:sli, kydur, rhannog, o
blaid pcih. A partaker, a jharer a
Ff
P.
co-partner, a confederate an accrffa-
ry, a complice ir. Rannphnrtaiohe,
partaidhc, kuallaiuhc, koimpanaA;,
pairieavail, kiiideavail, rannavail.
Particula, Rlnm ve;Kan, dernyn,
A pnall part or portion, a parcel C
Temmig. Ar. Falpcn , penfel. Ir.
.Spui))eacli. H.
Particulatim , yn rhannar , yn
dharnsE, vn diirylhix, \ n aeludx,
^n ncillidyol yn ualianredol
Particnlarly, by parcels, one by one,
feveralty, piece meal C In demi-
g'ju. Ir Go rannavail, go kuidca-
vail, go dalavail, cjrc
Paitior, Parthy, rhanny, d:irnio,
torri, j:,uahaiiy, ncilhcivo, dol'par-
thy, kyvranny. To Jhare or divide.
Ar. Raima, darnaiii. Ir. Raniiam,
ruinnim, (garam no dealayim.
Partus, a, uni, r,uedi i eni. j;iiedi
i cl^^ory Born, begotten, brought
forth into the world. Ir. Tuii'mi-
ghrhi, bcartha, J5cinte,faphalta, fu-
lartha. rakartha, tfmfaighthi
Partus, Ffjor, cfjorva, jjenedi-
Saeth, yr hyn a antr ag a el^qorer
arno. A birth or bringing forth of
young , a woman's delivery or being
brought to bed Ar. sinniucleth ;
kruadyr Jr Taifmeanghadli, bre-
ith, t Ugadh, loth, beiriotas, f toi,
no5eiiica/uin leinv.
Paruni, y;ivdig, prin, nid, nid
dim A little f but little, too little,
fcarce C Ncbaz. Ar. Nebeut. Ir.
Bcagan, roiveagan, go roiveag, go
roiminidh.
Parus, Lhyj^oden y dcru, y ben-
loyn, y Jheian a eluir o blej^id i
benn dy, f uidu uas y dryu ; Sy-
vij^U i^r luij;u. Dim A titmouje, a
muskin. C.Tskekke r c;thin. ^Ir.
Ki;iian.
Parvulus, Bv;ian, by>:an ba;K,
tbyA;ani5vn,tlus VeryfmaUor^-
tle, petty, mean C. F'lo. Ar. By gel
kruadyr Ir. ByidheaA; , roiveag,
roivin no Iagha<;.
Parvus, Bv;-.an,baA;, eidhil, ko-
eg,dibris Tittle, jinall, weak, faint.
C Bianc^bihan, f byx;an. Ar Bi-
han, myniut ; Ne brifan ket. Par-
vi a:Jltmo. Ir Beag, mm, f *ov,
t fuaill, f feiv, j iionn, f do/iuidj
t koev , f keart , t lu , t leikeud ,
laghaA;, trie.
Paicha, Trcidhiad, trolVynediad,
' palg The pafjeover, or the feajl
of Eafier. C.l'mk Ar. Pask. Ir.
Kaii'g, dovnaA; kalga ; no Qa h' ei-
feirghe.
Palco , Pori , ymbaur , buytta ,
magy, maethy, porthi, peski, por-
vay, by;:;eilioi Bodhhay, rhynj;y
I bodh. To feed upon, fo graze , to
pa/lure, to bring up, to maintain, to
I nourjh, to keep or tend cattle rnfhe
'fields, to delight, to pleafc to enter -
I tarn. Ar. Paska, pcuri , bocta , ef-
! laat. Ir Iniltim no iniitrighim ; A-
taim tr ii.Hr, tcadham arttar,arfe-
ara/: noarkyraidheaA:d.
Pdcuum, Porva, | alhueft, por-
veydh. Feeding ground or p.ifiure.
C. Guctuclz, bounder, common.
Ar.
11+
Tit. II. A Comparative Vocabulary
P.
Ar. Peyrvan. Ir. Inilt, aitinilt,fe-
arrann. Cluann. N. jabhan. li'd-
Pafcuus, a, um ; Lhe ymbaur ,
Iheiborvay, porvadir. Serving for
faflure or graz-'mg of bcajis . ir. In-
ilte.
Pafler, Aderyn y to ; t Golvan.
L.il>. Land Llie<kn y mor ; [ S W.
Ploil'en, a plaice. ] Ajparrow -, Al-
fi a kind of Jijh call'd a plaice. C.
Gvlvan, t golvan. Porpoz,, />/«r
porpezou,Ptf^^ maculofus Ar Go-
juen Lichen, a plaice. Ir. v;ealvan.
Oreolan, IV. Dryu, Fajfer troglo-
dytes.
PalTio, xodhevaint, diodhevaint,
kynnurv, Kythry vul, i S VV. j;uyn |
7;oyid, j^odhcviad. Paljion^ thoubie,
grief fufferijig. Ar. Paffion. Ir. Pais,
plan, t (aoth, bruid, buaidhirt, bu
aidhreadh, tribloid, ovghar, bear-
ran no doiigheas Fos taod, taom,
j teidhm, f readhg (p-ing.
PaflLis, lis ; Kam, kamre, kerdhe-
I diad . Apace in going which contain-
• eth five foot, a Hep. Ar. Pafen, ka-
' mek Ir. Koiskeim.
j ?i'ki,Toes,Pafte,Jough.^:.At
Teas. Ir Taos, fos, tioi^li phuccog.
1 Paftinaca, Latifolia-, NIororen
\ ucn, ne lyfeyin ;s:;uydhclig ; [ Pan-
lliafcn, S. IV.'\ Tenuifolia :, Mororen
I "^ox, plur. Moron ko;iion, j S IV
Karetlhen.'l Morkath. Aparfnip^a
I carrot ; Alfo a ray. C.Karctys,/'^/?:
I tevuifolia. panan [ plur pane?, J la-
\tifoHa. Ar Panafen, Ir.Meakan n-
ogh, latifolia. Meacam buidhe, te-
vuifolia.
Paftino, Paly , klodhio , keibio
I daear. To dig., to delve, to hoTX> ground
I Ar. Marra, To how or dig tcith a
' mattock.
j Paftor, Byj;a;l, keiduad aniveili-
i led, Ipaskadyr. Ajhepktrd^ a keeper
\ of cattlc^apaflour, an kerd-man. C.
i t Byjel, bijjal dcvaz. Ar Mi-flaer,
bij^e) ar lai'it. Ir. vdhiire, treadai-
dhe, fprcadliaye, bua;.ail, eallaigh.
Partus, Porchiannys,ued) ei bor-
I thi, uedi ei bel'gi, Ihaiin ; Uedi ei
Ibori. Fed , ^c. Eaten. Ir! Inilte,
; miltrighthi, beathaighthi, biadhta,
' rcavaightJ-ii.
! Patefacio,E5oti;Datj;ydhio,an-
[nirjely, fdadannhydho, vfpyry ,
I kyhoedhi. To of em to dtfcover,to
. make knorvn. Ar. Splana, diikleria,
diluia , diskiue, diskuilia. Ir. Ol-
glaim, no;k;dam, li^im leis, taisbea-
j naim,tbill(ighim,innifim,nim foilas.
Patella, Padelban ^ron a roir ar
I drybedh j Dyfj^il ve;,an , kaiig ;
JKra;ii ar 7;oed p;an lofgant ?;an \r
I hayl ; Padelheg y j:lin. Arouvdpan
or skillet which is fit on the fire -with
\a t revet, a porringer, a little dijb.,
a platter or bafon ; The iHea~les in
• trees svhen they are burned or fcorch-
td by the fun ; The knee-pan ; A
\ limpet or jhell-fijh CBcrnigan,
\plur brcnnik, Alimptt. Ar Pedhel,
a pan Ir. Oighean kruin no I'^il-
; led o mbranra fyi ; kluasin,. a por-
ringer, &c plaitin, mias veag.
! Pateo, yme^ori, ymdhanj^oSjbod
' yn amlug ag yn e^lyr ag yn hyf-
pys , bod uedi i dhatj;ydhio, bod
yn haudh i j:;acl , bod meun pe-
ry?;l To be nr lye open, to appear.,
to be plai7i or manifefl, to be eafie to
come to, alfo to be in or fub]eH to
danger. Ar Splan eo, patet. Ir A
taim, orgailte,not'hce, leis, leas, fol-
ks, loillear, f reil, ftoirreil, ran,
feke, aikraidh, taikeala.s;, tbiliiigh-
thi, for^aighthi, a lathair,av'iodh-
naifi.
Pater, Tad, t.iduys. A father, a
pre. CTiVi, Tira, t wd. Ar.'I'ac.
Ir. Athair, gaid, (/aide.m.
Patera, iJod-lclIcr iydan o ayr
ne anan, fiol, kuppan , j;orvlu;e.
A goblet or broad piece of plate to
drink in, a bowl, a maz.e C. Bolla,
I skala. Ir. Korn , kiia^; no bolla
leathun oil oir no air?;cid
Parerfamihds , jnur y ty, pentey-
ly, pennia:ch cy The mafler or good
man ofthehoufe. C Penteyly. Ar.
Tick Ir Fear an heih \^fear an
thigh ]
Patheticus, Kyfrbis, kyfroedig,
kvnurvieditj, Pathetical. pafjionate,
moving paljion. ir Toilghnlci.;t; ,
nynghrilta;^, fonn v'rol'ga;*;.
Patibulum, Krojqpren, kroju-
ydh, prcn diodbiev, pren krog, kro-
es j Trolol drus, picii driis; [S.W.
Par drus 1 oter.n i Sarf;ly i^raun
Uin. A gibbet, agallouvs ; alfo a lock,
bolt or bar to make doors fafl ; Alfo
au inflruvient or ladder ;>/ gathering
of olives and grapes Ar. Kroug,
potans. Ir.Kro -,,1 garman, f riagli,
krodi rugaire daras. Fos gne an-
grail'e no drqimirc do '/inuiiX, meas
as kranaiv.
Patiens, Diodhevgar, ymmyne-
dh)s, ymarhoys, da i |oicho. Pa-
tient , long-fujjerivg. At. Pafiant j
Den iiul, a patient man. Ir.Foidlii-
dea^, iulanigaz, i\\iX , ruvaA; ,
davtha;^, algatha/:.
Patientia, ymmynL-dh, diodhcv-
J.ULI/;, j:;odlicvedh , \iiiaros. Pa-
tience, J'ujfera?ice , endurance ofhard-
Jhip. Ar.i-'alientet. lr.iFoidhidea/;d,
tulang, ffaol, riava, algath, loav
;>iur. i-'6s, uvla, urraim.
i'atina, Rhyii lefter lliydan i ve-
rui b'.iyd, kaug ymol;,, kij;-dli>i'-
j;il, t dubler. Abroad Jifh or plate,
a large vejfel or pati, a charger, a
bafon to Ti-ajh in. U. Skudei, ~ en
gurbor. Ir Mias , plaitin ho b.d-
bin
Patior, j;odhev, diodhev, > ma-
ros, bod \ n 5uiiul vodlon Tofuf-
fer, to abide, to bear with, to permit
or allow. Ar Gudhan Ir irulan-
gaim davam no rnva) im, fvlam,
imxraim j Nim foidhidc, fulang,
&c
Patrator, j^uneythyrur, ne dhi-
b-.nnur ptih. The doer or nElor of a
thing. It. KriAnaighthcoir, kov.,11-
thoir, dcantoir no tcjr dheanva ni.
Patria, julid yn ; 7;u;y.i, Bro.
One's couTttrey or native foil , Alfo a
whole countrey or region. V.. Pot! .
Igulad. .*\r Bro. Ir.Tir, dutiiadh
Pairiarcha, y/;el dad, Lib Land.
Padnar/; . A chief father, a patri-
arch f Hyueldad. Ir. Priv-athair,
aid-athair, keannachair, Paitriatk ;
ua)Ml achaij). N
Patricida, Tad leidhiad, a ladho
i dad ne i jar aj;os A murtherer
of his father or other nearefl rela-
tion. Ir.Gvl-organax, brathair-or-
na;i, an te do varvas a athair no a
vrathairTjvl.
Patricidium , Lhadhiad tad. A
murdering of a father. Ir. Athar-
orgain, atharvaktadh.
Patricii, Rhyvcin-uyr yn han-
vod o'r henadynxd ag o'r pcndcvi-
j;ion. Nobles, nobly born, properly
the defceiidents of thofe hundred
whom Romulus made Senatours. Jr.
Uaide no dyine liaille kaithre.iA;.
Patricius , a, um , Perth', nol i'r
hcnadyriivth Of or belovgning to the
nobles Ir. Shcanoidheadh no fliea-
naidhcan do veanas re llicanadhiv,
Patrimonium, Trev- tad, trev-
dada;th, etivcdhia;th, byuyd , di-
j;iiydh tir nedha. Afatrimony, an
inheritance, an estate Ir Athair-
dhivadh, aithred , athar-vyin, oi-
dhrca.Jid diirhaidh , fdovghnas,
kryidhcap;d, rayin, rinia;tas,nobe-
atha do 'hagvas, (^c.
Patrocinium , Nodhed meun
blincier, nodhva, naudh, fa^iles,
porth, amdhityn Refuge in trouble^
protedion, maintenance, patronage.
Jr. Tearman, ftrom, | tomra, de-
ive, kolhainc, didean, kiiil-didean,
amair, kyvainc, anakal, f anaAJt,
tarrthail, f reaidhirc, f tealg-argain^
abkoideaA;d.
Patrocinor, Bod yn nodhed i f n,
diiyn i'r lajin, nodhi To uphold, to
bear out, to maintain one's right and
quarrel, topatronix.e. Ir. Tearman-
naim, bcirim no mm tearman dho.
Patronus, Dadleyur tros yn,kan-
Ihau, tadc'g, fkynheiliad. An ad-
vocate, a jpoke' s-man, a pleader, a
patron, ki. Patron, breytaer
I'atronimicu.-, Tadog, taduys,a
d\nnodh i hcnu odhiurth i dadae.
Derived of the father or ancejlour's
name Ir. Tulainimea/j , atharain-
mea;K .
Patruelis , Kevnderu, plant y
dhay viodyr. Acoufm-german, bro-
ther's children. Ar. KendeiTJ, kom-
pes. Ir. Koviia, klann, klainnc no
dcile dearvrathair no deirv'huar.
Patruus, FAiythr vraud tad. An
uncle by the father's fide, the father's
brother. C. Uuntr, | euythr a barb
tad. Ar. Fontr a barth tat. Ir. Oi-
leathar, dearvrathair athar.
Patuius, Lhed-ajored , Ihydan ,
ehang, rhuth, ar led, heli'th. Jf'^ide,
ope7i, broad, large, f^read abroad.
Ir 1-airlliin, leatban, ofgailte, be-
alljyilte, leathnaigthi no freath-
naighthigo m6r no a v'ad o ;5eile
no ama;i.
P.uciloquus, Anamsl air, vA:y-
dig cii iae. A man of few words, he
that f^eaketh little. Ir. Tc.rk-lav-
ra;;, g.uin lavra^.
Piiucus, v;Kydig, t bvA;ydig, a-
namal, niver f yigavala. Pew, a
fmaU
Of The Original Languages Of Britain And Ireland. 117
( ! .
/maU number. C. Ncba7.. Ar Xe | />«/?, a feg., the pm that keepeth on kvvocth a cnnilhafom ar lavyr >ii
bcyt. Ir. Tcark [fc tir N. ] aiinav, | the -wheels to the Axle-tree. C.Pidii. ! diiylo, da a rodlicr ) n lliau Vn i"u
gann, bctj, jamainncaAJ. _ Ar. Peyl. Ir. Soinnin, kiiaillm, ki- viiynhay ag i var;tnatt3 ag tv, ka-
tha;-:, kintaA;.
Peccacrix , Pc/jadyres, trol'cdh-
Urais She that Jivneth or ojfendcth
Paveo, Ovniyn v.uir, bfaiiyA;/,
arfuydo, rlnlb, Imd nicun kvihry-
vul medhlll. 'L'o be in f,reat fe.tr
and dread., tn be afraid., to he trouhrd
jnjpirit. Ar Skrizhca. Ir. Krcath
nayim, j;caltayim.
Pavidiis, Arluydys, ovnys, bra-
uys, brain- .>ivs,'dyx rynncdig, ov-
nog. Fearful), timorous, ^ff<»/'/'Bg , I Ir. Bainfc. kthaA;, bain.^rca,vCa;i;.
trembH7ig. Ir. J^oalca/;, i-aj^la.?;, fai- Pcccatuni, 1 c/.od, bai, [ j:;uvii,
tea^, ftbth, t^inn)dea.-<;, Igathvurr, | trolcdh, , karcdh, kaniucdh. ylj^'i,
feadhanganaA; ' ^ fault, an offence ., a trej^afs., a viif-
Pavimcntum, Palmant, \\\im ^'carriage .,^c. C Pth Ar Pc-.ct,
lhe;K-laur,tlliarodr, K H. ^ F/oor | grail. Ir.Pcakadh, fandoigli, \x\\-
or pavanetit^a caufy or pav'd place. ^Vi\\\, ; ;>dh,ill,f roivri, ) kis, kion,
Ar.L6r. Ir. ToAittr, kloAisn, ur- ;kionta,koir, loA;d, foghail.
Idr, pavail, paivcaAid bi?h5ath AT. j Pccco, Pe?:y, j^uncythyr ar vai,
" Paulatim , t) vclyr va; yoig , yn | mechy j^anrlio, troicdhy. To /c, to
arav dcg, tK^" buylh, ; yn A;UJ-i ofr7/</, to do amifs. Ar PeA;i. Ir
ricn. By little ai.d little. Ar Dre Pcakuii, kioiuayim, mm peakadh,
rabin, a ncbeyt, a nebeyt c nebeic. , kioii, kionta, uu loA^d.
Ir. Arveagin, gobeag, gomin, go Pcdtcn, Peirhyn j;uydh, krib ,
mall. krib pen, f heiflan, girdi-c, krib;s,
Pauliiper, Dros cnnyd vaA;, dros ' Ktdor, i plykkroth, y f ucrdhyr j
VAiydig va<;. .4/<Vr/f ir/vVf, /or^ Kribjn, Og lyvny j Ar.::lodyn i ;=;■-
fbortttme. C Ragtcken. Ir, '\r te- ■ ny rh) u^cruh daiina- j Rhyubyl^;
j adh tamai! , fe.ilaid , treinfc fcula, ■ Lhin kocd ar hyd yr hon yr hyilit
I no amiirc eij;cino. I The //ay of a vrcazer's loom., a comb
Pavo, Payn, Dim. poin, Glam. to comb the htad^ a pair of cards to
\^mo\\.A^ea-cock C.tPaim Ar. ■ card -erool with i The hair about the
j Paiin. Ir.Pcav-gi.all, pea\-.;iaileaA:, !;>vn'vp,7/7x,- A rake, a dr agger or
no kailea/J peav-koij;e. \ harrow i The flick or quill whereiJith
Pavor,Ovan malir,dyA;ryn,brau. | they play upon an inHrumcvt ; A
\ Dread, confernation \x.KtktX,\jhell-fiJf) caU'd a. fcallop ; The grain
great fear. Ir. Kagia, ovan, f uath of icoodintreesAZ.Y^xh Sic S- Ax
ran, ki!aillc no Ibitcan bcag. Fus ' f.iciiad One's own proper goods^got-
Ihnnlcog 'hiodh-A;aic no thr.ppa. ^teu by his own labour and induj/ry.
Pcvtutor, Pc adyr, trolcdhur , I Ir. Dcarv-vvin, duighcLl, myin dc-
kaniucdhur. A fnner, an oJjeiider.\MV no airigh dliinc" Fos gi^ mv
Ar Pc;cr. Ir. PcakthaAi t orcaA;- infyghalta;G;!A; tofaA; biin noftok
h^ealtaidlic, kreathnuyadh , peire
adh. Pibradh-eagla no mcataAO
m6r.
I Pauper, Tlaud, +BvA;odog. Lib.
I Land anjjhcnog, an^hcnys, rhci-
'dys. Vocr, needy, bare, beggarly. C.
I Bohodzhak, 7 boA,odok. Ar 'Paur,
J dianncdh, didanvciih, didra, tavan-
! tek. Ir Boxd , dai'vir , lorn, glas,
' triun j-ailj^cach. N
Ir. Kir, Igribcillcal, karda, gomala,
ilin, [)-linCi, N ] 'hij^hcadora ; fos
korran kire no bi'iana ; Raka no
kjiath 'hoirfthe ; Blein, bleaniilaz,
gaivleaA: no biinn tarra, tynian no
iHufiun duinc- Gne eifg da ngar-
thar klualog ; An fnaithe a navadh
rcl'goikcann.
Pecto, Kribo, takly Jjuaiht, kri-
bo f;ulan, taro lant, kany tannx
PaupcrculuSjJodlaud Somewhat To comb or trim hair., to card -wool^
poor. Ir. Fo-vo/;d, le th-vo/;d, da-
lom, leatli-ghhs, leath-lom, boiA:-
din, bo/.din beag, <^c.
Pauperics, Tlodi, eifia:, anj:;he-
nokdid, ^rheidyfni. Poverty, need,
■want Ar. Paurentedh, tavotcj;cth.
Ir. BoiAjde, bo.'ida/jd, bo^daine,
boA;daincaA;d , daidhvrcas, loime,
glaife, billcaAid, triuine, triunaA;d
Paula, Scibianr, t;orphu)fva,en
to touch or play upon an inflrumcnt
Ar. Kribat. Ir. Kiram, kiinam, ki-
omalaim, kardalaim, dcafayim, koi-
righim, fligam, blafliain j Fos Ign-
bam, finnim no imrira ar an an-
grais A;iuil
Pcdtoralc, fBronvolh, duyvron-
ncg, brondhor A breaff plate or de-
fence for the breafl.^ a flomacher, a
poitrell. Ir. Khav-arradh, klciv-vc-
nyd, tjorfav, hamdhen,aros, yma-|arc , klciv-cideadh , broillcada;:
ros. Apaufe^a flay^ " fop-, /f'T"''*, i gail-cadaA;, brcidin, brolliigh. Fos
rtpofe. Ir Sgith, Ix'.lK-, do;.d, Igur, uA;ta/; pilline no dhiallaidi.
kolg, toradh ciis, kovnaidhc, f cai- Pectus, Bron,duyvion; Kalon,
riflliov, muill, foill. l kalondld The breft\one's bofom ; Al-
Pax, HedluiA:, I hcdh, f nnj;k, \fo heart., foul or {j>irit. C. t Kluyd
tangnev, tan^nevcdh, IhonydhuA:,) dvyvron. Ar Peytrin, krybuil. Ir.
cfmuythdra, rhydhdid; Kcnnad, Kliav, kliathan,kliathana;t,kangani
madhcyant Feace, quietnefs ; Alfo brolla;;, UA;d, '" longabronn, urv-
\ pardon and forgivenefs , /jrovr ,| riunn, meifnea;^.
,lea-je C. Kyzalath. Ar. Peo;;. Ir. ; Pcculiarie , Ncilhdvol , vrpyCol ,
jSich. fith^an, f beaskna, f taitle ' pcrthynol i yn- Peculiar, fngular ,
a;c, kogaras, j kairde, ofadh, kiui- particular , pertaining to one's pri-
I ncas, fokraiis Fos for'hos , ly iric, fatepo/fefjion. Ir. Dileas, d>-rir%-, ai-
kcadh. Pos maitheavnas. righ,du, dual,rpcilialu,rontadha;K,
Paxillui, Paul byA;an, p6ft b)'- duinc airighe. Fos faith , fdarraA:,
A;an, hoel,yr hoel a dheil yroluyn tair
urch yr eA;el. A little flake, pete or . Peculiura, yn j;uir-dha kvuir, vn
'■ ■ ■ Ffx ■
airf;eid no airneis do vcarthar do
dhuinc an inil.nr.
Pccunia, .Arun, | mynx, da bath,
dl b..thol; Da, J^olyd Money. ^coin,
a Jinn of money, money's worth ; one's
rrhole ejlafe or revenue CJ. Monnah,
j Sols Ar. Monneith Ir.Airjcad,
i kii'i, ; kcr.rb.moirilh.
I'ccus, Pob hiatli ar aniveil ;ied a
vo \ m rnlicr;(;enno^xih \n,aniva;l,
[• yifirv! 1 , t milrairh. All manner
of cattle that is in on's pojfejfion. C.
Tfluttaijgmrrhog, \c\\\. Ar Ane
vil , Ihacal. Ir. LallaA; , ( keathra,
t bco, t aimeis, f foladha, j tlas no
tills, innile, gai myin, ba buarky
irigh.
Pedalis, Troedvedh o hyd ne
led A foot lo7ig or -w'lde . Ar.Troa-
dathct. !r. ko,s'ad, Irinn'ad,
t'ad, iroidh'ad, f treathan'ad
Pedamcn, .'Vttejbaiil A prop or
fiay, anappuy. Ir. Kuaill, gaval no
uaithui;.
Pcd.itus, Pcth a j;vnhel}cry vv-
ny,attc;:;ol. That is prop' t or holden
tip. Ir. Gaivkhc , ar gavail no ar
uaithne, ar kiiailie no arlaithean j
no kongviighthi fuas re gavail.
Pedes, T;ur traed,dCntr3ed,tpe-
dhyd,|pcdhcll:er. A foot-man, that
goes or travels on foot. C. A druz,
a foot. Ar. Den uar Croat. Ir.Koi-
fidhc, t troighthcaA;, ftokaA;, fgo-
iiinfe.
Pedetcncim, Bob y^ivdig, yn ar-
av deg, j;an buylh, | xiuyn a A;uyn
Dav. By little and little, fair and
foftly, by leifure. ArGorek. Ir.Ar
vcagan & ar veagan, go fokair, go
kiuin, go mi'n, ar a fokair
Pedica , Byruy , hyal , troedog,
krof;lath, \ tclnri, ma^al, f anncl ;
Klofrum , Ihyfcthxr, kvffion. A
fetter or jive , a fetlock , a jLeckle,
a ffr'ingc or gin, a fitare or nooze
Ar Hyal, pilli Ir. Korra-<,luaraA;,
giiA: kcangal kofli, mar ata ur.:Kall,
giakan, f Icithrcan, buara;>;> pain-
teal, keap, luanafg no bolta.
Pcdiculofus, Lhcyog. Lowfle. C.
Lell:c7.ius. Ir. MioIia;, faraA;, fara-
ga.>;, T;ilu na miol.
Peiliculus, Troedyn, troed dei-
Icn, paladvry peth a vo vn tvvy •
Lheyen , A little foot, the Jfalk of
a leaf or any fruit ; Al/o a loTP/e. C.
Luan, i_pl!'r lou] jloycn. Ar.La-
ucii. Ir. Koiflun, loirjjin, gaA: colli
no lorga ve.ig. Fos mil, far, iarog,
mak llama/;, kcanan, mil ea&ai-^h.
Pediolus, Troedyn, troed by-
X\n. A littlefoot,h Koilhin, rin-
nm no !oir sjin, grimin
Pcdillequa , Moriiyn \ llavelh ,
Ihau-voruyn. A chamber-maid , a
■waiting woman. Ir. Koval no kai-
lin, koividcaA;ta, faibinilt.
Pedi.
Ii6
Tit, II, A Comparative Vocabulary
P.
'Pedifequus. Huis tracd, troedi- \ofdoor!, to chafe or drive arvay to
og, suiltiad avuyn. A footn^^n, a ' '""'" "■ /?'- -"• '"-"' *" ■^''^- touch
lacqiiy, a foot -boy, a page. Ir. Gilla
;iollhiye, lailghilla, giUa wivide-
a/;da, leakaye, C^uivcir.
Pedo, ere, Brammy, bremrnam,
rhe/,xn. To fart, to break vindback-
ward Ir. iM-aavaim ^ nim, liH'i^j "O
T;e.irram bruim.
Pedum, Ba^; by^xl,by5eil-toiin.
Alhepherds crook orjtaff. Ar.Kroks
bygel ar laout IrKisk'hearr, ba-
Z.ill no kruka freadaidhe.
Pegai'uSj'Mar/i al'selhog, aruydh
liybrol. A'-Mvgcd horfe ; alfo a con-
fiellation. ]r. Gythvark, eaA2 fgra-
thana c^ax ain;elifte no pofta ; f 6s
kovartha realc
Pegma,Twlod3;oed i ofod X^-
areyon ami , ne betha: erilh i'u
danj^os. Af^jfold or flage. a flail,
a machivs iifid on the Theaters in
aHing of flays. Ir PL-aghma, Igai-
tal, Itaid no karkair im;>;air avark
no thiisbeanta 'h.od no neitheadh
brcadha.
Pejero, Tyn;:;y anydon. To for-
fwear. Ar. Tiict e gou fe e fios,
paizhiuri. lr.Eichyim,5yi-vionay-
im, beirim cithca;; no mionna ei-
thigh- , , .
Pejor, suaeth. IVorJe, naughtier
C.Laka. 'Ar. Guath. Ir. Meala,
mifde, mifdidhe, dona, donaidhc,
tubailtighe, lnaiTiighide,taire, cai-
ridhc.
Pelagus, y mor, y ueilj;!, y dy-
vnvor, t anodhyn y mor. The fea,
the mainfea, the bottom ofthefea.
C. fMordivcid Ar Mor Ir Muir,
eagin, iaAidar no grinneal mara.
Pclicanus, Pelican, The pelican.
Ir. Pealng , jne ein goiv-leathaui.
Pellex^ j:;ordl-.erA; , kariadverA;,
fkytodcn, j^ordlicr;i;ur 7;uraig SUr
priod yl whore, eviif,a harlot, a
vedJcdman's lema?!. Ar.Gaft, re-
be) ten, potrcs Ir. Nv.a;;onillie3;i;,
leann.in no ftripa/i a 7:;c-inn vna po-
fta. Fos nuax;louire, i. e. leannan
no ftnpax a j,eann 'hir pbolta. De-
arlotaire. /. e. Athair do ni ftripa-
;t;us re na ni^hein dearloto;^, i. e.
Mathair do veir ar a hingiiein a-
dhaltrannas do 'dheanadh tar cis a
polta
Pellicula, Kroenen,kroenyn, te-
neyril'g A little skin, hide or rind
Ir. Sga'iinan no kroikean beag tana.
Pellicium Rhyu vrykkanne bais
jroen. A leather pilch C. f Pellift
"ur, \ ■vestment mn qitoddam ajitiqu-
Kw;.'\'oc. Corn. Cctt. ] Ir. Brea-
kaii vroikin, ieithi'h-vreakan.
Pellis, Krocn, pan. Askm,afell
or pelt. ( . fKroin. Ar. Ledher ^
Fuliiien, Vurr Ir. Kroikean , fei-
thigh, fkuft, tonglhing, bian, fka-
dhal, i gaimean, Icathar, leab, lea-
bax. Pelles bourn, Col.imna no ku-
ilmeana, f'carb, kroikne bo. Pellis
\ viVofa, grcan AJUlt, kluvian, kro-
ikean leal'aighthi kldva;!;.
I Pello, j;vri'y alhan, buru alhan,
tavly alhan nc ymarth , j;uthio yn
61, peri kilio, taro, k\ troi, blino,
f dv-^ny . To drive out, to thrufi out
/mite, toflir or move, to vex, touch
or grieve Ar. Allia , emol.<;- Ir.
Kuirim,timanaim,diugim, teilgim
no buailim amaA;,as no o. Ruagam,
kuirim ruaigh no diveirt, ^c.
Peliucidus, E^lyr, jloyu vcl y
jueler truydho, bod yn dryloyu.
clear, fl.nning , bright , per^icueus,
tranf^arent Ir Laui-dealraA;, lain-
niava,-,, trid'hoilltheaAi, slyinea;?:;,
lan-hoillfeax, roghlonra.
Pelvis, Kaug ymol;i, t ofgyd ,
fofjed A bafon, a laver . Ar Bilik.
ir. Baifin, Fos bathais blaofg no
ballog na h' inzine. Pelvis oculo-
rum, Logan.
Pen:ites, Dyuise p6b teyly, dir-
jelocdh t^', ty yn Houjhold Gods
peculiar to every family, the Jeer et
parts of one's houje ; A houje or ha-
bitation. 7\iit-dhee, dee diile gaA;
tighe, no nyiv duthA;ais ga;i ceagh
laigh.
Fendeo, Bdd ynshrog, bod yn
nibyn,dibynny, \ mdhibynnyjPer-
thyn i, j^lyny urth ; Bod ar ei jyn-
j;or, fk-.'^n^ycito, ammse ; Puyio ,
bod o buys To hayig, to be hang'd,
to hover] to float ; To depend or rely
upon one ; To be in doubt orfuf^cnce,
to tpeigh, to be ofa?iy weight, ir- A-
taim kioixte as, ar, le no anairde
flielam no buaam as, ataim tyi
no livaldho. Ataim kovthrom.
Pcndo, Puylb, rhoi'n y klorian;
yftyricd, holi, pnfio, taly, taly'n
61. To poife , ballance, or weigh ;
To ponder or confidcr , to efleejn ,
prize, rate, to pay. Ar.tftimyt, pri-
lut, Poela, To weigh Ir. Tovailim
no tavaifliim no kuirim a dovus, a
govthrom, f a n'airveadh no a me-
adh thavais.
Pendulus,Lhippa, dibyn, aroj;-
uydh. Hanging, dangling, Jlooping
ir. Kroiktc, ar ;^ro;cadh,krum ar
A;rumadh, klaon.
Pene, Aj5os,5an y muyav. ^-
moft, wellnigh. Ir Beag tiax, ni mor
nzx, gan na;>i beag dothais taighi
dheas do, a vogas no a ngar dho.
Penes, ynjalhy yn, arlau yn. In
one's hand , power or pojfeffion. Ir.
Arzomas, ar /iova/tda, ar laiv, ar
urlaiv. Ag, a, or, fyi, inn.
Penctro, Treidhio, tryuany, ty-
Ihy, tylhy druadh, dyvod, myned
truadh To penitrate, pierce, enter,
or get in, to boar through. C. Dho
guana. Ar. Guana, brolhla, tardha
lr.Trcaghdam,toll,im,pollam,tea-
dham no imthij;him tluid a ftea;K.
PeniciUum, Pyntr; Tyi'u, kadaA;
Iheftri ne 'r kvfelyb ; ^oreth a roer
mcun briu. A painter's pencil i A
wif^y a difh-clout, &c. A tent put
into a wound to keep it open. Ir. Pe-
inleal kinmilaidhe no pinteora, ga^
lirman ; glantan no fgiuran, no gzx
ni as maith an glanta no an fj^iurta,
fguaban, Iguaibin, earkvod,fgatha-
^an, fop, keirt, (goibilleun no ga^;
ni renglanthar no fguabthar.
Peniculus, Kada^; Iheftri. Adijh-
cloiit. G.Klut leftri. Ir.GiA; urman,
glanrdn no i^iuran, fguaban, fguai- | gayadh.
bin, Peinfeal painteo7-a.
Peninfula, Lhe a vo uedi i am-
gTl.3:y a dur, oni bo af;os yn ynys.
A place almoft inviro7idw'tth water.
A pcn'm/vla. Lcith-inifhe, leith-
ilcan, ait beag nix, ileau.
Penis, t Rhonelh, kloren, kyn-
fon, lhof?;urn j j;uialen jjur; kali,
pidin. A tail, a ma?is yard. ChoAy
kal Ar. Loft. Ir. Earball , fgatha-
;i::an; fMeamar, bod, ball fearr-
dha.
Penitiis, yn dhuvun, ym tnhelh
i meun, yn Ihuyr, yn dralhuyr, i'r
eithav, hyd ir eithav, yn ^ubul, yn
Syvan, fa^ilan, truydho Deeply^
far in, utterly, quite ^to the uttermofl,
throughly, nit'irely, perfeflly , Ir. G O
h' inveadhonaAi,|go dovain no av'ad
a ftea^:, go fada, go kian, a gein,
go leir, go huilidhe, go h' iomlan,
go balaA;, go duvalaidh.
Penna, Pin, bon adsen, afjqelh,
adxn. A pen, quill, feather or wing
C Kuillan , f plyvcn. Ir. Peann
[peanb JV] kleite, kuille, ite no
igiathan.
Penfa,y r hyn a daler am a bryner,
tal, taledij;a;th, tal-puyth. Payment.
Ir. lok, diol,diolaiclheaA;d, luaA; ni
keannaighthi. .
Penfilis, A vo yn^hrog, a vo yn
nibyn, ar ei o^uydh, a vo yn fe-
vylh ar yr yAider. Hanging in the
air, dangling, flanding up high. Ir.
Ir. Kroikthe, ar kro.x;adh no a n'-
airde j na kroA;arlan no na f^ibir-
lin fios no a nuas, ar ard, arua;e-
tar no armulla.;t.
Ponfio, Tal blynnydhol, fky-
Ihid bly nny dhol. A penfion, a pay-
ment, a yearly fee. Ar. TellUjferm.
Ir. Duals , lua/i , tuaraftal, diolai-
dheas, pcinfe no fijqheis.
Penfionarius, y neb a vo yn der-
byn tal blynnydhol. A penjioner.
Ir. Duaiflica;;;, duaifl)e6ir.
Penfo, Puyfo, dyval vyvyrio,
holi, provi urth buys, prifio, taly'r
puyth. To weigh Jo ponder, confider.^
examin, to poife, to ballance, to try
by weight, to prize, to ejleem, to pay
for a thing. Ar. Poela , Mennat ,
fonflieal, prifut. Ir.Tavaifliim, me-
adhayim, kuirim a dovas, \ a meas
a govthrom no a meadh thovuis.
Penfum,Trcth,talg,fuydh a rhan
yn, yr hyn a or;i;ymmynner i ^n;
Kogeiliad, juerthydaed ; Mantaul,
peth a buyfer ag a brover urth y
puys. A task, a charge, an under-
taking, one's office, or that which is
enjoyn'd him ; Alfo the diflaff or
rock full of yarn ; Alfo that which is
tryd by weight. Ir. Ga;.tafga, ku-
ram, uala;K,obair fcadhmantas, oi-
feig. F6skui5eallax,ihath, peanfa.
Pentatcuchus, Lhyvyr pym rhan,
pym lhyvyr Moefen. The penta-
teuch, or five books of Mofes. Ir.Kuig
leavar no fuimleavar na mbid.;KU'S
leavair, no volam ;>;iiig leavar.
Pentecofte, v t;c;^vcd a deygxn,
y fylguvn. The fiftieth day after
Eafter,Whitfuntide. C. Penkaft. Ir.
Kinky is [an ;;inkighis] an ky-
Penula,
Of The Original Languages Of Britain And Ireland. 117
Penula, Koa;o1 a uirj:;ir ar 'laii.
A cloak or cloje coat to wear in rairry
•weather. Ir.K-loka notallaingo hai-
rigli re haghaidh t-.-archaiuia, dian-
/iloka, dian-'hallainn.
Penultimus, y diuacthav ondyn.
The lap fave one. ir Foirdhcagh-
ni;>;, toirdhcircaiui jfoil'sc do dhet
rcaiinaA;
Pcnuria, Prinder, eifiiV, anj;cn,
dityg, anj;henraid. Extream need,
ftnury^ leant of all Ttecejfirie! Ar.
l-'urcntcz, tavantc^e?., e7.om, dic-
nez. Ir. AinriaA;danas,ainealvaigh,
anuircalVaigh , laincalvaigh , lain-
dith, loimdhith, loimdhivail, aln-
tcirkc, gorta, divail,cat'vaigli no ri-
a/idanas an voir. Pentiria ohjhnit ,
DuvallaA;,tura/. anlainii.
Penum, Pob math ar ymbOrth,
biiydadiod, vlhV, heiniar, arluy
Ir. Roi-hcan , ro-ar(aidh , krin-ar-
iaidh, ro-ylla
Perarduus, Tra y^jcl, tra A;aled,
j;or,i;aled, anhaudli laun, tra blin,
traterthys. l^'ery hard, difficult, troii-
trlcjbm.and uneajy Ir. Ro-ard, roi-
dliioksa, ro/;n'iaidh, roAjriiagala/i ,
mmIox. ra z , aiidoaklaAi .
Pcrcipio, Kymmcryd , derbyn,
tamvvffed, dcalh, ^uybod, katacl,
.kaljqly. To perceive, to under/land,
to hiOTP, to take, to receive, to gather
Ir CJlakain, fcdini, gavam, koiv-
fighini, koivprim, airighim , bra-
tliam, taidearam; i6s llicalvayim,
atairn a (iic-ilv
l-'ercucio, Tarau, macdhy, kyro,
puyo , \ lhci;si'-> ■, knichio , f rhoi
kis. To ftrikc, hit or (mite C. Dho
krongkia, dho ikiiaitia, dho rci
ftiran uar an voh, c^c. Ar. Durna,
lyniieth AUitmdofi-iffiialsmeat hbla, fylh, badhata, kanna, skci,
a7id drink Jlon- and proi-ijion for an \ darcuanc ir.Buaiam, sirtani, rraii-
hoiijhold Ar. Boec. Ir Gax biadhj tim, ihiollam, picankam, rLiifgim,
nodt;o;<; no ga^; gnc bidh veathai knagam,liuram,beanaim.
no dhighe ; lonn bidh & dighe. i Pcrdirus, Kolhedig, diuyn, ky-
Peplum, Rhyii dhilh-.dyn rhe-l vyr-j^oih, mcchedig guedi methy,
Iho" ; Fcnuili?, pensyu';, moled, | y^-'di darvod am dano, ucdi myncd
penfhixn j^uraig. A ladies veil, aj'ir j;yv-. r-^olh , pcth heb obxth
hood, a mantle C.fUlair [<i w««r/V I Suelhad na iyniam o hono, Lofi,
1 fupfoje ke means'] Ir. Pcafan, / e. j dejlroy'd, nndotie, decay d, marrd,
Brat oibrighthi, do viis ar x.an-lfj'oil'd, defperate, pafi recovery. C
naiv ban, ag del go n'eaglais, daj K.cl)yz,. Ir. Kailkc, millthe, doua-
A;oiireagadh nod'aghail kvinnle a-' ightiii, llieawd fa A;oilI, do didi,
gus ar gloinnc do vreith. Fos brat do mactli ; d'lmthigh go leir, leirl-
oirghrcara,i go n'e.ilvaiv mbuai- grilla, lainvilkc,lan;Kaillte,gaiido-
dheadh & nea;<;d noirdheirke tar- x-as ro-olk, droA;-dhuine, iieava-
rangta arno>; a h'iom;(;artiiar a n'
avarkaiv puibHghe Fos leavair c-
IaA;,divala.",, an^iaitveaA;.
Pcrdix, Pecris, ( kor-iar Apar-
beirtea/;dearlavaT;haifl),-iadha;;ro|''-/</^i?- C. j^yrjirik Ar. Kliuar:
rT;riv Ainllail. Fos ,- paiA;oll, brati Klyzheria , Ferdices aucupari. ir.
no kroPiair mairv. Paitrilg : Krcodhar no tryna, Per-
Per, Truy, druy, yn,nieun, hei- 1 dix rujlica ; viz. A wood-cock.
bio, hcb lau. Br, ;h, irith, through, j Perdo, Kolhi, kael kolhed, dive-
of, &c. C. Dcrj dicdh, 7;en, rcb. ' tha, 3iuyno,dielui, diva, lhyjc;ry a
Ar. Dre. Ir.Tre, trid, ftreivid. o, | modie drug, anrcichio, diftryuio.
do, a, re, le, go, ar, or, fri, fre, far, To lojit., to dejlroy, to kill, to j^oil,
dar, ft, urn, ar Ton, a tos, deoigh, I <» undo C KcUi, dho golli. Ar
icigh no t doigh, ar ti'd, ar feadh
Pirra , Kod , koden , vl'v;reppan ,
k iid . A pouch, poke, Ji rip orjatchel,
a bag or budget . Ar Mai, maliiln,
godel. Ir.loigh no tioA;, n'achiV.
t bolg, bolgan, inntile, mealv, ma-
la, buiile, pukan, liathaitan.
Perago, Kwlouni, kubl-hay, di-
benny, ^orphen, j^uneythyj ygv-
aith drU)dho, duyn i ben, > ftyried,
jyrry trdadh, treylio yn y kylha.
To perform, finijb, accompHlb or di-
fpatch; to thkft through i to digefl.
Ar. Perathevi. Ir. Lan-;covallam
lain-A;ri;inaym, lain-reidhim, fain-
hoirtighim, kovallaim, krt/nlayitn
go h'imlan, iiim go h'imlan, no ku-
irim lain-;iri-: no lain-deireadh le-
is, teadhim thrid no ar fad ama;^
ar.
Peragro, Rhodio o am^ylx Ihe;
rhcdegoamj^yl/; Ihe, myned trfi-
adh, ymdaith driiadh To ramble ,
to take a walk, to fetch a compafs, to
furvey,to range about Ir Lainihiv-
laim , Iain-;gciiiinyim , lain-reim-
nyim, lain-imthyim.
Perantiquiis, 'Ira ht-n, tra he-
nocdh, hen iaun. Very ancient tr old.
RoUi, diftcraat, diank, diovcry. Ir.
Kaiilim, lij;im no kuirira a muya,
lhea,> adh no t'a A;oill,l5irira,donay-
im, tarrayim.
Perduellio , Brad } n erbyn j;u-
lad ne ar>;luydh;bradur, bradyA;Ur.
High treafon againfl the Prime or
jlate. Jr. Feal, j mcaval, rinaghail
notreaciira;;d ar righ, no artir.
Perduellis, J^tlyn, j;elyn vllyv-
nig i vo yn dal rhvvcl i'n herbyn
n\.A>! enemy of the State or Country,
a Jiubborn enemy., one tchu tj ingag'd
m actual TBar againfl us . Ir. J-ir-na-
vaid, navaid ;Kiutrcan do ni kogadh
ar dhuine dearg-navaid.
Peregrc, O ulad dhicichr, alhan
o Iliad yn, otlhi kartrcv. Abroad,in
or to a flrange countrey , far front
home. Ir. Go h'oileardha ar goig-
righ, 6 tir uo a dir koiv idhigh, ar
oilearas,6oileanxd,arno 6 dlieo-
raidhea;id.
Peregrinus, Dieithr-dhyn, alh-
ulad,araih-ulad, alhtyd, pclhcnnig,
yno ulad aralh, Forrei^>i, flrange.,
outlandijh , come or brought from
fame other countrey. C. f Pirgrin ,
dC-n UH/tut. Ar.tllren, pcll-vro j
^>^
Pir/iirin , A pilgrim. Pir^tirindct ,
Pilgrimage : Ernicldi, Peregrini. Ir.
KoividhcaAi, ca ^draunaA;, 1 alvu-
raA; no ( allvuir, danar, aduain, tai-
ft:calaA;,oilcar, oilcara;i;,dcoraidh«,
turalaii no tear turais.
Pcrcndic, y dydh nefav ar61 y
vory, trcnnydh, traduy, v f tryde-
dyon, y vory nelav. The next day
after to morrow, tvpo days hence, ficc.
Ir. A iiorchaljhear, rar marai;, ar
na trcas li.
Perciidinus, Trcnnydh, i^rc The
ne.\t day after to morroiv Ir. Nor-
Uiaifjhcar iar mara;K , an trcas la
Krav.
Pcremiis, Tray;uydhol, byihol,
parhays, annibcn, j^uaftadol, di-
b.lid. Continual, perpetual, conflant,
endlejs, neverfailiug, everlafling. Ir.
Lain-vhanaie, fad-'hylaA; f fithve,
lithvco, buan, kinnte, marthanaA;,
luathain, sirdhaidc, bithvuan.
Pcrco, Kolhi, bud ar j;olli, dar-
vod, darvod am dano, mynd ar
vcth, maru, mcthy yn Ihuyr, yman-
rhcithio. Toperijb, to be quite gorte,
to be loft or thrown away, ficc Ar.
Ivoil, diucret. Ir. I'eadham a mu-
ya, fca;;ad, a dith, adliiv.iil; Im-
thyim go Icir no thrid ania;*;, kai-
thim, meatham, ky;t;am, Icagham,
logham, Ihcargam, ata kovAiorbadh
no kov.Jian.heav oram, ataim dom
ghoid.
Perfamiliaris , Tra theyKaedh ,
tra ;ijartrevaEdh, tra A;ydnabydhys.
Very familiar, very well acquainted,
or all in all with one Ar. Kn guers ;
En e guers ema. He %s all m all with
him Tr. Ro vuintirca/, ; ro ghna-
tlvaA:,ro ;Klea;i;dadhaA:,RoA;arada/e,
roA;airderavail.
Pcrfectus, Pcrtxth, kyvan, ky-
van-jubui, pcrfcith-j^ubul , kyv-
laun, kyvlounuedh, ucdi i orphen,
kubul. PerfeEl, compleat, intire.fi.-
nijh'd, accomplijh'd. ir. Foirtighthi,
lain;:riO/;naighthi , lan-;Kovalltha ,
lain-deauca, koivlint3,iom]anta,de-
anra goimlin,beas, Ian, lain-eolaA;,
hr-hra;e, fir-foghlamtha
Pcrficio, Perfeithio , kubl-hiy,
duyn i ben , gurphen , dibenny ,
kvvlouni, kael i amkan, katvcl. To
ejfefl, to accomplijh, to atchteve, to
perfeH, to compleat, to finifl} At.
Perathevi Ir. Foirihghim, lan-A;o-
vallaim,lain-A;riA:nayim,imlanaim,
koivhonaim, kuirmi lain-;fcri^ ar
Fertidia, Ant'ydhlondcb, anvm-
dhiricd, anghtM:!, bredyA; , bradu-
rix'th. Faljehood, treachery, unfaith-
fulnefs. Ir Fcall,meavjll,finaghail,
teaJltyni, feaUtyma;id, nicangAiryi-
dheaiid. eilhiourakas, aindiile, ne-
avthairirticaAid, ; lang,nciv'hirinne,
treathura^d, K.. Icath ;Komaidh.
Pcrlidus, A dorro i air a'l adhc-
uid . Perfidious, falje, treacherous, un-
faithfuU. C Fouiz ArDifleal, di-
llcaldct,rrM(^e/-j( Ir.i eallta;t, me-
avalJA;, tealtana;t, roiveanla;(i, me-
antaiax; ; ncivtirinnea',,breaga'. .
Perforo, Tylbydruadh. To bore
through. C Dho guana, uho tulla;
Dho guana taidha. Ar. Tulla,trc-
ydhi.
Ilg
T I T. II. A C OM P A R ATI V E VOC A B U L ARY
ydhi. Ir. Treadam, tollam, lain-
treadam, lan-xlunnam, lanthoUam,
fatham, lan-hallam,lain-dingim.
Perfrico, Rhyglo yn doft. To rub
<i//(7wn C. Dho rhyttia 'n dha.
Perfuga, Foadyr, a ymadauo a 'i
vlaenor ag a foo at y j;elynion;ten-
kiliur. A dejirter^ one that leaves
hit ovnjide and goes over to the ene-
mies. IrfSkiulang, ealaidhtea;: ,
fear cheithve go h'airigh 6 viia-
thaigh no o kaipdn gils navaid.
Perfunftorie,yn myned tros beth
yn yfjavniau, yn dhioval, yn
fdhidharbod. Slight ly^eafily, light-
ly. Ir. Go maineafa;*;. •
Vcrg^mem^M^mixxn.Parchmeiit .
At. Parlhemin. Ir. Volum , leavar
no meambrum.
Pergo, Kerdhed ym mlaen, my-
ned rhagdho, myned ym mlaen.
To go, to go o?t or forward, to go or
come along. Ir.Imthyim, keimnyim,
rcimnyim, fivlaim,triallam, aftraim
no feadham ar m'aghuidh. Gavam
dhono tovam.
Perhibeo , Dyiiedyd , adrodh ,
haery, taery,rhoi, krybuylh To
fieak , fay or affirm. Ar. Lavaret ,
krcnaat,ltartaac.lr.Deirim,abraim,
lavraim, gairim ; Kuirim no nim
fiodhnaifi leis, Tefiimonium fer-
hibeo.
Pericardium, J^uifg ne lieinj;ig
>' J^allon. The thin skin or membrane
that inclofith the heart. Ir. Feithle-
og, bly(J5 no moghal fa ghran
eij^in.
Pericranium, y groenen fy ar af-
j;urn y penn. The skin compafjing
and covering the skull. Ir. Bar;Kuft,
barrthonn , kroikean no blyiskc
an ;Kinn.
Periculum, Enbydruydh.perygl,
tpyd, t antyr, prauv, proviad. ¥e-
ril, danger or harm ; an eJfay,aproof.
Ar Piril [Pirillius, Dangerous '\
Tail], e tail ema da vedha krujjct,
He is in doKger of being hang'd. Ir.
Kontavairt, guais,bvghal, gavadh,
tgadh, fell, feitim, anghlonn ,
kontar, peiriakail, forvas, oik, do-
laigh. fos teaftaghadhjkriitliaghadh,
fcajjain, dearvadh, provadh.
Peri^efis, Amj;ylA;, byarthjae,
A compajs or circuit., a going about.
Ir. Timolol!, kompas, f tangmang
Perimo, Duyn ymmsctb, Ihadh,
divetha, diftryuio, dinillrio, an-
rheithio, divuyno. To kill orjlay,
to deflroy, to aholijh, Ar. Ladha. Ir.
Togvam no beirim Horn go leir,
forrayim, lan-varvam, lain-villim,
lain-(grifam , kuirim ar giil no ar
neivni, lan-rrafgraim.
Pcrinde, Majpaei, me^is, mal pe-
ta^ yn ^yfelyb, nid am;t;en. Alike,
in like manner, all one, jufi Jo, even
fo Ar.Ynan: ur ynan eo din, //'/
all one to me Ir. Ar an vodh no ar
an nos A;ionda, avlaidh, mar fliin,
avail, mar avIadhoheara;cd: Avail
do veadh no dam'cadh, Perindeac
Periodus, ymadrodh k)-van-j:u-
bul i Perfeith-nod, diuedh-nod. A
Period or perfeii Jenteiue . Ir. Beaf-
guin, lan-ghuin , lan-phunk, iar- |
P.
phunk, lain-tiok, ponk, kri;k;naigh-
thea;i; , raidhte go h'imldn, f imthoi-
neadh, imtheaAid, flieal no kupfa
aimfliire na gri;(;naigthear ni. Lain-
xnx no laindeireadh.
Periofteum, y groenen fydh o
am^yl;K yrel'^yrn. The thin skinor
membrane about the bones. Ir.Uim-
feikean, i.e. Sj;annan beag tana do
vias a dim;cioll A;nava go h'invea-
dhonaA;, ombi mar do meaftar, mo-
thayadh a gnaiv & ni ona naduir
fein.
Peripheria, Am':;y];i;edh,dyv;iad
o amj;vl;K. A circumference , the
crooked Ime about a circle. Ir.Uma-
llar,uimvre!th, umthoi;t;eall; Brcith
no gaval fyi juairt, beaAidfaine.
Periphrafis, Amj:;yl;Kixth; hir-
Ajucdcl i eglyro byrr-A;uedel. Cir-
cumlocution. Ir. Umlavra , tarradh
chim.j;eill A;ainte, umfraid, duairil-
vineaghadh no miueaghadh yin-
'hokail re h'imad fokal.
Perifcelis, fLhodrxa vydhaejan
uraj:;edh , j;ardas , koes-ruym. A
kind of breeches that -women wore, a
garter. Ir. Gairteal. N.
Periftroma, Lhenn ty, ky!;iied-
lenn, Ihcn arras. Tapejlry work, rich
hangings of Arras or the like, a co-
verlid. C. Kyulat. Ir. ]VluaidhA;e-
alt, muadhvrat, eada;K no brat ildh-
ealvaA;.
Pcntia, Kvvaruydhyd, kelvy-
dhyd , kyureinruyd, ?;uybotteth.
Skill ,cutming, skillfuUnefs , ktiowledge.,
experience. C. Deskans. Ir. Eolas,
eol, juI, fis, aithne, caladha, j fod,
foghlaim, f fath,fgoIarthas, jlikas,
gyis.
Peritus, Kyvaruydh , kelvydh,
kyuraint. Cunning, skillfull, expert.
C Slev , skientik. Ar. Guidhiek,
perveth. Ir.EolaA;,grithea.i;,iulaA;,
ualla^;, fifaA;, fodhap; , foglamtha,
fatha;*;, fathavail, ealadhanca, fgO'
lartha, litheardha, cagnaidh, tre-
avar
Perjurium, Anydon, auydonedh,
Ihu anydon, tuylh-dung, Ihu gey-
og. Perjury, forjwearmg i a falje
oath. Ir Eichea;t, gyivionna, braf-
luye, mionna eithigh breijjhe.
Perizoma, f Lhoudur, kl6s-ho-
fan», ballog An apron, a pair of
breeches or drawers, a cod-piece. C.
tLavrok pan 'J.e. IV.Klos brethyn.~\
Ir. Brifte, ftcarvolga, criudhas, la-
liX. no breid gavail.
Perizonium, j;uresys Ihydan a
uil'Sae merA^ed dan ei bronnac,bron-
gen^el ; Arfedog Awoman's apron
or parlet. Ar. Davanzher, An a-
pron. Ir. Napran, bruin-eada;t; .
Permiffio, Godheviad, kennad,
kaniattaad Permifjion , fufferance ,
leave, licence. Ir. 1-ulang, foidhide,
fulangadh, fulangas, davadh, im-
A;ar, fyl, I ruva, kead, f argad, no
f arjead fymadh, kuvaia.
Permitto , Godliev , kaniattay ,
j;ado, madhsE, rhoi odyrdod a gor-
Permuto, Neuidio, nuidio,kyv-
neuidio. Te chatige or alter, to ex-
change. Ir. Malradaim, imlataim,
aithearrayim, kljvKlodham.
Perna, Mordhuyd hu;i;,tan-
r,c\hh\ix,Dav. Rh'yu grogen-bylg
tebyg i folen hQ;K. A gammon of ba-
con, a leg of an hog ; j^lfo a kind of
Jhell-fljh like to that which is call' da
Naker. Ir.Keafan,kofli, urran raigh
no gambun niuike, muk-raigh.tos
j;nc-cil'5 iligein.
Pernicies, Anjja:, f dien, dihc-
nydh, dilaith, diniftr, dirtryu, ez-
rys,aduyth, divraud. Mifchiefde-
Hruflion, undoing, ruine. Ir.Bas.eag,
oik, amluadh, K yr;toid, f'aidh
kleadh no aidhkcal, doloigh, dio-
yail [ leg Divail ] iarog, innis, le-
an, Ignos, donas, tubaifte ar far-
rax, Imall, urvaigh, milleadh, dlo-
vaifin, truaiileadh, mifliean, miadh,
gabanobyghal.
Perniciofus, Angheyol, maruol,
cA;ryflaun, niueidiol,peryglys, en-
bydys. Pernicious, dejhuiiive, mif-
chievou! , hurtfuU. Ir. MarvthaA;,
makta;t, millteaA:, fgrifta;K, \itxo\-
dea^;, diovaIa;e, baghala;;;.
Pcrni.x, Knlym, byan, yfj^avn.
Swift of foot or flight , quick , fleet.
ir.Luach, luathvur, tapaidh, klifte.
Peroro, ymadrodh yn gubul, di-
uedyd y A:uedel i ben, ymrefym-
my hyd y diuedh. To make an end
of freaking , to conclude an oration,
to wind up all. Ir. Lanaroidim,nim
aroid,nieaamoir,kovradh,tagradh,
aidhneasj mm famaraid.
Pcrpendiculum, y Ihinyn plum,
Ihyniiudr kyviaun. A level ', a
plumb-lme, or carpenter's rule. Ir.In-
?;ear [ no in^ir ] riaghail mjeir no
ingeartha.
Perpendo, Dyval buyro, dyval
yftyried. To weigh thoroughly, to
confider vieU, (Iridly to examine and
try. Ar. Balanii, poefa ; Sonzheal,
pridiri. Ir.In;trca;Kam goduchra;t-
di.x 3lain'hea;Kam, linfgrudam, lai n-
fpinam, lain-theaftaighim.
Perpcram, yn dhrug, ar 5am ,
ar vai. Ami/s , vjrofig , awkwardly,
(aljly. Ax. Driik, E you, e fos, fof-
(amant. Ir.Goholk, go tubailleax;,
go dona, go lcithromp;ej go h'ea-
goraA;.
Perpetuus, Trajuydhol, parhay.',
dibaid, didorr, didrangk , bytiiol;
Kyvari, digyvung, y nailh urth y
Ihalh, yr hyn ni bo yn rhanny . Per-
petual , continual, uninterrupted ,
confiant , "without ceafing; Aljo
■whole, all of onepeice. C. Bifjueth,
termen hep dyuadh, Ar. Het a het,
Continually. Ir.' Siiathain, fliirdhai-
dhe, bich-viian, lan-viian, bith-
^inntc,bith-ghnath3;i;,marthana/;,
lan-varthanaA:, bunaiceaA;, lan-vii-
naitea;i;, kovnaidhca^;, lan-/;ovnai-
dhea/o .
Perplexus, Dyrys, rhuyftrys, dy-
rysbleth, ky[bleth,kynglyn, pttrys,
;:ymmyn, jilhung ymmaeth. Ttfl ammheys, amuys. Intavgled, fuar-
permit,Jujfer, allow, yield or grant,
&c. Ir. I- ulangaim , davam , im-
Airaim, crt.
led, fwifled, intricate, difficult, ob-
j'cure, doubtful!, ambiguous, perplex.
Ar.Duetys, maritcllis. Ir. Kruaidh-
A;ean-
Of The Original Languages Of Britain ^i^o lRELAND.,ii.<
xangiikc, kruadhnafgtha , kru'
aidli'hnivtha , tcannfailgthc; , tean-
tvi/fiiDy frowarJ, pfrtinaeiauf, ^c.
Ar. Pcndck, pcnvcrs, kilvcith, kil-
/.Uiirlgthc, lainjireaptlia, laiirrrea- • pennck. Ir. Lallival, ealbmoidca^,,
p.iiltc, do(j;)'ilce, do'lmalgailce, do
riiiny;ej;K , aivrcidh , a(h,ranta,
krofanca , (lankina>. a daraing, a
lathaigh, a vadlivaidh ; Ookavail ,
dokra;^ f airk , dorx;a ; kriiaidh ,
duiveakana/; , dothuij^fe, ain>,ca
(iXi kontavairtcaA;,avrala-; ; neiv-
^inte,doi^iaJlaA:, koividea?;, ion-
gancaA .
Perquira, yn vaur, yn dhirvaur
ytry much. Ir. Go h'anvor go lan-
vor.
Pcrrar^, yn anamal, yn anvy
tVfK. Very I'eldom or tartly. Ir. Go
roanav, go roith;.-ark.
Perlecutor, Erlynur, kanlynur.
A ptrfecutor, a purfuer. C. \ He-
liad. Ar. Heuiier : Hcul, Perfecutio.
Ir. jscirlcancoir
Icrfcquor , Erlyn , eriid, ymlid,
kanlyn ar 61 ; j;uneythyr, dibenny,
gorphcn. Topurfue, toperfecute.,to
hunt after, to follow on ; To do or
put in execution Ar. PiuluiF, rcdek
uor \cf/C. Jr. jeirlcanam , aingh-
linnim, ainghlearam, ain'hei.>;im.
Perfona , Pcrl'on , pcrfbnolixth ,
dynoliacthi T-'ylli, gofjedh, aj;ucdh;
J^ayuyneb, ymndiiad, a vo yn rhith
yn aralh, delu, dclyad. A Perjon,
aperjonage; The quality, flate or
cmdttion wkereby one man differs
from another ; A falfe face, a dif
guife, c^f Ar.Dcii, perfonnaifli, Ir.
Pearra,nea/:, te, fear no bean.
Perlpicio, Kanvod yn egkr, j;u-
cled yn amiug ; Kr.ify ar, (y-li y ar,
dal fylu. To lee or perceive plainly,
to try thorough!-/, to look through.
Ir. Lain-.>- ighim, lin-radharkiim.
Perfpiro, Tvnny anadl truy berh.
To breath through. Ir. Treanana-
laim, analaim, tairngim no kuirim
anal chrid, leidim oo li^im anal
thrid.
Perfuadeo, Annog, peri koelio,
\mynhcdh , duyn ar dhealh, diiyn
ar goi- i ynuneythyr peih. Toper-
fiuade or make one believe, to put
into one's mind or head, to induce
or move to do a thing, to prevail
•with one. Ar. Laquat efperet ure
benn3k,pcr(uadia. Ir Kovairlighim,
koindeaJgam no beirim kovairle.
Perfujfio, f Hygoelcdh, cirlol ,
ytrbil, ymvnhcdh Aperfuafwn, an
opinion or belief Ar. Atis. Ir. Ko-
vairlcadh, kaindhealgadh.
Pertajfus, A vo juedi b!ino ar
beth, a vo anvodlon i berh. Weary
of a tieing, diffleas'dat it. Ar.Skii-
ith. Ir. Lan-.;iurtha no idn-thoir-
diea'^ de.
"errica,t5yeilj;ing, tranfl:, tro-
ftan, kicdrcn, eruydhcn,ir£P, trord.
A pole , s perch, a long /faff. Ar.
Perfen. Ir fYoxtix, pt-irfc no Hat
thovais fcarainn. F6s kuialle no
kleath.
Pertinax, Kyndynn, yftyvnig,
anylHiyth, tynn, tynr.'. .''•;; givael-
gryv, dryd, deur-dhKd, parhays ,
gl djtaerihyd. That hoUcth ftfl and
•will not let fjo :, Ohflmate.fluiborH,
ncavurama;i;,ncavaidcaA;, ncivdhci-
dca.*;, tintrcan,teinvcaiaA;, kralanta
Pcrtinco, y llyn, kyrliacdliyd, dei-
ryd, pcrtliyny, j vnij^yftlum. To
reach, lye or extend, to pertain, be-
long or ferve to Ar. Apar;Kantut
oy.: aparA-antut araudliin mc. It
belongs to me Ir.Roixiim, fhinnim,
gavani, beanam Icis.
Pcrtinct, I'va berthyn, y maeyn
berthy nas. // pertaineth, it belong-
eth. ir. Roiiidh do bcanaidh , no
t baiAiidh leiSj tbghnadli dho, ata
kuid.
Percurbo, Avionydhy, kytliry-
dhy, kyiinhyrvy, reri-ylj;y, kvfroi,
t kymmraiiy, tralhodi. To trouble ,
to diflurb, to dijorder, to co?ifound.
Ir. Lin-vuaidlirini,anvuaidhrim.
Pcrtulus , jucdi i j^yro, Jjuedi i
biiyo, guedi i vacdhy, juedi i dyl-
liy druadh Beaten, thumped, bro-
ken, bored through. Ir. Brilte, lan-
vriidhaicc, lain-ftialltha, lan-tholica,
lain-treadtha.
Pervcrle, yn urthnyfig, yn t;il-
dynn, vn j^y ndynniog Overth-wart-
ly , perverjly .y frcujardly. Ir. Go
carina, go krolta, go h'olk, go Icav,
go dona, go tubailtea/:.
Perverco, Trauluyro, traguyro,
dyni-Mielyd , kyro i IjIK, Ihygry ,
duyno,anrheithio yn Ihuyr. To turn
up fide dovin , to pervert , to over-
throw , to ruine or undo. Ir. Kui-
rim bun OS kean, ar meall, druim
ar easkyin, go tarfna, go kam, go
fur, go ho'k, ia<;dar ar ua;tdar no
a ghar ar ua;^dar.
Pervicax, 1 ynn yn i vedhul ,
kyndynn, jurtlinylig, yftyvnig, an-
inaiedii, pcnjaled, anvftuyrh. Fro-
ward, vjilfull, (lubborn, Jfrff, furly,
dogged, crc. Ar. Pcndok, penver<,
kilverth, kilpennek. Ir. Kinrrcin ,
kadninta,kruadli-vuineax,,kruadh-
vutneala::^.
Pervigil, f Hirheuyl. L,ib. Land.
yn a uilio yn uadad, di^^ufg, | an-
iiynog, juiliadurys, dWal, diuyd.
Very •watchfall, •wakefull. C f Hy-
A;euyl. Ir. Lin-airneaA; , lan'hara-
kiir.
Pes, Trocd, troedvedh: Lheyen
penn. Linth yr huyl. A fcot, the
meajiire of a foot ; A levfe ; Alfo
the hatjer in ajhtp, 'ojheireviith the
Si: ! it hoi fed up. C.Tru2,/>/. treiz;
fTrijyd. Ar. Troat, pau. Ir Ko-,
t rinn, f- Ilia, troidh, x 1*^} ■!""**■
than , lorga. F6s banri no bunn
ni ; jriv, krub, fplangadii n6 fpSn-
gadli.
Peflim^, vn uaethav; Very ftur-
vih or naughtily. Ir. Goro-olk,go
ro-riiuvaiftca>; , go rc-dhona mar
as meafa ar bioth
Peflfulus, Trofol drCis, klikkied,
bollit drOs, bollit klo ; Ceret. par. A
bar or bolt of a door , an iron or
■wooden peg or ptn. ht. MoraiT Ir.
Barra, no rugaire dorais.
Pe(Iundo,Mathry,(3thrydan dra-
ed,t myflaing, Dav. buru i laur. 7»
G g i
over-throiv, tl threw to gmund, to
c.ijl under foot. Ar. Difcbcr. Jr.
DravLim, (altraim, biiailini no tci-
lifjini (los.
Pellis, \^\\. L<b. L»nd.\Yj^i
yn, t kouyn, y kornuyd, y xuar-
rcn, y nod, y nodx. haint y nodjE j
E;fcrvs,aduyili, arj;,i-, maruolxtii ;
Malh-haiiit. A pejl, a plague^ P'JU-
lencc or infeihan, death or morta-
lity i Alfo a I'Ltdiiefs , poifm. C
; Bal, an val. Ar. Bokcn, bir. Ir.
Plaigh , 1 tav , anvall.iine aire no
dro,-;-acar. Ur;.oid. l-os nciv, bas,
farrax, arno'eag mor.
Petafo, Mordiiuyd liG^ , klCn
tur^;, I angelli hu>., banner, .b. A
gammon of bacon, a peille of per k.,
a flitch 0^ bacon. Ar. Zhambon. Ir.
t Lia-vasy fl. mas muike.
Petigo, Tardh-ureinyn a 5erdh
dros jubul o uyneb d<Jn. Dimet.
Tirxxdcn. A tetter or ring-morm.Av.
Dervotden. Ir. Deir.
Petiolus, Troed j^elhyjen ne
fruyili aralh. The ft alk of fruits. Ir.
Lorga duileoij^e no meafa.
Petitio, Govyn, govyniad, arx,
cidhyned, dymyniad. A petition,
demand or reiueft. Ar. Gulen. Ir.
AthA;uinj;cadh, fkum^idh, aif-
Sid,-, ( ata^,, t ail, f toghairm, ftim-
ghairc , |- imAjomark , as lonnadh
larraid ; Seafadh no I'ychraghadh ar
Ion. Fos lain'-hci^; , ceanfasgadh ;
Sathadli, Bualadh lava^;, teili^ean
no kaitheav ni.
Pecicor, 1 ir.!;iad, govynnur. A
demander or jeeker , a JUiter. Ar.
Kilidik. A plaint if . Ir. Ath>;uin-
j;eoir, | kuinghidlicoir, jaifgidhe-
oir, f ata^ioir, failoir, f toghair-
moir.
Peto, Govyn, er^;) , dymyno j
KyrA;y at, kynnyg, taro, dyrnodio,
kynlhuyn, myned ynghjl^; pcrh ,
kanlyn, gorlhiiyn, erlyn. To defire,
recfuefly beg , ask or crave ; To fet
upon, to acco/t, to Rrike at, to make
a pajs at,^e. Ar.Kcr.?;at. Ir.Ath-
AiUin^im, iarram d'ach.x.uin5idh ,
failim, toghairim, fliirim, iarratDj
fantayim.
Petra,Ktaig, klojuyn. A rick, a
great ff one. Ar Men, karrek, vox.
Ir. Kairrig. f gall , koirthe kloi;ce,
leagan no klo;. vor. Fos ^rcig.
Perrelaeum , Oleu a dhcl o j;ar-
reg. Ak'mdofbrimflone like oil that
runneth Naturally out ofr«cks. Ir.
Gail-oli , art-ola. i.e. ola do rhig
^o nadurrha'ae /:loi/;. '
Petulanf, Diriatd,tdiviog,f<dry-
fhylh, t;iiagl!.u, anhvueth ,'haudh
•^antho uwychyr kam , ^ kroc(an ,
Icrth Sa-jjcy, malapert, abu/tve, in-
foltnt , impertmenl , -jianton , dif-
honeR. Ir.Drozvinte, aifiAJeirdcaA,,
makrala-<; , athaiflicaA; , j^nnala;?:,
malbda^i, aindiuid, jridftaj graba-
ire, gairlhcavail.
Pcxo, Kribo. Ta fow^ CDho
kribsz.. Ar. Kriba. Ir. Kiram, ki-
mam, kimalaim.
Ph3nt3fma,tTarnydan,I-r Land
7;uag-eilyn, juaj-yfpryd , drS'>;io-
teth, anyfpryd. Aphantom,a tuhim.
Tit. II. A Comparative Vocabulaky
P.
a Chmxra. C. t Tarnytuan. Ar.
Byxell nos. Ir. ce=8bhai)- H.
Phiala, Phiol, diodleftr uyneb-
Ivdan, gorvlu;^. Avial, dfottvith
a wide mouth to drink out of. C.
f Har-fel. Ir.Kupa, tkorn,kupan,
t kuib, t krithir, kuirteog.
Philomela, Eos, eaus. j4 nightin-
gale Ar.Eoftik. Ir, jpiDeog N. tar-
ma/;an Scot. Sep. q Imiola^i, q.
Phlebotomia, Golhynj;iad j;ua-
ed. phlebotomy or letting of blood. C '.
Dylla gudzh. Ir. Fi'iil-dhortadh ,
t Han-dhortadh.
Phocasna, Lhammadydh, pylgo-
dyn dyjP/wlhammadydhion, pyf-
god dyon. A porpoiji. C. f Mor-
hux. Ar.Morhu/iw/moru;5. Ir.
Muk vara.
Phoca, Moelrhon, mor-lo, dini-
eued y mor. Afea-calf., afeal. C-
Tahua. Ir. Ron.
Phosaiceus, Koa;- OfCrimfinor
fcarlet colour. Ir.Dearj^-vask, tin-
dhearj, tin-ruadli-
Phrenefis, Kyndharcdh, gorphu-
ylh, y t Sylp- Afrenfie or madnefs.
Ar. K.onnar,diboel. Jr. Kmn-vire,
mainigh kinn, dreivan
Phreneticus, Kyndheiriog, gor-
phuylhys. Frantick. C- f Foltre
guske. Ir. Ar mire, ar buileadh, ar
kulha^; , ar bocalla/; , ar mainigh ,
ar t dreamma.
Phthifis, Klevyd yr yfgyvxnt,
nyAjdod, darvodedigacth. A con-
fumptioK of the lufigs., a tijjick. Ar.
Berralan. Ir. Sgav-;Knyi , knyi ,
knagh, no kov;taichcav fgavan.
Phyfica, Kelvydhyd a j;uybo-
doeth natyriseth. Natural Philofi-
phy, the knowledge of nature. Ir Fi-
fikeas, jyihear no pealfa nadurtha.
Piaculum, Diuyg-aberth. A fa-
crijice for theexpiatioti or atonement
offomehamousfn Ir Diriodhva-
irc, dire,enca;t;lanii, loirghniv, lea-
iaghadh , idhvairc ar fon peakaidh
no koirc.
Pica, Pi, piog, pio^en, pioden.
Apy,a py-annet, mag-py or chatter-
py. Ar- I'lk. h.^iCik.\\XX.,MunJl.
Piec, Scot. Fos min vna torraighe,
Picea, Pren pyg, y pren a divera
yr yftor o bono, pyg-wydhen- The
pitch or rojin tree. Ir. Pikeo, pig-
;Kran, krann pi.3;e.
Piceatus, Pyglyd, ucdi i byjy.
Befmeared with pitch , pitched. Ir.
Pi^the no piAealta , Imeartha re
Pi(flor, Lhiu-ur, Lib L.and. Pa-
entiur. A painter or colourer. C
t Liuor Ar. Peinter. Ir.Li-dhealv-
choir, lidhrea;i;toir , kinnvilthoir ,
t gaifdidhe. F.
, Pi(J^tura, Paen'iad, Ihiuiad, kel
vydliyd paentio Painting or the art
of painting., a pidure. Ar. Peinta-
dyr. Ir. Gaifdidheas, kinn-viladh,
kinnvilas, li-dhcalvadh, kroinike-
a«d.
Picus, Delor y deru, kymmynur
y koed, kafeg y dryk-hin. Cer.Tz-
rad y koed. A wood-pecker. Ar Ka-
I fek koat, Picui vtridis major. Ir Snag
[& ihvg] ar darii Dreg, drenk
?
Pietas , Dyuioldcr, dyuioldeb ,
t hynaufder, f hyjaredh ; Dyuiol
(ecx, kariad natyriol par.>;cdig. Pie-
ty, devotion, godlyne/! ; Natural af-
feliion or love, tender-heartedneji ,
kindnefs. Ar. Relizhoii, an devcr :,
madeleth.Ir.Buidlic,tbla,diadhaA;t,
riaghalta;>jd , kraidhvea.;.;d , duth-
raAJd.
Piger , Dlog, diougfurth , myi-
grclh, Ihefg, Ihyfj^enaidh, Ihibyn ,
IhejjnA;, f merydh, faneljjyd. Stow,
/lothfuU, fluggijh, dull, lax.y, heavy,
&c. C. Kozal, fdiok, zif;yr. Ar.
Diek, Diej;ys, didaluedh, lelyrek,
labaskennek. Ir. Leiljeavail, ieifg,
K. liun, falfa, divyinea;t;, mall, ri-
jhein , tamailte , War , ipadanta ,
(graifteavail , lorganta , noideanta,
krionraiga.j; lifta, jyideavail, loi-
fteavail, neiv-veo, marvanta, krui-
baire, J^aoid , loifte, Ipaidh, kail-
keanta, flieakanta.
Pigmentum, Kiliu, Ihiu y paen-
tuyr. Painter s colours. Ir. Kinviol,
t deann, dath no pinnteail. Fosor-
radh, maile no dath brcadha ar ni ;
liib, meang, kealj;, kleas, miollain
mealladh breaga.
Pignero, ^uyftlo, rhoi j^uyllyl,
prido- To lay to gage , to morgage
or pa-mn a thing. Ar. Gueftia , en-
gueftla. Ir, j;eil]ighim,5eivlighim,
kuirim a ngeall, jjlakam jeall, kui-
riiTij;eall.
Pignus, j^uyilyl, t^uyftleidiseth,
fattavacl; Aruydh uio?;el. Apawn,
a pledge, a gage, a mortgage, afecu-
rity. Ar. Gucftl. Ir. j;eall, j^eive-
all, kinnfe, kovartha geill no daing-
neaA;.
Pila, Pel, pelen, [lelhen; Breyan
i valyrio ag i vriuo peth ; Kolovn,
kamboft ; Art;x i attal diir. A ball
to play with, any round thing like a
globe. A morter to beat things in;
A/^uare pillar, a pilajler ; A mole
or dam or bay to break or flay the
courje of -water. Ar. Bolat , a ball,
iMorcez, a morter. Jr. Liathrod,
fbann, balla iugartha,mirle no ga;;;
raeall kruinn mar valla.
Pileum, i Heylrhod, kap, kap-
pan. A cap Ar. Tok , kabell. Ir.
Beired, kuthvarr, kdrhdhari'in, boi-
ncd r ileus cucullatus, Cujiach. N.
Pilolus, Bleuog, Ihaun bleu. Full
of hair, hairy. C. Bicuak. Ir. Ribe-
a/C, riiaineaA;, f brothairneaA;, ribe-
ogaA;,kluvjA:.
Pilum,Pikkelh,guaiu. A javelm.
Ar.Guao. Ir.Trealga, ^earrgha,ga,
bonnfa;i; yM\g troigheadh ar fad.
Pilus, Bleuyn, bleutyn, t;ovleu-
ynj Pcllel i vriuo peth. An hair
on any part of the body C. Bleuan.
ArBleven. Ir.Ribe, ruainne [ jiua-
m no Fuilci M] fbrothairne, nbc-
og, ruainnc6g.
Pincerna, f Trylhiad, | pentry-
Ihiad, A butler or mancipleX^.^Mc-
niftror. Ar Kuper, hanaper. Ir
t Deoghvaire, daifiie, daileavnai-
dhe, fjilla [ no gioUa ] kupain no
buitcleoir.
Pingo, Paentio, britho a Ihiuias,
amliuio. To pai!jt,d<C. Ar. Peinta.
Ir. Kitmviolaim, kroinikim, lidhe-
alvam, lidlireaA^am
Pingucdo, Braider, bloneg, me-
hin. Fat orfatnefi. C fBerri. Ar.
Teoder, dryzoni, lard. Ir. Reive,
leava, reivre, metea;Kd, meathlas
lult, tij^hea^d, fcolvuirea;t;d, ding-
rhea.jid.
PinguCeco, Brafsiiy, teuy;i;y,my-
ned )'ii vras. To grow fat or greafy.
Ar Tevac, bralkii, larda. Ir.Reav-
raim,meithim.
Pingui.';, Bras, teu, tirv, fruyth-
lon , Fat , grcafy , plump , in good
liking. C. Teu,' \ bor, braoz, ithik
Ar. Teo , tollenuck IrReavar,
meith ; Fos toraidheaA;, torrthavail.
Pinna, Rhyu bylgodyn ; Bon
ai;^clh aderyn ; Madrydhyn y
glylt ; Krib peiifeftin ;' Adenyn
pylgod &c. Kanlhauiae kaerse ;
K( dx oluyn melin. ' Ajljell-fjh
which fame call a Naker , the fin
of a fijh; The great feather or quill
of a bird ; The broad griflly part of
the ear i The crejl or top of an hel-
met ; A pinnacle, a battlement j The
little boards in mill wheels, which are
d)iven ahout by the water. CAskal.
Ar. Askel. Ir Pionn, kleite, kuille,
cue IK) I'giathan. Fos gne cilg ili-
^eanaigh.
Pmnaculum, PinagI tur^ Nenn-
dt. ^ pinnacle of a tower, a battle-
?ne}it. Ir. Stiiaik, buaik,beann,ftui-
rike no iluirikin vias ar vuIaA; t6r.
Pinfo, Briuo,kyro, maedhy,
malyrio, breyany ; Pobi bara, kra-
iy yn vara. To grind, bruife,ftamp,
to pound or bray as in a mortar ,- To
make bread , to bake C. Dho po-
bas Ar. PibL Jr. Brudham , bre-
oghara, meilim, buailim, fuinim,
tciiij:;im fa lar.
Piiita, Pint, pintiad. A pint. Ar.
Pint, pintal. Jr. Pinta, Ieath.;2art.
Pinus, Pinuydhen, pren pinys
The pine tree C. f Pinbren. Ar.
Guedhen & guezen pin Ir Krann
^ius no jiuvas. Cpanb j^iu)' N.
Piper, Pyppyr. Pepper. Pibar, no
piobar. Pipuji N.
Pirata , Her ur mor, morleidyr,
mojuylhiad. A robber eii the fea ,
a pirate. C Anghredur mor. Ar.
Mor-laer, Icllrlaer; Laer uar ar
mor. Ir. Fovora/:; K bathrobaire,
piraid [no pioraid] krea;i;adoir no
robaire mara.
Pilcaria, Mar.<;nad y pyfgod,pyf-
godva, j;uerthiad pylgod. AfeWmg
offijh, the place where they are fold.
Ir lalgan , iaig-vargadh, margadh
cifg.
Pifcatio , Pyfgotta , heluri;eth
pvfgod. Afijl.'ing. C. Pyfj^etta. Ir.
iaigaireaAid, f akladh no aklaidh,
lalgadh, gavail cifj;.
Piicator,PYfgodur. Afif-'er-tnan.
C.Pyfgndar. Ar.Pesker. Iriafgaire.
J'r.'cma, Pyfgod-lyn, pyigodry.
Dvvr-lcfter maur obren Apoolor
fijh-pond, ajlove to keep fiJh in ,- Al-
fb a great vat or treen vejfel. C.
t Pisk-Iin. Ir. Eifglin, lin no tur-
raigh eilg. Fos fothairgat, ait fb-
'thairgthei Lin no lo;;aa.
Pifcis,
'?
Of The Original Languages Of Britain Anp Ireland. ta.t
P.
Pifcis, t Pyfg, pvfgodyn. ^0j
C Py%, plur. pvzgaz. Ar. Ptsk
Ir.iafg.
Pifcor, Pyfgotta, hcla pylgod,
fheli pylg. To fijb. Ar. I'cskctta.
Ir. Eilgim, no lalgaim, mm ufgai-
rea>.cl no gavam iaig.
Piftilluni,Pcftel i vaedhy pcth ag
cv , puytxlr. A feftcl to f^ound or
ftamf-aiith in a mortar. Ar. Pcllcl :
Bat hit I, njf ilium conifanx. Ir. Pi-
flail re hafhaidh, hrudliaicc.
Pil'tor, T>linur, pobydh. A
hread-haker., ahteader. C. | I'ctxr.
Ar. Bark-r. Ir. Kyinteoir,U'iaiteoir,
bakoir, lornaire, tylaire no tear tyis
do 'hi'uthadli.
Piftrilla, Brcy.in lau, melin laii.
A kand mill or quearn . I r . Lav- v u i-
Ican, t meile no bro Jjcarr.
Piftrina, I'opry, niclin, melindy,
breyandy A iah'-toufc, a mill.^ a
grixdixg houje. C- Tllivi pob;z. &
tzhyi vorn, fpop-ti. Ir.Sorn-lann,
tcagh fuinte.
Pilum, PylTcn. ^Peafe. C Pc7.
Ar Pc(en Ir. Pis, pil'air, pifradh
Picuiu, Ficm, Ihylhavcdh, gla-
vocrion , pocr. Phlegm or rheum ,
fnhel or Jnot Ir Fli;:c, Hixea^id,
linugayil , ninayil , pillin , fmug ,
kraint-Cle.
Pius, Dyuiol ; Trijarog, "f^VM,
hvuar, h\'iiaus, natvriol, rliadlon.
riouSy religiou^j godly., ajfeSfionate,
lovmg, kind- hearted^ good-natur'd
C.Dran Deu .^r.Dcndibe^jinat-
obcrcr. Ir Biiidh , riaghalta , f n-
agh, riagha, K. diadha,kraidlivea>,,
trokairca;ij, kyin,keann(a, kincalta,
uafal, ioiinruik, tairilli, tirinnea;i,
mairh, makanca , nadurtha, kcarc,
direa;^, f dron.
Pix,P>g.P/Vf^\ C.Peg Ar.Pck.
Ir. Pik no pi^.
Placenta , Teifen , amheythyn-
vuyd. Acake C. Kakan, />/</r. ka-
kez. Ar. Guaftel, kinn. Ir. Koire,
t taiskrc, bunna, bairshcan, ftort,
kille noaran rpiolarrlia, avian, min
ghoirc.
Placco, Rhynt^y bodh, bodloni
[& bodhloni] boTShay. To plea fe
or give content C. Dlio plczia Ar
Pliieuc Ir. Tairnim [ no toirni-
ghim] taidhlighim , f roithuim ,
kuirim fonn no lolas, tij^iiim leis.
Placide, \ n hedliy;iol, yn Iho-
nydh , yn arav. Piuietly ^ calmly ,
feaceabty. Go i'okair, go kiuin, go
foirv, go Ibincannta, go kyin, go
min,
Placo, HedhyA;y, Jhonydhy, go-
ftc^y, dovi, j^uarliay, tauciy, dilta-
uy, boTShay, bodhloni, rhyuiojji,
Ihiniary. To facifte, appeaje, ^u:et,
conten; or reconcile, to attone , to
tame, to make calm mild or gentle.
Ar Pli7.hi:ur d:i, oberpJO;j, kalma,
fublajhabaskat, haga;i;at, dulaat. Ir.
Sokrayim , kiuinighim, kcanniay-
ira, taithiighim, koviayim.
Plaga, Ar;>;olli, ; j;ueli, briu,
dyrnod, traiiiid, cr^vl; tru/i meun
prcn ; Pla, maur-golhciij gormes;
5lilad, br'j/ard I, tvcdh; Lhcnn
P- I P.
A-a'Ound,blvrporpr,pe,agi^horchap\\x.l.\:>^g\ IcJrg, maAairc, kavan
Rucc lCjuli,bo;tac.J Ir Loitc, knc
adh, krca;(;d, j ncas, iighar, f,oin,
buille, bcim, peinic; urA;ur, Uair,
pleata, plionka, paillc, leab, tair-
riiig, gnilla, loiltc, llaill, liialan,
knj^;6g, H.iinnin, daircad, Itroikui,
Planta, ji^iadau y troed ; treed j
Planhij;yn, plannuydlKn ', prcnii
plinn. IheJbUof the foot, the foot ,
Alfo a plant., an herb or tree. C
I^lanx Ar C.Uct<.n Vlavta pedis,
1. 1- C I 1 , \- 1 ■,,,•,'! f^ (--ola-itrui. Ar I lant an troat.
Iviak brukilwthtog. 1-os dolaigh, I Ir 1 roith, flat, bunn: rraxjt no
diyail, ur,.,oid, no migar mor Poi | kroidhc A;oirc. F6s planta, coxair.
kuan, kaladli, j aircar Fos tir, ta
lav, righax;d Fos Jin, ko/;al no
b.alaA; tiadhaigh
Plaga:, Rhiiydx i dhala J^uylht-
vilod ; l.,hi.nni tv, brcthyn ncyodh.
M'ide nch or toils to takeirildbcafis
vithall. ir. y\nga, angaria no linca
mora fiadhaigli. F6s riagiivrat ny
brait kioiktlic, breakain.
Plagium, Lhedrad plant ne uci-
fion. Thejlealmg orJpiriti-,ig of peo-
ple. Ir. Dacveirlc.iAjd, koir ghadai-
dheaA;d a hvrniea;t no dhyirlhca;t
Plagula, Dalcn ovcmnui ne b.t-
pir j Molco v,uraig, Hylmg j^iicJy.
AJheet of parchmejit or paper ; A
knit-kercbcr , fuch as rpomen wear j
A covering, a carpet. Ar. He^k Ir.
Braian , bcag 'halaA: , f luamai-
nin.
Plagyoftonuis , Min/^am. Wry-
mouth' d Ar Mingam Ir.Bclgham,
kam-veul, kamvclax.
Planca , Ailvlhen , f tonniar ,
plangk. A board or plank. Ar. Plan-
ken. Ir. Klar, ] rdiall,bord, plank.
PlanftiJs, us : T'rauiad, maedhi-
ad, kyriad ; f Ybain. Jalar, alacth,
kuynvan , j;alar-?;vyn , ydva a\
ftriking, knocking or heating ; Great
ivailrng,plaint,andlamentatio?!. Ar
Kiiniinc no t'ainin
Plant igo latifolia, Lhvriad, lliy-
dan y tordh. Plantanc. C. f lin li-
dan, Icdanles. Ar. Met Icdan , ]e-
daiiius. Ir. KxuiX phaidrig. Plant:
angi,/hfo/ia, Llniyn hidydh, yrj;e-
lynlhys, pcnnx 'r j;uvr , treatyri-
;Ed y hy?;cilydh,cr Dcmet. Aftyili-
cnlyi D.iv. Ribwort. Ir. ijiariius.
Phnto,Planny,golod planhirion.
ToplavtorJ'ct Ar Pl.uica. Ir.Pian-
tayim no kuirim plantadlu.
1 'lanuSjLhy vn, Ihuviin, ^uaftad,
Ihathrcdig, didolk ; arrilug, tgjyr,
hylpy;, ; IJivdan, di"run. Smooth,
even, level, plain, evident, clear, ma-
nifeft ■> Alfo flat, not round Ar.Plat,
ingal, par, i.^Icr, Iplan, patant, a-
nat, rci7. Lampr Slipcry. Jr. So-
kair, kovtiirom, min, lleim, lleav-
uin,rcidh, folia*.
Planus, i : Tuylhu%,liydiir, j;ua-
tliornr. An impoftor, a deceiver, a
cheat, a rogue. Ir.Sairmcalkoir, fir-
iubaire, (air-;;lca;:daidhe, llighte-
oir r,o flufaidhc mor. Firavalloir,
far/;nadaire, tuailcafoir, aivleafoir,
rnil<t;ealaidhe , fear vilj^cil no ka-
laidh breij^Cjfrutbairc, gadaidhc an
ghaire.
Plalma , j^uaith kro;i;enydh ,
pridhldler; Dcvnydh. The irorkof
baskarn!;^, bualadh , no Hrcadadh I f,X T-'rl^'".'" "'^T u'\^'''}'r
bos, eagk; in [ treana. ^°^^' "^nth-vona.r knth-oba.r,h.r
Plancus,Troet-pm,troedrraus, 2X VSlf-'',! f l,'''''^"''
iroedUdm. splay-footed C.Tru2.-^J^'„ ' ^""^ ^"'^''•''' 'avail Jio dan
biat Ir.Koil'leathan, krvib-leachan, "^nf^i.^^ l' ji
troirb-leathan. ' -„^-f %V''^"'^'^''' 1^^"^,''^^'=''
Plane, yn eglyr, vn amiug, vn ^ f ' ^ ^'f: ^/""r, ^r. Poder
_ ...■<} .b 1 .■; . . . .&.> . ipn. ir.Kritaire,Rardheanvaoibre
uaftadlvvn; yn dhiai, yn dhiocr
Manifeftly, plainly, evidently ; Alfo
utterly, altogether, to be fiire. Ar.
Skier, Iplan, patant. Ir.Goglan,
go tbllas, go foillear.
Planeta , Planed , fcrcn uib. A
planet, a tuaiidringflar. C. Sferran
guandre Ar. Planeden. Ir. Plai-
ncad DO realt fiicavoidea.;);.
eijcine do .sriadh fmar ata foidhigh
no dcalva kriadh j kridhealvthoir.
PJatea, Hcol vaiir \si}iin. Abroad
way or great ftrcct. Ar. Strt t, ryu.
Ir Sriia, bothar, iliglie, c^c.
P!a;ido., Kyro du)lo vnj;hyd o
lauenydh To clap hand's, ir Bof-
^^hairdini , bol'gliairim, boif-vci-
„, „ J. J ,. I ^"""j bol-uallaim, urghairdim, bd-
Plango, Taro, meadhy, dylio, aiijm ba(a [ no bofa ' nim bualadh
yro; kuyno, jala.-y, f:i;ynovain, ,10 grcadadli bos, re luariiKliaixe
t ybani, vvlovain, ydo. To beat, to k,« molam.l : id'aim v--rnnr,brof-
thump, tchang; Aljo^o bewail, /<»- 1 gaim , meilniahim ,'mcanmnayim.
, - _. pi..udus, Klyll-laes.klyfdleyfyn,
OTf?;?, or bemoan ir. Buailim, kna-
gam, mm - treana, iavAsovairt, ba- 5uact3i klyftbes. One that kath
skarnaigb no grcadadh Km. great and hanging fars.^r. Svid- ,
Plan.lphrer,um,kronnclh iTaftad, ■ y^^^,^ p^, „,^,, ghadlur, ga-
Ihvvn-gronnelh ^ ?/-""#«■?. jhar llicalga no loi/e 1
!r Rcadh-;iri'.ne,.o:mlpc.rno kru- P|,u(ibilis , A baro lauenydh , I
mne rcidh,lle:m, no kovtb.ro.n. j,.:„.,n,^.r,duy^a j,,,.rb>nier vngro- !
Plaiutics, 5L'ulhd-vacs, j^uafta-ldauys Plaufible,that uweU acceiH-\
dcdh; ?;i,'aihciaiydh, Ih/vndra. A ed and receivd with favour . Ir.Bor-i
~ ,, .. , , , • plain field, le. el ground, a -/cirff ; .ghairdea;;, doAiUirtas luadigliair ^ !
gvdh yLheianodjliicnlhiacnsVcly I Alfoplainnefs,tvennefs. C. iGucn. !lolaia^,ravalk;i,uithncavaA,,taidh-
Hh lea^ '
tzi.
Tit. II. A Comparative Vocabulary
lezx, ionghavtha, ionghlakthajion-
failte-
Plauftrum, Menn, kertuyn,
karrven, kerbyd, ffaen. yi cart or
wain, a Tcagon, a tumbrel. Tr. jFen
kairc, korbad , fdruv, t korb no
koifte. An t'reak thuaifsiorta/; .
Plaufus,us; T'rauiad duylo yn-
hyd o lauenydh, kKXWn o laue-
nydh, gor'volcdh. Clapping of hands
in token of joy or praife, fl^outing,
rejoyceing , applaufe. Ar. Stragual.
Ir.Bafgairdea;ed, bafluathghair, bof-
voladh, gair-voka. Biialadhnogre-
adadh bafa re luathghair.
Plautus , i : Troetsam , troet-
traus. Splay-footed Ir. SpadA;oia;e,
fpad^liiafa.;.
Plebeius , A berthyn i'r bobol
xyfrediii, tlaud, rheidys,anghenog,
fdifas, ilel, '?;uael. Of or pertain-
ing to the commonalty^ mean^fimple,
&c C.GUJZ Ir.Gafraidhjkudhar-
.main, dilgair, graii^e, gravaif^e,
bralgain , gravfgair don ghairadh
don ghraifg, do na fodhyineiv no
don tubal ;Koit;^-can, kudarmanta,
gramlgartba,brarganta,grairgeavail,
boA;d, fuarrax, faith, tair, kuii-ilhe-
al, dibligh, fimpligh
llebs, ykyfredin bobol, f yju-
erin, f taeo^ac, tacojion, f bilein-
Ihy, fadlauwed pobol. D. Dhy The
common people. Ar. Tyt diuar ar
mxs. Ir. Gafradh, kutiamwn dif-
gar, grairg,brafgan, gravailg,gramr-
gar, fuithean, d\rA;lan, anuaifle,
klanntomais, bodaigh, flea(gaigh,
kaileadha, pubal koit.';ean, fodhy-
ine.
PledlOjKofpi, kerydliy, kyftuyo,
t yfdovi, maedhy, tare, puyo. To
corred, to puniJJj or beat. Ir. Ke. r-
tayim,koirighim, nim keartaghadh,
kuirim pinafta, buailim no gavam
ar.
Plecflo, Plethy, eilio , rhuyftro,
dyryfy. Toplait, hiit or weave. Ir.
Kreaplaim, keanglaim, pillim, kor-
naim.
Pleftrnm, Bon af5elh,bua kruth,
peth i daro tanna; urth gany. ji
quill or bow to play wit hall upon the
firings of miifical inflruments. Ir
Cnanb gle) ca N. Kleitc,peann no
boghta do finim ar angrab ^iuil.
Plenus, Lhaun, f kyvoriog, he-
Ixth, amal, Ihuyr, kubul, kyvan,
kyvrdo. F«i', perfeB, large, -whole,
rich,ple7tteous, &c. C. Len. Ar.Le-
in. Ir. Lan, umlan, ogh, K beas,
poirife, leathada;K , foirlcathada.?:,
tairfliin,rabaA;. Fos fai'vir, toikc-
a;t:,toikeavail^ akvainjeaAi, linvur,
lanavail, foirlmta.
I Plenque, Lhauer, Ihaueroedh,
j y rhan vuyav. The mofl or greatejl
'part. Ar.-Ar fon muya. Ir.Forgla,
: imad, mrtran, forvor, morvor.
I Plcruruque,Wcithiae, vyny;!iav,
I yn amlav Often times, mofl com-
\ monly, for the moU part. Ar.Arfon
! muya. Ir Go minik, arminik, ar
' liaireiv. Fea^c nail, go koit>;ean.
Plciirefis, j;uayu yftlySjCif-uayu,
P.
res. Ir. Tyv-ghalar, tyiveafadh,
tuaimeafadh , teineas thyv no af-
nadh.
Plica, Plyg, dylli, rhf a;, plethi-
ad, plvgiad. A wrinkle, pleat, or
fold. Ar.Plek. Ir.Kor, lub,t drol,
nlleadh, kloka kuairig, korn, kaife,
rag, turkla.
Piico, PK'Sy, plethy, t dylhio,
e:lio. To fold, to knit, to plait. Ar.
Plcga. Ir. Pillim, kornam, kuairf-
gim, kalam, koram, lubam, dro-
1am, prafam, turklayim, pkatam,
grogam,rangam.Fi5him, greamay-
im, nafgam.
Ploro, Kuynovccn , kuynvan,
gridhvan , jalary, uylo, uylovxn
To bewail, to weep, to cry out, to la-
ment. C-Dhogalarou. Ar Kanuo-
vi, guela. Ir. Kyinim guilim, kvi-
ghim^ kovairkim, nim giil no ko-
vairk, milghraim, nim milghar, no
(hianail'jil.
Pluma , Man-bly , medhal-blv
n.dar,plyi.'n.,plvyn,p!yvyn,ada'n. A
fmall or foft feather, alfo a plume of
feathers. C. Plyvan '^plur. pliv. i
Ar. Plyen : Plyna , Deplumo. Ir.
Kluiv, kleite no eitc min, min-
;eleite, min-eite.
Plumbeus,Plymmaidh,plymlyd;
Pul, hyrr, ftrymh^ idhig Leaden,
or of lead ; alfo dull, blunt., heavy,
lumpijh. Ir Ldaidheanta, liiaij^hca-
vail,- nr dath ;Kailidheas no ar na-
duir luaidhe Myl, tamailte, trom,
taipeavail, Ipaideavail, lifta.
Plumbum, Plumm,peJen blumm.
Lead, a ball or plummet of lead. C
Plobm. Ar. Plum. Ir. Luaidhe ;
Fos kaor, f bruth, mcall no pileir
luaidhe. Plumbum argentartum,iiin^
plumb. ci7iereum. Peatar.
Plumeus &; -ofus, O'r ply. Of
feathers Ir. Kkitigh, kleitea^, ei-
tea;i;, kluva;t, eiteavail, kleiteavail
Pluo, Glauio, bod yn lau, Buru
glau. To rain. C. Dho jil glau.
Ir. Ainvea^am ; baiftighim, nim no
aiaim ag fearthain no ag baifligh,
kuirim fearthainn, f ainveax no
baiftigh.
Pluralis, yn kynnuys lhauer, Ihi-
ofog. That cont aineth many , plural
Ir. llraidh no ulraidh, il, ileirdha.
BO iolaradha, imdha, imadavail.
Plures,Lhauer,lhaueroedh,muy
More or many. C. Liaz , mcr. Ir.
Lia, mo, iolardha [no ilara] io-
madaye
Plurimum, yn vaur, yn vaur
iaun, o'r eithav. Mojl of all , very
much, for the mofl part. C Ithik tra
Ar. Ar ton muya, paut. Ir. Go ro-
vor, go morvor, go forvor, iom-
dha, iomada;;;, imadavail, go nio-
mad.
Plurimus, A^uyav Very mucb,ve-
ry 7nany. Ar. Forz : Meyr a dra.
A great many things. Ir. lomdha,
imada;<;, imadavail.
Plus, uris, Mi'iy, lhauer. More,
above. C. May. Ar. Muy. Vlures,
Kjlz, lies hini, naufpec den. Ir.
Mo, lia, moghaidhe, liaidhe, mo-
ran no tuilleadh os keann. Fearr,
juayuynais, eil-j^luyv. The pleu ..
Vtfie, a flitch in the fide. Ar. Pley- | boirr, korraghadh os keann
?
Pluteus, Aftylhen argraf; Kift
yftyfvlog. A reading dcjk ; A hutch
or bin to keep bread in. Ir Kran-
naighil Icapa ; krinlin , koitrin ,
dailj^in, f kriol, kofra no dafgabe-
ag. Fos gne angraife Aiogaich fyi
deadhthar go muraiv a vorbas no a
n'um'haidhc-adh kaithrea^;.
Pluvia, Glau. Ham. C.Glau. Ar.
G1;!0. Ir.Fearthain, baiftea;K, t ain-
vei.^.
PUiviofus, O'r glau , dyvrlhyd ,
gly by rog,glauog,lhaim glau, glau-
lyd. Very rainy, full of rain. Ir.Fcar-
thanaA; , ke^tharrana.;);, ian d' ear-
thainn no do vaiftigh go n'imad
fearthanna.
Pncuma, < fpryd, 7;uynr, Aiuyth,
;!;uthad. A fptrit, wind, breath. Ir.
Spirad, 5yth, il-ideadh, ffeafnadh.
Pncumon, yr yigyvaent. The
lungs. Ir. Sgavam, fgavog.
Pocukim, Kuppan, f iol , diod-
leftr, ' goivIuA; ; Travlungk, di-
od, T^jurod, Ihynn. All kind of cups,
a drinking pot ; Alfo a draught, a
potion^ a waffel, drink. Ar. Hanav.
Ir Kupa>kupaniCopan,Ar.] fki'iib,
t krithir, korn, kuirteog. Ga^; gne
foidigh oile.
Peidager , Troetglav, a vo arno
dliolyr o'i diacd. Gouty footed. Ir.
Liiaghul.iirc, Idaghutog.
Podagra, Dolyr o'r tiaed, Kluy
'r traed,trocduft The gout in the feet.
Ar. Gliti. Ir.Lua-ghuca,ko(lighuta. '
Podcx , R hevcr, tin , y ky vei-
ftedb. The arfe.fhe breech, the bumm.
Ir. Ton, I nid, inad fuidhe, tol no
poll tona.
Poema, Aucn-^erdh, bardhoni-
xth, bardhvjan, bardhaud. Apoem,
a copy of verfes^ a piece of poetry.
Ar. Pocfi Ir. Dan, daiin, | neive-
adh, koi, tagvodh, obairno fychair
tile ; yiiiDcacht). N.
Poena, Poen, kofp, kofpedij^aeth,
dihenydh, dialxth, artaith funijii-
ment, torment, pain, remorfe, &C.
ArKafli. Ir r Svth,pian [ ftVN. ]
pionolla , pionoid , f toidhearnav,
piloid J pcincarkadh , fvth-;>;oval ,
komal peine, kain, plaik.
Pcenitencia, Ediveiru.*;, ediveri-
ant, dirmyg, diyltyrUA;, penyd, pt-
nydia;th Repentance, an after-for-
row, alfo diflike or flighting. C, Ed-
rak. Ar.Piniihen. Ir. Aithrige,ai-
thfcaA;as, kroidhe avrudhadh, feal-
ta, Kyngain ;sroidhe no toirre
.Jiroidhc.
Pcenitet , Edivarhay , bod yn
dhrug ganrho, bod yn Jyuilydh
gantho. To repent, to grieve, to be
ajljam'd of, &c Ir. As aithrea;e, as
doilidb, as doilsheafa.^;, as oik, as
t nar, as avaka, as naireaAj, as krai-
dhte leir, do gaillidh ar, ata aithre-
a;tns ar, ata nairc no avaltas ar.
Poeta, Bardh, prydydh, kerdhor
kerdh davod, kyuydhur. A Poet,
one that writes or makes verfes. C-
Prvdydh, Ar. Poetrian. Ir. File,
• fllidlv [Sic ^ n] t tadhg, f mal,
jamais, \ bol, ei5cas,tok, fear dana.
Poetica,&-ce,Kelvydhyd bardh,
^ kerdhurirvth , bardhonixth , bar-
dhas.
Of The Original Languages OfBritainAnu Ik el
AND. 123 i
dhas, pryd^'dhixth, f ovydhi.tth. | Pollutus, H.ilog, Ihygrcdij;, iic-
Poetry. jr iiuladha an daiia , fili-idi ei dliuyiuj; I ydvr, bruiic, uv-
ahcaA;d ;l*'i- Deftlvd^poUuiecl, foiled h.'S.x-
Pocticus, Bardhonacdh, prydy-|laighthi, lbrbtlu,rieivthc,truiiill!he,
dhaedh. Poetical. Irtik-ivail, udh-
givail, ok.ivail.
PokaM, Ptilhixd haidh ufdi ci
graiy urrh oaii vii 61 bod yirsulvA:.
Barley flotver dryd at the pre and
fry d, after tt hath fok'd iti vater.
r.Plujrmin-oriia, no oriia bi-ige,
kruai!4htlu re tcinidh in ar m'cidi
dhi ar niaofadh oilfcan oghrcig.
Polio, is, l.hyviihay, lhachr}\
f kyboli, takly, trtvni, j auhyriio.
To polij}.', to make frr.ooth, to trim.,
to adorn., &c Ir. Koiryini, tlc.iiay-
im, biatham, mir.iglum, Ihgadi,
bearram.
Poiitia, Lhvuodraeth trcv nx
ulail, dinaf dh xcii The governance,
policy or rule of a tov.-n or loniwov-
irealth, civil governmviit. Ar Rc-
nabl. M. Ir Siihv-rughdadh.fiihv-
1^'Uraali, riagiula.ih, Ihrradh no
follaviijghadh kaitlirca^i, C'c'.
Politicus, A iiypoag avaroly-
uodrac-rhy yn dhj, f^uladiir d 1, Ihy-
uodr.ietlii'.r ; Dinaiaidh, dinefij;
Volitici, of or pertaining to govern-
ment civil It Stuir-gl'.hk, cu.'n-
Sear^-Uil'eax &c.
Politor, L-hyvnhaur, takly ur,
treviivfur. ^ fiiriifl'er, afcowrer,
afoltjber. Ir. Blathoir, niinightbe
oir, liigtnoir, dcaiaighth^iiir, glan-
toir;lj;iur:hoir,ke.!rt.ighthcoir/var
ghlanca, fear {T;iurtha, &:c.
Poll. n, Pciihixd j^ienith; Lhu;^
y vein urrh y paruydydh, man-
XmK. Fine flower of -wheat prejs'd
through a (le-ve or boulter ; Alfo niiU-
dufl that flyeth about the null. C
Blczhn. Ar. IMcyc. Ir. Pliiar, no
fgaiti) pluairi fos deanna;^ ; fos lu-
aithrc no pudar mm &:c.
PulLiiSjG rymmys,5alhyog, ncr
thol Powerfully prevalent y of great
force or virtue. Ir Neartvur, brigh
vur, komalj;t, kovaAida/:, larran-
ta, tren.
Polico ?;a!hy, bini grym } ndho,
bod yn nerthog,ag yn ulh)o:;; Jkd
meun rhiiyig To can or to be able,
to be very Prong and mighty ; To
bear rule orf-aray, c?f- Ir. Fcadam,
tuaiIim,K 'I'igim iioaseidir lioni,
ataim komjlj;^, kova/;da :, tean,
nearcvur,brigLvur, Lrranta, Jaidir,
kalma, trcann, kcinnala;i,k(.-anna-
fla;:, mor, tighearnavail.
Pollcx, Rai'd, boudvyi ; Mcd-
vedh. l1:e thumb of the hand, and
the great toe ef the foot i yln inch.
C.Pczbraz. Ar. lies meiic Ir.Or-
dog, fosordla^:.
Polliccor, Adlio, j;c.f;yvadluj. To
promife, to affure, to affirm Certainly
Ar Diugani. Ir. y;eallam, boghaim,
teadham a n'urrudhas.
Polluo, Diiiyno, duyno, halo?;),
bydrccJhy, Ihygry . To defile, dijlain,
corrupt or make filthy Ar.Sotia.
Ir SalayiiDj furbam, ncivim, truail-
lim, eillnyim, nim (mx. Fos li!-
neivim no lajyim rc dorradh lliil
nadurcha.
tnl.nighthi, lala^;, f iorb, ryi 'hal,
fyi ..ak
Poius, Kblyn cArel y fyrvaven
)he y medhylid i vod yn troi ; Si-
ren V moru)r yn y goglcdb a'r
dehae; y nev, y ncvoedh. I he pole,
the point of the axle-tree ■tcherenv
Afhonomers imagind heaven to he
turn'd , Aljo heaven Ir. Mulghart,
mul-AUtn, muil/jeann, &c.
Polygainia.^ureig-uoloUgriiydh,
Ihoibugru^d.. ouragcdh Polyga-
my. Ir. ioltbiadh ( no iniphoiaah j
iiTinua;Kjr, poiatih ion.dlu no re
Uis.
Pol)gonius,Amry-ongo!,ammnl
onglog Having many cor/iers. jr.
im^iill, im .oineula . , go n'imad
u llcaij, no koirn'.al.
Pol) podium, k hcdyn i vaj^uyr
Polypody ir Sj^ciV nokeif.rainn
r/iN.lo;i-reatiina;t rcathna;; kiainn
Polytritliu;n , j;u.dnc y voriiyn.
Thf herb maiden -hair. Ir. Duv-
/<;oiJA;.
Pomarium , Pcrlhan , p;.rlhan-
lU.n; l.hi; i ?;,idu aeron. An or-
chard; Alj'o a Jlore-koufe for fruit .
C Dzharn Ar Kerzhicz. Ir Meal-
ghorc, aval!' ghorc, mcas'hor.dh no
ircal-Lnn j Foradli no tcagli na
d lii,thcar meas
Pomarius , Avalcyyr , j;uerthur
aeron, pcrlhannr, keiduau pcrlhan
A fruit ■feller, a keeper of an orchard
'.r MeaUirc, availairc, fear ^oivcid
no dhil meal'a no aval!.
Pomeridmntis, A vo uedi banner
dydh In the after-noon. C.All dv-
hoaz^adh, pomeridianum tempiis. ir.
lariyi.
Pompa, Rhiiyrg.rhodrcs, rhCiyv^
kamruylg ; ;^o!ijg iCg arberlix- A
pomp J a retinue , a glorious ojlenta-
tionorJl:eTp. Ar. Pluincn IrGloir-
rtim K lirh-radhaik, lithavark, li-
oth-thaivrcadh.lioth-thaisbcanadh,
lioth-lb/iraid, lioth-fgbd
Pomum, Pbb rhyu aeron da i"u
buytta, ava!ae,eirin, &c. All-man-
ner of fruit, as apples, plums, i^c
C & Ar Aval. Ir Ga^; niea.s, inilt,
ul, vvul no aval f keirc go koit-
.ean.
Pomiis, Avalbren, avalhen. An
apple-tree. Ir. Aval, avallog, kranh
aivle, T kcirt
Pondcro, i'uyfo, yftvrird, holi,
barny. To treigh , to confider , to
judge, to ponder. Ir.Tovaifnn, kov-
thromayim , medayim , ft.-a.?;am ,
lgrudam,rpinam,in;irea:tam.F.C
Pond-rol'us,Puylvai;r,trathriim,
athritm, trum, devnvdhvaur. Krry
heavy, -weightv, ponderous Ar Po-
clyns. Ir. Trom, toval'a;;, cifea.z-
da;;, b'.maiceax, lubliamca.'i.tiL'gri,
roirrea;;, toirreavail
Pondus , PCiys , Ihuyth , bai.v; ,
p'.;nn , rrvmdcr A load, foije, or
weight ly-c. A. . Poes. Ir. Uala^ ,
muirin
P
3r;5avn-liiyth A /mall weight , a
little burden Ir. I'ovaisin, njeisin,
niin-dova.i, fothovas
I-onc,yedi,ync)! After, behind. \
C Adhelliiar. Ar. A diier^. Ir i>hi- '
ar, lar, a dviv no a Icrh hiar, ar
dhruini, ar gul, re ais,
Pono, Go/od, dodi, kyvley, a-
deilad, rlioi hcibio, bun; vmu'.xth !
To put or Jet by, to lay afide or leave I
"If- C. Ciura. Ar. Lakat. Ir. Kui-
>im, ( furvim, j fijcim, [ kardam,
I krcarim , f tyidhim, f lliearani, t
lliejni<ihi:n, kaitliim, kcalam. |
Pons, Font, yljio! meim Ihong- 1
A bridge , a ladder in a J hip. (J.
I Pons. Ar. Pont : Porch kint, a\
draw-bridge Ir DroiA;cad.
Ponci^ulus, Pontvtx-.n, pontan,
ponnig, pontvnbrcn,pombrcn,| v(- [
'^TOJ,c\\\ A little bridge. Ir Drodiii-
um, fodhroitliead, inindhroithc;.d,
droi;,t..J bc.>g j
Popina.lavarn, tavarndC, bu- i
ydty.ikcrm, kej:;indy. A Tavern,-:
a viHualling-hcuJe, a cook'sjhop, <^c. '..
e;.T(liyii{6g. Ar.Tavarn ir.Koth-i
A;eard;;a,bidh x.cu(i:cz.. mantavai- '
nn, kearuxja no tavairne bidh. Fos |
kokairea^d , keard/;a no Ihcopa 1
kokaire, kiltcana;;; Fos birin bea-j
oaidh no biadh bialb, baladh brean
ricadha, miflij;e r.gvs kryis '
Popniiruis , Kog. A Cook. Ir.
Kokaire, f- koka, bidhreakaire, no
reakaire bidh rcidhe a latliair. 1
Poples, garr, kamniedh j;arr.
The ham, aljit the knee C Gar. Ar. I
Zharitei. Ir. Ef^id. j
I'oppyfo. A;i!il)iany. Dimet. hui-j
b:n To whiftle. At. Huibanat,hui-
tellat
Popuior, yfpeilio »g anrheithio,
adiviodi poboli divrodia diniftno
2g =i;rlieiihio j;i-kdydh, krtbdhei- I
lio 'didyo, dideio To lay waficA
to pillage, and plunder, to ranfack,
&c Ar. BraUjroiTrt/f. Ir. Banay-
im, liaintighin-., (^i,rib..m, deilgnin-i
naim, dibrim, niillim, donayim. ' I
Pt)pii!us , Pobo! , t kiudaud , (
tpy!;! The people , the multitude >
C. , Pt.bcl, pob)l, tizi 'I'vt. Ar. '
Tyt, pobi Ir Fupall, kaA;, J^al"-'
radh, H'ireann, drong, dream dy-
iue, vis, IrA-d, muirerr. K-IFua-.
las no t fialas no nniintir nj:;heaA;-i
da tliire, kaithrca^i no baile. Foi;
inad phiibail mar ata kathair no I
baile j
Pcpulus, f. g. Pop!yfen,pumple- 1
ren.;i'.iluien.aethu;.dhen. A poplar; :
an ajfentree Ar Ko!e>J, An affen- \
tree. Ir Poivtal , poiblcog, kran '
poivil, krann krithca/;. |
Porca, Hi'i.;;, por,:elhes; Grunn '
o c;:r. Ktven o oir ; Kh\X, rhigol,
klais diir, dyvrfos; j;ucKk j^ardh. i
Afotv-pig, a pork Or porket, A ridge
oflajid -wheieon the corn grows; Al- '
fo beds in a garden, jr. Kcis, krain ;
vuike, : k\is, muk vainnean. Fbs|
iimaire fearainn. tVis klais, trainnle |
noeitrigh do thirmngiijdhte-arainn- ;
1 orcedus. Porpjelh, por^iclhyn, '
tvr;;yn. A little pig. PoiceLulus, Di- '
Pondufculun:] , Lhuyth byaran , | jw.-r Kardydum. Ar.Guijorok ui
• H bz dillin^\
124
Tit. II. A Comparative Vocabulary
P.
diUimpg. CPig bihan, por;:elh.Ir.
KeaiTn, banav, banavan, p)j;in,ark,
arkan , porkan , poirkin no muk
beag oiiicnin Sec N.
Porcus , Tur;K , por;ielh, turx
Ihadh. A hog, a fig. C- I'oihal ,
t hm ■ At. HuX, hiiji guedh, ^
wild-boar. Ir. Milk, f lia, I lupait,
cork [ Sic N". ] I moik , f hakla..
koilleadh, t htheann, muk" hirean
Pori , Man-dylha; yn y kroeii
druy y rhai y dau 'r ;.uys a'r myg-
darth alhan, ';>iUvs-dylh'5E. The fores
in the skin. Ir.Tu'ua, tiu;:ain, tiu-
Aioga no puil veaga a gneis tre dig
alias ama;t; as korp.
Porrigo, yftyn , kyrhaedhyd,
kvnni^ , dymA;uelyd , huru v n i
h^-d Syd. Tofiretch, reach or jl>read
out, to lay along or ftretch at length.
Ir. Shinim, righim, freathnayim,
Icachnayim no Ipreagham ama^Ji ,
Ikuirim ama^
I Porro, yn dlite, yn fikkirdhilys,
jOnid, citliyr, hcb'l.iu hyii, o hyn
I alhan, ym mhclha;ii Moreover^fur
\ther7uore, hereafter. Ar Pana vcfc.
Ir. Go divin, go dean, go doigh,
godivnca;^, go divalta.
Porrum , Kenhincn. A leek , a
\/ljallot, a chive. C- Kinin. Ar. Pu-
I ren, t kinnen ; This is 7iow common-
j ly us'dfor Garlick. Ir Lus, foiltAiib
' [^Sic & N. ] no fliibal
Portcndo, Aruydhokay pcth kyn
i dhamueinio ; rhagahyucdyd, da-
ro^an. To portend, to foretell, Sec.
Ar. Ragfmnitia. Ir. Tuaraim, gal-
raidhim,tarraghlaim, foifte nim/o-
raithrifim, foirinnifim, kuirnn a
n'uvail no a j;eill iiiil do thig iii.
Portentum, Aruydh damuaind.i
ne dlirCig a dhcl, rhyvcdhod, me-
dlmloveruag ^ monfirom ftra?!ge
thi7ig^ afign of fiime good or lU. luck,
•alfoa vain fancy. Ar. Kerlc. Ir.i)U-
aithcantas, iongnadii.
Porticiis , Perth , rhagdhrus ,
rhodva dhidhos^ yl porch or gallery.
, Ar Porflieclr.sopuj-li)- N Poirlc,
I dianvothar, ailcar; jaik-iri, fpaiftre-
\-i}c no ait lpaill:c«ra/^da go ndian
! no go valaA; ar.
I Portio, Parth, rhann,darn,drylh,
i kyvran, calm, cuyfg, tuylj;en. A
I fart or portion, &c. Ar. Ran, talm,
I lo: Ir.Mir,mircan,kuivreann,kov-
ruin, briann,rann, poiririun,krc>dh
Porto, Duy'i? klydo, t kyuten,
arucdh , fariiaen, trofgluydho,
t Ihamduyo, f dyborthi. To bear or
carry, &CC. CDho ton. Ar. Dugen.
Ir. lom;sraun , aftraim, bearthana j
bcirim.
Portula, Porth by;;an, drus by-
xnn. A little port or gate. Ir.Doir-
sin, ^citiii, tbdhoras, mindhoras ,
doras, no j;eaca beag, fimdhoraSj
t fordhoras no poircai.
Portus, Porth, porcliladh, porth-
va , porchloeilh , lliongborth. yi
haven or port , or harbour . At Volth.
Ir Kiian, kuan kaladh , f airear ,
port long.
I Politus, Gofodedig, a ofodityd,
I ■^ucdi i Qloil. Put, laid, placed, 6cc,
I Ir. Kurrha , fiiirvthe, \ fvite ,
t furrava, aitrighthi, foirij^heanta.
Pofleino, Medhiani, perAJciino-
jath, priodoldeb, mtiyniant,t ad-
n*. ApojfeJJion, aneftate in goods
or lands. Ir. Shealvuyadh, Ihealv ,
(Ileal va/;as,urlav, uriavas, forlavas,
noforlavnis f tuinidhe, f muiniu-
ghadh, f tea/cdadh t ainoyi, pare,
difl^a/;d, keart, duthaigh
Poflellivus, Medhiannol, perthy-
nol i vtdhiant na: bcrA;ennoga;th.
Pertaining to pojfejJio7i,poffelJive. Ir.
uhcaivaij^htheaA;, flieilve, Ihcalva-
A;ais no urlaive.
Poflellor, Medhiir,mcdhiannLir,
perAlen, perxennog The owner or
pojfeffour of a thing CPerhcn. Ar
Perx-ea ir. Shealvaighiheoir, llie-
alvatdhe, (liealvoir, urlovaidhe.
Poflibilis, Poflibl, galhyog, aal-
ho vod. Pojjible, that may he. Ir.
Roiveithe, feadtha, komaiaA; no
ncarti;e.
Poliideo , Medhy , mcdhianny ,
pcr;i;nof;i, bod ar i helu, niuynhay.
To poffefs, to ow?i, to have tn ons uje
and pojfejjion. Ar KahiJt, podcdi ,
zliuida. Ir. Shealvayim , Ltrlavaim,
foriavnaymi, f tea;; -dam, ata Ihe-
alv no itrlavas agam.
Poflum, J^alhy, di;toni, digoni ,
I mcdhy. To may or can, to be able,
to be poJJible,&ic. C. Gaily, nii or,
pojjum : mi or mos, I can goe : n or
ml, & ni ellim, I cannot. Ar. Gal-
lut : kcment ma hallam, pro pojfe
meo Ir. Fcadam, titalam, K. asci-
dir Horn, ata breith, comas, dailno
neart agam ar.
Poft, suedi, uedi, yn 61, ar 61
After , behind , fince. C. Udzha
pofl ilium, var e Icr. Ir iar,ailthe no
dailthe.
Poft, Wedi hynny, yn ol hyn,
wedi. After-ward, after that. Ar.
A dren, a itdevcdh, gude Ir. lar-
taiii, dailli, taircidi, a n'diaigh.
Poftca, guedi, ucdi, ucdi hynny,
arol hynny Afterward, hereafier
C. Udzha hedJa. Ar. Gude-ic Ir.
Dirfliin, larfliin, iarav, na dhiaigh
(hin.
Pofterior , C)la;K , diuedhara;>i ,
hityra^i, guaelaA;, is, faliia;*; Lat-
ter, flower, hinder, lower, oflefs con-
cern. C- & Ar Divecha. Ir. Ni is
iar, an t' laraidhe.
Pofthabitus, Ifgiii.vdh, efj^eyly-
laedh, ucdi eij^eylyfo Not regard-
ed i pafi'd over Ir. Dimeafta, tar-
kuiihighthi, disbcagaighchi , tar-
kuilnea/;, gan vcas aira.
Pofthac , Ar 61 hyn , ueithian ,
bclha;e, o hyn alhan, rhag Ihau.
from henceforth, hereafter, after
this. C. Uazhe hemma. Ar.Pel-
\ox, hiviziken. Ir. O fhin amaA; ,
iarfhin, fiiafiarav ; na diaghfliin.
Pofthumus, A dbtl yn 61, y perh
a vydh ; yr hiin a aner uedi maru
i dad. PojlhuDious ; Borji after the
father's death, h. Iairj;ein, iarvak,
lairleanv, | iar.;!;aire no \ iar;;ara,
j;cin, Icanv no mak bcarcha lar m'-
as a athair.
Pofticiim, Kil-dhrus, 61-diirus,
nedhriis ortykevcn. A hack-door.
P.
a poHern gate. C. Darraz dhelhar.
ir.iardhoras, kul-dhoras, iar-;KOV-
la, kiil-vealaA;.
Pofticus, a vo yn trigo o'x ty ke-
vcn, o'r cy 61, o'r ty dieithr. That
dweUeth on the back-fide, that is be-
hind us Ir. Kuil, lardha, laravail,
iairfjirta^-, fiar la kith 'hiar kuil,
no la .-^uil.
Puftis, Poft, yftlyf-boft, drus j
Trail ft A pof}, pile, or flake, a door
pofT.'C Kitndurii, | p«ft. Ar Poft,
kalcl, harp. A prop orfupporter. Jr.
Uaithne, kolv, garmain, tarA;aill
porta, \x)[[,\ go h'anigh dhorais. For-
dhorais. F6s kuaillc, f fonn.
Poftiliminium, Kyvrseth dniy 'r
hon a kae 'r pcr^iennog yn i 61 y
tir a dhyjid odhi arno meun rhy-
vel niearf,amm- Dadannydh. K H.
A law whereby one recovers again
what was lofl, a recovery or reprifa!
Ar. Diftro. Ir. Aifike, faghail no
ath;tal'adh ar an ni do kailheadh go
h c5earr,ni re n'ol a fteax ar dhoras
aA;d re bnlheadh no re deanadh
poill kuil ar thigh, iaraifik, kulai-
(ik. uligheadh ailike ni kaillte go
h'aindlighthea;.-.
PoflponOjGorod yn 61, byru yn
61, ifgilio, j^ado vn 61, priiio yx\-
dig ar beth. To fet behind, toefieem
lefs, to leave or lay afide. Ir. Iar;Kui-
rim, kuirim no fagam am dhiaigh,
lighim dhiom, ni vuil meas agam
ar.
Poftpofitus, Uedi i ofodynol.
Laid afide, peflpond. Ir. iar;eur-
tha, tire
Poftquhm, Wedi hynny, uedi,
ar 61, er kynted,kyn Synced a'g,er
pan. After that, as fioTt 04, fince
that. Ar Glide, i!arler;K pa. Jr.Iar-
(in, ar ball na diaigh.
Poftremo, yn olav, yn dhiiie-
dhav, o'r diiiedh. Lafl'ly , finally ,
Inft of all. Ir.' Fa dheoigh, fa dhei-
readh, ar deircadh
Poftremus, yn olav, yn dhiue-
dhav , y guaelav , y koe^kav j y
diyltyrav, y j^iiacthav. The laff ,
hinJmofl, worfl, vilefl, bafeft. C. &
Ar. Divetha. Ir. Dcaghnagh, dei-
reanna/j.
Poftridie, y dydh nefav, trano-
eth. The next day after, the day fol-
lowing. C.Ternos. Ar.Antronos.
Ir. lar giondha ar na varaA;, anlana
dhiaigh ar na vara.x.
Poftulatum, Krz, govyn, govy-
niad, ferlyn Arequefl,adema7id,
a flit or petition. Ir.Jarraigh, fataA:.
Poftulo, Govyn, erA;i, dymyno,
ervyn ; Kiiyno, f erlyn ky vrxth,
aAiLiyn rhag yn. To require, to de-
mand, or defire; Alfo to accufe or
fue in law. C.;Dho greiah rhag, dho
dymaudia, dho gulen. Ar. Pidi, re-
kcti diganc,guIeno;t;,emprefti,em
bann. Ir iarram , (liirim , ait;i;im,
tailim, ath,v,itinj;im, f timghairim,
togliairim , giiidhim, fantaighim ; '
nim iarraigh no iarratas, eagnayim,
iniilayim, j:;caranaim, kafaidim.
Potabilis, A elhir i yved. Potable.
Ir. So;til, fo-ivche, ion-oil, fo-olia,
ionolta. ^
Patens,
Of The Original Languages Of Britain And Ireland. i2f
PotcnSjjalhyog, medhiannys, a
dhi;KO!io, a dhigono. yih/e. potent,
poTverfulJ,&cc. (J.Kyvethidog, gi-
Ihydhok. Ar. Galludck , galludys.
Ir. Kuva;(;daAi, kumafaA;, akvain-
5ca;e, t tu;K" ' 5 tr^an, neartvur,
:can,laidir,kalm3, kroya, ludalaA;,
brivur, diliinta, ion;euis.
Ptitcntia, salhy, Jilhycdl) , ka-
dcinyd, nerthjgrym, mediant, Ihy-
uodrxzh. Porper, aii/ity , migl-t .
force , fray , authority , &c. Ar
Ncrth, Galluc Ir. KuvaAida, t ku-
va;e, i kca^t, tTeav ; Komas, nearr,
taghail, dail, breich, teann, teinne-
aid, araA;, akvaing, treife, treine,
creineaAid, farrantas, f foladh, t rc-
aA,d, mam, kur, nAidardhas, koan-
nas, koannlal, (Un no duvflan
Potcftas, Medhiant, nerth, ka-
dcrnyd, jalliy, odyrdod,lliydh,ar-
gluydhixth , rheol.cch ; Kcnnad ,
rhvdhid, truydhcd. Ptnvcr, autho-
rity, ability ; Leave, lice>ice, liberty^
&c. Ar. Belli. If. Kuva;(;d, iigii-
dardhas , tighearnas , UA.drana.^d ,
keanioasi keannfal, (huir.
Potior, j^uelh. Better. ArCuel.
ir. Fearr, teaude, kora , koraide,
coka, do.va, inniarraighe
Potior, ins j Medhy, medhian-
ny, muynhay, gorelj;yn, dyvod o
hyd 1 bcth, ynnilh To get, to ob-
tain, to evjoy, to he mafler of, to con-
quer, to get the upper hand. C Ko-
uaz,dhogouaz.. Ar Kaluit digant,
tizut, obteni. Jr. Sheal-vayim, a-
taim a fhcilv. Ata agam, jeivim
cakraim, luhraim,gnothayim mai-
rim, mealam, cikam, goinim, bei-
nm, buaidhim, kloidhim, farayim.
PotliiS, vnULih Better C Ktnz.
Ar. Kent- Ir. Kora, koraide, tufga,
doi;<:e, fearr, moide,nioididlie;doi-
;i:eidhe, tufgaidhe, feairdidhe.
Poto, yved, Ihcua ; Diodi, rhoi
diod i vn. To drink, to tipple ; Alfo
to give drrnk unto one. C. Dhoev'a.
Ar. Lva. Ir.Olam, ivim, 7 luifim,
f eifivim.
Potulentus, A allier i yved;
Lhcd-vedhu, fgovruyig.v^//;' thing
that may be drunk -, Alfo halfdruvk
Ir. Ion-oil, ionolta, fo-olta. Leith-
viflij;e.
Potuf, fLhynn, diod, ^uirod,
juirovd-lyn. T)rink. C Deuaz,
1 diot. Ar Beurefli. Ir. De(5X ,
t daiv, fbaiiic, bitailie, -f fim,mco-
dhair ; 61, ola^am.
Potus, a, um : j;ucd! yved, diou-
drydh; medhu . That hath drunk, or
is in drink ; Drunk. C Medha, kv-
vcdha, ^i/fo f Mfc/ Ar. Medho. Ir.
Olita, ivthe, ar mifhj^c
Pradticus, A uuel, a ucithia Tra-
gical. Ir. FreakraightheaAj, fathai-
ghthea;;;, klca;:ta;e, praitikeaA;.
Prx, R hag , o vlaen , o'r blaen,
urth Before, in comparifon, in re-
gard, dec- C Rag. Ar. Skoath. Ir.
Roiv, t ria, for, tre, fri, re, ie, tar,
a vorradh; ar aghaidh, a lathaira
viadh'naifi go foUas, go foillear, do
vrigh, ro, Ian an m6r.
Prsebeo, Rhoi>, dangos, kvnnyg,
rhoi 30 r bronn. To afford, to yield.
to allow, to give occafitn, to jhem,
to offer. C. Dho drci, dho rei. Ar.
Kei. Ir. Beirim, tairighim, taisbca-
nam
PnccaveOjGp/iel ymmlacn Ihau,
go.^el pcth kyn 1 dhyvod. To pro-
vide agnmfl a thing, to beware afore
hand Ir. Ki'inradharkaim , tulra
dharkaim, foairighiin, forA,oivca-
daim.
Prxcautus, Uedi rhaguclcd ,
Ucdi d.irpary ynerbyn. Fore-fien,
p'rovided agahifi. Ir. 'J'ul-radhark-
tlu , lul-radharkcha , foriirighthi ,
&c.
Pru'cedo, Rhag-vlacny, rhagori
ar, myned o vlacn, a^yb y blacn ,
blaenori. To go before, to outgo, to
pirpafs, to take place. Ir. Foir;:cim-
nyim, e^f.
Pra:cello , Rhagori ar, blaenori
ar, rhag-vlaeny, bod yn Ihauer gu-
e 1 h . To excell, to furpafs, to be much
better. Ir.Suraighim, teadham roiv,
ata barraidhea;sd agam.
Prxceps, yn uyig i benn, ben-
dramunugl, ar dhibyn, dibyn , a
gordhiiic;yn idho , dit'uis, priTyr,
byan, difvmmuth, ^uidvr, ■ nvyd-
dheur, a goriuared iiiho, enbyd i
dhnngo, pcryglys. Headlong, ftcep,
down, deep, ha'z.ardou! , dangerous ,
very Jiidden or i-piick , &C. Ar. A
bocs e ben. Ir. Kcann;ilyn , fin.i-
vail, foireavail, krum no klaon (i-
os, klynard , Itionard, knimard.
Byghala;i, j;aivthea;tt, juafli^.da/;,
kiyin-veanna;c.
Prasceptor , GorAiymmy'nnur ,
meiftyr, athro, adhyf^ur, clyfj;au-
dur A mafler, a tutor, an iirflrucier,
a teacher. Ar. Mxltr skol. Ir. Fa-
thoidc, fgoloide, maighilHr fj^oile,
teagaftoir , muinttoir, oide Igoilc
no foghlama, foir;»;cadaloir.
Praeceptum, Gor;t;ymmyn, ath-
rauisth, rhybydh. A precept, a rule,
a commandement ,an admonition Ar
Gurzemeu, de.skadurcth. Ir. Aith-
ne, Turailcav no folaircav, +earb,
ffor^iogra, timamadh, " ai^jcirt K.
^eas, naghail, teagafg, t'oirA^eideal,
kiglieann, oideas, kovairle.
Prnccinftorium, Arfcdog guraig,
blaen-rliuym An apron or kirtle.
C Apparn. Ar. Davanfliier. Ir.
Foir.sjr!3, uim/;ris.
Praccipio, Kymmcryd o vlaen
aralh,duyn \ blacn, kipio o vlacn
aralh ; Rhoi gor;;ymmyn, rhoi
rhcol, rhoi athrauia-th, adhyf?;y ;
R hagueled .T<j prevent, to take frfl ;
To inflrud or teach, to command, to
give order ; Alfa to fore fee, Ar Ke-
mcn Ir.Forghlo.!iam, t-bircdim,fbr-
gavam, beirim roiv dhuinc oile ar.
Prxcipito, Buru ben dra mi;-
nugl, ftorrvyngiy, bryiioty a'rdi-
ucdh, guncythyr pcth yn ahij;yn-
■^ox ag heb yftyr, prvfyro, goj:;uy-
dho ty a'r Iharr. 7'o caff, hurle,
throw or tumble down head-long ;
alfo to horo downward, to make too
much hafle, to draw towards an end,
&c. Ar. Kyeza, afvipa. Ir Fanam,
fuimim,keannruidim.teili5im,kai-
thim, bmilirn no lijim fios a ndi-
li
aigh vuiiaigh a >;inn, re kafaigh, re
fairneadh no re t'anaigh Tcilijim
no kuirim bun os A,fann.
Prxcipuc, yn bennav,yn ben di-
annod, yn ben divadhx, o vlaen
dim. Chiefly, effiecially , principally.
Ar. Efpcfial Ir Go Ibnradha.;;, go
h'airig, go Ipcifialta, go prinlapalta,
i's gix, tar ga;>j, no os kcan gax' ni.
Prxcipuuo , Pcnnav, arbcnnig ,
rhagoroli Priodol,ncilhdvol. Chief,
pngular, principal, fpecial ,S)iZ. Ir.
Priv, kcann, fgaitn, ionrhadha;;;,
prinlapalta, Ipcifuka, far, liathaidh,
rovaith, fyi, lyithcavail, barravail,
barraidhc.
Prxco, -f Rhinj^ylh, goftej^ur,
kyhoedhur; Prejrethur. A cryer,
a proclaimer; a preacher. Ir. BoU-
lairc, f kallairc, f preakoine, gar-
madoir, fuagarthoir , fear garma
nofuagartha. Foslhcanmontaidhe.
Prxconium, Kyhocdhiad ar of-
teg, t rhinjc;ynuEth ; Moliant, go-
goniant,klod. Afotemn cry, the cry-
er s office. Alfopraije, renown, com-
mendation, report. Ar. Meulcudi.
Ir. Gairm, fuagradh, for'hua'gra'dh,
bolllgaircaxd , kaillireaAid', pifeig
no fcadlimantas bolll'aire.
Prnecordia,y lhicin-t;ig fy'n do-
(parthy 'r 3:;alon a'r yi^vvsent o-
dhiurth y kylha ar iay, (ire. j^ije 'r
J^alon, J^uilg y ?;alon, yr vmyfj;a-
roedh ; y medhul The midriff, The
heart firings or film of the heart, the
bowels i Alfo the heart or mind. Ir.
Bratax; yiveadh, na toirkhreava,
tork-vaill. Freava;^ an/;roidhe no
na baill a dim.:: loll an ;5roidhe, na
fgairtea;!;, an trom^jroidhe.
PnecoN-, Riijgadhvcd, adhvcd
kyn amler. Soon or early ripe, over-
hafly and untimely Ir Forabaidh,tU-
labaidh, mo/:abaidh.
Prxda,ylglyv,yfglyvxth,praidh.
A prey, a booty, a pillage, a prize,
&c. Ar Prt-idh Ir KrcA;, argnadh,
Igabaillca.vd , fuadana/;d , both;u-
rea.:id.
Prxdabundus, A vo yn byu ar
yfglvvxth vel heruyr mor nx dir.
That liveth by robbing or fpoiling Ir.
KrcaA;a;>;, Ig-boiftca;*; , fuadana.;;,
krea;iiadoir, robaire, botairc, fla-
daidhe.
Prxdator, yfjjlyvur, yfj^lyvae-
thur.preidhiur,\ Ipeiliur. A robber,
a pillager , a plunderer. C. La-
dar. Ar. Ladhar. Ir. Krea;Kadoir,
argantoir, fpo.j;thaire, robaire, fua-
danaidhc, botaire, toraidhe.
Prasdicator, Adrodhur, kyhoe-
dhur , ymadrodhur, prejethur,
k\o(\vorw.A proclaimer, a publijher^
a preacher. Ar. Predhcgur : Pne-
dhe'^cn, A fermon. Ir. Ballardthoir,
bollfiirc, kallaire.
Pr-edico, as, Kyhoedhi , yraa-
drodh ar oftcg, adrodh, kanmaul,
[v. kammoP prcj;ethy. To proclaim,
divulge or report, to vaunt or boaff,
to praife,to fay a thing openly. Ar
Predhck. Ir, R.in-vailardaim.
Prxdico, i."!, Rh.igdhyiiedyd, da-
ropn, prophuydo. To fore- tell, to
prophefie. Ar. Diiigani. Ir. Fora-
ithri-
\z6
Tit. II. A Comparative Vocabulary
ithrifim, foirinnifim, faiftnim, tar-
raghlaim, nlm faifteine.
Frs:diuro, Maenor, maenol, me-
dhianc, etivedhiteth , rhandir, ty-
dhyn, ffydhyn. A farm or man-
»oiir , tin eflate as -well in city as
M counuy. Ar. Heritaifli. Ir. Du-
tliaigh, oidhrea ..d, fearann.
Prjedo, Anrheithiur, preidhiur,
ylglyvaethur, Iheidyr, kribdheiliur,
anghyvar;tUr. A rsbber, a j^oiler,
a high-'aay-man^ ^c. C Ladar. Ar.
Ladhar. Ir. Gadaye, (leitr, fladaye.
bithveana;^, meirlea;*;, toroye.
Pra^cior, yfg'yvyj ylgiyvacthy ,
/fglyvio, anrheichio, preidhio. To
an, ma;Kaire, bataille, trca?
Prxludium, Blaen y jjuarse, rhag-
;KUirae,proviad meun kerdh,blaen-
gis yn y rhyvel, y kyr;ii kyntav. Ati
ejjay, proof, or tryal before hand, a
proem or preamble. Ir. For^iluithe,
forfugradli; tora>K,tus, f ur.
Prxmaturus, Anadhved, adhvcd
kyn yr amfcr, a dhcl yn rhy vjan.
Ripe before tt's time, untimely. Ir.
Anabaidh, forabaidh no abaidh ria
nam koirjanvoA;, andoiA;.
Priemedicor,Rhagvyvyrio,rhag-
vcdhylio, buriady ym mlaen lliau.
To premeditate. If. Foirveadhayim,
torfmuainini, foirtheiligim, foirvi
rob, to ((>oil,t» plunder. Ar, Diftra-
ma, Pilla Ir. Nim krei/j, krea;;am,
argnaim, eilkim, fpo;;am, robani,
fladam.
Praeeo, Mjncd or blaen, blaer.io,
blaenori. To go before, to lead or
jhcui tke -way . I'id. Eo.
Praefatio, Rhajymadrodh, rhag-
dliyuediad, rhagdraethod. A Pre-
faced Ir. Forlavradli, urlavradhj t'or-
lavairt , uragalladh , iforagaill , tor-
;,ovradb, for;>;aint, brolla;: kainte
no fgrivcinne.
Prxfcdus, Penruydliur, Ihyuo-
draethur,rhcolurj rhaglaUj blaenor;
Diftain gorvAJiiliur, f penkais, y-
nad lh\ s ; Macr. A govemour, a
ruler, a deputy, <^c. Ar. Provoft.
Ir.Tyinie3/-,|lliithve,k3iptin,kin-
bheirt , falaviWA; , kL-anfaloidhe ,
ftiiirthoir,riaghlaightlieoir,tanailte,
leivtinol, ua;itrann, oifcisea;^, pre-
ifidiiin.
Prsefradtus, Kyndynn, kildyn-
nvs, yftyvnig, pcnj^aled ; Wedi i
viaeii-dorri. Stubborn, hard, crab-
bed, karjh and rugged; Broken Jhort
off , Jna^t in tivo. Ar. Kilpennck.
Jr. Eafiival , ncavurramaA; , kinnc-
rean, kri'iaidh, cdnveala;<;, krofanca.
Pra;gnan.s, Bei/;iog,trom-veiA;i-
og. Wth child, great with young,
pregnant. Ar. Grck brales, A -wo-
man -with child. Ir. Torra;K, tyv-
throm, trom re leanv, re laodh,&c.
Prxhendo, Kymmeryd, kymme-
ryd j;ava;l, ymaviyd. To take, to
appreht'nd, to lay hold on a thing.
Ar. Sefia. Ir. Glakam , greimim ,
geivim, beirim ar, t cdim.
Prxjudicium, Rhag varn, rhuy-
ftyr ar hauUnc f;uyn;barn gyvrung
kyn y vraud eirhav. A prejudice ,
a rof1> judgement before a natter be
\hcard. Ar. Gou, prcjudis. Ir. Foir-
1 vreith, foirvrcitheavnas, foirveas.
Prxledio, Rhaglith, Ihuhjjuers
.-? leffon or leHure, a reading to e-
thers. Ir.Oirleaghadli,foirleagh3dh,
oirleijhcan, foiileil^heann.
Pislium, Bruydyr, kad, rhyvel,
f tiin, I katorvod, ymladh, rhyvel-
^ad, yniofod, maes o ryvel , f kam-
mauri, I kaducnr, f gryd, f koxu-
edh. A battel, a skirmijh, a fight, a
foughten field. Ar.KombaC.Ir.Kath
i jiomghuin, ta^ar K. fuinke, feal-
\\iz no t ell, I igh, tguva], koin-
I flea/jt K. gliaidh , fgathadh , gleo ,
dcamnaim
Prseminco, Rhagcri.r<? excellfar.
Jr. Sarayim, ata barra no barraidhe^
a/id agam ar.
Praemiolum, Guobryn. A jmaU
reward. Ir. Duiilin.
Prsemidus, Wedi i dhanvon o'r
blaen, rhaganvonaidh Sent before
Ir.For;Kurtha,forhuirvche.
Prsemium, ^uobor, gobruy, tal,
Cal puyth. Aieward or lecompence.
C.Giibar. Ar Gopr. Ir. Duals, jdU'
ilgne, luaighea.s, f fothrai;(j, luir
/;rei;ii, tiiaraltal.
Praemoneo, Rhagrybydliio. To
fore-warn. Ir. Foi'liuagraim, tulra-
vayim , foirdhrcaA;taim , foirinni-
fim, for;; ovairlyim.
Prxmunio, Oarpary, kadarnhay
kyn dyvod y jelynnion ; Rhagvu-
riady atteb ym mlaen Ihau. Tofor-
tifie a place before hand, to prtfup-
poje. Ir. Urdhaingnighim, uirnc-
artaim, ur'laidrighim, daingnighim
&c. roiv iaiv. Fos forullvayim ,
foirghlcafam, ullvayim roiv laiv no
reidhim roive.
Prsenomen, Rhageiiu, henu bc-
dydh. TheChriftian name. Ir. Kca-
dainim,fGrainim, ainim baifte, no
an tainim, krifdaidhe.
Prxnuncius, Rhagv\'negol, a el
a neuydhion o'r blaen , a ragdhy
uetto bcrh a dhcl. A vieffenger, a
harbinger, a fore-rutiner. ir. For-
thaisbeantoir , forboillfightheoii- ,
foirinniflitoir, foraifnightheoir.
Praeoccupo,Rhagvedhianny,rhag-
axyb, yraaAjyb, rhagvlaeny. To
fetze upon before hand , to antici-
pate , to prevent. Ir. Forghlakam ,
foiredim, forghavam , foirhealvay-
im, forroikim.
Prspes, Byan, ky vlym, a dhcl yn
5yvlymma;>; nag aralh. Swift, mm-
ble of-aing orjoot. Ir.Luath,f grib,
t aith.
Prxpono, Gofod o'r blaen, rhoi'r
gorae i yn ; Rhoi goval ar yn ,
j;uneythyr yn olyjjur , gwneychyr
yii Ihyuodraethiir ag yn rhaglau
To put or Jet before, to prefer,
to ejleem ; Alfo to fet over , to
give one the charge of a thing, (^c,
Ir. ForA;uirim, tukuirim, kuirim
roive no a dofaA;, foirveafam.
PraepofituSj Uedi rhoi yn olyjur
nx yn Ihyuodraethur ar beth. Set
over, that hath the over- fight and
iorgail, f bagh, kovrak, troid, kov- charge of a thing. C.fMair. Ir.Ofra-
lann^ t dreann koindreag, bruighe- 'dharkaye, ofKurthaidhe, kinnveirc.
Praspoflerus , A vo alhan o dre-
ven, a uneler yn urthnvlTig,a une-
Isr mejis yn uyfg keven. Frep'ofle-
rout, top/y turvy, crop, awkward,
&c. Ir. Foiriara;K,kulthaideaA;,Jcul-
aghaidheaA; , druim-eadana^- , for-
xuhz.
Pr£putium,Kroen blaen juialen
^ur, blaen.groen. The fore-skin,
the prepuce, jr. Reavhorchonn, oir-
;t;neis, for;i;roikeann.
Pr^ripio, Rhagvlaeny, yljyvly o
vlaen aralh, kipio o vlaen aralh. To
catch, fnatch or take away any thing
from or before another, to prevent.
Ir. Foirskealpam, foirfgribam, for-
huadayim.
Pr^ruptus, Wedi i dhrylhio yn
AJuilvriu, enbyd i dhringo, anh'y-
^yr>;, dibyn, diphuys, anhaudh i
gerdhed. Broken, burjl , fnagged ,
ragged; Craggy, ragged, Jieep, hard
or dangerous to climb. Ir, Lainvriile,
lainfliallta, byghla^; re dol ar.
PriEfagio, Rhagdheuinio, daro-
gan, brytio, biuu amkan bCrh a dhi-
guydho. To prejage, divine, or guef's,
to foretell. Ir, Tairngrim, tarragh-
laiin,foifnim,nim tarraighil,foiftim.
Praelagium, Deuiniaerh, rhagvu-
riad, argoel,daroj;an. A prefage, an
omen, a token. Ir. Tarraighil, tairn-
gre, failleneadh, torraghaladh, gal-
raghadh, tuaradh.
Praefcius, A vo yn rhaguybod, a
uypo beth ym mlaen Ihaii. Fore-
knowing. Ir. Forhoda;;; , foirhifaA; ,
foireola;*;, foirghrithca^;, foraiche-
anta;*;.
Pr3efcriptum,Gor;;iymmyn,dylh
tcrvynedig, ordinhaad, gofod, hen
vedhianr. A prejcript, a precept, a
form,a rule, <^c. Jr. Foirlgriveann,
forghraiv, aithne, foraileav.
Prxfens, Prclennol, tkyndry;^!.
ol, kynnyrA;ol, a vo ynj^uydh, a vo
jcr bron. Prtfint, before his face ,
/» his own perfon. Ar. Prefant, uar
al Xcx.. Ir. Lathardha , a lathairj 6
;»;oinne, 6;>;ovair, a viodhnaifi, a
roive aghaidh ; Ullav, reidh, gonta,
tcigardw/i, roilthea;!;, lathaireavail.
Prajens tempus, | Frcaknairk.
Prxfentia, Prefennoldeb, f kyn-
nyrsroldeb. Pre fence , prefe7ttntjs ,
readynefs. Ir. Lachair, lathardha;!jd,
lathaireavala;i;d , ullva/:d , caraid
hea,xd.
I racfcnto, KyudryA;ioli, gurth-
dhry.;;io, kyfelyby, parattoi,darpa-
ry, Toprefent. Ar. Kinithieu. Ir.
Laithrighim , kuirim nb beirim a
lathair, 6 koinnc no 6 A;ovair, (ar-
rallaim.
Pra:fepe, Frefeb, kor y;i:en, de
veidiy. A Bable , a flail, ajheep-
coat, a crib, <irc. Ar. Prefep. Ir
Druthlann, teagh ftripa;;. Fos beo'
lann no ftabla, mainfliear no kraiAe.
Prxfertim, yn enuedig, yn ben-
nav , yn bendivadhae. Efpecially ,
chiefly, principally. Ar. Efpefiall. Ir
Go ij'airaigh , go fonradhaigh , go
fpefialta,go prinfiopaica, tar ga;*; ni.
Prxfcs, Rhaglau, rhaglyuiaudur,
penlhyiiydh, penfuydhog; Nodhur^
Kynnorthyyur, Ihyuodraethur. A
prtfident
Of The Original Languages Of Britain And Irelan£). 127
P.
freJiJint, a yice-roy, a lieuteKant, a
governour, aproteiiaur or ittfsnJtr ;
uilfo an helper. Ar.LctaniiiC Jr Ta-
nailte, iia;;cliiii.
Prxlideo, Bod yn rbaglail, bod
meun faydh ^ Nodlii a ;,ynnoi-
thuyo, anidhifyn, gol\7;y ar berh.
To te ruler or chief, to prejide. Ir
For'huidhim , iuidhim roiv xr^ ,
ata ughdirdlws, keannas, kcaniilal
no i\i.x trana.icl agani.
Pr;rlii1ium, Amdhifynva; Porth,
kvminorth, kynnorthuy, suerl) Ih.
A fortrcfs, a defence, aid, fuccour,
kelp, ajhelter. Ar G3riiifon,dil}tnii,
bers. Ir.Linvuidlican,buidhi;an no
keathani ;ioivcid dure
Prarlhns, A vo > n rhagori ag yn
blacnori, rliagoraA;, j;uelh, {;'"'>-
og, bonliedhig, Innoii, par^scdig,
anrhydodhys. E'cccUhig, F-i/fiic;, fur-
mounting. exicUent, ^aUant, hraie.
Ar. Exlellanc, cskuis, niagnivik.
Ir.Siraighthca;>;,barravail,i'arv;iith,
forordha.
Pntlhntia, i5uiudcb, godidoug-
ruydh, ardh.cr;.oitgruydh, rhigo-
rixth,boiiedh,rhinuedli Excellency,
gallantry Ir. Feavas , fcavaU/id ,
maith, maitheasj dingvala;c,d, bar-
ravala;td-
Pncftat, juclh yu, y mae 'n rha-
gora.v. It is better C.Me vcndiha
kenz, 1 had rather: Gucl yu, it
vlicny ; Buru amkan a dyvaly > ni
mlac-nlliau, rhag-vedhylicd; Riiy-
V)7^y. To prevent , to take before
hand; to guejs or deem, to conceive
before hand ; Toprejiime. Ir Forgii-
lukam, toircdim,glakan:i roiv(.-,For-
lavaiii, fordhanayim.
Pr;v.-cer, O dhii.-ithyr,eithyr,onid,
hcb, hub lau. Except, facing., befide,
over and above, more than,^c. Ar.
Pa na vclo. Ir. Tar, Iht-a.^, os kc-
aiin, f tar kcann re moigh. los cui-
Icadh oilc, lhca;tad.
Prxtcrca, y m mheiha;;;, hcb lau
h) II, am benn hyii . Furthermore,
moreover, befidei. Ar.Ollzpciv, kc-
iiieiu-(c, miii. Ir Os keaiin , ^c.
Prxtereo, MyrKd licibio , my-
ncd crolbdhj niyncd y ty liuiic, J^a-
ddhcibio, clj;cyl)((). Togo over
or p(iJs,togo heyond,to gupafi, &c.
Ar. rrcmen an ty liont, trciizi. Ir.
'I'airlhivlaim, tair/;eimnyim> tair-
rciniuyim, ^c.
Prxtchtus, jiiedi mynedheibio. , , „
P'V^ by , &CC. Ir. Tair.timiiighthi , I faighnc, faitli>;c.
tairimthcaA;ta. j i',avij,s T;uyr, dined, drug, dry-
Irascermitto, j;adel heibio, j^a-kionys, vltvvnig, j:;urchn\Yig, av-
uclaihan, myned tros. 7'o leave out,\rymo^. iVicked,leTcd,naughtyfiver-
to omit, topafs over. \x.li:i\x\v^\mAtkwart,frovard Ar. Druk,guaLl
hgira tarom, falar, fios, no fagvara | Ir. Kam, laov, fiar , jkuar, kaim-
I P.
PisEvcnio, Dvvod o'r bJaen,
rhag/Iaciiy, blacnori. To come be-
fore, to prevent. Ir. Foirroiskim,
tbro J-im , forroAidam , roivdhin-
gliim. F6s toirmcafgam, bakam.
Prxvius, yr huii fy'n blacnori,
yrhuni j^yvaruydho'r tbrdh. That
goeth bfnre, that lea h-.h the way.
Ir. I'oirrcimcaA; , MivlIighthcsAi ,
tbr;:oiura/,
Prandco, Kiniaua. To dine. C.
Dho koiicva! .\r. Leina. Ir. f Sei-
rithim, irhim diner, ffei/cnomc-
adhun lyi.
Prandium, Kinic. Admner. Q,
Kidniau Ar Leiii . I.cinanti, A
houji; -warming \t \y.ncx \ Sic ^ U\
t Scire, incadhuniyi.
Pratcniis,vn pcrrliyn y i;a:rglodh,
;SUu:rglodh-.cdh Of or belcngng to a
meado-m. Ir.Lcanaighe, do leauaigh,
foirh/;c.
Pratum, j;uxrglodh. Ameadinc.
C Bidhcu, ibydhin. Ar.Focnnck,
prat Ir. Leana, moinhear, leaftir.
anwigh
Prscer propter, Am ax:o!> aralh
At no certainty, at all adventure
better. Ar.Guelco. IrAsfearr, +as, ''^'^''W^owf, more or tefs, C. Dro
J...... • ' A, Vr l.„- -^ I - n ■
dcaA:.
Prseftigiator, Hydol, jur Ihedri-
thiog, tuylhrr, fiommur, a vurio
hyd A jugler, a cheat, &C. Ir.Nlc-
allcoir, kluinteoir, klcalaidhe.
Prxllo, j:;uneythvr, kyvlouni,
kiiblbay, rhoi, rhodhi, dodi, \ m-
dhangos, kymmcryd arno dros a-
ralh i Bod yn uelh, rhagori, blac
Ar Na muy na ken. Ir. flieaA;oi-
leadhvar, taroilcadhvar.
Prsetcrquim , Hcb lau , odhiei-
thyr, yn aragenaA;, onid. Be/idc ,
Javi7ig, except, othermje than, unlejs.
It. SheaAi, tar, a^d, de, re, no le
moigh, iyA avain.
Pra;textatus,v neb a uifj^ai'r Pre-
text a. That veareth a lo?ig white
rain i noa yn uein, rnigort, Diac-|"i^'« iKat veareti.-' a io?ig w/^ite
nori, bod yn odidouga;;;. To do or | robe garded -with purple, as Noble-
perform, to give or afford, to under- \ men's children us d to do- Ir. Baif
take, to -warrant, to take up07t him ;
To be better.to exceU,tic. Ar.Ober,
rci , diskcus , crc. Ir. Kovallaim,
koivjionam, nim no kuinm a ngni-
ov. Bcirim , toirvrim, bronnam ,
tidhlakaim, kuithim, kealam
Prafto, yn barod, ger Ihdu, gcr
bron, YH'^uydh, prel"ennol,kynns r-
Ko\ Ready at hand, prefent. \t..\
lathair, ar ball, go reidh, go hullav,
go gonta, A'cana.
Praefloio, Aros, kyvaros, difgu-
yl, ymaros. To abide or tarry for, to
■wait for one. Ir. Anam, fairighim,
featham leis no ilieal.im ar.
Prxftridus , Wedi rhuyn;o yn
dynn, i^eci vlacn-glymmy. Tyed,
bjuudfaft. Ir. Kruadh-nafgtha,kru-
aidh-A;cangaikc.
Praeful, Blaenur, prclad. A pre-
late. Ar. Prclat Ir. uaA;dran,tai-
rtaA:, ppealais N.
Pntfum, Bod o vlaen aralh, rha-
gori ar aralh, bod yn vlaenor, rhe-
oli, Ihyuodraethy. To be before or
above others, to be in authority, Sie.c.
Ir. Foirvim, bim no ataim roiv no
OS keann A;aiA: oile, auini a gaitb-
reini.
Prscfumo, Kymmervd jn syn-
tav, kyrameryd o'r blaca , rnag-
'A\x\(-i^, deirgAiiuvlijA;. F"6s Jtan-
mnaidh, makanra.
Pra:textum & us, Rhith, Ihe-
drith, Ihiu, kyvrith, eijyi. A pre-
tence, a colour, a cloak. Ar. Digare.
Ir. Sgath, fala;s, brat, tcirg, K
Lcithfjjcl.
Prxtor, Pcnbraiidur, privynad,
rh iglau , maer. A7;-y governour or
thief magifirate. Ir. Righ, I'cineidhc
no ^cmeral iloigh.
Prxtorium, Ty'r Prxtor, dad-
leydy The judgement hall. Ir. Te-
aghjlinvath no paghaillean ardchyi-
figh. Fos kiiirt, meafeuirt no me-
aflann.
Pnevalco, Tykkio, fynny, bod
yn uelh nag aralh, ri.agori ar,
bod \ n odidokka;c. To prevail, to
be better or of more value, to pajs,
toexcell Ir. For^almayim, loirnc-
artiim, buiidhim.
Prxvaricor> yjuneythyr ihiu o
both ag er hynny mvncd yn y T;ur-
thuyneb, trauldhadly, guyro ouhi-
ar y juir, kyveiliorni odhiar y
fordh. To prevaricate, to dodge, to
boggle , to play fall and looje , to
make ajhew, to do a thing and do
clean contrary. Ir. F'or.;icaiinrighim,
tbirheallam, foirvcangam.
I i 2
lhcoga;i, oik, f uii
Precis, Ar.3;,dymvniad,5tJedhi,
eiriol,vmbil,trvyn,deilyv. W/>r<j^-
er or reijuejffupplication orfuit, &c.
C.Pyd'z,hadou. Ar. Ptdenny : Gu-
Ipcru , F/-f(« vefpertina:. Ir. Gui-
dhe, ornaighthi, tj^eis, troghjedel,
raidhrcaA;.
Precor,j;iiedhio, ymynhedh, dy-
myno, ervyn, attoly?;y, deify vy.
To pray, to requefl, to intreat, to de-
fire,&ii:. CDhopidzha. Ar. Pidi.
Ir.Guidhim, ailim, ait;iiim, f ga-
dhaim, athAJuiiij^im.
Prehcndo, Kymmeryd, kymme-
ryd ^.ivacl, pvaely, herky'd, kyr-
hacdhyd. To take or lay hold of, to
furprife, to grafj> , to catch at. C
Dho icnzhe. Ar Kemcrer, kregi,
ielia, lammet, pe Tailla ok. Ir. Koi-
(ighim,glakam,gavam,7edim, bet-
rim ar, faftogham.
Prelum, j:;uryv, j^ua'glren, j;u-
iniiryv. Aprefs that either printers
or any other occtipat ion u/eth. Ir. Kan-
tar, dlo;;d , dloA;tan ,kantar klo-
dha.
Premo, jualgy, puyfo i laur, fen-
j;i, mathry , Govidio, briuo ; Bod
yn daer ar ^n, puyfo ar kyvynjy,
guthio i laur, ^uney thyr yn ualarn,
treifio ne ilhuyn moruyndod. To
prefs, to -weigh do-irn, to tread upon ;
To vex, to grieve ; To cumber and
trouble, lye heavy upon -, Aljo to ra-
vtfh and deflower. G. Dho gualga ,
dho pu/.a. Ar. Guaska, ftarda. Ir.
Brudham,lbnnayim, kearam, kean-
nam, fnifgim, dloxtram j Fos bei-
rim eij^ean mnai nodivlatham.
Presbyter, Henur, hcniriad, he-
nydh, henaujur; Oli'iriad. An el-
der, an ancient, an honourable perfon.,
aprieff. C. Praonter, fhebryngki-
ad, ofteiriad. Ar. Belek Ir! Sdn-
n)ir,lheanaidhej athair, lagan.
Prcfliis,
148
TiT.n. ACOMPARATIVE VOCABULARY
P.
PrefTus , Uedi i uafsy, vedi i
bnyfo I laui-; cr- Frefi'd, crtijbt,
jljueezd, &c. C.Guridnias. Ar.Gu-
askec. Ir. Bruidhtc, tuarkanta, tal-
ta, keannta, ibnnaighthi, faifechi.
Pretiofus, ^uenhvaur, y;>ielbris,
drvd, pryd, k^, anuyl, h6f,kcftys,
rha^orol. Pretiour, Jear^fiimptuoiu,
co^)y, excellent. C & Ar. Ker. Ir.
Moi laigh, lua;>i-vor [ lo^hmaji N]
uafal, farvaith F6s faivir, akvain-
Prctium,5ijerth, pi is, Ihog, kyv-
log, pCiyth, tal puyth, j;uobor, go-
bruy. A price give}! for a thivg that
IS bought^ a reward^ a hire, a fee, a
bribe. C.Priz Ar Ivuft. Ir. Lua^
1 tailleadh, fiU diiais.
Priapifmus, Sythder, anyftuyth-
dcr Aftiffnefs orjlretclmg. 1 r. fBia-
;*;aA;d, tneava;Kd, meamaraAid, ne-
av-vorra/;d, ncav-it.
Pridem, yn dhiuedbar, yn huyr
o amfer, er ys talm. Lately, fime
■while fiwe, long ago. Ar.A raok. Ir.
Goj^airidohm deaghna;;, avado
hinn, no o hoinn.
Pridie, y diurnodo'r blacn. On
the day before. Ir. An la roive no
ftdheireadh.
Primtevus, yr hyn v,o'r kynvyd.
Elder, or ofthefirjt nge. Ir.Forylta,
torvfaA;, feine, leinlheir.
Primarius, Kyntav,pennav,priv,
ardherzog, godidog, arbennig, rha-
gorol. chief, exceUe?it, extraordina-
ry, frinciptil, primary. Ir. Priv,pri-
ov, priovdha, f breaidha, ur , ro,
kfan, kead
Primas, Ynben, pennadyr, pen-
naeth, pendevig. A niagiflrate or
chief perfon in a city, a primate. C.
Gueilievyn, arludh. Ir Priovaidhe,
privuaxdran, priv^ieann falaidhe.
Prirr.atus, Pendevi^qxtb, penna-
dyrixth, y;>;avia-th. The chief place,
rule, and authority , primacy , pre-
emiiience. Ir. Priv/;eannaxd , (i^c.
Primitix, Blaenfruyih y vluy
dhyn, kynnuyn, blacngnud. The
frfl fruits of the year ; Aljo thefirjl-
lings of any kind Ar. Prinuidiu. Ir
Keadthortha, ke iveafa.
Primitus, yn y blaen, o'r blaen,
yny^yntav. At the frfl, firfi of all,
firfi. Ir. O thiis, o thofa^;, ar dus,
a j;eadiiair
Primogenitus , Kyntav-anedig.
Firfi born. Ir Keid-j;hein, kead-
vak, keid-injhcan , keid-^heinte.
Primordium, y dej;reyad kyn-
tav, kyAiuynva The beginning, the
ri/i or original. Ar. Dexril. Ir. To-
la >;, tus,taide, f ur, bunadhas, ke-
adchus.
Primula veri':, Brialhy Aprim-
r.ofe. h.MunJf Sorigh : Scot.occid
Sovarkan: Scot Sept. Buya geall.
Primiim & -mo j yn jyntav, yn
j;yntav 61h, yn jyntav dim, ar y
kyntav, yn y dc;t;r«. Firfl, firfi and
foremofi, in the firfl place, the firfi
time. Ar. Da Jjenta, da renta pae.
Ir. Ar dus, o thus, o thowA;, a jea-
di'iair.
Primus, Kyntav, gorae, pcnnav,
priv, blaenav, rhagorav. Firfl, befl.
P.
chief , excellent , Sicz. C. Kenfa. Ar.
Kenta. Ir. Priv, priov, far, ro, ke-
ad, ur, keann, fearr, meafavala.
Princeps, Tyuyfog, tyuyfojes,
pendevig, pendevij;es, penkyn, pe-
naig, penrhaith ; Kyntav, blaenav,
pennav, rhagorol, ardherA;og, ar-
bennig, pennadyriav, penkenedl,
A Prince or Prmeefs, a Governour,
a Ruler, a chief, a Ring-leader, the
firfi beginner. C. f Pendevig. Ar.
Prins ; min, magnivik. Ir. Flaith,
righ , tyilhea;K , banhlaith f fo ,
pnnla.
Principalis, Priv, pennav, arben-
nig. Principal, chief. Ar. Pen, prin-
lipal. Ir Flatha, flathavail, privdha,
f brca(dha, prinlkka, prini avail.
Principium, De^irje, de^ireyad,
ky;,uv^niad, kyPiuynva. A begin-
ning, an entrance, an original. See.
Dallath. Ar.Dezru Ir.l olaA;, tus,
ftaide, ftin, f dine, f brainc.
Prior, Kynr, kyntav o dhay. The
former, the better , the more excel-
lent. Ar, Kenta: Ar kenta guella,
^oprius eo melius. Ir. Privdhaye,
brealdhaye f dea;*;, fearr, baravala,]
toiaye.
Prifciis, yr hyn oedh Kynt, hen.
Old, ancient, former, of old time C
Koth. Ar. Korh, anfien. Ir. Shea-
naimflieartha, iheanaimflieartha.^ .
Priilinus, Haihenaidh, yr hyn
oedh er ys talm. Ancient, accufiom-
ed, former. Ir. Shean, ytta, ) fvyr,
arlaigh, kleaAidvur, gnatha?;.
Privatim, O'r nailh dy, yn neilh-
d^ol , yn uahanredol Privately,
apart or by him or it felf Ir. Ar
leith, a leathyiv, a v od, fjleith, ar
no an'uaigneas, go h'uaigneax.
Privatus, Diiuydh,uedi i dhivy-
dhio, uedi duyn odhiarno j Prio-
dol, yn eidho i hyn, yn pcrthyn i
rann, parthol, neilhdyol, juahanre-
dol Bereft or depriv'd, that hath
any thing taken from him ; Private,
a man's own , particular, peculiar.
Ar.Partikulier, efpefial. Ir.Kaillte,
tallaighthi, krei^ite, beanta.
PriviIegium,Eraiiity;%; lau erailh,
rhagorvraint, y;ttelvraint. Aprivi-
ledge, a preeminence or prerogative
above others. Ar Favor Ir Uaith-
dhligheadh, uaithrcas privleid.
Privo, Divydhio, divedhy, di-
vedhianny,duyn odhiar, tynny o-
dhiurth, dijyvoethi, difuydho, di-
vreinio To take away, to deprive, to
bereave, to favefrom Ar. Tenna,
lemel. Ir. Kaillim , tallayim , elo-
im; kreaA;am, fgaram, dealayim
Priiis, Sn jynt, yn hytraA; , o
vlaen. Before, fooner, rather. Ar.
A rak, a raok, kent. Ir.DiAJC, tuf-
ga, roive. *
Priufquam,Kyn na,kyn nag. Be-
forethat. C Ken, dyrag. Ar Kent
evit. Ir. Shuil, roive, ria, riav.
Pro, Am, dros, yn 61, o'r blaen,
yn Ihe, ynghyvcer, o hcruydh,
urth. For, infiead of, as, according,
after, &c. C Rag. Ar. Evit ele;<:,
eveljejiSjhervedh. Ir Ar, iar,um,
fe, fri, da, kionn, tre, mar, kionn
mar,ar fon, ales
P.
Proavus, Hendaid, gorhendaid
The great grand-father. C. f Dipog-
Ar. Tat ky'n. Ir. Garathair.
Probabilis, Provaduy, a elhir i
brovi, kvfelyb, tebyg i uir, kan-
meladuy. Probable, like or likely to
be true. Ar. Martc-fe , meflians ,
kredabl. Ir Soidhearvcha , foA;ru-
thaighthi, fofrovtha.
Probatus, Provaduy, provedig,
a J^avuyd prauv o bono. Try'd ,
prov'd, ajfay'd, allow d. Ir. Dearv-
tha, kruthaighthi, provtha.
Probe, yn dha, yn yniaun, [ yn
inion] yn jymmuys, yii adhas.
Well, handfimly,S«:. Ir Gomaith,
go rovaith, go koir.
Probo, Provi, kymmeraduyo,
bod yn j;ubul vodlon i beth, rhoi
prauv ar beth. To prove, to allow,
to approve or like of, to put in proof
to try, &c. C. Dho preva. Ar. Pru-
vet. Ir. Dearvam , kruthayim, fui-
dhyim, provam. '
Probofcis, Dyryn Elephant. The
fiwut of an Elephant, ir. Sok no
fmut eileafjiinr.
Probrofus, Lhaunbryntiagano-
neftruydh, ■:;uarthys, guaraduy-
dhys, ediitijar, 5oj:;anys, enlhibys.
Shameful!, infamous, reproachfull. C.
t Drokj^eryt. Ir. Lo^ta;K, miova-
kanta, mikneafta.
Probrum,^ueithred uraduydhys,
anoneftruydh, juarth, ^uarthrydh,
j;u'raduydh ,' cdliuiant , kcrydh ,
dryg-voes, anvoes , anvri. A re-
proachfull, fl.a?nefull , dijhojiefl a&i
afl>ame or difgrace, a reproach, foul
language. C Matoberur. Ar. Di'
be;;;, leal. Ir. Doighniv, droi;t;gh
niv, ga;; gniv grana no mifiunta/;,
marata, flripaAiUS, gadaidhea;cd,
ire
Probus, Da, dounys, daionys,
rhinyedhol. Good,koneft, virtuous,
&c. C Oneft, t laian, eunhinfik
Ar. Mat; honeft.
Procella, Tvmmeftl, ^ariivor,
tervyfg, kynnlir. A great tempeR
orfiorm. C. Keuar, fanauel. Ar
Barr amfer. Ir. Anfadh , anfais .
t kaskal, f teargal ,- Fos buaidhe-
irt, triobloid.
Proceres, Pennaethied dinas, y
juyr penna, dyledogion, fuydhu-
yr ; Blaenx trouftix alhano'r myr
The head men of a town, as gover-
noun, rulers, and officers ,- Alfo the
heads and ends of beams that lie
■without the waits. C. Pendzhivi^i-
on, arludhi ; Pennou ties, <^c. Ir
Privdhyine fordhyine , foruaifle ,
eardhyine. F(5s kinn failteai trid
kailheal arna^- .
Procerus , Xx€i , hir , hirduv ,
High,taU, lofty. C Hir, yuhal Ar
HIr, yuhel Ir. Ard, ardhaAida^:,
fdiokfa, ofgarrdha.
Proc«(Iio & -us;Mynediad rhag-
dho, deilhiad, Ihuyd'hiant, fynni-
ant, tykkiant, tyviant, kynnydh
Proceeding, pafjing forward, a pro-
cefjion, a fuccej's or event. Ir. Tuil-
Aieimneadh, tuilreimneadh, toikei-
mneadh.
Proccftrium, Rhodva i vyncd o'r
nailh
Of The Original LanguagesOf Britain And Ireland. 12^
nailh yftavclh i'r Ihaih, y Ihc a v6
i radio ariio ar j^icr.e,)' klaudh y ng-
hylA: y ^ucrlylh. y4a open phce or
gal/try to go from one chamher to
anothtr, the top of tie walls wit km
tattlemerits where men may go , a
trench before the camp. I